UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/56
KARAR NO : 2021/135
KARAR TR : 05/04/2021
ÖZET: İcra Müdürlüğünün satış
dosyasında, satışı yapılan aracı satın alan
davacının satın alma bedeli üzerinden
%1 yerine %18 oranında fazladan
ödenen Katma Değer Vergisinin iadesi
istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Z. V.
Vekilleri : Av. M. E., Av. K.U.
Av. K.B.
Davalı : Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı
Vekili : Av. K.A. T.
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, Malatya İcra Müdürlüğünce yapılan satış kapsamında 11/03/2019
tarihinde 88.000 TL bedel ile satın alınan taşıt aracına ilişkin %1 oranında katma değer
vergisi hesaplanması gerekirken %18 üzerinden hesaplama yapılarak
KDV alındığını, fazla
ödenen KDV'nin iadesi istemiyle yapılan başvurunun Fırat Vergi Dairesi Müdürlüğünce
18/02/2020 tarihli ve E.6550 sayılı işlemle reddedildiğini; bu işleme karşı açılan dava
sonrasında Malatya Vergi Mahkemesince, idari merci tecavüzü nedeniyle dava dilekçesi ile
eklerinin Gelir İdaresi Başkanlığı'na tevdiine karar verildiğini, anılan İdarece başvurunun
reddedildiğini ifade ederek; Gelir İdaresi Başkanlığının 30/04/2020 tarihli ve E.48877 sayılı
işleminin iptali ve fazladan ödenen 14.960 TL KDV tutarının iadesi istemiyle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
2. Davalı idare vekilinin sunduğu cevap dilekçesinde; davanın adli yargı yerinde
çözülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunulmuştur.
Esas No
: 2021/56
Karar No : 2021/135
UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
3. Malatya Vergi Mahkemesinin 29/06/2020 tarihli ve E.2020/276 sayılı
dosyasında, idarenin tek yanlı olarak ve kamu gücü kullanarak davacıdan tahsil ettiği katma
değer vergisinin mahiyeti gereği bir idari işlem olduğu, Hazine adına ilgili vergi daireleri,
muhasebe müdürlükleri, mal müdürlükleri hesabına yatırılmak üzere sorumlu sıfatıyla icra
müdürlüğünce tahsil edildiğinden ve/veya beyan edildiğinden, 213 sayılı Vergi Usul
Kanunu'nun "Düzeltme - Şikayet Müessesesi"ni düzenleyen 116 ila 126. maddeleri hükümleri
doğrultusunda ödenen katma değer vergisinin iadesi istemiyle açılan davanın görüm ve
çözümünde 2577 sayılı Kanun'un 2. ve 2576 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca idari yargı
içerisinde yer alan Vergi Mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle, davalı idarenin görev
itirazının reddine karar verilmiştir.
4. Davalı idare vekilinin adli yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda verdiği dilekçe üzerine; dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına
gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığı Talebi
5. 2004 sayılı İcra ve iflas Kanunu'ndan sözederek, İcra Müdürlüğü tarafından
yürütülen takibe ilişkin olarak yapılan ihale sonucunda alınan araca ilişkin, icra
müdürlüğünce verilen % 18 oranında KDV ödenmesine dair kararın kanuna aykırılığı
iddiasının şikâyet yolu ile İcra Mahkemesinde çözümleneceği; mahkemenin incelemeyi söz
konusu icra dosyası üzerinde yaparak, işlemin kanuna uygun olup olmadığı hususunda karar
vereceği; adli yargılamanın bir parçasını oluşturan bu uyuşmazlığın, İcra Müdürlüğünün tesis
ettiği bir işlemden kaynaklandığı gözetildiğinde, bu işlemin Kanun'a uygun olup olmadığının
adli yargı yerince çözümlenmesi gerektiğinden bahisle; 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13.
maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar vermiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre
Danıştay Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.
7. 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi gerektiği
yolunda görüş vermiştir. Görüşün ilgili kısmı şöyledir:
"...uyuşmazlığın çözümü için, taşıtın satışının 3065 sayılı Katma Değer Vergisi
Kanununa tabi olup olmadığı, tabi olması halinde hangi oranda vergi alınması gerektiğinin
tespitine yönelik olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre inceleme yapılması
gerekmektedir. Bu yoldaki incelemeyi yapma görevi, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri,
İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun
maddeleri uyarınca Vergi Mahkemesine verilmiştir.
Bu durumda; ihale yoluyla satın alınan motorlu taşıtın satın alma bedeli üzerinden
hesaplanan % 18 oranındaki katma değer vergisinin %1 oranında ödenmesi gerektiği ileri
sürülerek, fazla ödenen katma değer vergisinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme
Esas No
: 2021/56
Karar No : 2021/135
UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
başvurusunun reddi yolundaki işlemin iptali ile fazladan ödenen katma değer vergisinin
yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde 2577 sayılı
Yasanın 2'nci ve 2576 sayılı Yasanın 6'ncı maddesi uyarınca idari yargı içerisinde yer alan
vergi mahkemesinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır."
IV. İLGİLİ HUKUK
8. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "İcra mahkemesi" başlıklı 4. maddesi
şöyledir:
"(Değişik birinci fıkra: 17/7/2003-4949/1 md.) İcra ve iflâs dairelerinin muamelelerine
karşı yapılan şikâyetlerle itirazların incelenmesi icra mahkemesi hâkimi yahut kanun
gereğince bu görev kendisine verilmiş olan hâkim tarafından yapılır. İş durumunun gerekli
kıldığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun olumlu görüşü ile Adalet
Bakanlığınca icra mahkemesinin birden fazla dairesi kurulabilir. Bu durumda icra
mahkemesi daireleri numaralandırılır. İcra mahkemesinin birden fazla dairesi bulunan
yerlerde iş dağılımı ve buna ilişkin esaslar, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca
belirlenir. Her icra mahkemesi hâkimi, kendisine Adlî Yargı Adalet Komisyonu
Başkanlığınca dönüşümlü olarak bağlanan icra ve iflâs dairelerinin muamelelerine yönelik
şikâyetleri ve itirazları inceler, bu dairelerin gözetim ve denetimlerini yapar, idarî işlerine
bakar.
İcra yetkisini haiz sulh mahkemelerinin muamelelerine karşı vuku bulacak şikayet ve
itirazların icra mahkemesi o mahkemenin hakimidir."
9. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "Şikayet ve şartlar" başlıklı 16. maddesi
şöyledir:
"Kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna olmak üzere İcra ve İflas
dairelerinin yaptığı muameleler hakkında kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygun
bulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikayet olunabilir. Şikayet bu muamelelerin
öğrenildiği tarihten yedi gün içinde yapılır.
Bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı
her zaman şikayet olunabilir."
10. 2004 sayılı Kanun'un "Şikayet üzerine yapılacak muameleler" başlıklı 17.
maddesi şöyledir:
"Şikayet icra mahkemesince, kabul edilirse şikayet olunan muamele ya bozulur, yahut
düzeltilir.
Memurun sebepsiz yapmadığı veya geciktirdiği işlerin icrası emrolunur."
11. 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi
Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Vergi Mahkemelerinin
görevleri" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"Vergi mahkemeleri:
a) Genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile
benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları,
b) (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları,
c) Diğer kanunlarla verilen işleri,
Çözümler."
Esas No
: 2021/56
Karar No : 2021/135
UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
V. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Celal Mümtaz AKINCI’nın başkanlığında, Üyeler
Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet
ARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 05/04/2021 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin anılan Kanun'un 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
13. Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde adli yargının görevli
olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının,
Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, İcra Müdürlüğünce yapılan ihale üzerine satın alınan motorlu taşıtın satın
alma bedeli üzerinden % 18 oranında hesaplanarak ödenen katma değer vergisinin % 1
oranında ödenmesi gerektiği ileri sürülerek, fazladan tahsil edilen katma değer vergisinin
iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ve fazladan ödenen katma
değer vergisinin iadesi istemiyle açılmıştır.
15. Mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde; İcra Müdürlüğü
tarafından yürütülen takibe ilişkin olarak yapılan ihale sonucunda alınan taşıta ilişkin, İcra
Müdürlüğünce verilen % 18 oranında KDV ve damga vergisi ödenmesine dair kararın,
kanuna aykırılığı iddiasının şikayet yolu ile İcra Mahkemesinde çözümleneceği,
mahkemenin incelemeyi, söz konusu icra dosyası üzerinde yaparak, anılan işlemin kanuna
uygun olup olmadığı hususunda karar vereceği kuşkusuzdur. Adli yargılamanın bir parçasını
oluşturan bu uyuşmazlığın, İcra Müdürlüğünün tesis ettiği bir işlemden kaynaklandığı
gözetildiğinde, bu işlemin Kanuna uygun olup olmadığının adli yargı yerince
çözümlenmesinin gerektiği sonucuna varılmıştır.
16. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı'nın başvurusunun kabulü ile davalı idare vekilinin yaptığı görev itirazının reddine
ilişkin Malatya Vergi Mahkemesinin 29/06/2020 tarihli ve E.2020/276 sayılı görevlilik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
Esas No
: 2021/56
Karar No : 2021/135
UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı
idare vekilinin yaptığı görev itirazının reddine ilişkin Malatya Vergi Mahkemesinin
29/06/2020 tarihli ve E.2020/276 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
05/04/2021 tarihinde, Üyeler Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet
ARSLAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Celal Mümtaz
Şükrü
Mehmet
Birol
AKINCI
BOZER
AKSU
SONER
Üye
Üye
Üye
Aydemir
Nurdane
Ahmet
TUNÇ
TOPUZ
ARSLAN
Esas No
: 2021/56
Karar No : 2021/135
UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
KARŞI OY
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin
Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun’un; "Vergi mahkemelerinin görevleri" başlıklı 6.
maddesinde, vergi mahkemelerinin; genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait
vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere
ilişkin davalarla, bu konularla ilgili olarak 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanun un uygulanmasına ilişkin davaları ve diğer kanunlarla verilen işleri
çözümleyeceği hükme bağlanmıştır.
Davacı; icra müdürlüğünden satın aldığı araç için % 18 nispetindeki Katma Değer
Vergisini, ( sorumlu sıfatıyla) icra müdürlüğü aracılığıyla ödemiş ardından, vergi oranının %
1 olması gerektiği, bu oranı aşan kısmının tarafına iadesi istemiyle, vergi dairesine karşı dava
açmıştır. Bu aşamada, icra müdürlüğünün sorumlu sıfatı sona ermiştir. Bu davada; 3065
sayılı Kanun’un, gereğince, davacının katma değer vergisi mükellefi olup olmadığı, mükellef
ise yapılan satış işlemi itibari ile kanunda düzenlenen istisnalardan yararlanıp
yararlanamayacağı ya da vergiden muaf kabul edilip edilmeyeceği... gibi hususlar
incelenecektir. Vergi davalarını çözümleme görevi ise 2576 sayılı Kanun uyarınca idari yargı
içerisinde yer alan, vergi mahkemelerine ait bulunmaktadır.
2004 sayılı İcra İflas Kanunu’nun 16. maddesinde öngörülmüş bulunan şikayet
yolu, anılan Kanun’un hallini mahkemeye bıraktığı hususlar hariç olmak üzere ve 2004 sayılı
İcra İflas Kanun’u hükümlerinin uygulanmasıyla sınırlıdır.
Bu durumda, davacıdan tahsil edilen katma değer vergisinin kısmen iadesi
istemiyle açılan davanın, görüm ve çözümünde idari yargı içerisinde yer alan vergi
mahkemesinin görevli olduğu sonucuna varıldığından, davanın çözümünde adli yargı yerinin
görevli olduğu yolunda verilen karara katılamıyoruz.05/04/2021
Üye
Üye
Üye
Aydemir
Nurdane
Ahmet
TUNÇ
TOPUZ
ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy