T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/507
KARAR NO : 2021/523
KARAR TR : 18/10/2021
ÖZET: 5957 sayılı Sebze ve Meyveler İle Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 14. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : T. Tarım ÜrünleriUluslararası Nak. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti
Vekili : Av. T.A.
Davalı : MersinBüyükşehir Belediye Başkanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Mersin Büyükşehir Belediyesinin17/02/2021 tarihli ve 246 sayılı Encümen Kararı ile, hal kayıtsistemine bildirilmeyen malların taşınması veyabunların depolanması fiilini işlediğinden bahisle,davacı adına, 5957 sayılıSebze ve Meyveler İle YeterliArz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların TicaretininDüzenlenmesi Hakkında Kanun’un 14. maddesinin birincifıkrasının (ç) bendi uyarınca 5.115 TL idari paracezası verilmiş, 10/03/2021 tarihli ve .../645-37430 sayılıyazı ile davacıya bildirilmiştir.
2. Davacı vekili, idari paracezasının iptali istemiyle adli yargı yerine başvurudabulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Hatay 2. Sulh Ceza Hâkimliği30/03/2021 tarihli ve D.İş.2021/1701 sayılı kararıile, 5957 sayılı Kanunuyarınca verilen idari para cezasınakarşı yapılan itirazın, cezalı hal rüsumu paracezasının da idari yargıda davaya konuyapıldığını belirterek,çözümünün idari yargı yerine ait olduğugerekçesiyle görev nedeniyle başvurunun reddine kararvermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
4. Davacı vekili, bu kez, aynı istemleidari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Mersin 2. İdare Mahkemesi 08/04/2021tarihli ve E.2021/373, K.2021/446 sayılı kararı ile, dava konusuişlem kapsamında davacı şirket hakkında cezalıhal rüsumu işlemi tesis edilmiş ise, bu işlemin idariyargının bir kolu olan vergi mahkemesinin görev alanınagireceği gerekçesiyle davanın görev yönündenreddine, dava dosyasının bekletilmeksizin görevli Mersin VergiMahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
6. Mersin 2. Vergi Mahkemesi 29/04/2021 tarihli veE.2021/590, K.2021/874 sayılı kararı ile, dava konusunun 5957sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezası olduğuve bu haliyle 2576 sayılı Kanun'un vergi mahkemeleriningörevlerini belirleyen 6. maddesinde sayılan, vergi, resim,harçlar ve benzeri mali yükümler dışında kalanve niteliği itibariyle idari uyuşmazlık olan davanınçözümünün idare mahkemesine ait olduğugerekçesiyle davanın görev yönünden reddine ve görevliyargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Adana Bölgeİdare Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
7. Adana Bölge İdare Mahkemesi 2.İdari Dava Dairesi 22/06/2021 tarihli ve E.2021/1244, K.2021/1119sayılı kararı ile, davanın davacıya ait araçile hal kayıt sistemine bildirilmeksizin meyve taşındığınıntespit edildiği gerekçesiyle 5957 sayılı Kanun'un 14.maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendine istinadenbelediye encümeni kararı ile verilen idari para cezasınıniptali istemiyle açıldığı, davaya konu edilenişlemin hukuki mahiyetinin 2576 sayılı Kanun'un 6. maddesindevergi mahkemesinin görevleri olarak sayılan vergi, resim, harçvb. mali yükümlülük niteliğitaşımadığını belirterek,uyuşmazlığın görüm veçözümünde idare mahkemesinin görevli olduğunakesin olarak karar vermiştir.
8. Mersin 2. İdare Mahkemesi 30/07/2021tarihli ve E.2021/764 sayılı kararı ile,davacıyaverilen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biriolduğu, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynıkişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanınagiren herhangi bir kararın da verilmediği ve dava konusuedilmediği, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılıKanun’la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere,idari yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağını, dolayısıylagörevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanunhükümlerinin dikkate alınacağını belirterek,idari para cezasına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27.maddesininbirinci fıkrası uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu gerekçesiyle 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına ve davanın incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
9. 5957 sayılı Kanun’un “Amaçve kapsam” başlığı altında düzenlenen1. maddesi şöyledir:
“(1)Bu Kanunun amacı, sebze ve meyveler ile arz ve talep derinliğinegöre belirlenecek diğer malların ticaretinin kaliteli,standartlara ve gıda güvenilirliğine uygun olarak serbestrekabet şartları içinde yapılmasını,malların etkin şekilde tedarikini,dağıtımını ve satışını,üretici ve tüketicilerin hak vemenfaatlerinin korunmasını,meslek mensuplarının faaliyetlerinin düzenlenmesini,toptancı halleri ile pazar yerlerinin çağdaş bir sistemekavuşturulmasını ve işletilmesini sağlamaktır.
(2)Bu Kanun, sebze ve meyveler ile arz ve talep derinliğine görebelirlenecek diğer malların her ne şekilde olursa olsunalımı, satımı ve devri ile toptancı halleri ve pazaryerlerinin kuruluş, işleyiş,yönetim ve denetimineilişkin usul ve esasları, uygulanacak yaptırımları vebakanlıklar, belediyeler ile diğer idarelerin görev, yetki vesorumluluklarını kapsar.”
10. “Cezalar”başlıklı 14. maddesi şöyledir:
“(1) Diğer kanunlara göre daha ağır bir cezagerektirmediği takdirde;
……
ç)Toptancı halinden satın alınmayan veya toptancı halinebildirilmeyen malları taşıyanlara veya bunlarıdepolayanlara, 5 inci maddenin on üçüncüfıkrası uyarınca Bakanlıkça belirlenen asgarîşartları ve bilgileri sözleşmelerde bulundurmayanlara ikibin Türk Lirası,
…..
idarîpara cezası uygulanır.”
11. 5957 sayılı Kanun’dadavacının işlediği ileri sürülen kabahateilişkin idari yaptırımlar düzenlenmiş, ancak bu idariyaptırımlarakarşı kanun yoluna ilişkin birdüzenlemeye yer verilmemiştir.
12. Öte yandan, 30/03/2005 tarihli ve 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesini değiştiren06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun’un 31. maddesi şöyledir:
“(1) Bu Kanunun;
a)İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b)Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veyamülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır.”
13. Kanun'un “Başvuru yolu”başlıklı 27. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:
“İdaripara cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidari yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
14. UyuşmazlıkMahkemesinin Muammer TOPAL’ın başkanlığında,Üyeler Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, AydemirTUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN’ınkatılımlarıyla yapılan 18/10/2021 tarihlitoplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adliyargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
15. Raportör-HâkimGülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra; gereğigörüşülüp düşünüldü:
16. Dava, 5957 sayılı Sebzeve Meyveler İle Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan DiğerMalların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 14.maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi uyarıncaverilen idari para cezasının iptali istemiyleaçılmıştır.
17. Yukarıda izah edilendüzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
18. Görev kuralları kamudüzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflariçin bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yenibir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişede etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
19. Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundakigörev kuralının,değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonraaçılacak davalarda uygulanacağına dair intikalhükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlikkararı verilemeyeceği açıktır.
20. Diğer taraftan, davagörevsiz mahkemede açılmış, bu sıradayapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme odava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmayadevam etmesi gerekir.
21. İncelenen uyuşmazlıkta,öngörülen idari para cezasının 5326 sayılıKanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırımtürlerinden biri olduğu, 5957 sayılı Kanun’da daidari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemeningösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda,Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinde, bu Kanun’un idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, idaripara cezasına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
22. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Mersin 2. İdare Mahkemesince yapılanbaşvurunun kabulü ile Hatay 2. Sulh Ceza Hâkimliğinceverilen 30/03/2021 tarihli ve D.İş.2021/1701 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümündeADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Mersin 2. İdare Mahkemesince yapılanBAŞVURUNUN KABULÜ ile Hatay 2. Sulh Ceza Hâkimliğinceverilen 30/03/2021 tarihli ve D.İş.2021/1701 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
18/10/2021 tarihinde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Muammer Şükrü Mehmet Birol
TOPAL BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy