Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-1-76 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 08-43/584-217
Karar Tarihi : 3.7.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Abdulgani GÜNGÖRDÜ, Mehmet Akif KAYAR, İsmail Yücel
ARDIÇ, Özgür BAL, Metin PEKTAŞ, Fatma ATAÇ,
Şamil PİŞMAF
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Resen
- İsminin saklı tutulmasını talep etmiştir. 20
- Antalya Ticaret ve Sanayi Odası
- Gürbüz MERCAN
- Bestami YILMAZ
- Selahattin AĞIRMAN
- Mesut SÜREN
- O. Burak ÇAM
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILANLAR : - İçdaş Çelik Enerji Tersane ve Ulaşım Sanayi A.Ş 30
Güneşli Mah. Devekaldırımı Cad.No:2 Bağcılar - İstanbul
- Habaş Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstrisi A.Ş.
Soğanlık Fuat Paşa Sok. No:26 Kartal - İstanbul
- İskenderun Demir Çelik Fabrikaları A.Ş.
31319 İskenderun-Hatay
- Çolakoğlu Metalurji A.Ş.
Kemeraltı Cad.Karaköy Ticaret Merkezi No:24
Karaköy-İstanbul
- Diler Demir Çelik Endüstrisi Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Tersane Cad. No:46-48 Diler Han Karaköy - İstanbul 40
- Ege Çelik Endüstrisi Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Büyükdere Cad. Kasap Sok. Santa İş Mrk. Kat:5, İstanbul
- Kroman Çelik Sanayii A.Ş.
Osmangazi Mah. Aşiroğlu Cd. No:175 Çayırova
Gebze - Kocaeli
- Kaptan Demir Çelik Endüstrisi ve Ticaret A.Ş.
Barbaros Bulvarı No:29 Beşiktaş - İstanbul
- İzmir Demir Çelik Sanayi A.Ş.
Şair Eşref Bulvarı No:23 35210 İzmir
- Kardemir Karabük Demir Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş. 50
Kardemir Demir Çelik Tesisleri Karabük
08-43/584-217
2
- Yazıcı Demir Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Tersane Cad. No:46-48 Diler Han Karaköy - İstanbul
- Ekinciler Demir ve Çelik A.Ş.
Büyükdere Cad. No:71 Nurol Plaza B Blk. Kat:13
Maslak - İstanbul
- Çebitaş Demir Çelik Endüstrisi A.Ş.
Rıhtım cad. No:60 Çelik İş Hanı Kat: 5 Kadıköy - İstanbul
- Nursan Metalurji Endüstrisi A.Ş.
Payas Organize Sanayi Bölgesi No:3 Payas - Hatay 60
- Erege Metal Demir Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Yeni Foça Yolu 2.km. Aliağa-İzmir
- Yeşilyurt Demir Çekme Sanayii ve Ticaret Ltd. Şti.
Tekkeköy Sanayi Bölgesi - Tekkeköy / Samsun
- Cer Çelik Endüstrisi A.Ş.
Rıhtım Cad. İzettin Sokak. Polat İşhanı No.2 Kat. 5
Kadıköy - İstanbul
- Sivas Demir Çelik İşletmeleri A.Ş.
Sivas-Kayseri Yolu Üzeri 23.Km Körtuzla Mevki-Sivas
- Asil Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş. 70
42. Ada Gardenia Plaza 7/1 Ataşehir Kadıköy-İstanbul
- Çemtaş Çelik Makine Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Organize Sanayi Bölgesi A.O.S.Bulvarı No: 3 Bursa
- Demir Çelik Üreticileri Derneği
Cinnah caddesi Alaçam Sokak No : 1 / 24
Çankaya-Ankara
E. DOSYA KONUSU: Uzun Demir Çelik Ürünleri Pazarında son dönemlerde
meydana gelen fiyat artışlarının birlikte yapılması suretiyle 4054 sayılı Kanunun
ihlal edildiği iddiaları. 80
F. İDDİALARIN ÖZETİ:
- 4.1.2008 tarihinde 50 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden başvuruda, Çolakoğlu
Metalurji A.Ş. firmasının İstanbul Anadolu Yakasında hakim durumda bulunduğu,
1.10.2007 – 3.1.2008 tarihleri arasında bu firmanın hammadde giriş fiyatlarındaki
artışın %8 olmasına karşın mamul madde fiyatlarının %29 oranında arttığı, bu fiyat
artışının bölgede faaliyet gösteren teşebbüslerce de takip edildiği ileri sürülmüştür.
- Antalya Ticaret ve Sanayi Odasının (ATSO), Rekabet Kurumu kayıtlarına 02.05.2008
tarih ve 2711 sayı ile intikal eden [28.4.2008 tarihli ve B20.3791 sayılı] yazısında; 90
ATSO 5. Grup Meslek Komitesinin (İnşaat Mühendisleri) Nisan ayı toplantısında,
inşaat sektörünü yakından ilgilendiren demir fiyatlarındaki ani, gereğinden fazla ve
düzensiz yükselişin inşaat piyasasını olumsuz yönde etkilediği, demir fiyatlarına gelen
zammın elektrik, akaryakıt ve işçilik ücretlerine göre çok fazla olduğu, bu durumun
sektörü zora sokarken haksız kazanca da neden olduğu belirtilmiştir.
- Kurum kayıtlarına 28.04.2008 tarih ve 2550 sayı ile intikal eden, Gürbüz MERCAN
adlı şahsın şikayet dilekçesinde; mevcut enflasyon oranına rağmen sektördeki
firmalarca demir fiyatlarına %80 oranında zam yapıldığı öne sürülmüştür.
100
- Bestami YILMAZ tarafından yapılan ve Rekabet Kurumu kayıtlarına sırasıyla
01.05.2008 ve 06.05.2008 tarih ve 322 mükerrer sayı ile giren 29.04.2008 ve
08-43/584-217
3
02.05.2008 tarihli şikayet dilekçelerinde; Türkiye’de hurda alıcı konumunda bulunan
firmaların, yurtdışından gelen hurdayı 1.000 YTL’ye mal etmekteyken, yerli
hurdacılardan alınan hurdaya 400 YTL ile 650 YTL arasında değişen miktarlarda fiyat
verdikleri, bu şekilde yerli hurdacılardan temin edilen hurdaları %300’lere varan
karlarla işledikleri iddia edilmiştir.
- Selahattin AĞIRMAN tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 06.05.2008 tarih ve
2770 sayı ile intikal eden yazıda; 2 ay içerisinde demir fiyatlarının 900 YTL’den 1850 110
YTL’ye çıktığı, bu nedenle Türkiye genelinde inşaatların durma noktasına geldiği
bildirilmiştir.
- Rekabet Kurumu kayıtlarına 26.05.2008 tarih ve 3260 sayı ile intikal eden, Mesut
SÜREN adlı şahsın şikayet dilekçesinde; yılın ilk 4 ayındaki enflasyon
gerçekleşmelerine yer verilmiş, söz konusu oranlara rağmen aynı dönemde demir
fiyatlarının %100’e varan oranda arttığı, dolar kuru veya yurt dışı piyasalar fiyatlarında
bu denli bir artış bulunmadığı, dolayısıyla mevcut koşulların yaşanan fiyat artışının suni
ve spekülatif amaçlı olduğunu gösterdiği bildirilmiş ve bu durumun üretici firmaların
birlikte hareket ettikleri kuşkusuna yol açması nedeniyle Rekabet Kurumunun konuyu 120
incelemesi talep edilmiştir.
- Yine O. Burak ÇAM tarafından gönderilen ve 03.06.2008 tarih ve 3462 sayı ile Kurum
kayıtlarına giren şikayet dilekçesinde de; ana hammadelerinin çelik olduğu, çelik
fiyatlarına son aylarda gelen %100’lük zam nedeniyle müşterilerini kaybeder konuma
geldikleri, sektörde fiyat belirleyici konumundaki Kardemir’in 10 Mayıs tarihinde
belirlediği kütük fiyatı 775 ABD Doları iken piyasada 1150 ABD Doları fiyatla kütük
satıldığı, Kardemir’den kütük alamayan çelik üreticilerinin, haddehanelerin durmaması
için Kardemir’den kütük alabilen kişi veya kuruluşlardan kütük alarak üretim yapmak
zorunda kaldıklarını belirtmiş, durumun Kurumumuzca incelenerek gereğinin yapılması 130
talebi dile getirilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulunun 9.5.2007 tarihli ve 07-39/434-M kararı
üzerine, Araştırma Dairesi Başkanlığı – İktisadi Araştırmalar Müdürlüğü tarafından
hazırlanan “Ocak 2004-Ekim 2006 Döneminde İç Piyasada Uzun/İnşaat Demiri Fiyat
Hareketleri Üzerine Tespit ve Analizler” başlıklı çalışmaya ilişkin, 1. Daire Başkanlığı
tarafından hazırlanan 21.6.2007 tarihli ve 2007-1-76/BN-07-HHÜ sayılı Bilgi Notu;
4.7.2007 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 6 ay süre ile iç piyasada uzun inşaat
demiri fiyat hareketlerinin 1. Daire Başkanlığı tarafından izlenmesine, izleme
sonucunda Araştırma Dairesinin ilgili raporu da değerlendirilmek suretiyle hazırlanan 140
ayrıntılı raporun, bir öneri ile Kurul gündemine getirilmesine 07-56/628-M sayı ile karar
verilmiştir.
Diğer taraftan 4.1.2008 tarihinde 50 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden başvuruda,
Çolakoğlu Metalurji A.Ş. firmasının İstanbul Anadolu Yakasında hakim durumda
bulunduğu, 1.10.2007 – 3.1.2008 tarihleri arasında bu firmanın hammadde giriş
fiyatlarındaki artışın %8 olmasına karşın mamul madde fiyatlarının %29 oranında
arttığı, bu fiyat artışının bölgede faaliyet gösteren teşebbüslerce de takip edildiği ileri
sürülmüştür.
150
Rekabet Kurulunun 4.7.2007 tarihli ve 07-56/628-M sayılı kararı üzerine hazırlanan ve
yukarıda anılan başvuruyu da aktaran 18.4.2008 tarihli ve 2007-1-76/İİ-08-AG sayılı İlk
08-43/584-217
4
İnceleme Raporu, Kurulun 24.4.2008 tarihli toplantısında görüşülmüş ve “uzun demir
çelik ürünleri” pazarına yönelik olarak önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Uzun demir çelik ürünleri fiyatlarında son dönemlerde önemli fiyat artışları
yaşanmasına karşın, bu fiyat artışlarının ilgili pazarda faaliyet gösteren
teşebbüsler arasında 4054 sayılı Kanunu ihlal eden herhangi bir anlaşma
ve/veya koordinasyon sonucu meydana geldiğini işaret eden herhangi bir bilgi 160
ve belgeye rastlanılmadığından; 4054 sayılı Rekabetin korunması Hakkında
Kanunun 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı,
- Bu kapsamda yapılan şikayetlerin tümünün reddedilmesi gerektiği,
ifade edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Çelik ürünlerini uzun ürünler, yassı ürünler ve vasıflı (kaliteli) ürünler olmak üzere,
temelde üç gruba ayırmak mümkündür. Uzun ürünler grubunda nervürlü inşaat demiri, 170
filmaşin, çubuk, tel ve profillerden oluşan ürünler yer almaktadır. Bu ürünler genelde
inşaat ve yapı sektörleri tarafından tüketilmektedir. Yassı ürünler ise, özellikle otomotiv,
beyaz eşya, gemi yapımı ve ambalaj sektörlerinin girdisi durumundadır. Vasıflı çelik de
uzun ürünlerin bir alt sınıfı olarak değerlendirilebilmekle birlikte; kalitesi, kullanım
amaçları ve üretim süreci bakımından uzun ve yassı ürünlerden ayrılmaktadır. Vasıflı
çelik ürünlerinin farklı özellikleri göz önünde bulundurulmakla birlikte, genel olarak
uzun demir çelik ürünlerinin bir alt pazarı olarak değerlendirilmiştir.
Uzun Demir Çelik Ürünleri:
Demir cevheri veya hurdadan üretilen sıvı çelik, kalıplara dökülerek ingot, blum ve
kütük ara ürünleri elde edilmektedir. Bu ara ürünler haddehanelerde haddelenerek 180
uzun ürünler elde edilmektedir. Uzun demir çelik ürünlerinin başlıca çeşitleri aşağıda
sayılmaktadır:
Kütük: Külçe döküm, sürekli döküm veya sıcak haddeleme yolu ile elde edilen, bir
kenarı 140 mm’den az olan, yarı mamul malzemeleridir.
Nervürlü İnşaat Demiri: 6 ila 32 mm. arası çaplarda üretilen nervürlü inşaat demirinin 6,
8 ve 10 mm. çapında olanları, kangal gibi 1000 kg. olarak sarılıp satılmakta, 10
mm.’den daha büyük çaplı olanlar ise alıcı talebine göre 6 ila 15 metre arası
uzunluklarda kesilmektedir. Üzeri sarmal şeklinde olan nervürlü inşaat demirinin düz
inşaat demirinden farkı, betona daha iyi tutunmasıdır.
Düz İnşaat Demiri: 12 ila 32 mm. arası çaplarda üretilen bu çubukların boyları, talebe 190
göre 6 ila 15 metre arasında kesilmektedir.
Filmaşin (Kangal): 5.5 ila 16 mm. arası çaplarda üretilen filmaşinler, tel, tel kafes, tel
hasır kaynaklı ızgara, çivi ve elektrot üretiminde kullanılmaktadır.
Orta ve Ağır Profiller: Yüksekliği 80 mm. ve üstünde olan I, U, H gibi kesitli profiller,
uzun kenarı 80 mm. ve üstünde olan eşitkenar ve çeşitkenar köşebentler ve yüksekliği
08-43/584-217
5
100 mm. ve üstünde olan maden direği profilleri ve benzerleridir. Orta ve ağır profiller
gruplarını aşağıdaki gibi ayırmak mümkündür:
160 mm. ve üstündeki I, U, H vb. profiller,
120 mm. ve üstündeki köşebentler ve
110 mm. ve üstündeki maden direkleri orta profilleri, 200
daha büyük edatlardaki profiller ise, ağır profilleri oluşturmaktadır.
Vasıflı Çelik: Farklı kesit, nitelik ve kalitelere sahip yüzlerce vasıflı çelik ürün çeşidi
bulunmaktadır. Bu ürünlerin çoğu birbirleriyle ikame edilememektedir. Ancak bu
önaraştırma kapsamında söz konusu ürünlerin ayrıntısına girmeye gerek
görülmemiştir.
Uzun demir çelik ürünlerinin kendi içinde bir değerlendirme yapıldığında farklı alt
pazarların bulunduğu görülmektedir. Özellikle talep ikamesi kısmen de arz ikamesi
düşünüldüğünde “kütük”, “nervürlü inşaat demiri”, “filmaşin”, “profil”, “vasıflı çelik” gibi
alt pazarlar bulunmaktadır.
Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında ilgili ürün pazarı genel olarak "uzun demir çelik 210
ürünleri" olarak kabul edilmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili pazarı oluşturan ürünlerin nakliye maliyetleri önemli sayılabilecek seviyelere
ulaşabildiğinden, sektörde yer yer bölgesel pazarlar oluşabilmektedir. Ancak, sektörde
üreticilerin hemen hemen tüm bölgelere satış yapabildikleri dikkate alınarak,
önaraştırma kapsamında ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak kabul
edilmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler
Önaraştırma kapsamında temel olarak uzun demir çelik ürünleri fiyatlarında son 220
zamanlarda meydana gelen artışların, teşebbüsler arasında 4054 sayılı Kanunu ihlal
eden herhangi bir anlaşma ve/veya koordinasyon sonucu meydana gelip gelmediği
araştırılmıştır. Bu kapsamda; Demir Çelik Üreticileri Derneği ile İçdaş Çelik Enerji
Tersane ve Ulaşım Sanayi A.Ş., Habaş Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstrisi A.Ş.,
İskenderun Demir Çelik Fabrikaları A.Ş., Çolakoğlu Metalurji A.Ş., Diler Demir Çelik
Endüstrisi Sanayi ve Ticaret A.Ş., Ege Çelik Endüstrisi Sanayi ve Ticaret A.Ş.,Kroman
Çelik Sanayii A.Ş., Kaptan Demir Çelik Endüstrisi ve Ticaret A.Ş., İzmir Demir Çelik
Sanayi A.Ş., Kardemir Karabük Demir Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş., Yazıcı Demir Çelik
Sanayi ve Ticaret A.Ş., Ekinciler Demir ve Çelik A.Ş., Çebitaş Demir Çelik Endüstrisi
A.Ş., Nursan Metalurji Endüstrisi A.Ş., Erege Metal Demir Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş., 230
Yeşilyurt Demir Çekme Sanayii ve Ticaret Ltd. Şti., Cer Çelik Endüstrisi A.Ş., Sivas
Demir Çelik İşletmeleri A.Ş., Asil Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Çemtaş Çelik Makine
Sanayi ve Ticaret A.Ş.’de raportörlerce yerinde inceleme yapılmıştır. Yapılan yerinde
incelemelerde uzun demir çelik ürünleri fiyatlarındaki artışların taraflar arasında
herhangi bir anlaşma ya da uyumlu eylem sonucu meydana geldiğine işaret eden
herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanılmamıştır.
Yapılan yerinde incelemeler dışında, ilgili pazarda son zamanlarda meydana gelen
fiyat artışları dünya fiyat artışları ile karşılaştırılarak, pazarın değişen arz, talep ve
maliyet yapıları ve fiyat artışlarının muhtemel kaynakları üzerinde durulmuştur. 240
08-43/584-217
6
I.2.1. Türkiye Demir Çelik Sektörü ve 2004-2007 Yılları Arası Sektörde Meydana
Gelen Değişimler
Türkiye’de demir çelik sektöründe 2004 yılından bu yana önemli yapısal değişikler
gerçekleşmiştir. 2004 yılında 22.802.002 (yirmiiki milyon sekiz yüz iki bin iki) ton olan
toplam üretim kapasitesi, 2007 yılı itibariyle %50 gibi ciddi bir artışla 32.008.600
(otuziki milyon sekiz bin altı yüz) tona ulaşmıştır. Bu kapasite artışının önemli bir kısmı
mevcut teşebbüslerin kapasite artışından kaynaklanırken, azımsanmayacak diğer bir
kısmı ise sektöre yeni giren teşebbüslerden kaynaklanmıştır. Toplam kapasitedeki 250
%50 artışa karşın sektördeki toplam ham çelik üretimi ise, 2004 yılındaki 20.069.616
(yirmi milyon altmışdokuz bin altı yüz onaltı) ton seviyesinden 25.753.650 (yirmibeş
milyon yedi yüz elliüç bin altı yüz elli) ton seviyesine yükselerek %25 artış kaydetmiştir.
Kapasitedeki daha yüksek oranlı artışa karşın 2007 yılında kapasite kullanım
oranlarında düşüş gerçekleşmiştir.
Uzun demir çelik üreticileri açısından bakıldığında 2007 yılında gerçekleşen üretim
rakamlarına göre teşebbüslerin payları %0,5 ila %13 arasında değişmektedir. Kapasite
rakamlarına göre ise bu oranlar % 0,5 ila %14 arasında değişmektedir.
260
Demir çelik sektöründeki üretim ve tüketim rakamları incelendiğinde (Tablo 1) her bir
ürün bazında üretimin tüketimi karşılama oranlarında önemsenecek düzeyde değişiklik
gerçekleşmediği görülmektedir. Sektörün en önemli yapısal sorunlarından biri olan
yassı ürünlerdeki talep fazlası ile uzun ürünlerdeki arz fazlasının halen varlığını
sürdürdüğü görülmektedir.
Tablo 1 - Türkiye Çelik Ürünleri Nihai Mamul Üretimi ve Tüketimi (ton)*
2004 2007
Ürünler Üretim Tüketim Üretimin Tüketimi
Karşılama Oranı
Üretim Tüketim Üretimin Tüketimi
Karşılama Oranı
Uzun Ürünler 13.232.000 6.676.000 1.96 21.369.000 11.541.000 1.85
Yassı Ürünler 3.616.000 7.772.000 0.47 4.269.000 10.951.000 0.38
Vasıflı Ürünler 330.000 773.000 0.43 476.000 1.259.000 0.37
Toplam 17.178.000 15.221.000 1.12 26.105.000 23.751.000 1.09
* DÇÜD verileri kullanılarak hazırlanmıştır.
Diğer yandan sektörde gerçekleşen ihracat ve ithalat rakamları incelendiğinde (Tablo 270
2), 2004 yılından 2007 yılına gelinen süreçte sektörün daha fazla dışa açıldığı,
sektördeki ürünlerin tamamına yakınında ithalat ve ihracatın arttığı gözlemlenmektedir.
Özellikle yurtiçi üretimde arz fazlası olan uzun ürünlerde ihracat, %50’ye yakın bir
oranda artış kaydetmiştir. Bu artış uzun demir çelik üreticisi teşebbüslerin dış pazarlara
yöneldiğini göstermektedir.
Tablo 2 - Türkiye Çelik Ürünleri Dış Ticareti (ton)*
2004 2007
Ürünler İhracat İthalat İhracat İthalat
Yarı Ürünler 3.719.000 1.464.000 1.596.658 3.391.335
Uzun Ürünler 7.091.000 627.000 10.764.475 945.704
Yassı Ürünler 1.035.000 5,193.000 1.214.882 7.896.562
Vasıflı Ürünler 203.000 645.000 189.243 972.429
Toplam 12,048.000 7.929.000 13.765.258 13.206.030
* DÇÜD verileri kullanılarak hazırlanmıştır.
08-43/584-217
7
Bunun yanı sıra yurtiçinde talep fazlası bulunan yassı ürünlerde de ithalatın %50’ye 280
yakın bir oranda arttığı görülmektedir. İthalat ve ihracattaki bu artışlar, yurtiçi üretim ve
tüketimdeki yapısal dengesizlik açısından olumlu bir gelişme olarak
değerlendirilmektedir.
I.2.2 Fiyat Hareketleri
Önaraştırma kapsamında ilgili teşebbüslerden, aylık bazda 12 mm nervürlü inşaat
demiri yurtiçi satış fiyatları (KDV hariç), hurda alım fiyatları ve demir çelik dünya
ortalama fiyat bilgileri talep edilmiştir. Söz konusu verilerin değerlendirilmesi sonucu,
Ekim 2006 - Mayıs 2008 dönemine ait, 12 mm nervürlü inşaat demiri yurtiçi satış fiyatı 290
(KDV hariç) ve ortalama yurtdışı satış fiyatı verileriyle oluşturulan fiyat grafiği Tablo 3’te
yer almaktadır.
Tablo 3’te yer alan grafik incelendiğinde, fiyatların Ekim 2006’dan Aralık 2007’ye kadar
göreceli olarak istikrarlı bir seyir izlediği görülmektedir. Bu dönemde ortalama yurtiçi
fiyatlar 530-630 ABD Doları/ton civarında gerçekleşmiştir. Bununla birlikte fiyatlar
Aralık 2007’den başlayarak Mayıs 2008’e kadar ortalama %74 artarak 630 ABD
Doları/ton’dan 1100 ABD Doları/ton civarına çıkmıştır.
Tablo 3 - Ekim 2006-Mayıs 2008 Dönemi Yurtiçi ve Ortalama Yurtdışı Fiyat Grafiği ($/ton) 300
İç Satış ve Dünya Fiyatları
$450,00
$550,00
$650,00
$750,00
$850,00
$950,00
$1.050,00
$1.150,00
Eki.06 Kas.06 Ara.06Oca.07 Şub.07 Mar.07 Nis.07 May.07Haz.07 Tem.07Ağu.07 Eyl.07 Eki.07Kas.07 Ara.07Oca.08Şub.08 Mar.08 Nis.08 May.08
Tarih
Fiyat
Dünya Fiyatları(min)
08-43/584-217
9
Tablo 4- İç satış ve dünya fiyatları ($/ton)
$550,00
$650,00
$750,00
$850,00
$950,00
$1.050,00
$1.150,00
Ara.07 Oca.08 Şub.08 Mar.08 Nis.08 May.08
Tarih
Fiyat
Son 6 Ay İç Satış ve
Dünya Fiyatları
Tablo 4’te ise uzun çelik fiyatlarında Aralık 2007’de başlayan hızlı artış trendi daha
açık bir şekilde görülmektedir. Yine grafik incelendiğinde; tamamıyla paralel bir seyir
izlemese de yurtiçi fiyatlar ile dünya fiyatlarının aynı yönde hareket ettiği ve bu
dönemde dünya fiyatlarının yurtiçi fiyatlarının genellikle üzerinde olduğu
anlaşılmaktadır.
Bu çerçevede yukarıdaki tablolardan söz konusu dönemde teşebbüslerin yurtiçi 310
fiyatlarının aynı yönde bir seyir izlediği ve yurtiçi fiyatlardaki genel eğilimlerin
yurtdışındaki dalgalanmalarla paralellik gösterdiği görülmektedir. Bununla birlikte
yukarıda belirtildiği gibi yapılan yerinde incelemelerde, teşebbüslerin fiyatlarının aynı
yönde seyir izlemesinin, teşebbüsler arasında 4054 sayılı Kanun’u ihlal eden herhangi
bir anlaşma ve/veya koordinasyon sonucu meydana geldiğini işaret eden herhangi bir
bilgi ve belgeye rastlanılmamıştır.
I.2.3. Fiyat Artışlarının Muhtemel Kaynakları
Uzun demir çelik ürünleri fiyatlarının son zamanlarda gösterdiği artışların 320
değerlendirilmesinde, bu ürünlerin arz ve talep koşullarına bakılması büyük önem arz
etmektedir. Bu çevrede, dünya demir çelik sektörünün durumu, bu ürünlerin
maliyetlerini etkileyen unsurların arz ve talep koşullarının değerlendirilmesi ve diğer
dışsal ekonomik faktörlerin göz önüne alınması gerekmektedir.
I.2.3.1. Dünya Demir Çelik Sektöründeki Gelişmeler
2000’li yılların başıyla beraber dünya demir çelik üretim ve tüketimi önemli ölçüde
artmıştır. Dünya ham çelik üretimi 2000 yılında 847,6 milyon ton iken 2007 yılında %58
artarak 1.343 milyon tona ulaşmıştır. Bu dönemde dünya demir çelik ürünleri tüketimi 330
de artmıştır. Dünya ham çelik tüketimi 2000 yılında 845 milyon ton iken 2007 yılında
1.230 milyon tona ulaşmıştır.
Diğer yandan Türk demir çelik üreticilerinin en önemli ihracat bölgesi olan başta Dubai
olmak üzere Ortadoğu ve Arap ülkeleri, petrolden elde edilen yüksek gelirlerin bu
ülkelerin inşaat sektörlerini canlandırması nedeniyle önemli ölçüde talep artışı
meydana getirmişlerdir. Bu durumun demir çelik ürünleri fiyatlarının yükselmesi
yönünde önemli bir baskı meydana getirdiği açıktır. Ayrıca, dünya ekonomisinde
önemli bir yeri olan Çin’in, yüksek büyüme hızına sahip olması demir çelik ürünleri
fiyatları üzerinde artış yönünde yaratmış olduğu baskı da dikkate alınmalıdır. 340
Tablo 3’teki dünya fiyatlarının genel seyri incelendiğinde, fiyatların Ekim 2006’dan
Aralık 2007’ye kadar göreceli olarak istikrarlı bir seyir izlediği görülmektedir. Bu
dönemde ortalama dünya fiyatları 540-620 ABD Doları/ton civarında gerçekleşmiştir.
Bununla birlikte fiyatlar Aralık 2007’den başlayarak Mayıs 2008’e kadar %84 artarak
ortalama 620 ABD Doları/ton’dan 1157 ABD Doları/ton civarına çıkmıştır. Bu eğilim
yurtiçi demir çelik fiyatlarıyla da koşutluk göstermektedir.
I.2.3.2. Demir Çelik Girdi Maliyetlerinin Durumu
350
Elektrikli Ark Ocakları ile demir çelik üretimi maliyetlerinin kabaca %70’ini hurda,
%15’ini enerji, %7-8’ini feryolyaj malzemeleri ve geri kalanını da silikon ve işçilik
kalemleri oluşturduğu kabul edilmektedir.
08-43/584-217
11
Tablo 5’te görüldüğü üzere bilhassa son dönemlerde hurda fiyatlarında yüksek oranlı
artışlar olmuştur. Tabloda yerli çelik üreticilerinin önemli bir girdisini oluşturan hurda
fiyatlarının seyri dünya hurda fiyatları ile birlikte gösterilmektedir. Yerli hurda alım ve
dünya hurda fiyatlarının Ekim 2006’dan Aralık 2007 ye kadar yurtiçi nihai ürün
fiyatlarında olduğu gibi istikrarlı bir seyir izlediği fakat Aralık 2007’den itibaren hızlı bir
artış eğilimine girdiği anlaşılmaktadır. Her iki fiyat düzeyinin söz konusu dönemde 360
izlediği seyir bakımından kayda değer bir farklılık arz etmediği kabul edilebilmekle
birlikte, hurdanın tedarik kaynağının ithalat ağırlıklı yapısı dikkate alındığında fiyatlar
arasındaki uyum normal karşılanabilecektir.
Öte yandan, bir diğer maliyet kalemi olan feryolyaj malzemelerinin fiyatı da önemli
ölçüde artmıştır. Son dönemlerde feryolyaj malzemelerinin fiyatı 500 ABD
Doları/ton’dan 2500 ABD Doları/ton’a çıkmıştır. Bu durumun da yine hurda fiyatlarında
meydana gelen artış gibi demir çelik maliyetlerini artırarak fiyatların yükselmesine yol
açtığı anlaşılmaktadır.
370
Tablo 5 – Hurda Demir çelik grafiği ($/ton)
$200,00
$300,00
$400,00
$500,00
$600,00
$700,00
$800,00
$900,00
$1.000,00
$1.100,00
$1.200,00
Ek
i.0
6
Ka
s.0
6
Ar
a.0
6
Oc
a.0
7
Şu
b.0
7
Ma
r.0
7
Ni
s.0
7
Ma
y.0
7
Ha
z.0
7
Te
m.
07
Ağ
u.0
7
Ey
l.0
7
Ek
i.0
7
Ka
s.0
7
Ar
a.0
7
Oc
a.0
8
Şu
b.0
8
Ma
r.0
8
Ni
s.0
8
Ma
y.0
8
Tarih
F
iy
at
Dünya Fiyatları(min)
hurda alım fiyatı
hurda dünya fiyatları(min)
Dünya ve Hurda Alım Fiyatları
I.3. Değerlendirme
380
Önaraştırma kapsamında yapılan incelemeler ve yukarıda yer verilen değerlendirmeler
ışığında;
- Uzun demir çelik ürünleri yurtiçi satış fiyatlarında son dönemlerde önemli artışlar
yaşandığı, özellikle son beş ayda %74 arttığı,
- Söz konusu fiyat artışlarının dünya uzun demir çelik satış fiyatları ile paralellikler
arz ettiği,
- Aynı dönemde uzun demir çelik ürünlerinin en önemli maliyet kalemi olan hurda 390
fiyatlarında da demir çelik ürünleri fiyatlarına paralel artışlar gözlendiği,
- Yapılan yerinde incelemelerde, yurtiçi demir çelik ürünleri fiyat artışının
teşebbüsler arası rekabeti kısıtlayıcı anlaşma ya da uyumlu eylem sonucu
olduğuna ilişkin herhangi bir delil tespit edilemediği
hususları dikkate alındığında incelenen teşebbüslerle ilgili olarak soruşturma
açılmasına gerek olmadığı sonucuna varılmaktadır.
J. SONUÇ 400
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; uzun demir çelik ürünleri
fiyatlarında son dönemlerde önemli fiyat artışları yaşanmasına karşın, bu fiyat
artışlarının ilgili pazarda faaliyet gösteren teşebbüsler arasında 4054 sayılı Kanunu ihlal
eden herhangi bir anlaşma ve/veya koordinasyon sonucu meydana geldiğini işaret
eden bilgi ya da belgeye rastlanmadığından, haklarında önaraştırma yapılan
teşebbüslere ilişkin olarak 4054 sayılı Kanunun 41. maddesi uyarınca açılmasına gerek
olmadığına, şikayetlerin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy