T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/498
KARAR NO : 2021/504
KARAR TR : 18/10/2021
ÖZET: 2918 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : H.C.Ç.
Davalı : ÇalKaymakamlığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Çal Kaymakamlığıİlçe Jandarma Komutanlığınca yapılan denetimsırasında, 20 N... plaka sayılı aracın, ilgilibelediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmışve bu kapsamda verilmiş çalışmaizninin/ruhsatının süresi bittiği halde, yolcutaşımacılığı yapıldığındanbahisle, sürücü belgesi sahibi T.K. adına 16/06/2019 tarihve IO-791610 seri-sıra sayılı Trafik İdari Para CezasıKarar Tutanağı düzenlenerek, 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin beşincifıkrası uyarınca 1.002 TL idari para cezası verilmiş,ayrıca düzenlenen Araç Trafikten Men Tutanağı ilearaç trafikten men edilerek muhafaza altınaalınmıştır.
2. Davacı araç sahibi Hüseyin CanÇoğaşlıoğlu, idari para cezasının iptaledilmesi istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Çal Sulh Ceza Hâkimliği12/09/2020 tarihli ve D.İş No. 2019/194 sayılı kararıile; idari para cezası ile idari yargının görevalanına giren aracın geçici olarak trafikten men edilmesikararının da dava konusu edildiğini ileri sürerek, idaripara cezasına ilişkin kararın hukukaaykırılığı iddiasının da, idari yargıyerinde görüleceği gerekçesiyle başvurunungörev nedeniyle reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmedenkesinleşmiştir.
4. Davacı bu kez, aynı istemle idariyargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Denizli İdare Mahkemesi 04/06/2021tarihli ve E.2021/934 sayılı kararı ile;Uyuşmazlık Mahkemesinin konu ile ilgili emsal bir kararınıgöstererek, davanın sadece idari para cezasının iptaliistemiyle açıldığı, davanınidari yargıdagörülmesi için para cezası ile birlikte aracıntrafikten men'i işleminin de dava konusu edilmesi gerektiğinibelirterek, sadece idari para cezasının dava konusu edilmesi halindeadli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için UyuşmazlıkMahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesininUyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine kararvermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6. 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacındışında kullanılması”başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi“(Ek: 17/10/1996-4199/43 md.) (Değişik:18/10/2018-7148/26 md.)şöyledir:
Araçlarınımotorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadındışında kullananlar ile sürülmesine izin verenaraç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezasıuygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ekfıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş günsüre ile trafikten menedilir.
10/7/2004tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamındailgili belediyeden;
a)Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b)Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c)Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışmabölgesi/güzergâh dışında
belediyesınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır.Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b)bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası,(c) bendine uymayanlara 1.002Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilinişlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıliçinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idaripara cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteniveya sahibi, sürücüsünün kendisi olupolmadığına bakılmaksızın aracın bu maddeninüçüncü fıkrasına aykırı olarakkullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetiminiyapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddeninüçüncü fıkrasının;
a)(a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b)(b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c)(e) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün
süreyletrafikten menedilir.
İlgilibelediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamınaalınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışmaizninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediyesınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır veeksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcıişareti bulunmayan üçüncü fıkrakapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmetialanlara da 334 Türk lirası idari para cezasıuygulanır."
7. Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918sayılı Kanun’un 116. maddesi kapsamında araç tescilplakasına göre düzenlenenler dışında trafikzabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşıaçılan davaları; bu uygulamanın idari cezakapsamında bulunması; Kanun'da idari cezalarla ilgili davalardagörevli yargıyerini açıkça belli eden birhükme yer verilmemesi; bu Kanun'da gösterilen adli cezalarahükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye deherhangi bir atıfta bulunulmamış olmasıkarşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göreidari yargının görev alanındagörmüştür.
8. 01/06/2005 tarihinde 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğegirmesi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesince, sözü edilenKanun’un diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlarile bunlara karşı yapılacak itirazlara ilişkin görevhükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi sonucunda: diğerkanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağıolan kanunun amacı dikkate alınarak; Kabahatler Kanunu’nun 1.,2., 16. ve 19. maddelerinde belirtilen koşullarıtaşıması, 27. maddenin (1) numaralı bendinde belirtilenidari yaptırımlardan olması halinde, idari para cezaları vemülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olanlarınakarşı 01/06/2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulhceza mahkemelerinin genel görevli kılındığına vebu nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adliyargı yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.
9. Daha sonra,5326sayılıKanun'un 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihlive 5560 sayılı Kanun’un 31. maddesi ise şöyledir:
“(1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesiyaptırımını gerektiren bütün fiillerhakkında,
uygulanır.”
10. Kanun'un “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
“idaripara cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidari yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beşgün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
11. Uyuşmazlık MahkemesininMuammer TOPAL’ın başkanlığında, ÜyelerŞükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ,Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN’ın katılımlarıylayapılan 18/10/2021 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre,İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargıdosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinişlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
12. Raportör-HâkimGülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra; gereğigörüşülüp düşünüldü:
13. Dava, 2918 sayılıKanun’un Ek 2. maddesinin beşinci fıkrası uyarıncaverilen idari para cezasının kaldırılması istemiyleaçılmıştır.
14. Yukarıda izah edilendüzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.
15. Görev kuralları kamudüzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflariçin bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yenibir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişede etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
16. Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundakigörev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığıhalinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceğiaçıktır.
17. Diğer taraftan, davagörevsiz mahkemede açılmış, bu sıradayapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme odava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmayadevam etmesi gerekir.
18. İncelenenuyuşmazlıkta, öngörülen trafik paracezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu paracezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediğianlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde, buKanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağıbelirtildiğinden, idari para cezasına karşıaçılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
19. Yukarıda belirtilen hususlargöz önünde bulundurularak, Denizli İdare Mahkemesinceyapılan başvurunun kabulü ile, Çal Sulh CezaHâkimliğince verilen 12/09/2020 tarihli ve D.İş No.2019/194 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A. Davanınçözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİOLDUĞUNA,
B. Denizli İdare Mahkemesinceyapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Çal Sulh CezaHâkimliğince verilen 12/09/2020 tarihli ve D.İş No.2019/194 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
18/10/2021 tarihinde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Muammer Şükrü Mehmet Birol
TOPAL BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy