T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/25
KARAR NO : 2022/24
KARAR TR : 31/01/2022
ÖZET: 2918 sayılı Kanun’un Ek 17. maddesi uyarınca düzenlenen aday sürücü belgesinin iptaline ilişkin tutanağa karşı yapılan itirazın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : K.Y.
Vekili : Av. G.E.
Davalı : İstanbul İl EmniyetMüdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY
1. İstanbul Valiliği Trafik DenetlemeŞube Müdürlüğünce yapılan denetimsırasında, aday sürücü belgesi sahibidavacının 0,25 promil alkollü olarak araçkullandığından bahisle, davacı adına 28/08/2021tarihli ve MA-77604502 seri-sıra sayılı Trafik İdari ParaCezası Karar Tutanağı düzenlenerek, davacıya 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/5. madde vefıkrası uyarınca 1.339 TL idari para cezası verilmiş,ayrıca davacı hakkında 2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanunu’nun Ek 17. maddesi uyarınca 28/08/2021 tarihli adaysürücünün belgesinin iptaline dair tutanakdüzenlenerek aday sürücü belgesi daimi olarak gerialınmıştır.
2. Davacı vekili, idari para cezası vesürücü belgesinin iptaline ilişkintutanağının iptali istemiyle adli yargı yerinebaşvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. İstanbul 8. Sulh CezaHâkimliği 25/10/2021 tarihli ve D.İş No. 2021/4671sayılı kararı ile; Uyuşmazlık Mahkemesininaynı konuda verdiği bir kararının gerekçesi aynenalınarak, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'ladeğişik 3. maddesi ve aynı Kanun'un 27. maddesine 5560sayılı Kanun'la eklenen sekizinci fıkra hükmü birarada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Kanun'un 48.maddesinin beşinci fıkrası uyarınca verilen idari paracezası ile aday sürücü belgesinin iptaline karşıaçılan davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu gerekçesiyle başvurunungörev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar itirazedilmeden kesinleşmiştir.
4. Davacı vekili, bu kez aynı istemleidari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5. İstanbul 4. İdare Mahkemesi18/11/2021 tarihli ve E.2021/2109 sayılı kararı ile,davanın idari para cezası ile sürücü belgesiningeçici olarak geri alınmasına ilişkin olarak tutulantutanağın iptali istemiyle açıldığınıbelirterek, Uyuşmazlık Mahkemesi kararları ileDanıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 17/02/2020 tarihliE.2020/55, K.2020/10 sayılı kararlarına dayanarak, idariyaptırıma konu işlem kapsamında aynı kişi ileilgili olarak idari yargının görev alanına giren birkararın bulunmaması halinde, geri alma niteliğinebakılmaksızın sürücü belgesinin gerialınması ve idari para cezası verilmesine ilişkinişlemlere karşı açılan davalarda adli yargıyerlerinin görevli olduğunun kabulünün gerektiğiniaçıklayarak sürücü belgesinin gerialınması ve davacı adına idari para cezası verilmesiyaptırımına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde 5326 sayılıKanunun 27. maddesi uyarınca adli yargı mercilerinin görevliolduğu gerekçesiyle 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına ve davanın incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6. 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu’nun “Aday sürücülük”başlıklı Ek 17. maddesi şöyledir:
"İlk defa sürücübelgesi alanlar en az bir yıl süre ile aday sürücüolarak kabul edilirler.
Aday sürücülüğünsüresi, aday sürücülerin sürücü belgelerininiptal edilme ve yeniden sürücü belgesi alma şartlarıile diğer usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
Adaysürücülerle ilgili olarak yönetmelikte belirtilen iptaledilme şartlarının oluşması hâlinde, bu Kanunun6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafındansürücü belgeleri iptal edilir.”
7. 17/04/2015 tarihli ve 29329 sayılıResmi Gazete'de Yayımlanan Karayolları TrafikYönetmeliğinin “Aday sürücülük”başlıklı Ek 3. maddesi şöyledir:
“Bu maddenin yürürlüğegirdiği tarihten itibaren ilk defa sürücü belgesi alanlarile herhangi bir sebeple sürücü belgesi iptal edilmiş olupda yeniden sürücü belgesi alanlar, belgeninalındığı tarihten itibaren iki yıl süreyle adaysürücü olarak kabul edilir.
Aday sürücülük süresiiçerisinde 2918 sayılı Kanunun;
a) 47 nci maddesinin birinci fıkrasının(b) bendinin üç kez ihlal edilmesi,
b) 48 inci veya 118 inci maddelerine istinadensürücü belgelerinin geri alınması,
c) 51 inci maddesinin üç kez ihlaledilmesi,
ç) 53 üncü maddesinin ikincifıkrasının üç kez ihlal edilmesi,
d) 74 üncü maddesinin üçkez ihlal edilmesi,
e) Koruyucu tertibatınkullanılması ile ilgili 78 inci maddesinin üç kez ihlaledilmesi hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi veyaaraç cinsine bakılmaksızın 0,20 promilin üzerinde alkollüolarak araç kullanıldığının tespit edilmesiveya toplam 75 ceza puanının aşılması durumundasürücü belgesi trafik görevlilerince iptal edilir.
Belgesiiptal edilenlerin tekrar sürücü belgesi alabilmeleriiçin; sürücü kurslarına devam etmeleri veyapılan sınavlarda başarılı olarak motorlutaşıt sürücüsü sertifikası almalarıgerekir. Bu kişilerin sürücü kurslarında eğitimebaşlayabilmeleri için tabi tutulacakları psiko-teknikdeğerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi sonucundasürücülüğe engel halibulunmadığını gösterir belgenin sürücükursuna ibrazı ve varsa iptal nedenlerinde yer alan geri almasüreleri kadar zamanın geçmiş olmasızorunludur.”
8. Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918sayılı Kanun’un 116. maddesi kapsamında araç tescilplakasına göre düzenlenenler dışında trafikzabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşıaçılan davaları; bu uygulamanın idari cezakapsamında bulunması; Kanun'da idari cezalarla ilgili davalardagörevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükmeyer verilmemesi; 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, buKanun'da gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeyeişaret eden 112. maddeye de herhangi bir atıftabulunulmamış olması karşısında ve göreveilişkin genel ilkelere göre idari yargının görevalanında görmüştür.
9. 01/06/2005 tarihinde 5326 sayılıKanun’un yürürlüğe girmesi üzerineUyuşmazlık Mahkemesince, sözü edilen Kanun’undiğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlarakarşı yapılacak itirazlara ilişkin görevhükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi sonucunda: diğerkanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağıolan kanunun amacı dikkate alınarak; Kabahatler Kanunu’nun 1.,2., 16. ve 19. maddelerinde belirtilen koşulları taşıması,27.maddenin (1) numaralı bendinde belirtilen idari yaptırımlardanolması halinde, idari para cezaları ve mülkiyetin kamuyageçirilmesine ilişkin olanlarına karşı 01/06/2005tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin genelgörevli kılındığına ve bu nedenle doğangörev uyuşmazlıklarında adli yargı yeriningörevli bulunduğuna karar verilmiştir.
10. Daha sonra, 30/03/2005 tarih ve 5326sayılı Kanun’un 3. maddesini değiştiren 06/12/2006tarihli, 5560 sayılı Kanun’un 31. maddesi şöyledir:
“(1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesiyaptırımını gerektiren bütün fiillerhakkında,
uygulanır.”
11. Kanun'un 16. maddesinde, kabahatler karşılığındauygulanacak olan idari yaptırımların idari para cezası veidari tedbirlerden ibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetinkamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerolduğu hükme bağlanmış; “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasındaise “idari para cezası ve mülkiyetin kamuyageçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararınakarşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren engeç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesinebaşvurulabilir. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde idari yaptırımkararı kesinleşir.” düzenlemeleri yeralmıştır.
12. Aynı Kanun’un 27. maddesine, 5560sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idariyaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararların da verilmiş olmasıhalinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukukaaykırılık iddialarının, bu işlemin iptalitalebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kuralabağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de buhükümle, Kabahatler Kanunu’ndaki düzenlemelerin ortayaçıkardığı bağlantı sorununaçözüm getirilmesinin amaçlandığı ifadeedilmiştir.
13. 19/12/2006 tarihindeyürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, KabahatlerKanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğerkanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği anlaşılmaktadır.
14. Bu hükümler dikkate alınarak,Uyuşmazlık Mahkemesi, idari para cezası yönündenoluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarınınçözümünde, idari para cezasına konu işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararın da verilmiş olması vedosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde davakonusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari paracezasına ilişkin kararın hukukaaykırılığı iddiasının da, idari yargıyerinde görüleceği sonucuna varmış, idari yargıyerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasınakarar vermiştir.
15. 2918 sayılı Kanun’un AdliKovuşturma ve Cezaların Uygulanması başlıklıDokuzuncu Kısım’a dahil “Bu Kanundaki suçlarlailgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkileri”başlığı altında düzenlenen 112. maddesinin ilkparagrafında; sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınması hariç olmak üzere bu Kanun'daki hafif paracezasını veya bu kanundaki hafif hapis cezasını, belgeleringeri alınması ve iptali veya işyerlerinin kapatılmasıcezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara trafikmahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilensulh ceza mahkemelerinde bakılacağı ifade edilmiş;böylelikle sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınmasına ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh cezamahkemelerinin görevi dışında tutulmuş iken;12/07/2013 tarihli 6495 sayılı Kanun’un 20. maddesiyledeğiştirilen maddenin başlığı,“Sürücü belgelerinin geri alınmasında veiptalinde yetki” şeklinde, madde ise şöyledir:
“Bu Kanunun 6ncı maddesindesayılan görevlilerin ve trafik tescil kuruluşlarınınyetkilendirildiği haller hariç olmak üzere,sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulhceza mahkemeleri karar verir.
Bu Kanunun 51 inci maddesinin ihlali ve 118 incimaddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarındayazılı “100 ceza puanını doldurmak” eyleminedeniyle sürücü belgelerinin geri alınmasına yine buKanunun 6ncı maddesinde sayılan görevliler yetkilidir.
Sürücü belgelerinin geçiciolarak geri alınması veya iptaline dair verilen kesinleşmişmahkeme kararı örnekleri, sürücülerin sicillerineişlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerinegönderilir.
Bu Kanuna göre görülen davalar,diğer kanunlara göre görülen davalarlabirleştirilemez.
…….”
16. 5326 sayılı Kanun’un “Saklıtutulan hükümler” başlığınıtaşıyan 19. maddesi ise şöyledir:
“(1) Diğer kanunlarda kabahatkarşılığında öngörülen belirli birsüre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerinegetirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin gerialınması,
d) Kara, deniz veya hava nakilaracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibiyaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda buKanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncayakadar saklıdır.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin MuammerTOPAL’ın başkanlığında, Üyeler Birol SONER,Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Aydemir TUNÇ, NurdaneTOPUZ ve Ahmet ARSLAN’ın katılımlarıyla yapılan31/01/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
18. Raportör-Hâkim Gülten FatmaBÜYÜKEREN’in, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın idari yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra, gereği görüşülüpdüşünüldü:
19. Dava, 2918 sayılı Kanun’un Ek17. maddesi uyarınca düzenlenen aday sürücü belgesininiptaline ilişkin tutanağın iptali istemiyleaçılmıştır.
20. Uyuşmazlık Mahkemesince, 2918sayılı Kanun’un 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılıKanun’un 20. maddesi ile yapılan değişiklikten önceki112.maddesi ve 5326 sayılı Kanun birlikte incelendiğinde, 2918sayılı Kanun’un, bu Kanun’daki suçlarla ilgilidavalara bakacak mahkemeler ve yetkilerinin düzenlendiği 112. maddesiuyarınca, sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasınailişkin davaların sulh ceza mahkemelerinin görevine dahiledilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde,diğer kanunlarda kabahat karşılığındaöngörülen belirli bir süre için ehliyetin gerialınmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalariçinde sayıldığı dikkatealındığında; sürücü belgeleriningeçici olarak geri alınmasına ilişkin davalara bakmagörevinin idare mahkemesine ait olduğu sonucunavarılmış iken; 2918 sayılı Kanun’un 112.maddesinde yapılan yeni düzenleme ile Kanun’da yer alangöreve ilişkin maddenin değiştirildiği ve idariyaptırımlarla ilgili Kabahatler Kanunu hükümlerine uygundeğişikliğin yapıldığı sonucunavarılmış, 5326 sayılı Kanun’un “Saklıtutulan hükümler” başlığınıtaşıyan 19. maddesinde, “diğer kanunlarda kabahatkarşılığında öngörülen belirli birsüre için, ….. ehliyetin geri alınması,…….gibi yaptırımlara ilişkin hükümler,ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklikyapılıncaya kadar saklıdır” denilerek, ilgilikanununda, bu Kanun hükümlerine uygun değişiklikyapılıncaya kadar saklı tutulan, başka bir deyişle,belirtilen istisnalar içinde sayılan yaptırımlardan biriolan ehliyetin geri alınmasına ilişkin hükmün,12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun’un 20. maddesiyle, 2918sayılı Kanun’un 112. maddesinde yapılandeğişiklik ile yeniden düzenlendiği ve bu karara karşıkanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediğigözetilerek, sürücü belgesi geri almatutanağının iptali istemiyle yapılan itirazların adliyargı yerinde görüleceğine karar verilmiştir.
21. Somut olayda ise, davacının 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 17. maddesiuyarınca aday sürücü belgesinin iptaline kararverilmiştir. Yukarıda anlatılan nedenler ilesürücü belgesinin belli bir süre için gerialınması değil iptal edildiği hususu dikkatealındığında bu kararın idari davaya konu edilebilecekkesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu ve5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 19. maddesi kapsamındabulunmadığı açıktır.
22. Dosyanın incelenmesinden, İstanbulValiliği İl Emniyet Müdürlüğünün01/10/2021 tarihli ve ...12553291098 sayılı yazısı ile,davacının olay tarihinde yapılan denetimde 0,25 promilalkollü olduğu, kullandığı aracın yapılansorgusunda hususi otomobil olduğundan 28/08/2021 tarihinde 2918sayılı Kanun'un 48/5. maddesi uyarınca düzenlenenMA-77604502 seri-sıra sayılı Trafik İdari Para Cezası KararTutanağının iptal edildiği, davacı adaysürücü olduğu için0,25 promil adaysürücülerde yasal sınır üzerinde olduğundandolayı sürücü belgesinin iptal edildiğinin adliyargı yerine bildirildiği anlaşılmıştır.
23. İncelenen uyuşmazlıkta, sürücübelgesinin iptaline ilişkin kararın idarenin tek taraflı birşekilde kamu gücüne dayanarak, üstün hak ve yetkileriçerçevesinde yaptığı bir idari işlemolduğu, bu durumda 5326 sayılı Kanun kapsamındabulunmadığı anlaşıldığından, adaysürücü belgesinin iptaline karşı açılandavanın çözümünde idari yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
24. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, İstanbul 4. İdare Mahkemesinceyapılan 18/11/2021 tarihli ve E.2021/2109 sayılı başvurununreddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümündeİDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 4. İdare Mahkemesinceyapılan 18/11/2021 tarihli ve E.2021/2109 sayılı BAŞVURUNUNREDDİNE,
31/01/2022 tarihinde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili
Muammer
TOPAL
Üye
Birol
SONER
Üye
Nilgün
TAŞ
Üye
Doğan
AĞIRMAN
Üye
Aydemir
TUNÇ
Üye
Nurdane
TOPUZ
Üye
Ahmet
ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy