Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-1-34 (Devralma)
Karar Sayısı : 05-48/694-183
Karar Tarihi : 21.7.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: F. Yeşim AKCOLLU, Müge ÖZERCAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Siemens AG Avusturya
Temsilcisi: Av. Nurkut İNAN 20
Çoban Yıldızı Sok. No:8/12 06680 Çankaya-Ankara
D. TARAFLAR : - VA Technologie AG
Penzinger strasse 76 A-1140 Vienna AVUSTURYA
- Siemens AG Almanya
Baierbrunnerstr. 23 81379 München ALMANYA
E. DOSYA KONUSU: VA Technologie AG'nin kontrolünün Siemens AG
Almanya'nın yavru şirketlerinden olan Siemens AG Avusturya tarafından 30
devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 11.5.2005 tarih, 3130 sayı ile giren
ve en son 13.7.2005 tarih, 4834 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 13.7.2005 tarih ve 2005-1-34/Öİ-05-FYA sayılı
Devralma Ön İnceleme Raporu, 15.7.2005 tarih ve REK.0.05.00.00-120/153
sayılı Başkanlık önergesi ile 05-48 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek 40
karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; VA Technologie AG’nin
kontrolünün Siemens AG Almanya’nın yavru şirketlerinden Siemens AG
Avusturya tarafından devralınması işleminin, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında
Rekabet Kurulu’nun iznine tabi olduğu, bu çerçevede hakim durum
yaratılmasına veya mevcut hakim durumun güçlendirilerek rekabetin önemli
ölçüde azaltılmasına yol açmayacağından işleme izin verilmesinde herhangi
bir sakıncanın bulunmadığı ifade edilmektedir.
50
05-48/694-183
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. VA Technologie AG (VA Tech)
VA Tech, metalurji, enerji üretimi, iletimi ve dağıtımı alanlarında faaliyet
göstermekte olan Avusturya menşeli VA Technologie grubunun ana şirketi
konumundadır. VA Tech’in hisselerinin %16,5’i 7.11.2004 tarihli anlaşma ile
Siemens Avusturya tarafından iktisap edilmiş olup; teşebbüsün geriye kalan 60
hisseleri 10.12.2004 tarihinde halka arz edilmiştir.
VA Tech, Türkiye’de iştiraki VA Tech Elin Elmak Elektromekanik Sistemler
Ticaret Ltd. aracılığıyla faaliyet göstermektedir.
H.1.2. Siemens AG Almanya (Siemens)
Siemens, Siemens grubu şirketlerinin ana şirketi konumunda olup; bildirim
konusu işlem uyarınca VA Tech’i devralması hedeflenen Siemens
Avusturya’nın hisselerinin tamamını elinde bulundurmaktadır. Siemens 70
Avusturya, Orta ve Doğu Avrupa’da enerji üretimi ve dağıtımı,
telekomünikasyon ve alt yapı alanlarında yoğun olarak faaliyet
göstermektedir.
Siemens’in yaklaşık olarak bir milyon kayıtlı hissedarı bulunmaktadır. Bunun
yaklaşık olarak %23’ünü özel yatırımcılar, %17’sini yatırım ve sigorta şirketleri
ve %60’ını ise kredi kuruluşları oluşturmaktadır.
Siemens grubu, Türkiye’deki faaliyetlerini Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş.
aracılığıyla gerçekleştirmektedir. 80
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirime konu işlemin taraflarının her ikisi de elektrik üretimi, enerji iletimi ve
dağıtımı ile metalurji alanlarında faaliyet göstermekte olup; tarafların elektrik
üretimi faaliyeti, hidroelektrik santralleri ve fosil yakıtlı elektrik santralleri alt
pazarlarına ayrılmaktadır:
90
- Hidroelektrik santralleri: Hidroelektrik enerji üretimi, elektrik üretimi için su
enerjisini kullanan hidroelektrik santralleri tarafından gerçekleştirilmektedir. Bir
elektrik santrali mekanik komponentler ve elektrik komponentlerinden
oluşmaktadır.
VA Tech hidroelektrik santrallerin hem mekanik (hidro türbinler) ve hem de
elektrik komponentlerinin (hidro jeneratörler) tedariki alanında faaliyet
göstermektedir. VA Tech, söz konusu pazarda bağlı iştiraki olan VA Tech
Hidro vasıtasıyla faaliyet göstermektedir. Hidroelektrik santralleri pazarında,
Siemens’in kendisinin doğrudan faaliyeti bulunmamakta olup; söz konusu 100
05-48/694-183
3
pazarda sadece Siemens’in %34 hissesine sahip olduğu bir ortak teşebbüs
olan Voith Siemens Hidro GmbH & Co KG faaliyet göstermektedir.
- Fosil yakıtlı elektrik santralleri: Günümüzde fosil enerji oluşumu için en
elverişli şekil kombine çevrimli elektrik santralleri olup; gaz ve buhar çarkı
prosedürleri birleştirilerek, elektrik enerjisi elde edilmektedir. VA Tech, fosil
yakıtlı elektrik santralleri pazarında da bağlı iştiraki olan VA Tech Hydro
aracılığıyla faaliyet göstermektedir.
Tarafların faaliyet gösterdiği alanlardan bir diğeri, enerji iletimi ve dağıtımı 110
alanıdır. İletim ve dağıtım faaliyetleri, enerjinin üretilmesinden nihai kullanıcıya
ulaştırılmasına kadar olan tüm aşamaları içermekte olup; aşağıdaki gibi altı alt
pazara ayrılmaktadır:
- Yüksek gerilim ürünleri: 52’den 800 kV’a kadar gerilim seviyelerindeki iletim
şebekelerinin entegre sistemleri (şalt donanımını) ile komponentlerinden
oluşmaktadır.
- Orta gerilim ürünleri: 5 ile 52 kV’luk dağıtım şebekelerinde kullanılan söz
konusu ürünler, özellikle orta gerilim şalt donanımından, hava yalıtımlı ve gaz 120
yalıtımlı şalt donanımından, devre kesicilerden, dejonktörlerden ve
parafodurlardan oluşmaktadır.
- Transformatörler: Elektriğin gerilim seviyesini, iletim hatları boyunca 800
kV’a kadar yükselten ve son kullanıcıların bulunduğu yerlerde (örneğin
evlerde veya sanayi tesislerinde) yeniden düşük voltaj seviyelerine indiren
cihazlar transformatör olarak adlandırılmaktadır.
- Enerji otomasyonu ve bilgi sistemleri: Söz konusu sistemler, bir tarafta
elektriğe ve diğer alt yapı şebekelerine kumanda etmek için ve diğer taraftan 130
elektrik enerjisinin kullanımını kaydetmek ve yönetmek için kullanılan ürün,
çözüm ve sistemleri içermektedir. Bu sistem ve hizmetler, hem yüksek hem
de orta gerilim seviyelerinde kullanılmakta olup; büyük alt yapı şirketleri
tarafından talep edilmektedir.
- Anahtar teslimi sistemler: İletim ve dağıtım sahasında faaliyet gösteren
şirketler, ürün, komponent, sistem ve hizmetlerin yanısıra entegre iletim ve
dağıtım çözümleri de satın almaktadır. Bu çözüm işi sadece gereken iletim ve
dağıtım ürünlerinin (özellikle şalt donanımı, transformatörler, devre kesiciler,
ölçüm cihazı trafoları, koruma ve kumanda donanımı) tedarik edilmesini değil, 140
aynı zamanda toplam iletim ve dağıtım sisteminin planlanması, tasarımı,
montajı ve devreye sokulmasını da içermektedir. Bu toplam çözümler anahtar
teslimi sistemler olarak adlandırılmaktadır.
- İletim ve dağıtım hizmetleri: Söz konusu hizmetler, yukarıda açıklanan ürün
ve çözümlerden ayrı olarak sunulan muhtelif hizmet türlerini içermektedir.
Karmaşık bakım veya müşavirlik hizmetleri gibi söz konusu hizmetler,
müşteriler tarafından sıklıkla ilgili ürünler ile birlikte satın alınmakta ve
tedarikçiler tarafından sıklıkla toplam ürünün veya hizmet paketinin bir parçası
olarak sunulmaktadır. 150
05-48/694-183
4
Taraflar, yukarıda yer verilmekte olan pazarların yanısıra metalurji alanında
da faaliyet göstermekte olup; metalurji pazarı, metalurjik tesislerin
planlanması ve inşası (makine mühendisliği), proses teknolojilerinin
geliştirilmesi ve tasarımlandırılması (proses mühendisliği), elektrik dağıtımının
ve otomasyon çözümlerinin geliştirilmesi ve tasarımı (elektrik mühendisliği) ile
bunların ilgili bakım ve diğer hizmetleri gibi faaliyetleri kapsamaktadır.
Taraflardan VA Tech, metalurjik tesisler için makine ve proses mühendisliği
pazarında faaliyet göstermekte olup; VA Tech’in bu alandaki portföyüne bir
metalurjik tesisin komple inşası için gereken tüm ürünler ve hizmetler veya 160
söz konusu tesislerin esas parçalarının yenilenmesi girmektedir. Buna tüm
seviyelerdeki metal üretimi ve işlenmesi için tesis, teknoloji ve proses
mühendisliği dahildir. Taraflardan Siemens’in ise sadece metalurjik tesisler
için elektrik mühendisliği alt pazarında faaliyeti bulunmaktadır. Bir sanayi
tesisinin inşaatının ve devreye sokulmasının her aşamasında, başka bir
deyişle, planlama,tasarımlandırma ile bir elektrik alt sisteminin montajı ve
devreye alınmasından yenilenmeye, modernizasyona ve bakıma kadar
elektrik mühendisliği hizmetleri talep edilmekte olup; elektrik mühendisliği
sektöre özgül değildir. Siemens’in metalurjik tesisler için elektrik mühendisliği
pazarındaki faaliyetleri metalurjik tesislerin elektrik alt sistemlerinde 170
kullanılabilecek elektrik komponentlerinin üretimini kapsamaktadır.
Yukarıda yer verilmekte olan bilgiler ışığında, bildirim konusu işlem
kapsamında ilgili ürün pazarları “hidroelektrik santraller”, “fosil yakıtlı elektrik
santralleri”, “yüksek gerilim ürünleri”, “orta gerilim ürünleri”, “transformatörler”,
“enerji otomasyonu ve bilgi sistemleri”, “anahtar teslimi sistemler”, “iletim ve
dağıtım hizmetleri”, “metalurjik tesisler için makine ve proses mühendisliği” ile
“metalurjik tesisler için elektrik mühendisliği” pazarları olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar 180
Söz konusu ürünlerin tüm ülke genelinde pazarlandığı dikkate alındığında
bildirim konusu devir işlemi açısından ilgili coğrafi pazar, Türkiye Cumhuriyeti
sınırlarıdır.
H.3. Değerlendirme
Bildirim konusu işlem uyarınca VA Tech’i devralması planlanan Siemens
Avusturya, halihazırda, VA Tech hisselerinin yaklaşık olarak %16,5’ine sahip
bulunmaktadır. Geri kalan hisselerin halka arzı 8.11.2004 tarihinde ilan 190
edilerek 10.12.2004 tarihinde piyasaya sunulmuş olup; işlemin başarıyla
sonuçlanması halinde Siemens Avusturya, VA Tech’in kapanış sonrası
kontrolünü eline geçirecektir. Bahse konu arz teklifi, arzın sonunda Siemens
Avusturya’nın, oy hakkı veren VA Tech hisselerinin %50’sinden fazlasına
sahip olması şartına tabi olup; söz konusu işlem sonrasında Siemens
Avusturya’nın VA Tech hisselerinin %97,15’inden fazlasını elde etmesi
planlanmaktadır. Böylece Siemens, VA Tech’in ve dolaylı olarak VA Tech’e
bağlı tüm teşebbüslerin kontrolünü elde edecektir. Dolayısıyla, söz konusu
işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2(b) maddesi anlamında bir devralma işlemidir.
200
05-48/694-183
5
1997/1 sayılı Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde “birleşme
veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren
teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında,
toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı
aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde
Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur” hükmü yer almaktadır.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, “fosil yakıtlı elektrik santralleri” ve
“hidroelektrik santralleri” ilgili ürün pazarlarında tarafların hem toplam pazar
paylarının, hem de toplam cirolarının Tebliğ’de belirtilen eşikleri aştığı 210
anlaşılmaktadır. Dolayısıyla işlem, izne tabi bir devralmadır. Bununla birlikte,
bildirim konusu işlem neticesinde VA Tech’in kontrolünü ele geçirmesi
planlanan Siemens, Avrupa Komisyonu’na VA Tech’in hidroelektrik ve fosil
yakıtlı elektrik santralleri pazarlarındaki faaliyetlerini tümüyle elden çıkarmayı
taahhüt etmiş olup; bu taahhüt Türkiye pazarını da kapsamaktadır. Dolayısıyla
devralma işlemi, söz konusu ilgili ürün pazarlarında yoğunlaşma artışına yol
açmayacaktır.
“Yüksek gerilim ürünleri” ve “orta gerilim ürünleri” pazarlarında tarafların
toplam pazar payları Tebliğ'de belirtilen pazar payı eşiğini aşmamakla birlikte, 220
toplam ciroları söz konusu eşiği aşmaktadır. Bununla birlikte, Türkiye’de “orta
gerilim ürünleri” pazarında VA Tech’in faaliyeti bulunmadığından, bir
yoğunlaşma artışı ortaya çıkmamaktadır. “Yüksek gerilim ürünleri” pazarında
ise bir yoğunlaşma artışı (%.....+ %.....) söz konusu olmakla birlikte; bu
pazarda yüksek pazar paylarıyla faaliyet göstermekte olan başka teşebbüsler
de (ABB, % (....-…) pazar payıyla; Areva, % (....-…) pazar payıyla)
bulunmaktadır. Dolayısıyla bildirim konusu işlemin “yüksek ve orta gerilim
ürünleri” pazarları açısından bir sakınca yaratmayacağı kanaatine varılmıştır.
“Enerji otomasyonu ve bilgi sistemleri” ilgili ürün pazarında tarafların toplam 230
ciroları Tebliğ’de belirtilen ciro eşiğini aşmamakla birlikte; toplam pazar payları
(%....) pazar payı eşiğinin üzerindedir. Ancak VA Tech’in Türkiye’de, söz
konusu ilgili ürün pazarında faaliyeti bulunmadığı dikkate alındığında; işlemin,
enerji otomasyonu ve bilgi sistemleri pazarlarında bir yoğunlaşma artışına
sebebiyet vermediği görülmektedir.
“Metalurjik tesisler için makine ve proses mühendisliği”, “metalurjik tesisler için
elektrik mühendisliği”, “transformatörler”, “anahtar teslimi sistemler” ve “iletim
ve dağıtım hizmetleri” ilgili ürün pazarlarında ise tarafların toplam pazar payı
ve ciroları Tebliğ’de belirtilen eşikleri aşmamaktadır. 240
Bu çerçevede, ilgili devralma işleminin, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi
anlamında bir hakim durum yaratmayacağı veya mevcut bir hakim durumu
güçlendirmeyeceği kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; VA Technologie
AG’nin kontrolünün Siemens AG Almanya’nın yavru şirketlerinden olan
Siemens AG Avusturya tarafından devralınması işleminin, 1997/1 sayılı Tebliğ 250
05-48/694-183
6
kapsamında izne tabi bir devralma işlemi olduğuna, bununla birlikte hakim
durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına,
dolayısıyla dosya konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy