T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/839
KARAR NO : 2022/30
KARAR TR : 31/01/2022
ÖZET: 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’nun Ek 1. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : B.E.
Vekili :Av. M.T.
Davalılar :İskenderun Kaymakamlığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1. İskenderun Kaymakamlığıİlçe Emniyet Müdürlüğünün 16/04/2021tarih ve 1564 sayılı kararı ile, davacının MustafaKemal Mahallesi ….. İskenderun / Hatay adresinde bulunanbinasını apart olarak kullandığı ve günlükolarak kiraya verdiği ancak 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunugereğince genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine anlıkveri göndermediğinden bahisle, davacı adına aynıKanun’un Ek 1. maddesi uyarınca 19.667 TL idari para cezasıverilmiş, 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu’nun7. maddesi ile İşyeri Açma ve ÇalışmaRuhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 32. maddesiuyarınca mühürlenmek suretiyle dava konusu ev faaliyetten menedilmiştir.
2. Davacı vekili, binanınmühürlenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle davaaçtıklarını ve Hatay 2. İdare MahkemesininE.2021/531 sayılı dava dosyasında devam eden yargılamadaişlemin yürütülmesinin durdurulmasına kararverildiğini belirterek, idari para cezasının iptali istemiyleadli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. İskenderun 2. Sulh CezaHâkimliği 09/07/2021 tarihli ve D.İş No. 2021/2288sayılı kararı ile, 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun 27/8. maddesi uyarınca, aynı işlemkapsamında iş yerinin mühürlenmesine de kararverildiğinden idari para cezasına yönelik idariyaptırım kararına yapılan itirazın daçözüm yerinin idare mahkemeleri olduğugerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, verilen kararadavacı vekili tarafından yapılan itiraz İskenderun 1. SulhCeza Hakimliğinin 28/09/2021 tarihli ve D. İş No. 2021/3410sayılı kararı ile kesin olarak reddedilmiştir.
4. Davacı vekili, bu kez, aynı istemleidari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Hatay 1. İdare Mahkemesi 08/12/2021tarihli ve E.2021/1316 sayılı kararı ile,Uyuşmazlık Mahkemesinin konu ile ilgili emsal bir kararınıda göstererek, davacıya idari para cezası verilmesineilişkin idari yaptırım kararı ile davacıya aitişyerinin mühürlenmesine ilişkin işlemin KabahatlerKanunu’nun 27/8. maddesinde belirtildiği gibi idariyaptırım kararının verildiği işlemkapsamında olmadığı, farklı eylemler ile ilgiliolduğu, bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılıKanun’la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere,idari yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle,görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanunhükümleri dikkate alınacağından, 1774 sayılıKanun uyarınca verildiği tartışmasız olan idari paracezasına karşı açılan davanın görümve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu gerekçesiyle 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına vedavanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6. 1774 sayılı Kanun’un 1. maddesişöyledir:
“Bu Kanunda sayılan, özel veyaresmi, her türlü konaklama, dinlenme bakım ve tedavi tesislerive işyerleri ile konutlarda geçici veya sürekli olarakkalanlar, oturanlar, çalışanlar ve ayrılanlar ilearaç kiralayan gerçek ve tüzel kişilerin kimliklerinintespiti ve bildirilmesi bu Kanunun hükümlerine göreyapılır.
Askerikonaklama, dinlenme ve kamp tesisleri ile ordu evleri bu Kanunun kapsamıdışındadır.”
7. Aynı Kanun'un 2. maddesişöyledir:
"Otel,motel, han, pansiyon, bekar odaları, günübirlik kiralanan evler,kamp, kamping, tatil köyü ve benzeri her türlü, özelveya resmi konaklama yerleri ile özel sağlık müesseseleri,dinlenme ve huzur evleri, dini ve hayır kurumlarının sosyaltesislerinin sorumlu işleticileri, bu yerlerde ücretli veyaücretsiz, gündüz veya gece, yatacak yer gösterdikleri yerliveya yabancı herkesin kimlik ve geliş- ayrılışkayıtlarını, örneğine ve usulüne uygunşekilde günü gününe tutmak, genel kollukörgütlerinin her an incelemelerine hazır bulundurmak, Devlet İstatistikEnstitüsüne, talebi halinde vermek zorundadırlar.”
8. Aynı Kanun'un Ek 1. maddesişöyledir:
“Bu Kanunun uygulanmasısırasında genel kolluk kuvvetlerine ait karakollara, ilmerkezlerinden de sorgulanabilen bilgisayar terminalleri konulur. Bununiçin gerekli giderler İçişleri Bakanlığıbütçesine konulacak ödenekten karşılanır.
(Değişik ikinci fıkra:31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu Kanunun 2 ncimaddesinde sayılan özel veya resmi her türlü konaklamatesisleri tüm kayıtlarını bilgisayarda günügününe tutmak, genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerinebağlanarak mevcut bilgi, belge ve kayıtları genel kollukkuvvetlerine anlık olarak bildirmek zorundadırlar.
(Ek fıkra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.)İkinci fıkrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerinebağlanmayanlara onbin Türk Lirası, anlık verigöndermeyen veya gerçeğe aykırı kayıt tutanlarabeşbin Türk Lirası idari para cezası, mülki idareamirlerince verilir. Bu fiillerin tekrarı halinde işletmeruhsatları iptal edilir. Bu maddeye göre verilen idari paracezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.
(Ek fıkra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynenkabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılan özelveya resmi her türlü konaklama tesisleri, ikinci fıkrada belirtilengenel kolluk kuvvetlerinin terminallerine bağlanmak için gerekliişlemleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihtenitibaren iki ay içinde tamamlar.
(Ekfıkra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bumaddenin uygulanması ile görevi gereği bu verileri kullanan kamupersonelinin denetimine ilişkin usul ve esaslar İçişleriBakanlığı tarafından belirlenir.”
9. Öte yandan, 30/03/2005 tarihli ve 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesini değiştiren06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun’un 31. maddesişöyledir:
“(1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır.”
10. Anılan Kanun'un 16. maddesinde, kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idariyaptırımların idari para cezası ve idari tedbirlerdenibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuya geçirilmesive ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirler olduğu hükmebağlanmış; “Başvuru yolu”başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında ise “idaripara cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidari yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir”düzenlemeleri yer almıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin MuammerTOPAL’ın başkanlığında, Üyeler Birol SONER,Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Aydemir TUNÇ, NurdaneTOPUZ ve Ahmet ARSLAN’ın katılımlarıyla yapılan31/01/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığı anlaşıldığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
12. Raportör-Hâkim Gülten FatmaBÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın adli yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra;gereği görüşülüpdüşünüldü:
13. Dava, 1774 sayılı Kimlik BildirmeKanunu’nun Ek 1. maddesi uyarınca verilen idari paracezasının iptali istemiyle açılmıştır.
14. Olayda, görevuyuşmazlığına konu davanın, davacının kirayaverdiği evini kiralayan kişiler ile ilgili olarak 1774sayılı Kanun’da belirtilen yükümlülükleri yerinegetirmediğinden bahisle verilen idari para cezasının iptalineilişkin olarak açıldığı, adli yargıyerinin karar gerekçesinde bahsedilen mühürlemekararının ise,2559 sayılı Polis Vazife ve SalahiyetKanunu’nun 7. maddesi ile İşyeri Açma veÇalışma Ruhsatlarına İlişkinYönetmeliğin 32. maddesi uyarınca verilen kapatma kararıolduğu, böylece verilen kararların farklı eylemler ileilgili olduğu anlaşılmış, 1774 sayılıKanun’da davacının işlediği ileri sürülenkabahate ilişkin idari yaptırımlar düzenlenmiş, ancakbu idari yaptırımlara karşı kanun yoluna ilişkin birdüzenlemeye yer verilmemiştir.
15. Yukarıda izah edilen düzenlemeleregöre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
16. Görev kuralları kamu düzenineilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için birmüktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunlakabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
17. Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundakigörev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararıverilemeyeceği açıktır.
18. Diğer taraftan, dava görevsizmahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesigerekir.
19. İncelenen uyuşmazlıkta,öngörülen idari para cezasının5326 sayılıKanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırımtürlerinden biri olduğu, 1774 sayılı Kimlik BildirmeKanunu’nda da idari para cezasına itiraz konusunda görevlimahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Budurumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı belirtildiğinden, dava konusu idari paracezasına karşı açılan davanın görümve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğusonucuna varılmıştır.
20. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Hatay 1. İdare Mahkemesince yapılanbaşvurunun kabulü ile, İskenderun 2. Sulh CezaHâkimliğinin 09/07/2021 tarihli ve D.İş No. 2021/2288sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümündeADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Hatay 1. İdare Mahkemesince yapılanBAŞVURUNUN KABULÜ ile, İskenderun 2. Sulh CezaHâkimliğinin 09/07/2021 tarihli ve D.İş No. 2021/2288sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
31/01/2022 tarihinde, OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili
Muammer
TOPAL
Üye
Birol
SONER
Üye
Nilgün
TAŞ
Üye
Doğan
AĞIRMAN
Üye
Aydemir
TUNÇ
Üye
Nurdane
TOPUZ
Üye
Ahmet
ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy