1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D3/1/M.B.-99/1 (Menfi Tespit/Muafiyet)
Karar Sayısı : 99-48/527-332
Karar Tarihi : 19.10.1999
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
II. Başkan : Dr. Kemal EROL,
Üyeler : Mehmet Zeki UZUN, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
Sadık KUTLU, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖR: Meltem BAĞIŞ
C- BAŞVURUDA BULUNAN
Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi İşletmeleri A.Ş.'yi temsilen Yönetim Kurulu
Başkanı Albert HAKKO
Londra Asfaltı, Çırpıcı Çayırı Mevkii
34010 Topkapı-Merter -İSTANBUL
D- TARAFLAR
- Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi İşletmeleri A.Ş.
Londra Asfaltı, Çırpıcı Çayırı Mevkii
34010 Topkapı-Merter -İSTANBUL
-VAKKO franchise bayileri
E- DOSYA KONUSU: Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi İşletmeleri A.Ş.
(VAKKO) ile bayileri arasında yapılan franchise anlaşmalarına menfi tespit
verilmesine ilişkin talep.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına son olarak 23.06.1999 tarih ve 1961 sayı
ile giren başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4, 5,
6 ve 8 inci maddeleri uyarınca düzenlenen 28.09.1999 tarih, D3/1/M.B.-99/1 sayılı
Menfi Tespit/Muafiyet Ön İnceleme Raporu 29.09.1999 tarih, REK.0.07.00.00/85
sayılı Başkanlık önergesi ile Kurul'un 06.10.1999 tarih ve 99/45 sayılı toplantısında
görüşülmüş ve konu ile ilgili ek bir çalışma yapılarak Kurul gündemine getirilmesi
yönünde karar alınmıştır. Söz konusu karar uyarınca hazırlanan D3/1/M.B.-99/1-EK
sayılı rapor, 18.10.1999 tarih, REK.0.07.00.00/96 sayılı Başkanlık önergesi ile
19.10.1999 tarih ve 99/48 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: Bildirime konu VAKKO ile bayileri arasında yapılan
franchise anlaşmalarında yer alan, sezon ve indirim satış fiyatlarının VAKKO
tarafından tek taraflı olarak belirlenmesine ilişkin hükümlerin 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun'un 4 üncü maddesine aykırılığı nedeniyle anlaşmaya
menfi tespit verilmemesi gerektiği;
Bildirime konu anlaşmanın, 3 üncü bölümünde düzenlenen sezon ve indirim
dönemi satış fiyatlarının VAKKO tarafından tek taraflı olarak belirleneceğine ilişkin
2 REKABET KURUMU
hükmün 1998/7 sayılı Franchise Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği'nin 8
inci maddesinin (e) bendine uygun hale getirilmesi koşuluyla grup muafiyeti
kapsamına alınabileceği;
Teşebbüsün iyi niyetli yaklaşımı, rekabetin yoğun yaşandığı sektörde ceza
verilmesi sonucunda rekabetin bozulabileceği ve ileride Kuruma yapılacak
başvurular üzerinde olumsuz etki yapacağı gerekçeleriyle, anlaşmanın süresi içinde
Kurum'a bildirilmemesi nedeniyle teşebbüse ve ilgililere para cezası uygulanmasının
uygun olmayacağı;
düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. İlgili Pazar
İlgili Ürün Pazarı; lüks hazır giyim ve hazır giyim aksesuarları pazarı olarak
belirlenmiştir.
Coğrafi Pazar; Sözleşmeye konu malların nakliyesi, nakliye esnasında zamana bağlı
bozulma riskinin olmaması ve sözleşmeye konu teşebbüsün franchise bayilerinin
ülke geneline yayılmış olması gibi faktörler göz önüne alındığında; Türkiye
Cumhuriyeti sınırlarıdır.
2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
VAKKO ile bayileri arasında yapılan franchise anlaşmaları için menfi tespit
talebinde bulunulmuş ve Rekabet Kurulu tarafından talebin reddedilmesi
durumunda, sözkonusu anlaşma için muafiyet başvurusu da yapılmıştır. Bu nedenle
anlaşma hem menfi tespit hem de muafiyet yönüyle değerlendirilmiştir.
Menfi Tespit Değerlendirmesi
4054 sayılı Kanun'un menfi tespiti düzenleyen 8 inci maddesi uyarınca; bir
anlaşmanın menfi tespit alabilmesi için gerekli şartlardan olan "Kanun'un 4 üncü
maddesine aykırı olmama" hükmü bu anlaşma için geçerli değildir. VAKKO franchise
sözleşmesinin "Satış Koşulları" başlıklı 3 üncü bölümünün (b) bendinde yer alan,
"BAYİ sözleşmenin yürürlüğü süresince VAKKO tarafından belirlenecek satış
fiyatlarının üstünde veya altında bir fiyatta mal satmamayı şimdiden kabul etmiştir,
(c) bendinde yer alan, "İndirimli satışların başlama, bitiş tarihi, vs. koşulları VAKKO
tarafından belirlenecek ve BAYİ, VAKKO’nun belirleyeceği miktardaki indirim oranları
ile satışa girecektir." ve (d) bendinde bulunan, "BAYİ indirim dönemlerindeki satış
fiyatlarına uymayı, bu fiyatların altında veya üstünde bir fiyatla mal satmamayı
şimdiden kabul etmiştir." şeklindeki hükümlerin 4054 sayılı Kanun'un 4 üncü
maddesinin (a) bendine aykırı düzenlemeler içermesi nedeniyle, anlaşmaya menfi
tespit verilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Muafiyet Değerlendirmesi
VAKKO ile bayileri arasında akdedilen sözleşme metni, 1998/7 sayılı Tebliğ
çerçevesinde incelenmiştir. Ancak bu sözleşme, 3 üncü bölümünde düzenlenen satış
koşullarına ve fiyatlara ilişkin hükümlerin, söz konusu Tebliğ'in 8 inci maddesinin (e)
bendinde öngörülen tavsiye fiyat ile ilgili hükme aykırılıklar içermesi nedeniyle grup
muafiyeti kapsamı dışında kalmaktadır. Bu bölümün (b), (c) ve (d) maddelerinde
3 REKABET KURUMU
düzenlenen, sözleşme süresince tüm yeniden satış fiyatlarının (sezon ve indirim
dönemi fiyatları) VAKKO tarafından belirlenmesine ve bayilerin bu fiyatlara uyma
zorunluluğuna ilişkin hükümler, aynı Tebliğ'in 8 inci maddesinde düzenlenen ve grup
muafiyeti kapsamı dışında kalan koşul ve yükümlülüklerden olan "Franchise verenin,
satış fiyatları hakkında tavsiyede bulunma imkanı saklı kalmak kaydıyla, franchise
alanın, franchise hakkının konusu mal veya hizmetlerin satış fiyatlarını belirleme
hakkını, doğrudan veya dolaylı olarak kısıtlaması" şeklindeki hükme uygun
düşmektedir. Dolayısıyla sözleşmenin 3 üncü bölümünde yer alan bu hükümler,
1998/7 sayılı Tebliğ'in kapsamı dışında kalmaktadır.
Ayrıca, 4054 sayılı Kanun'un Geçici 2 nci maddesinde öngörülen, "Geçici
Madde 1'de belirtilen esaslar çerçevesinde atanacak Rekabet Kurulu, Rekabet
Kurumu teşkilatını oluşturduktan sonra bu durumu bir tebliğ ile ilan eder. İlan
tarihinde var olan her türlü anlaşma ve karalar, bu tarihten itibaren 6 ay içinde
Kurula bildirilir" hükmü ve 1997/2 sayılı Anlaşmaların, Uyumlu Eylemler ve Teşebbüs
Birliği Kararlarının Kanunun 10 uncu Maddesine Göre Bildiriminin Usul ve Esasları
Hakkında Rekabet Kurulu Tebliği'nin 4 üncü maddesi gereğince, VAKKO'nun
franchise alanları ile yaptığı anlaşmalar, en geç 05.05.1998 tarihine kadar Kurul'a
bildirilmesi gereken anlaşmalardandır. Bu mükellefiyet ise, adı geçen teşebbüs
tarafından yerine getirilmemiştir.
İ- SONUÇ
1- Yukarıda yapılan değerlendirmeler ışığında, bildirime konu franchise veren
Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi A.Ş. ile franchise alan bayiler arasında yapılan
franchise sözleşmesine, sözleşmenin 3 üncü bölüm (b), (c), (d) bendlerinde;
-Bayinin sözleşme süresince VAKKO tarafından belirlenecek satış fiyatlarının
altında veya üstünde bir fiyatla mal satmaması,
-Bayinin VAKKO tarafından belirlenecek indirim oranları ile indirimli satışları
yapması,
-Bayinin indirim dönemlerindeki satış fiyatlarına uyması, bu fiyatların altında
veya üstünde bir fiyatla mal satmaması,
şeklinde düzenlenen yeniden satış fiyatının belirlenmesine ilişkin hükümlerinden
dolayı Menfi Tespit Belgesi verilemeyeceğine OYBİRLİĞİ ile,
2- Sözleşmenin, 3 üncü bölüm (b), (c), (d) bendlerinde yer alan söz konusu
yeniden satış fiyatlarına ilişkin düzenlemeler nedeniyle 1998/7 sayılı "Franchise
Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği" kapsamına giremeyeceğine OYBİRLİĞİ
ile,
3- Yukarıda yer verilen yeniden satış fiyatını belirlemeye yönelik sözleşme
hükümlerinin 1998/7 sayılı Tebliğ'in 8 (e) maddesi çerçevesinde değiştirilerek Tebliğ
ile uyumlu hale getirilmesi şartı ile başvuru konusu anlaşmaların franchise
anlaşmalarına ilişkin Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanabileceğine,
Öngörülen koşulların yerine getirilmesi için kararın tebliğ tarihinden itibaren
ilgili taraflara 60 gün süre verilmesine, bu süre içerisinde aykırılığın giderildiğinin
Kurumumuza tevsik edilmesine, aksi takdirde sözleşmenin geçersiz sayılacağının ve
öngörülen düzeltmeler yapılmadan sözleşmenin uygulanmasına devam edilmesi
4 REKABET KURUMU
halinde teşebbüs hakkında soruşturma açılacağının ve 4054 sayılı Kanun'un 16 ve
17 nci maddeleri uyarınca işlem yapılacağının taraflara bildirilmesine OYBİRLİĞİ ile;
4- İlgili anlaşmanın bildirim yükümlülüğü olan bir anlaşma olması ve 1998/7
sayılı Grup Muafiyeti Tebliği kapsamına girmemesine rağmen 1997/2 sayılı Tebliğ ile
öngörülen bildirim yükümlülüğünün zamanında yerine getirilmemiş olması nedeniyle,
Kanun'un 16 ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi gereğince Vakko Tekstil ve
Hazır Giyim Sanayi İşletmeleri A.Ş.'ye 400,000,000 TL idari para cezası verilmesine,
ayrıca aynı maddenin 3 üncü fıkrası gereğince karar tarihinde teşebbüsün yönetim
kurulunda görevli bulunan Albert HAKKO, Cem HAKKO, Vitali HAKKO, Jeff HAKKO,
Alberto ELHADEF, Tedy DANON, Ferhan ARKAN ve Tezcan YARAMANCI'nın her
birine ayrı ayrı olmak üzere teşebbüse verilen cezanın yüzde beşi (20.000.000 TL)
kadar para cezası uygulanmasına OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
5 REKABET KURUMU
KARŞI OY GEREKÇESİ
Kurulumuzun 19.10.1999 gün ve 99-48/527-332 sayılı Kararının 4 üncü
maddesine, aşağıda sunduğum nedenle katılamıyorum:
Menfi tesbit başvurusuna konu olan sözleşmenin 3 üncü bölüm(b),(c) ve (d)
bentlerinde yer alan yeniden satış fiyatlarına ilişkin düzenlemeler nedeniyle
"Anlaşma" nın 1987/7 sayılı Tebliğ kapsamında değerlendirilmesi olanağı yoktur.
Ancak, söz konusu düzenlemelerin, 1987/7 sayılı Tebliğin 8 inci maddesi uyarınca
değiştirilerek anılan Tebliğ kapsamına alınması doğaldır. Bu değişiklik sonucu,
Tebliğ kapsamına alınan bir anlaşmanın bildirim yükümlüğünden kurtulacağı söz
konusu olacağından ceza uygulamasına gidilmemesi gerekir.
Teşebbüsleri rekabet ihlallerinden caydırmanın yolu, sembolik cezalar
uygulamak yerine, onların olumlu yaklaşımlarını ve rekabet kültürüne olan katkılarını
özenle değerlendirmek olmalıdır. Şayet, anlaşmada yapılacak değişikliklerle, Tebliğ
kapsamında değerlendirme olanağı varsa, 4054 sayılı yasanın 16 ncı maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi hükmünün uygulanmaması gerekir. Söz konusu "Anlaşma"
bu nitelikleri taşıdığından, Kurulumuzun yukarıda gün ve sayısı yazılı kararının 4
üncü maddesine katılamıyorum.
İsmet CANTÜRK
Kurul Üyesi
6 REKABET KURUMU
18.04.2001
KARŞI OY AÇIKLAMASI
İlgili Karar : 19.10.1999 tarih ve 99-48/527-332 sayılı karar
Menfi tesbit istemi ile yapılan başvuruya, 1998/7 sayılı tebliğ çerçevesinde
değişiklik yapılması şartıyla gurup muafiyetinden yararlanabileceği yolunda karar
verilmiş, ancak bildirim mükellefiyetinin yerine getirilmemesi nedeniyle de para
cezasına hükmedilmiştir. Para cezası verilmesine aşağıdaki nedenlerle karşıyım.
4054 sayılı Kanunun 16/1-c fıkrası gereğince verilen para cezası ile ilgili
düzenleme, AB hukukunda yoktur. AB de bildirim ihtiyaridir ve “ bildirimde
bulunmak, kurtuluş karinesidir”. Diğer bir deyişle, bildirimde bulunana ceza verilmez.
Kanunumuzdaki düzenlemenin amacını da böyle anlamak, sistemimize daha uygun
düşecektir.
Öte yandan, bildirimde bulunan hem hükmi şahsa, hem de yöneticilere ayrı
cezalar verilmesi, 16/1-c’nin sisteme uymayan ifadesinden kaynaklandığı için, aynı
fiile iki ayrı ceza verilmiş olmaktadır. Bu da genel ilkelere aykırıdır.
Kubilay ATASAYAR
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy