UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/49
KARAR NO : 2021/106
KARAR TR : 01/03/2021
ÖZET: Bakırköy Sulh Hukuk
Mahkemeleri Satış Memurluğu'nca
satışı yapılan taşınmazı %1 oranı
uygulanması gerekirken, %18
katma değer vergisi oranı
uygulanarak satın aldığı ve fazla
ödenen kısmın iadesine yönelik
talebinin reddedildiğinden bahisle,
iadenin yapılmaması işleminin
iptaline, fazla ve yersiz olarak
alınan verginin faizi ile iadesi
istemiyle açılan davanın, ADLİ
YARGI YERİNDE görülmesi
gerektiği hk.
KARAR
Davacı: E. Y.
Davalı : Gelir İdaresi Başkanlığı
Vekili : Av. G. Y. T.
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacının dava dilekçesinde özetle; Bakırköy Sulh Hukuk Mahkemeleri Satış
Memurluğu'nca satışı yapılan taşınmazı %1 oranı uygulanması gerekirken, %18 katma değer
vergisi oranı uygulanarak satın aldığı ve fazla ödenen kısmın iadesine yönelik talebinin
reddedildiğinden bahisle, iadenin yapılmaması işleminin iptaline, fazla ve yersiz olarak
alınan verginin faizi ile iadesine karar verilmesi istemleriyle idari yargı yerinde dava açtığı
anlaşılmıştır.
2. Davalı idare vekili süresi içinde verdiği savunma dilekçesinde; davanın adli yargıda
görülmesi gerektiği görüşüyle davanın görev yönünden reddi gerektiğini savunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
Esas No : 2021/49
Karar No: 2021/106
UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
3. İstanbul 15. Vergi Mahkemesince E.2019/1026 sayılı dosyada, uyuşmazlığın
görüm ve çözümünün idari yargı içerisinde yer alan vergi mahkemesinin görevine girdiği
sonucuna varıldığından bahisle davalı idarenin görev itirazının reddine 19/6/2020 tarihinde
karar verilmiştir.
4. Davalı idare vekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile
birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığı Talebi
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı davanın adli yargı yerinde görülmesi
gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.
Olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ilişkin talebin ilgili kısmı şu şekildedir:
"… 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 322/2. maddesinde; 'Paylaştırma ve
ortaklığın giderilmesi için satış yapılması gereken hâllerde, hâkim satış için bir memur
görevlendirir. Taşınır ve taşınmaz malların satışı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre
yapılır.' hükmüne yer verilmiştir.
Diğer taraftan, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 'Tetkik mercii' başlıklı 4.
maddesinde; 'İcra ve iflâs dairelerinin muamelelerine karşı yapılan şikâyetlerle itirazların
incelenmesi icra tetkik mercii hâkimi yahut kanun gereğince bu görev kendisine verilmiş olan
hâkim tarafından yapılır.... / İcra yetkisini haiz sulh mahkemelerinin muamelelerine karşı
vuku bulacak şikayet ve itirazların icra mahkemesi o mahkemenin hakimidir.', 'Şikayet ve
Şartlar' başlıklı 16. maddesinde; 'Kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna
olmak üzere İcra ve İflas dairelerinin yaptığı muameleler hakkında kanuna muhalif
olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikayet
olunabilir. Şikayet bu muamelelerin öğrenildiği tarihten yedi gün içinde yapılır./ Bir hakkın
yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her zaman
şikayet olunabilir.', 'Şikayet üzerine yapılacak muameleler' başlıklı 17. maddesinin 1.
fıkrasında ise; 'Şikayet tetkik merciince, kabul edilirse şikayet olunan muamele ya bozulur,
yahut düzeltilir. / Memurun sebepsiz yapmadığı veya geciktirdiği işlerin icrası emrolunur. '
denilmiştir.
Olayda, Bakırköy 3. Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından ortaklığın giderilmesi yoluyla
satışına karar verilen taşınmazın satışı için görevlendirilen Bakırköy Sulh Hukuk
Mahkemeleri Satış Memurluğunun 2014/91 numaralı dosya üzerinden taşınmazın satışıyla
ilgili ilan yaptığı, ilanda KDV oranının % 18 olarak belirlendiği, ihaleyi kazanan davacının
KDV oranının % 1 olarak belirlenmesi gerektiği gerekçesiyle, bu konuda karar verilmesi için
Satış Memurluğuna başvurduğu, Satış Memurluğunun 8/1/2018 tarihinde talebin reddine
karar verdiği, bunun üzerine davacı tarafından, söz konusu ihaleye ilişkin olarak fazladan
yatırdığı 28.517,50 TL KDV'nin iadesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı
anlaşılmıştır.
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin
Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun 'Vergi Mahkemelerinin Görevleri' başlıklı 6.
maddesinde, Vergi Mahkemelerinin genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait
vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere
ilişkin davalarla, bu konularla ilgili olarak 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları ve diğer kanunlarla verilen işleri
çözümleyeceği hükmüne yer verilmiştir.
Esas No : 2021/49
Karar No: 2021/106
UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri dikkate alındığında, satış memurunun
işlemlerine karşı şikayetleri inceleme görevi onu tayin eden sulh hukuk mahkemesine ait
olduğundan, Bakırköy Sulh Hukuk Mahkemeleri Satış Memurluğu tarafından yapılan ihale
sonucunda alınan taşınmaza ilişkin olarak, Satış Memurluğunca verilen % 18 oranında KDV
ödenmesine dair kararın kanuna aykırılığı iddiası şikayet yolu ile 2004 sayılı Kanun
hükümleri uyarınca Sulh Hukuk Mahkemesinde çözümlenecektir. Mahkeme incelemeyi söz
konusu dosya üzerinde yaparak, işlemin kanuna uygun olup olmadığı hususunda karar
verecektir. Adli yargılamanın bir parçasını oluşturan bu uyuşmazlığın, Satış Memurluğunun
tesis ettiği bir işlemden kaynaklandığı gözetildiğinde, bu işlemin yasaya uygun olup
olmadığının adli yargı yerince çözümlenmesinin gerektiği kanaatine varılmıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin 25/11/2019 tarihli ve E.-K.-2019/633-774 sayılı
kararında da benzer hususların vurgulandığı görülmektedir.
Açıklanan nedenlerle, açılan davanın adli yargı yerinde görüm ve çözümü
gerekmektedir. ..."
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
6. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "İcra mahkemesi" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"(Değişik birinci fıkra: 17/7/2003-4949/1 md.) İcra ve iflâs dairelerinin muamelelerine
karşı yapılan şikâyetlerle itirazların incelenmesi icra mahkemesi hâkimi yahut kanun gereğince
bu görev kendisine verilmiş olan hâkim tarafından yapılır. İş durumunun gerekli kıldığı
yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun olumlu görüşü ile Adalet Bakanlığınca icra
mahkemesinin birden fazla dairesi kurulabilir. Bu durumda icra mahkemesi daireleri
numaralandırılır. İcra mahkemesinin birden fazla dairesi bulunan yerlerde iş dağılımı ve buna
ilişkin esaslar, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir. Her icra mahkemesi hâkimi,
kendisine Adlî Yargı Adalet Komisyonu Başkanlığınca dönüşümlü olarak bağlanan icra ve iflâs
dairelerinin muamelelerine yönelik şikâyetleri ve itirazları inceler, bu dairelerin gözetim ve
denetimlerini yapar, idarî işlerine bakar.
İcra yetkisini haiz sulh mahkemelerinin muamelelerine karşı vuku bulacak şikayet ve
itirazların icra mahkemesi o mahkemenin hakimidir."
7. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "Şikayet ve şartlar" başlıklı 16. maddesi
şöyledir:
"Kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna olmak üzere İcra ve İflas
dairelerinin yaptığı muameleler hakkında kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygun
bulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikayet olunabilir. Şikayet bu muamelelerin
öğrenildiği tarihten yedi gün içinde yapılır.
Bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı
her zaman şikayet olunabilir."
8. 2004 sayılı Kanun'un "Şikayet üzerine yapılacak muameleler" başlıklı 17. maddesi
şöyledir:
"Şikayet icra mahkemesince, kabul edilirse şikayet olunan muamele ya bozulur, yahut
düzeltilir.
Memurun sebepsiz yapmadığı veya geciktirdiği işlerin icrası emrolunur."
Esas No : 2021/49
Karar No: 2021/106
UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
9. 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin
Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Vergi Mahkemelerinin görevleri" başlıklı 6.
maddesi şöyledir:
"Vergi mahkemeleri:
a) Genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile
benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları,
b) (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları,
c) Diğer kanunlarla verilen işleri,
Çözümler."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Celal Mümtaz AKINCI’nın başkanlığında, Üyeler
Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet
ARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 01/03/2021 günlü toplantısında, 2247 sayılı Kanun'un 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre davalı idare vekilinin, anılan Kanun'un 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
11. Raportör-Hâkim Burak Cenk İLHAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli
olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının,
Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dava, Bakırköy Sulh Hukuk Mahkemeleri Satış Memurluğu'nca satışı yapılan
taşınmazı %1 oranı uygulanması gerekirken, %18 katma değer vergisi oranı uygulanarak
satın aldığı ve fazla ödenen kısmın iadesine yönelik talebinin reddedildiğinden bahisle,
iadenin yapılmaması işleminin iptaline, fazla ve yersiz olarak alınan verginin faizi ile
iadesine karar verilmesi istemleriyle açılmıştır.
13. Somut olay ve ilgili mevzuat hükümleri (bkz. §§ 6-9) bir arada
değerlendirildiğinde; icra müdürlüğünce yapılan ihale sonucunda alınan taşınmaza ilişkin,
müdürlükçe verilen % 18 oranında KDV ödenmesine dair kararın, kanuna aykırılığı
iddiasının şikâyet yolu ile İcra Mahkemesinde çözümleneceği, mahkemenin incelemeyi, söz
konusu icra dosyası üzerinde yaparak, anılan işlemin kanuna uygun olup olmadığı hususunda
karar vereceği kuşkusuzdur. Adli yargılamanın bir parçasını oluşturan bu uyuşmazlığın, icra
müdürlüğünün tesis ettiği bir işlemden kaynaklandığı gözetildiğinde, bu işlemin kanuna
uygun olup olmadığının adli yargı yerince çözümlenmesinin gerektiği sonucuna varılmıştır.
Esas No : 2021/49
Karar No: 2021/106
UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile davalı
idare vekilinin görev itirazının reddine ilişkin İstanbul 15. Vergi Mahkemesince verilen
19/06/2020 tarihli, E.2019/1026 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
01/03/2021 tarihinde, üyelerden Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet
ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Celal Mümtaz
AKINCI
Üye
Şükrü
BOZER
Üye
Mehmet
AKSU
Üye
Birol
SONER
Üye
Aydemir
TUNÇ
Üye
Nurdane
TOPUZ
Üye
Ahmet
ARSLAN
Esas No : 2021/49
Karar No: 2021/106
UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
KARŞI OY
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi
Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun’un; "Vergi mahkemelerinin
görevleri" başlıklı 6. maddesinde, vergi mahkemelerinin; genel bütçeye, il özel idareleri,
belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve
cezaları ile tarifelere ilişkin davalarla, bu konularla ilgili olarak 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun un uygulanmasına ilişkin davaları ve diğer
kanunlarla verilen işleri çözümleyeceği hükme bağlanmıştır.
Davacı; Bakırköy Sulh Hukuk Mahkemeleri Satış Memurluğu'nca satışı
yapılan taşınmazı %1 oranı uygulanması gerekirken, %18 katma değer vergisi oranı
uygulanarak satın aldığı ve fazla ödenen kısmın iadesine yönelik talebinin reddedildiğinden
bahisle, iadenin yapılmaması işleminin iptaline, fazla ve yersiz olarak alınan verginin faizi ile
iadesine karar verilmesi istemleriyle dava açmıştır. Bu davada; 3065 sayılı Kanun gereğince,
davacının katma değer vergisi mükellefi olup olmadığı, mükellef ise yapılan satış işlemi
itibari ile kanunda düzenlenen istisnalardan yararlanıp yararlanamayacağı ya da vergiden
muaf kabul edilip edilmeyeceği... gibi hususlar incelenecektir. Vergi davalarını çözümleme
görevi ise 2576 sayılı Kanun uyarınca idari yargı içerisinde yer alan, vergi mahkemelerine ait
bulunmaktadır.
2004 sayılı İcra İflas Kanunu’nun 16. maddesinde öngörülmüş bulunan şikayet
yolu, anılan Kanun’un hallini mahkemeye bıraktığı hususlar hariç olmak üzere ve 2004 sayılı
İcra İflas Kanun’u hükümlerinin uygulanmasıyla sınırlıdır.
Bu durumda, davacıdan tahsil edilen katma değer vergisinin kısmen iadesi
istemiyle açılan davanın, görüm ve çözümünde idari yargı içerisinde yer alan vergi
mahkemesinin görevli olduğu sonucuna varıldığından, davanın çözümünde adli yargı yerinin
görevli olduğu yolunda verilen karara katılamıyoruz. 01/03/2021
Üye
Üye
Üye
Aydemir
Nurdane
Ahmet
TUNÇ
TOPUZ
ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy