Van Doğalgaz ve Mekanik Tesisat Firmaları Mesleki Dayanışma Derneği çatısı altında alınan kararlarla fiyat tespiti yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiği iddiası - Karar Sayı 20-50/694-305

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-5-043 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 20-50/694-305
Karar Tarihi : 19.11.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER: Kerem TOMUR, Mehmet TOKGÖZ, Ahmet Ogün KARAGÜLLE,
Osman AYAR, Aykut KARAGÖZ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA SORUŞTURMA
YAPILAN : - Van Doğal gaz ve Mekanik Tesisat Firmaları Mesleki
Dayanışma Derneği
Temsilcisi: Metin PEKTAŞ
19 Mayıs Cad. Dr. İsmet Öztürk Sok. No:3 Elit Residence K:4
D:12 Şişli/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Van Doğalgaz ve Mekanik Tesisat Firmaları Mesleki
Dayanışma Derneği çatısı altında alınan kararlarla fiyat tespiti yoluyla 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
 Van ilinde doğal gaz tesisatı alanında faaliyet gösteren firmaların “Van Doğalgaz
ve Mekanik Tesisat Firmaları Mesleki Dayanışma Derneği”ni kurdukları ve dernek
çatısı altında doğal gaz bina tesisat fiyatını “1800” TL olarak belirledikleri,
 Şikâyetçinin Van ili Edremit ilçesi TOKİ konutlarındaki binasına doğal gaz tesisatı
döşenmesi için görüştüğü firmaların her birinden; TOKİ’de yer alan dairesinin
daha küçük olmasına rağmen, iç tesisat 1200 TL, kolon tesisatı 600 TL olmak
üzere toplamda 1800 TL olarak teklif aldığı,
 Söz konusu dernek üyesi firmaların tesisatı gerçekleştirirken binaya alınacak
kombinin aynı firmadan alınmaması halinde “proje bedeli” adı altında ek 250 TL
talep ettikleri,
 DERNEK’in yukarıda bahsedilen kararına uymayan üyelerine yaptırım uyguladığı,
malzeme tedariki konusunda zorluklar çıkarıldığı
iddia edilerek konunun 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054
sayılı Kanun) kapsamında incelenmesi talep edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 27.08.2018 tarih ve 5915
sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 20.09.2018 tarih ve 2018-5-043/İİ sayılı İlk
İnceleme Raporu Kurulun 26.09.2018 tarihli toplantısında görüşülerek, 18-34/572-M
sayı ile ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) Önaraştırma sürecinde;
20-50/694-305
2/36


- 14.05.2019 tarihinde DERNEK, Bayramoğlu Mühendislik (BAYRAMOĞLU)1, MSD
Mekanik Yapı Müh. İnş. San. ve Tic. A.Ş. (MSD MEKANİK), Üzümlü Doğalgaz
Sist. Gıd. San. Tic. Ltd. Şti. (ÜZÜMLÜ), İpek Mühendislik (İPEK), Dem
Mühendislik (DEM), Gölkent Mühendislik Doğalgaz İnşaat Enerji San. ve Tic. Ltd.
Şti. (GÖLKENT), Boğaziçi Doğalgaz Müh. Isıtma Sist. Tes. Müh. İnş. İth. İhr. San
Tic Ltd. Şti. (BOĞAZİÇİ), Gül-fer Isı Doğalgaz İnş. Enerji Mad. İth. İhr. San. Ltd.
Şti. (GÜL-FER), Kılıç Mühendislik (KILIÇ), Esin Mühendislik ve Doğalgaz (ESİN),
Bukay Mühendislikte (BUKAY);
- 15.05.2019 tarihinde ATN Mühendislik (ATN), Sayan Mühendislik (SAYAN), Rota
Doğalgaz (ROTA), Argeş Mühendislik Doğalgaz (ARGEŞ), Gür Isı Mühendislik
Doğalgaz İnş. Hazır Yemek İth. İhr. Paz. San. ve Ltd. Şti. (GÜR ISI), Büyükşehir
Mühendislik (BÜYÜKŞEHİR), Erek Yapı Mühendislik (EREK YAPI), Barış
Mühendislik (BARIŞ), Doğu Teknik Mühendislik (DOĞU TEKNİK), Ürper
Mühendislik (ÜRPER), Polat Mühendislik ve Doğalgaz Dönüşüm Merkezi
(POLAT), Sem Otis Asansör Elek. İnş. Makine San. ve Tic. Ltd. Şti. (SEM OTİS),
Tuşba Uzman Enerji Müh. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. (TUŞBA UZMAN) ve
Nazım Hikmet Can Depar Mühendislikte (DEPAR);
- 16.07.2019 tarihinde, Özel Vanlılar Mühendislik (ÖZEL VANLILAR), Karabıyık
Mühendislik (KARABIYIK) ve Gölbaşı Mühendislikte (GÖLBAŞI);
- 17.05.2019 tarihinde DVS Doğalgaz Mühendislik (DVS)’te
yerinde incelemelerde bulunulmuştur. Ayrıca 16.07.2019 tarihinde (…..) (IŞIK) ve Aksa
Van Doğal Gaz Dağıtım A.Ş.(AKSA) yetkilileri ile bir görüşme gerçekleştirilmiştir.
(5) Bunun yanı sıra dosya kapsamında değerlendirilmek üzere teşebbüslerden bazı bilgi
ve belgeler talep edilmiş;
- KILIÇ, GÜL-FER, DOĞU, TEKNİK, ÜRPER ve ÜZÜMLÜ tarafından gönderilen
bilgiler 20.05.2019 tarihinde,
- ATN ve ESİN tarafından gönderilen bilgiler 21.05.2019 tarihinde,
- ARGEŞ, BARIŞ, İPEK, BOĞAZİÇİ, GÖLKENT, BAYRAMOĞLU, EREK, YAPI,
GÜR ISI, POLAT, BUKAY, SEM OTİS, MSD MEKANİK ve BÜYÜKŞEHİR
tarafından gönderilen bilgiler 22.05.2019 tarihinde,
- DEM, ROTA, TUŞBA UZMAN ve SAYAN tarafından gönderilen bilgiler
23.05.2019 tarihinde,
- ÖZEL VANLILAR tarafından gönderilen bilgiler 24.05.2019 tarihinde,
- BAYRAMOĞLU tarafından gönderilen bilgiler 30.05.2019 tarihinde,
- AKSA tarafından gönderilen bilgiler 31.05.2019 tarihinde,
- GÖLBAŞI tarafından gönderilen bilgiler 10.06.2019 tarihinde
kurum kayıtlarına girmiştir.
(6) Anılan karar doğrultusunda yürütülen önaraştırma neticesinde hazırlanan 11.06.2019
tarih ve 2018-5-043/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu, 20.06.2019 tarihli Kurul
toplantısında görüşülerek 19-22/339-M sayı ile Van Doğal gaz ve Mekanik Tesisat
Firmaları Mesleki Dayanışma Derneği hakkında 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal
edip etmediğinin tespitine yönelik olarak soruşturma açılmasına karar verilmiştir.

1 DERNEK ile BAYRAMOĞLU aynı adreste olup DERNEK için farklı bir adreste ayrıca inceleme
yapılmamıştır.
20-50/694-305
3/36


(7) Soruşturma bildirimi 03.07.2019 tarih ve 7624 sayılı yazı ile yapılmış olup, DERNEK’in
birinci yazılı savunması 02.08.2019 tarih ve 5074 sayı ile yasal süresi içinde Kurum
kayıtlarına intikal etmiştir.
(8) Soruşturma kapsamında anılan Kurul kararına istinaden 03.07.2019 tarihinde
DERNEK’te, Hatipoğlu Doğalgaz Sis. ve Tem. Gıda San. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd.
Şti.’de ve Gedik Makine Müh. İnş. Tes. San. ve Tic. Ltd. Şti.’de, 01.10.2019 tarihinde
AKSA’da yerinde inceleme yapılmıştır. Söz konusu teşebbüste gerçekleştirilen yerinde
inceleme akabinde düzenlenen bilgi isteme tutanağında bazı bilgiler talep edilmiştir.
Talep edilen bilgiler 15.10.2019 tarih ve 6964 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir. Yine
soruşturma kapsamında kullanılmak üzere 01.10.2019 tarihinde (…..), inşaat
sektöründe faaliyet gösteren (…..) ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir.
(9) Yürütülen soruşturmaya istinaden hazırlanan 17.12.2019 tarih ve 2018-5-43/SR sayılı
Soruşturma Raporu ve ekleri Kurul üyelerine ve DERNEK’e 4054 sayılı Kanun’un 45.
maddesi gereğince tebliğ edilmiş ve teşebbüsün ikinci yazılı savunması ilgili yazıyla
birlikte talep edilmiştir. DERNEK’in ikinci yazılı savunması 20.01.2020 tarih ve 585
sayılı yazı ile Kurum kayıtlarına girmiştir.
(10) İkinci yazılı savunmaya ilişkin olarak 30.01.2020 tarihli Ek Yazılı Görüş hazırlanmış
olup, bu kapsamda DERNEK tarafından 26.02.2020 tarihinde Kuruma üçüncü yazılı
savunma gönderilmiştir.
(11) 4054 sayılı Kanun’un 46. maddesi uyarınca sözlü savunma toplantısı yapılması
hususunun görüşülmesi konusu 04.06.2020 tarihli Kurul toplantısında ele alınmış ve
20-27/344-M sayı ile sözlü savunma toplantısının 21.07.2020 tarihinde yapılmasına
karar verilmiştir. Kovid-19 salgını nedeniyle ertelenen sözlü savunma toplantısı,
11.11.2020 tarihinde gerçekleştirilmiştir.
(12) Yürütülen soruşturmaya ilişkin Rapor, Ek Görüş, toplanan deliller, yazılı, sözlü
savunmalar ve incelenen dosya muhteviyatına göre nihai karar tesis edilmiştir.
(13) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da,
- Van Doğalgaz ve Mekanik Tesisat Firmaları Mesleki Dayanışma Derneği
hakkında 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal eder nitelikteki eylemlerde
bulundukları gerekçesiyle, aynı Kanun’un 16. maddesi ve “Rekabeti Sınırlayıcı
Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması
Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik” (Ceza Yönetmeliği)
kapsamında idari para cezası uygulanması gerektiği
kanaatine varıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME, GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen Taraf: Van Doğalgaz ve Mekanik Tesisat
Firmaları Mesleki Dayanışma Derneği (DERNEK)
(14) DERNEK 2018 yılı Mayıs ayında yedi üye2 tarafından kurulmuştur. DERNEK’in kuruluş
amacı dernek tüzüğünde, ‘‘Van merkez sınırları içerisinde bulunan tüm Doğalgaz ve
Mekanik Tesisat Firmalarının derneğe üye olmalarını sağlayarak birlik ve beraberlik
içinde sektörün ve bağlı sektörlerin daha ileri düzeye taşınmasını sağlamak, sektörde
ulusal ve uluslararası markalar oluşturmak, üyelerinin montaj ve malzeme tekniği

2 DERNEK kurucu üyeleri resmi kayıtlarda gerçek kişi olarak görülmektedir. Söz konusu yedi kişi
BAYRAMOĞLU, DEM, İPEK, Hatipoğlu Doğal gaz Sis. ve Tem. Gıd. San. Tic. Ltd. Şti (HATİPOĞLU),
BOĞAZİÇİ, Gedik Makine Müh. İnş. Tes. San. ve tic. Ltd. Şti (GEDİK), MSD MEKANİK isimli
teşebbüslerle ilişkili kişilerdir.
20-50/694-305
4/36


bakımından verimli ve uyumlu çalışmasını temin etmek, haksız rekabet oluşturan
piyasa şartları ve ekonomik sebeplerin kaldırılmasını sağlayarak, yardımlaşma ve
dayanışmayı sağlamak üzere kurulmuştur.’’ şeklinde belirtilmiştir. DERNEK’in sonradan
katılan 21 üye ile birlikte toplam 283 üyesi bulunmaktadır. DERNEK üyesi teşebbüslere
aşağıdaki tabloda yer verilmiştir:
Tablo 1: DERNEK Üyesi Teşebbüsler
BAYRAMOĞLU KILIÇ ESİN SAYAN
DEM ROTA ÖZEL VANLILAR ÜRPER
İPEK ATN DOĞU TEKNİK BARIŞ
HATİPOĞLU ARGEŞ BÜYÜKŞEHİR GÜL-FER
BOĞAZİÇİ EREK YAPI BUKAY
GEDİK ÜZÜMLÜ POLAT
MSD MEKANİK GÜR ISI TUŞBA UZMAN
SEM OTİS AKTES GÖLKENT
I.2. Sektöre İlişkin Bilgiler ve Yasal Mevzuat
(15) Doğal gaz dağıtım firmaları, Enerji Piyasası Denetleme Kurulu (EPDK) tarafından
düzenlenen ihaleler sonucunda belirli bir süre için yine EPDK’dan lisans alarak
faaliyetlerini yürütmektedir. Doğal gaz tesisat firmaları ise, dağıtım firmaları tarafından
kendilerine verilen yetki belgeleri (sertifika) çerçevesinde faaliyetlerini sürdürmektedir.
(16) Doğal gaz tesisat firmaları, dağıtım firmalarının doğal gaz hattını bina yakınına kadar
getirmesinin ardından bina (ev/işyeri) içlerindeki doğal gaz tesisatını yapmaktadır.
Tesisat firmaları söz konusu faaliyetlerini gerçekleştirirken doğal gaz tesisatına ilişkin
proje çizimi yapmakta, bu projeleri dağıtım firmalarına sunmakta, dağıtım firmaları da
söz konusu projeleri EPDK tarafından belirlenen standartlara ve kurallara göre
onaylamaktadır.
(17) Doğal gaz iç tesisatına ilişkin temel düzenlemeler 4646 sayılı Doğal gaz Piyasası
Kanunu’nda (4646 sayılı Kanun) yer almaktadır. 4646 sayılı Kanun’un “Yapım ve
Hizmet Faaliyetleri” başlıklı 5. maddesinde;
“Doğal gaz piyasasında faaliyet gösterecek ithalatçı şirket, ihracatçı şirket, iletim
şirketi, depolama şirketi, dağıtım şirketi, toptan satış şirketi ve serbest tüketiciler,
Kurumdan sertifika almış gerçek ve tüzel kişiler ile yapım ve hizmet sözleşmesi
imzalayabilir. Doğal gazla ilgili herhangi bir yapım ve hizmet faaliyeti, sertifika
sahibi olmayan kişiler tarafından gerçekleştirilemez.
Yapım ve hizmet faaliyetinde bulunacak gerçek veya tüzel kişiler, Kurumca
hazırlanan yönetmelik ve yayımlanacak tebliğlere uygun faaliyet göstermek
zorundadır.
Yapım ve hizmet alanında faaliyet göstermek üzere iç tesisat ve servis hatları
alanında dağıtım şirketlerinden sertifika almış olanlar, dağıtım şirketleri tarafından
denetlenir. Ancak tüketicilerin başvurması halinde, Kurum tarafından da
denetlenebilir. Tüketicilerin Kuruma başvurma usul ve esasları yönetmelik ile
düzenlenir.”
hükmü yer almaktadır.

3 Nazım Hikmet Can Depar Mühendislik (DEPAR) isimli teşebbüs resmi olarak üye listesinde
bulunmamakla birlikte yerinde inceleme esnasında derneğe üye olduğunu belirttiğinden önaraştırmada
üye kabul edilerek değerlendirme yapılmış, ancak Soruşturma sürecinde DERNEK’e üye olmadığı
belirlenmiştir.
20-50/694-305
5/36


(18) İç tesisatın tasarımı, yapımı, kontrolü, işletmeye alınması ve işletilmesi gibi hususlara
yönelik usul ve esaslar ise aynı Kanun’a dayanılarak çıkarılan “Doğal Gaz Piyasası İç
Tesisat Yönetmeliği” ile düzenlenmektedir. İlgili yönetmeliğin “Hak ve Yükümlülükler
başlıklı” 6. maddesinde:
‘‘Müşteri, iç tesisatı veya mevcut iç tesisatta yapılacak tadilatı, bedeli karşılığında
sertifika sahibine projelendirir, inşa ettirir.
Müşteri tarafından yaptırılan iç tesisatın proje onayı, yapım uygunluk kontrolü ve
işletmeye alınması, dağıtım şirketinin yükümlülüğündedir. Dağıtım şirketi kontrol
yükümlülüğünü, kendi teknik personeli veya sorumluluğu kendisinde kalmak
kaydıyla kendi adına çalışan sertifika sahibi denetim şirketleri aracılığı ile yerine
getirebilir.’’
hükmü yer almaktadır. Ayrıca, “Doğal Gaz Piyasası Sertifika Yönetmeliği” ile doğal
gazla ilgili herhangi bir yapım ve hizmet faaliyetinin sertifika sahibi olmayan kişiler
tarafından gerçekleştirilemeyeceği düzenlenmiş, iç tesisat ve servis hatları
sertifikalarının, şehir içi dağıtım şirketleri tarafından verilebileceği hükme bağlanmıştır.
Buna göre sertifika sahipleri, sertifikalarında belirtilen faaliyet konuları dışında doğal
gaz piyasasında hiçbir yapım ve hizmet faaliyetinde bulunamamaktadır. Anılan
Yönetmelik’e göre sertifikalar bir defada en az 10, en fazla 30 yıllık süre için
verilebilmekte, yapım ve hizmet sertifikası için iki yıl, iç tesisat ve servis hatları
sertifikası için yılda bir kez vize yenilemesi yapılmaktadır.
I.3. İlgili Pazar
I.3.1. İlgili Ürün Pazarı
(19) Başvuru konusu iddialar iç tesisat ve kolon hattı bakımından doğal gaz tesisatı
alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin dernek çatısı altında tek fiyat uyguladıklarına
yöneliktir. Dolayısıyla, dosya konusu eylemler doğal gaz tesisatı pazarı ile ilgilidir.
(20) Doğal gazın nihai tüketiciye ulaştırılması, EPDK tarafından lisanslanan dağıtım
şirketlerinin doğal gaz hattını bina yakınında belirli bir noktaya kadar getirmesinin
ardından, sertifikalı doğal gaz tesisat firmaları tarafından proje çizimi yapılarak bina ve
daire içi tesisatının döşenmesi ile gerçekleşmektedir.
(21) EPDK tarafından yayımlanan Doğal Gaz Piyasası İç tesisat Yönetmeliği’ne göre iç
tesisat; “Basınç düşürme ve ölçüm istasyonu veya servis kutusu çıkışından itibaren
sayaç hariç, müşteri tarafından yaptırılan ve mülkiyeti müşteriye ait olan boru hattı ve
teçhizatı ile tüketim cihazları, atık gaz çıkış borusu, baca ve havalandırma sistemleri
gibi tesisatı” anlamına gelmektedir.
(22) Doğal Gaz Piyasası İç Tesisat Yönetmeliği’ne göre, basınç düşürme ve ölçüm
istasyonu veya servis kutusu çıkışından itibaren tüketim noktasına kadar olan tesisat, iç
tesisattır. Tesisat firmaları, iç tesisata yönelik hizmetlerin sunulmasında tesisata ilişkin
proje çizimini gerçekleştirmekte, dağıtım firmaları da söz konusu projeleri EPDK
tarafından belirlenen kural ve standartlar çerçevesinde onaylamaktadır.
(23) Teşebbüsler tarafından çizilen doğal gaz iç tesisat projeleri; kolon projeleri ve daire içi
tesisat projeleri olarak ikiye ayrılmaktadır. Daire girişinde yer alan doğal gaz
sayacından itibaren daire içine yapılacak tesisat için çizilen proje daire içi tesisat4
olarak adlandırılmakta, bina yakınında yer alan servis kutusundan itibaren daire

4 Teşebbüsler tarafından yürütülen faaliyetlerde “iç tesisat” ve “kolon tesisatı” olarak iki farklı kavram
kullanılmaktadır. Teşebbüslerin “iç tesisat” ifadesini EPDK mevzuatında yer alan “iç tesisat” tanımından
farklı olarak “daire içi tesisat” anlamında kullandığı anlaşıldığından yeknesaklık sağlanması bakımından
teşebbüsler tarafından sunulan hizmetler için “daire içi tesisat” ve “kolon tesisatı” ifadeleri kullanılmıştır.
20-50/694-305
6/36


girişinde yer alan doğal gaz sayacına kadar olan kısım için çizilen proje ise kolon
tesisatı olarak adlandırılmaktadır.
(24) Gerek daire içi tesisat gerekse kolon tesisatı için uyulması gereken kurallar ve
standartlar EPDK tarafından belirlenen kurallar ve standartlar çerçevesinde dağıtım
şirketlerinin onayı ile uygun bulunarak yapım hizmetine başlanmaktadır. Doğal gaz iç
tesisatlarının proje yapım ve onay işlemleri ile bakım ve onarımları sertifikalı firma
bünyesinde çalışan ve ilgili yeterlilik belgesine sahip makine mühendisleri ve ustalar
tarafından gerçekleştirilmektedir. Sertifikalı firmaların iç tesisat hizmetleri sunabilmesi
için gerekli yeterliliğe sahip makine mühendisi ve usta çalıştırma zorunluluğu
bulunduğundan, kolon tesisatı projeleri ve daire içi tesisat projelerinin yapım, bakım,
onarım işlemleri arasında geçiş maliyeti ve süre kısıtı bulunmamaktadır. Bununla
birlikte, tüketicilerin doğal gaz kullanımına başlayabilmesi için kolon tesisatı projeleri ve
daire içi tesisat projelerinin belirli standartlara uygun olarak sertifikalı firmalar
aracılığıyla çizilip dağıtım şirketinin onayından geçmesi gerekmektedir. Tüketiciler
kolon tesisatı projesi ve daire içi tesisat projesi yapım hizmetlerini farklı teşebbüslerden
alabileceği gibi her iki proje hizmetini de aynı teşebbüsten alabilmektedir.
(25) Doğal gaz tesisatı pazarı ile ilgili geçmiş kurul kararlarında pazarın doğal gaz iç tesisat
hizmetleri pazarı5 veya doğal gaz iç tesisatlarının proje ve yapımı hizmetleri pazarı6
olarak belirlendiği görülmektedir. Yukarıda yer verilen bilgiler ve geçmiş kurul kararları
dikkate alındığında dosya konusu eylemler teşebbüslerin proje çizimi ve yapım
hizmetlerini de kapsadığından ilgili ürün pazarı “doğal gaz iç tesisat proje ve yapım
hizmetleri pazarı” olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte başvuru konusu hususlar “kolon
tesisatı” ve “daire içi tesisat” pazarları bakımından ayrı olduğundan yapılan
değerlendirmelerde de alt pazarlar olan kolon tesisatı ve daire içi tesisata ayrı ayrı yer
verilmiştir.
I.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
(26) Doğal Gaz Piyasası Sertifika Yönetmeliği’nde, doğal gazla ilgili olarak herhangi bir
yapım veya hizmet faaliyetinin sertifika sahibi olmayan teşebbüsler tarafından
gerçekleştirilemeyeceği ve sertifikaların şehir içi dağıtım şirketleri tarafından
verilebileceği hükme bağlanmıştır. Bu bakımdan farklı şehirlerde bulunan teşebbüslerin
pazarda faaliyet gösterebilmesi için ilgili şehirdeki dağıtım şirketinden sertifika alması
gerekmektedir.
(27) Doğal gaz tesisatı ile ilgili geçmiş tarihli kurul kararlarında7 coğrafi pazarın ilgili
teşebbüslerin bulunduğu il olarak belirlendiği görülmektedir. Bu kapsamda dosya
konusu iddialar kapsamında soruşturma tarafı DERNEK ve üye teşebbüslerin faaliyet
gösterdiği “Van ili” coğrafi pazar olarak belirlenmiştir.
I.4. Dosya Kapsamında Yapılan Tespitler
I.4.1. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Bulgular
(28) Bulgu-1 (…..) yapılan yerinde incelemede elde edilen, 23.06.2018 tarihinde (…..)
yetkilisi (…..) tarafından (…..)’na, “(…..) Abi Merhaba; kararları ekleyip genel
düzenleme yaptım. Eksiklikler olabilir siz yine de kontrol ederseniz faydası olacaktır.
Saygılar” notu ile gönderilen elektronik postanın ekinde yer alan belgeler aşağıda yer
almaktadır:

5 22.08.2017 tarih ve 17-27/434-188 sayılı, 25.08.2016 tarih ve 16-29/483-217 sayılı kararlar.
6 22.08.2017 tarih ve 17-27/433-187 sayılı, 27.12.2018 tarih ve 18-49/759-366 sayılı kararlar.
7 22.08.2017 tarih ve 17-27/434-188 sayılı, 22.08.2017 tarih ve 17-27/433-187 sayılı, 27.12.2018 tarih
ve 18-49/759-366 sayılı kararlar.
20-50/694-305
7/36



20-50/694-305
8/36




20-50/694-305
9/36



20-50/694-305
10/36




20-50/694-305
11/36



20-50/694-305
12/36


20-50/694-305
13/36



(29) Bulgu-2 (…..) yapılan yerinde incelemede elde edilen, (…..)’nun bilgisayarından alınan
belge aşağıda yer almaktadır:

20-50/694-305
14/36


(30) Bulgu-3 (…..) yapılan yerinde incelemede elde edilen, 12.06.2018 tarihinde (…..)
tarafından (…..)’na “tamam mıdır ?” notu ile gönderilen elektronik postanın ekinde yer
alan belge aşağıda yer almaktadır:

(31) Bulgu-4 (…..) yapılan yerinde incelemede elde edilen, DERNEK tüzüğünün 2.
maddesinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
20-50/694-305
15/36


“VAN DOĞAL GAZ ve MEKANİK TESİSAT FİRMALARI MESLEKİ DAYANIŞMA
DERNEĞİ TÜZÜĞÜ
(...)
Dernekçe Sürdürülecek Çalışma Konuları ve Biçimleri
Doğal gaz ve Mekanik Tesisat Firmalarının mesleki, sosyal ve ekonomik ihtiyaçlarına
cevap vermek ve problemlerine çözüm bulmak. Tüm Doğal gaz ve Mekanik Tesisat
Firmalarının çalışmalarını esaslı ve güvenilir bir şekilde sürdürebilmeleri için; Genel
Kurulca fiyat tespit komitesi kurmak, Aşırı derecede yüksek veya piyasa koşullarının
çok altında belirlenen fiyatların proje maliyetlerini kontrol altında tutmak. (…)”
(32) Bulgu-5 (…..) yapılan yerinde incelemede elde edilen, Genel Müdür (…..)’nin
bilgisayarından alınan belge aşağıda yer almaktadır:

20-50/694-305
16/36



20-50/694-305
17/36



20-50/694-305
18/36



I.4.2. Yapılan Görüşmelerde Elde Edilen Bilgiler
(33) Soruşturma kapsamında iddiaların doğruluğunu ve DERNEK tarafından alınan
kararların teşebbüsler tarafından uygulanıp uygulanmadığının tespit edilebilmesi
amacıyla bazı teşebbüsler ve müşteriler ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Öncelikle
DERNEK kararlarının Van ili genelinde uygulanıp uygulanmadığı hakkında bilgi sahibi
olmak amacıyla tesisat alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin müşterileri konumunda
olan ve inşaat alanında faaliyet gösteren (…..) ve (…..) ile görüşülmüştür. Yapılan bu
görüşmelerde (…..) tarafından doğal gaz tesisatı alanında faaliyet gösteren teşebbüsler
arasında bir anlaşma veya DERNEK kararından haberdar olmadıkları ifade edilmiştir.
(…..) tarafından ise, 2018 yılında Edremit Yeni Toki Konutlarına yönelik fiyat tespiti
yapıldığı duyumu aldıklarını ancak, inşaat sektöründe yap-sat işiyle uğraşan
müteahhitler olarak böyle bir durumla karşılaşılmadığı beyan edilmiştir.
(34) Edinilen bilgiler doğrultusunda (…..) yetkilisi ile bir görüşme gerçekleştirilmiştir. Yapılan
görüşmede yetkili, Toki konutlarına doğal gaz tesisatı çekilmesiyle ilgili olarak o
dönemde bazı sorunlar yaşandığını belirtmiştir. Fiyat konusunda ise teşebbüslerin
genel olarak vatandaşa aynı fiyatı verdiklerini ve tesisatın yapılması için kombiyi de
kendilerinden alma şartı getirdiklerini ifade ederek teşebbüsler arasında bir anlaşma
izlenimi olduğunu beyan etmiştir. Buna karşın çok sayıda teşebbüs olduğundan
gerçekte daha düşük fiyatlar üzerinden iş yapıp faturayı anlaşma fiyatı üzerinden kesen
teşebbüslerin de bulunduğunu, doğal gaz tesisatı alanında faaliyet gösteren teşebbüs
sayısının fazla olmasından kaynaklı olarak anlaşmalarının sürdürülebilir ve
uygulanabilir olmayacağı düşüncesini de ayrıca ifade etmiştir.
(35) Dosya konusu kararların uygulandığı yer olan (…..) ile de görüşmeler
gerçekleştirilmiştir. (…..) ile gerçekleştirilen görüşmede (…..) tarafından doğal gaz
tesisat firmalarının tek fiyat uyguladığı ve 1800 TL’nin altında fiyat alamadıkları
yönünde kendilerine şikâyetlerde bulunulduğunu ve bu şikâyetlerin valilik ve
kaymakamlığa iletildiğini ifade etmiştir.
20-50/694-305
19/36


(36) (…..) ile gerçekleştirilen görüşmede ise ilk olarak teşebbüslerin aralarında anlaşarak iç
tesisat ve kolon tesisatı fiyatını 1800 TL’de sabitledikleri belirtilmiştir. Ardından, düşük
fiyat teklifi veren teşebbüslere ve bu teşebbüslere malzeme tedariği yapan diğer
teşebbüslere baskı yapılarak düşük fiyat verilmesine engel olunmaya çalışıldığı, düşük
fiyat teklifi veren teşebbüslerin önceden imzalatılmış senetlerle tehdit edildiği, ancak bu
duyumların doğruluğu hakkında kesin bir bilgiye sahip olmadıkları ifade edilmiştir. Öte
yandan, teşebbüsler tarafından 1800 TL fiyat konusunda anlaşma olmasına rağmen
gerçekte daha düşük fiyatlara tesisatı yapıp faturayı mezkur fiyat üzerinden kesen
teşebbüslerin olduğu da belirtilmiştir. Ayrıca teşebbüsler arasındaki anlaşmanın
Edremit Yeni Toki konutlarına özgü olduğu, söz konusu konutlarda tesisat ücreti 1800
TL olarak uygulanırken aynı dönemde Edremit dışındaki bölgelerde bu ücretin 1000-
1200 TL seviyelerinde olduğu, henüz doğal gaza geçilen ve tesisat işleri devam eden
Kiracılar Toki konutlarında ise 1300-1500 TL seviyelerinde fiyat verildiği dolayısıyla bu
hususların ilgili dönemde teşebbüsler arasındaki anlaşmaya işaret ettiği beyan
edilmiştir.
I.4.3. Değerlendirme
(37) Dosya konusu iddialar Van ilinde doğal gaz tesisatı alanında faaliyet gösteren
teşebbüslerin DERNEK çatısı altında aldıkları kararlar ile iç tesisat 1200 TL, kolon
tesisatı 600 TL olmak üzere 1800 TL fiyat uyguladıkları ve proje bedeli adı altında ek
ücret talep ettikleri yönündedir. Yapılan incelemelerde iddiaları destekler nitelikte
DERNEK kararları olduğuna yönelik bulgular elde edilmiştir. Bu çerçevede öncelikle
alınan DERNEK kararları 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde
değerlendirilmiştir.
I.4.3.1. 4054 Sayılı Kanun’un 4. Maddesi Çerçevesinde Yapılan Değerlendirme
(38) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca “belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacı taşıyan
veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar,
uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri” yasaklanmaktadır.
(39) 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde teşebbüs kavramı, “piyasada mal veya hizmet
üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişilerle, bağımsız karar verebilen ve
ekonomik bakımdan bir bütün teşkil eden birimler” olarak tanımlanmıştır. Teşebbüs
birliği ise “teşebbüslerin belirli amaçlara ulaşmak için oluşturduğu, tüzel kişiliği haiz ya
da tüzel kişiliği olmayan her türlü birlikler” olarak tanımlanmaktadır. Soruşturma tarafı
DERNEK olup üyeleri doğal gaz ve mekanik tesisat alanında bağımsız olarak faaliyet
gösteren teşebbüslerdir. Bu çerçevede bahse konu teşebbüslerin bir araya gelerek
sektörün daha ileri bir düzeye taşınmasını sağlamak, yardım ve dayanışmayı artırmak
vb. ortak amaçlara ulaşmak için oluşturdukları DERNEK’in teşebbüs birliği niteliğinde
olduğu açıktır. Dolayısıyla teşebbüs birliği olarak DERNEK tarafından alınan kararlar,
uygulamalar veya eylemler nedeniyle piyasadaki rekabetin kısıtlanması Kanun’un 4.
maddesi çerçevesinde değerlendirilmiştir.
(40) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde yer alan hükmün temel amacı, her bir teşebbüsün
kendi ticari politikalarını ve piyasadaki faaliyetlerini tek başına, bağımsız olarak
belirlemesidir. Rekabeti bozucu nitelikteki anlaşmaların ya da teşebbüs birliği
kararlarının varlığı halinde, teşebbüslerin bağımsız davranışlarının yerini ilgili tarafların
ortak çıkarlarına hizmet eden koordineli davranışlar almaktadır. Bu tür anlaşmalar,
piyasa ekonomisinden elde edilmesi beklenilen faydaları azaltarak kaynakların etkinsiz
kullanılmasına ve serbest piyasa sisteminin sağladığı refahın piyasadaki aktörlere hak
etmedikleri oranda dağılmasına yol açacaktır. Diğer bir deyişle, bu tür anlaşmalara taraf
20-50/694-305
20/36


olan teşebbüsler, normal rekabet şartları içinde elde edemeyecekleri kârlara ulaşarak
bu ekonomik faaliyetlerle yaratılan refahın çoğunu kendilerine aktarma olanağına sahip
olacaklar ve piyasa ekonomisinin sağlıklı bir şekilde işlemesini engelleyeceklerdir.
(41) Dosya özelinde yapılan başvuruda, Van ilinde doğal gaz tesisatı alanında faaliyet
gösteren teşebbüslerin DERNEK çatısı altında alınan kararlar doğrultusunda daire içi
tesisat fiyatlarını 1200 TL, kolon tesisatı fiyatlarını ise 600 TL olarak belirlemek suretiyle
tek fiyat uyguladıkları iddia edilmektedir. İddialara yönelik olarak yapılan yerinde
incelemelerde konuyla ilgili bazı bulgular elde edilmiş olup söz konusu bulgulara
yukarıda yer verilmiştir.
(42) Bulgu 1 incelendiğinde, 14.05.2018 tarihinde yapılan toplantıda alınan kararların yer
aldığı görülmektedir. Buna göre yapılacak tesisata yönelik olarak “bina doğal gaz
tesisatı yapım işi için belirlenen fiyat bir branşman için minimum 500 TL dir. Daire içi
doğal gaz tesisatı için minimum bedel 1000 TL dir. Kolon + daire içi doğal gaz tesisatı
bedeli minimum 1500 TL dir.” şeklinde karar alındığı belirlenmiştir. Projelendirme
bedeline yönelik ücretlerin ise “sadece projelendirme yapılması durumunda her bir
proje bedeli olarak minimum 500 TL”, “tek projede birden fazla daire içi projesi
gönderilmesi durumunda her daire sayısı x 500 TL proje bedeli alınacaktır.” şeklinde
belirlendiği tespit edilmiştir. Alınan kararlarda doğal gaz açım bedeli ile ilgili olarak ise
“… doğal gaz tesisatını yapan firma ilk doğal gaz açımını ücretsiz olarak yapar. Diğer
gaz açımları için kombi satıp satmamasına bakmaksızın daire başı 250 TL gaz açım
bedeli (Yada tesisat Bakım Kontrol Ücreti) daire sahibi veya ilgili kişiden talep eder.
Diğer firmalar gaz açımı yapacaksa minimum 500 TL proje bedeli karşılığında
yapabilir.” şeklinde karar alınmıştır. Kombi satış fiyatları ile ilgili olarak da “başka
firmanın yapmış olduğu tesisata minimum 500 TL alıp proje çizen firmalar kombi satış
fiyatını gerçek fiyattan (proje çizmediğinde vereceği fiyat) belirleyecektir.” kararının
alındığı görülmektedir. Ayrıca Erenkent Toki konutlarına yönelik 01.06.2018 tarihinden
itibaren geçerli olacak şekilde kolon tesisatı 600 TL, daire içi tesisat 1200 TL taban fiyat
belirlenmiştir.
(43) Bulgu 1’in devamında 11.06.2018 tarihli kararlarda da 14.05.2018 tarihli kararlarla
benzer şekilde kombi taban fiyatları ve gaz açım bedeline ilişkin düzenlemeler yer
almaktadır. Yine Bulgu 1’de yer alan 20.06.2018 tarihli kararlarda ise yapılacak işlerle
ilgili olarak taksit sayısı ve vade farklarına yönelik hükümler olduğu, belirli Edremit eski
Toki konutlarında yapılacak sözleşmelerde ve fiyat tekliflerinde kombi fiyatlarının alınan
kararlar doğrultusunda belirlenmesi gerektiği kararlaştırılmıştır. Yine aynı toplantıda,
1+1, 2+1, 3+1, 4+1 dairelere çekilecek tesisatın minimum tutarları, panel radyatör
minimum fiyatı, radyatör vanası minimum fiyatı, ek baca uzatması minimum fiyatı, ek
baca dirseği minimum fiyatı, minimum işçilik bedeli, Edremit sınırı olarak kabul edilecek
bölge ve bu bölgedeki minimum kolon tesisatı ve minimum daire içi tesisat bedelleri,
firmalar tarafından yapılacak sözleşmelerde ve fiyat tekliflerinde bulunması gereken
hükümler konusunda ayrıntılı karar alındığı görülmektedir.
(44) “VAN DOĞAL GAZ ve MEKANİK TESİSAT FİRMALARI MESLEKİ DAYANIŞMA
DERNEĞİ ALINAN KARARLAR” başlıklı kararlarda ise yukarıda yer verilen 14.05.2018
ve 11.06.2018 tarihli toplantılarda alınan kararlar ile benzer hükümler yer almaktadır.
Anılan başlık altında yer alan kararların hangi tarihte alındığına yönelik bir bilgi
bulunmamakla birlikte, önceki tarihli iki toplantıda konuşulan konuların daha da
ayrıntılandırılarak oluşturulmuş 36 maddelik bir metin olduğu değerlendirilmektedir.
(45) Bulgu 2’de, “14.05.2018 tarihli VAN DOĞAL GAZ ve MEKANİK TESİSAT FİRMALARI
MESLEKİ DAYANIŞMA DERNEĞİ ALINAN KARARLARI” yer almaktadır. Bulgu 1’de
de aynı tarihli kararlar yer almakta olup Bulgu 1 ve Bulgu 2 arasında bazı farklılıklar
20-50/694-305
21/36


bulunmaktadır. Ancak söz konusu hususun anılan tarihteki toplantı kararlarının yazılı
olarak düzenlenmesi için yapılan hazırlık çalışmasından kaynaklı olduğu neticesine
varılmıştır. Nitekim Bulgu 1 olarak yer verilen 23.06.2018 tarihinde (…..) yetkilisi
tarafından DERNEK başkanına gönderilen e-postadaki “(…..) Abi Merhaba; kararları
ekleyip genel düzenleme yaptım. Eksiklikler olabilir siz yine de kontrol ederseniz
faydası olacaktır. Saygılar” ifadesi bu duruma işaret etmektedir.
(46) Bulgu 3’te yine Bulgu 1’de yer verilen “VAN DOĞAL GAZ ve MEKANİK TESİSAT
FİRMALARI MESLEKİ DAYANIŞMA DERNEĞİ ALINAN KARARLAR” başlığı altında
yer alan maddeler ile benzer maddelerden oluşmaktadır. Bulgu 3’ün 12.06.2018
tarihinde Bulgu 1’in ise 23.06.2018 tarihinde DERNEK Başkanına gönderildiği
düşünüldüğünde Bulgu 3’ün DERNEK tarafından alınan kararların kayda geçirilmesi
aşamasındaki yazışmalar olduğu değerlendirilmektedir.
(47) Bulgu 5 ise “23.06.2018 tarihine kadar alınmış olan tüm toplantı ve dernek yönetimi
kararları”ndan oluşmaktadır. Bulgu 5’de yer verilen kararlar incelendiğinde de kombi
taban fiyatları, gaz açım bedeli, yapılacak işlerle ilgili taksit sayısı, vade farkları, daire
özelinde minimum tesisat fiyatları, ek baca uzatması minimum fiyatları, ek baca dirseği
minimum fiyatları, kolon ve daire içi tesisat minimum bedelleri gibi Bulgu 1’de yer
verilen maddeler bulunmaktadır. Bulgu 1, Bulgu 2, Bulgu 3 ve Bulgu 5 incelendiğinde
DERNEK toplantılarında, yapılacak tesisat işleri ve satışı gerçekleştirilecek ürünlerin
minimum fiyatları ile fiyat teklif ve sözleşme şartları üzerinde anlaşma sağlandığı ve
buna yönelik olarak DERNEK kararı alındığı görülmektedir.
(48) Öte yandan Bulgu 4’te yer verilen DERNEK tüzüğünün “Dernekçe Sürdürülecek
Çalışma Konuları ve Biçimleri” başlıklı 1. maddesinde yer alan “Doğal gaz ve Mekanik
Tesisat Firmalarının mesleki, sosyal ve ekonomik ihtiyaçlarına cevap vermek ve
problemlerine çözüm bulmak. Tüm Doğal gaz ve Mekanik Tesisat Firmalarının
çalışmalarını esaslı ve güvenilir bir şekilde sürdürebilmeleri için; Genel Kurulca fiyat
tespit komitesi kurmak, aşırı derecede yüksek veya piyasa koşullarının çok altında
belirlenen fiyatların proje maliyetlerini kontrol altında tutmak” hükmü de DERNEK’in
serbest piyasa ortamında oluşan fiyatlara müdahale etmeyi çalışma konusu olarak
benimsediği ve doğrudan fiyatları belirleme niyeti olduğuna işaret etmektedir.
(49) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında yapılan değerlendirmelerde
teşebbüslerin ya da teşebbüs birliklerinin eylemlerinin rekabeti kısıtlama amacının veya
etkisinin bulunup bulunmadığı incelenmekte, rekabetin amaç bakımından kısıtlanması
söz konusu olduğunda ihlalin varlığının ortaya konması için ayrıca rekabeti kısıtlayıcı
etkinin gösterilmesi gerekmemektedir. Bu çerçevede yukarıda yer verilen ve genel
olarak minimum fiyatların belirlenmesini içeren DERNEK kararlarının amaç bakımından
rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olduğu dikkate alınarak, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında rekabet ihlali teşkil ettiği sonucuna ulaşılmaktadır.
(50) Alınan kararların uygulamaya geçip geçmediği, süresi, DERNEK’in piyasadaki gücü,
kararların uygulanabilmesi için üye teşebbüslere karşı yaptırım veya zorlamada
bulunup bulunmadığı ve pazarın yapısının incelenmesi rekabetin ne ölçüde
kısıtlandığının, nasıl bir rekabetçi zararın ortaya çıktığının değerlendirilmesi
bakımından önemlidir.
(51) İlk olarak DERNEK tarafından minimum fiyatların belirlenmesine yönelik alınan
kararların teşebbüsler tarafından uygulanıp uygulanmadığının ve söz konusu kararların
piyasa ortamında oluşan fiyatlar üzerinde meydana getirdiği değişikliğin saptanması,
ihlalin piyasadaki etkisinin tespit edilebilmesi bakımından uygun olacaktır.
20-50/694-305
22/36


(52) Fiyatlar üzerinde yapılacak analizler ile doğru bir tespit yapılabilmesi için bu verilerin
standart ve birbirleri ile tutarlı olması gerekmektedir. Soruşturma sürecinde edinilen
bilgiler ve yapılan yerinde incelemeler vasıtasıyla teşebbüsler tarafından uygulanan
fiyatlara ve fiyatlara etki eden unsurlara yönelik bazı bilgiler elde edilmiştir. Daire içi
tesisat hizmetlerinin sunulmasında, belirlenen standartlara uygun malzemeler
kullanılmakta, kullanılacak doğal gaz borusu miktarı, borunun markası, fittings
malzemeler, kullanılacak vana ve markası, hizmetin sunulacağı adresin teşebbüse olan
uzaklığı doğrultusunda nakliye bedeli, işçilik gibi unsurlar fiyata etki etmektedir. Kolon
tesisatı bakımından ise servis kutusunun binadaki konumu, binadaki daire sayısı,
kullanılacak boru dirsekleri ve çapları, vana miktarı, toprak altından boru gidip
gitmeyeceği, karot işçiliği, açılacak havalandırma menfezlerinin maliyeti gibi unsurlar
fiyata etki etmektedir. Dolayısıyla gerek daire içi tesisat hizmetlerinin gerekse kolon
tesisatı hizmetlerinin sağlanmasında fiyata etki eden unsurların her bir daire ve bina
özelinde değişkenlik göstermesi fiyatlar üzerinden analiz yapılmasını zorlaştırmaktadır.
(53) Teşebbüslerin faturalandırma yöntemindeki farklılıklar da tutarlı bir fiyat analizi
yapılmasını zorlaştıran diğer bir unsur olarak değerlendirilmektedir. Şöyle ki,
teşebbüslerin bazıları doğrudan daire içi tesisat bedeli, kolon tesisatı bedeli, proje
bedeli şeklinde faturalandırma yaparken bazıları ise tesisat için kullanılacak
malzemeler özelinde faturalandırma yapmaktadır. Bunun yanı sıra proje bedeli tesisat
bedeli ile birlikte olabildiği gibi ayrı ayrıda faturalandırılabilmektedir. Yine tüm bina
bakımından yapılacak tesisat için tek bir proje çizilebildiği gibi daire özelinde ayrı bir
proje çizilebilmekte ve faturalandırma da yine bu duruma göre farklılaşabilmektedir.
(54) Dolayısıyla fatura bazında fiyatlar üzerinden yapılan analizin yanıltıcı olacağı anlaşılmış
olup teşebbüsler tarafından sunulan fiyatların ancak benzer yapıdaki konut ve dairelere
verilmiş olmaları durumunda nispeten sağlıklı sonuç elde edileceği değerlendirilmiştir.
Bu doğrultuda hazırlanan tabloya aşağıda yer verilmektedir:
Tablo 2: Edremit Yeni Toki ve Memursen Toki Konutları İçin Sunulan Fiyatlar (TL)
No Teşebbüs
Üyelik
Durumu
Tarih8
Daire İçi
Tesisat
Kolon
Tesisatı
Toplam Yer
1 BAYRAMOĞLU Üye 4.8.2018 (…..) (…..) (…..)
MEMURSEN
TOKİ
2 GÖLKENT Üye 9.8.2018 (…..) (…..) (…..)
MEMURSEN
TOKİ
3 BARIŞ Üye 20.9.2018 (…..) (…..) (…..)
EDREMİT
YENİ TOKİ
4 BARIŞ Üye 29.9.2018 (…..) (…..) (…..)
EDREMİT
YENİ TOKİ
5 BAYRAMOĞLU Üye 27.6.2018 (…..) (…..) (…..)
EDREMİT
YENİ TOKİ
6 BAYRAMOĞLU Üye 27.6.2018 (…..) (…..) (…..)
EDREMİT
YENİ TOKİ
7 BAYRAMOĞLU Üye 29.6.2018 (…..) (…..) (…..)
EDREMİT
YENİ TOKİ
8 GÖLKENT Üye 30.6.2018 (…..) (…..) (…..)
EDREMİT
YENİ TOKİ
9 KILIÇ Üye 13.8.2018 (…..) (…..) (…..)
EDREMİT
YENİ TOKİ
Tablo 2’nin devamı:

8 Bazı belgelerde tarih bulunmamakla birlikte Edremit Yeni Toki binalarına yönelik olanların 2018 yılı
Mayıs-Ağustos ayları arasında bir tarih olabileceği değerlendirilmiştir.
20-50/694-305
23/36


No Teşebbüs
Üyelik
Durumu
Tarih
Daire İçi
Tesisat
Kolon
Tesisatı
Toplam Yer
10 ÜZÜMLÜ Üye x (…..) (…..) (…..)
EDREMİT
YENİ TOKİ
11
ÖZEL
VANLILAR
Üye 15.7.2018 (…..) (…..) (…..)
EDREMİT
YENİ TOKİ
12
ÖZEL
VANLILAR
Üye 10.7.2018 (…..) (…..) (…..)
EDREMİT
YENİ TOKİ
13
ÖZEL
VANLILAR
Üye 20.7.2018 (…..) (…..) (…..)
EDREMİT
YENİ TOKİ
14
ÖZEL
VANLILAR
Üye 13.8.2018 (…..) (…..) (…..)
EDREMİT
YENİ TOKİ
15
ÖZEL
VANLILAR
Üye 16.7.2018 (…..) (…..) (…..)
EDREMİT
YENİ TOKİ
16
ÖZEL
VANLILAR
Üye 30.7.2018 (…..) (…..) (…..)
EDREMİT
YENİ TOKİ
17
ÖZEL
VANLILAR
Üye 14.8.2018 (…..) (…..) (…..)
EDREMİT
YENİ TOKİ
18
ÖZEL
VANLILAR
Üye 13.7.2018 (…..) (…..) (…..)
EDREMİT
YENİ TOKİ
19
ÖZEL
VANLILAR
Üye 28.7.2018 (…..) (…..) (…..)
EDREMİT
YENİ TOKİ
20 DEPAR - x (…..) (…..) (…..)
MEMURSEN
TOKİ
21 DEPAR - x (…..) (…..) (…..)
MEMURSEN
TOKİ
22 DEPAR - x (…..) (…..) (…..)
EDREMİT
YENİ TOKİ
23 DEPAR - x (…..) (…..) (…..)
EDREMİT
YENİ TOKİ
24 DEPAR - x (…..) (…..) (…..)
EDREMİT
YENİ TOKİ
25 GÖLBAŞI - 3.7.2018 (…..) (…..) (…..)
EDREMİT
YENİ TOKİ
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler
(55) Tablo 2 incelendiğinde teşebbüslerin Edremit Yeni Toki konutlarında sunmuş oldukları
tesisat hizmetlerinde daire içi tesisatın 900 TL-1250 TL arasında değiştiği, kolon
tesisatı hizmetlerinin ise 400 TL-750 TL arasında değiştiği görülmektedir. DERNEK
üyesi teşebbüslerden (…..) gibi teşebbüslerin daire içi tesisat fiyatlarının DERNEK
kararında minimum fiyat olarak belirlenen 1200 TL’nin, kolon tesisatı fiyatlarının ise
minimum tutar olarak belirlenen 600 TL’nin altında olduğu görülmektedir. Yine
DERNEK üyesi olmayan teşebbüslerin de daire içi tesisat hizmetleri bakımından 1200
TL’nin altında fiyat verdiği görülmektedir. Bu doğrultuda gerek DERNEK üyesi
teşebbüslerin farklı fiyatlar sunmuş olması gerek DERNEK üyesi olmayan
teşebbüslerin varlığı ve farklı fiyatlar sunmuş olması nedenleriyle ihlale konu DERNEK
kararlarının tüm teşebbüsler tarafından uygulanmadığı anlaşılmaktadır.
(56) Yukarıda değinilen teşebbüslerin fiyatlarına ilişkin çekinceler nedeniyle, DERNEK
kararlarının uygulanıp uygulanmadığı ile ilgili olarak üçüncü taraf kişiler ile yapılan
görüşmelerden elde edilen bilgiler de önem kazanmaktadır.
(57) Bu çerçevede başvurunun Edremit ilçesi Yeni Toki konutlarına yönelik olması nedeniyle
öncelikle (…..) ile görüşülmüştür. Yapılan görüşmelerde (…..) tarafından ilgili dönemde
teşebbüslerin tamamının 1800 TL fiyat verdiği bilgisi doğrulanmıştır. Bunun yanı sıra
yapılan görüşmelerde; teşebbüslerin 1800 TL fiyat üzerinde anlaşmasına rağmen
tesisatı daha düşük fiyatlardan yapıp faturayı anılan bedel üzerinden kestikleri, aynı
20-50/694-305
24/36


dönemde Toki dışındaki binalara 1000-1200 TL seviyelerinde fiyat verdikleri, doğal gaz
tesisat yapım işleri Eylül 2019 itibarıyla devam etmekte olan Kiracılar Toki konutlarında
metrekare bakımından aynı büyüklükte olan iki farklı daire için 1300 TL ve 1500 TL fiyat
teklifi alındığı, bu durumun da teşebbüslerin ilgili dönemde anlaştıklarına işaret ettiği
ifade edilmiştir.
(58) (…..) tarafından beyan edilen hususlar dikkate alındığında DERNEK kararlarının
teşebbüsler tarafından Yeni Toki konutları özelinde uygulandığı, aynı dönemde Yeni
Toki konutları dışındaki binalar için teşebbüsler arasındaki rekabetin devam ettiği
anlaşılmaktadır. Bunun yanı sıra teşebbüslerin DERNEK kararlarından daha düşük
fiyatlara da tesisat yaptıkları, ancak bu hususu gizlemek amacıyla faturalandırmanın
1800 TL üzerinden yapıldığı belirtilmektedir. Bu durum da fiili olarak DERNEK
kararlarının bazı teşebbüsler tarafından uygulanmadığına işaret etmekte ve kararların
uygulanmasının sınırlı seviyede kaldığını göstermektedir. (…..) tarafından Kiracılar Toki
konutlarında farklı fiyat teklifleri alındığının belirtilmesi de DERNEK kararlarının
uygulamasının kısa süreli olduğu yönünde izlenim oluşturmaktadır.
(59) Teşebbüslerin DERNEK kararlarını uygulamaları ile ilgili olarak edinilen bilgiler
çerçevesinde (…..) da bir görüşme gerçekleştirilmiştir. Yapılan görüşmede Toki
konutlarına tesisat çekilmesi ile ilgili olarak bazı sorunlar yaşandığı, teşebbüslerin genel
olarak vatandaşa aynı fiyatları verdiği ve kombiyi kendilerinden alma şartı getirdikleri
belirtilmiş, çok sayıda teşebbüs olduğu için anlaşma fiyatından daha düşük fiyata
tesisat işlerini yapıp faturayı anlaşma fiyatı üzerinden kesen teşebbüslerin olduğu bu
görüşmede de ifade edilmiştir. Bununla birlikte, yapılan görüşmede DERNEK ile ilgili
bilgilerinin olmadığı ancak çok sayıda teşebbüsün varlığı nedeniyle teşebbüsler
arasında rekabet olduğu ve anlaşmanın sürdürülebilir olmadığı beyan edilmiştir.
(60) Esasen (…..) yapılan görüşmede ifade edilen hususlar da (…..) tarafından bahsedilen
hususlara paralellik göstermektedir. Görüşmelerde dile getirilen, teşebbüslerin hepsinin
1800 TL fiyat verdiği ve kombiyi kendilerinden alma şartı getirdikleri hususu, yukarıda
yer verilen DERNEK kararlarındaki daire içi tesisat ve kolon bedelinin toplamda
minimum 1800 TL olacağı, müşterilerin kombiyi kendilerinden almadığı takdirde 250 TL
gaz açım bedeli talep edeceği yönündeki maddeleri doğrular niteliktedir. Buna karşın
teşebbüslerin düşük fiyat üzerinden hizmet vererek faturayı DERNEK kararında
belirtilen fiyat üzerinden kestikleri hususunun (…..) de ifade edilmiş olması
uygulamanın sınırlı kaldığı düşüncesini pekiştirmektedir.
(61) DERNEK kararlarının Edremit Yeni Toki konutları dışında Van genelinde de uygulanıp
uygulanmadığının tespit edilebilmesi amacıyla doğal gaz tesisatı alanında faaliyet
gösteren teşebbüslerin müşterileri konumunda olan teşebbüslerle de görüşmeler
yapılmıştır. Yapılan görüşmelerde teşebbüsler tarafından “2018 yılında Yeni Toki
konutlarında fiyat tespiti uygulamasını biz de duyduk. Ancak ne 2018 yılında ne sonraki
zaman sürecinde biz Yap-Sat işiyle uğraşan inşaat firmaları böyle bir sorun
yaşamadık.”, “Kendi inşaatlarımız için tesisatçılardan toplu fiyat alıyoruz. Bizim doğal
gaz tesisatçılarının aralarında yaptıkları anlaşmaya ilişkin bir duyumumuz yoktur.”
şeklinde beyanlarda bulunulmuştur. Söz konusu beyanlardan da DERNEK
kararlarındaki uygulamanın Van ili genelinde olmadığı sonucu ortaya çıkmaktadır.
Nitekim önaraştırma sürecinde DERNEK üyesi olmayan teşebbüslerde yapılan
inceleme ve görüşmelerde verilen “Edremit Toki Bloklarında yapılacak doğal gaz işleri
için tek fiyat uygulanması amaçlandı. Bu tek fiyat uygulaması Edremit Toki Blokları
haricinde uygulanmamıştır.”, “Bahsettiğiniz fiyat belirleme isi geçen sene olmuştur
ancak piyasada çok firma olduğu için uygulanması zor, oyunbozan firma çıkıyor
nihayetinde, uygulamaları da mümkün olmadı. Toki'de zaten yoksulluk vardır, fahiş
20-50/694-305
25/36


fiyattan iş yapmak mümkün değildir.”, “Önaraştırma konusu hususlar ile ilgili olarak Toki
binalarına doğal gaz tesisatı yapım işleri ile ilgili bazı firmaların fiyat birlikteliği yaptıkları
duyumunu aldık, ancak şu an devam edip etmediği konusunda bir bilgimiz yoktur.”
şeklindeki beyanlar doğrultusunda da DERNEK kararlarının Van genelinde değil
sadece Yeni Toki konutlarında uygulandığı değerlendirilmektedir.
(62) Yukarıda yer verilen bilgiler doğrultusunda DERNEK kararlarının sadece Yeni Toki
konutlarında uygulandığı sonucuna ulaşılmakla birlikte, DERNEK’in sektördeki konumu,
üye sayısı, ürünün ve pazarın yapısı gibi hususlar da DERNEK kararlarının piyasadaki
rekabeti kısıtlayıcı etkilerini ve teşebbüsler arasında olası bir tek fiyat uygulamasının
sürdürülebilirliğini göstermesi açısından önemlidir.
(63) AKSA’dan edinilen bilgiler doğrultusunda sektörde sertifikalı olarak faaliyet gösteren
teşebbüs sayısı 2018 yılında 40 iken 2019 yılında bu sayı 609 olmuştur. Buna karşın
DERNEK üyesi teşebbüs sayısı ise 2018 yılında 27 iken 2019 yılında 28 olmuştur.
Ancak DERNEK 2018 yılı Mayıs ayında kurulmuş olup ihlale konu DERNEK
kararlarının tarihleri de 2018 yılı Mayıs-Haziran dönemleridir. DERNEK kurulduktan
sonraki yıl faaliyet gösteren teşebbüs sayısı 60’a çıkmış olmakla birlikte DERNEK üye
sayısı sadece bir artarak 28 olmuştur. Ancak DERNEK kararlarının alındığı dönem
dikkate alındığında 2018 yılı Temmuz ayı sonu itibarıyla piyasada faaliyet gösteren
teşebbüs sayısı 28 olup bunlardan 23’ü DERNEK üyesidir. Dolayısıyla ilgili dönemde
alınan DERNEK kararlarının üye teşebbüsler tarafından uygulanmış olması durumunda
pazarın tamamına yakınının rekabete kapandığı söylenebilir. Bu noktada DERNEK
üyesi ve üye olmayan teşebbüslerin 2018 yılı ve 2019 yılı için pazar paylarına yer
verilmesi gerekmektedir. Bu doğrultuda 2018 ve 2019 yılları10 için Edremit Yeni Toki ve
Van geneli için teşebbüslerin sundukları projelerde yer alan daire sayısı bazında
hesaplanan pazar paylarını gösterir tabloya aşağıda yer verilmektedir.
Tablo 3: Teşebbüslerin Sundukları Projelerde Yer Alan Daire Sayısı Bazında 2018 Pazar Payları (%)
Dernek Üyesi Teşebbüs
Edremit Yeni Toki Van Toplam
Daire İçi Kolon Daire İçi Kolon
ARGEŞ MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
ATN MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
BARIŞ MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
BAYRAMOĞLU MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
BOĞAZ İÇİ ISITMA SİS.SIH.TES.MÜH.İNŞ.İT.İH.SAN.TİC (…..) (…..) (…..) (…..)
BUKAY MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
BÜYÜKŞEHİR DOĞALGAZ MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
DEM MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
DOĞU TEKNİK MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
EREK YAPI MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
ESİN MÜHENDİSLİK VE DOĞALGAZ (…..) (…..) (…..) (…..)
GEDİK MAKİNE MÜH.İNŞ.TES.SAN.VE TİC.LTD.ŞTİ. (…..) (…..) (…..) (…..)
GÖLKENT MÜHENDİSLİK DOĞALGAZ LTD. ŞTİ. (…..) (…..) (…..) (…..)
GÜL-FER ISI DOĞALGAZ İNŞ. ENERJİ MAD.LTD.ŞTİ (…..) (…..) (…..) (…..)
GÜRISI MÜH.DOĞAL GAZ
İNŞ.İTH.İHR.PAZ.SAN.LTD.ŞTİ
(…..) (…..) (…..) (…..)

9 AKSA’dan gelen bilgiler doğrultusunda hesaplanan sertifikalı teşebbüs sayısıdır. 2018 yılında faaliyet
gösteren üç teşebbüs (Yıldız Teknik Doğalgaz Enerji İnş. San Ve Tic. Ltd., Zmc Doğal Gaz Elek. Müh.
İnş. İth. İhr. Ltd. Şti., Aydın Mühendislik) 2019 yılında sertifikalarını yenilememiştir.
10 2019 yılı Ekim ayına kadar olan projeleri kapsamaktadır.
20-50/694-305
26/36


Tablo 3’ün devamı:
Dernek Üyesi Teşebbüs
Edremit Yeni Toki Van Toplam
Daire İçi Kolon Daire İçi Kolon
HATİPOĞLU DOĞALGAZ SİS.VE
TEM.GID.SAN.TİC.LTD.STİ
(…..) (…..) (…..) (…..)
İPEK MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
KILIÇ MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
MSD MEKANİK YAPI MÜHENDİSLİK İNŞ.SAN.A.Ş (…..) (…..) (…..) (…..)
ÖZEL VANLILAR DOĞALGAZ DÖNÜŞÜM MERKEZİ (…..) (…..) (…..) (…..)
POLAT MÜHENDİSLİK VE DOĞALGAZ (…..) (…..) (…..) (…..)
ROTA DOĞALGAZ (…..) (…..) (…..) (…..)
SAYAN GRUP DOĞALGAZ ISI MARKET (…..) (…..) (…..) (…..)
SEM OTİS ASANSÖR ELEKTRİK
İNŞ.MAK.SAN.TİC.LTD.ŞTİ
(…..) (…..) (…..) (…..)
TUŞBA UZMAN ENERJİ MÜH.İN. LTD.ŞTİ (…..) (…..) (…..) (…..)
ÜRPER MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
ÜZÜMLÜ DOĞALGAZ SİST. İNŞ.GIDA SAN.TİC.LTD.ŞTİ (…..) (…..) (…..) (…..)
DERNEK ÜYELERİ TOPLAM 88,71 91,73 88,31 88,75
Dernek Üyesi Olmayan Teşebbüs
Edremit Yeni Toki Van Toplam
Daire İçi Kolon Daire İçi Kolon
AKBAŞ MEKANİK (…..) (…..) (…..) (…..)
AKDAMAR İNŞAAT ISI MEKANİK (MAHMUT GÜNYOL) (…..) (…..) (…..) (…..)
AYDIN MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
AY-TEK ISI MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
DEPAR MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
DVS DOĞALGAZ-HUSRET ÖNER (…..) (…..) (…..) (…..)
FMF D.GAZ OR. ÜRN.VE
İNŞ.NAK.İT.İH.SAN.TİC.LTD.ŞTİ
(…..) (…..) (…..) (…..)
KARABIYIK MÜHENDİSLİK
TEM.İNŞ.GIDA.SAN.TİC.LTD.ŞTİ
(…..) (…..) (…..) (…..)
NURSAİT KÜÇÜKYILDIZ (…..) (…..) (…..) (…..)
ROJVAN MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
YILDIZ TEKNİK DOĞALGAZ ENERJİ İNŞ. SAN VE
TİC.LTD
(…..) (…..) (…..) (…..)
ZMC DOĞAL GAZ ELEK. MÜH.İNŞ.İTH.İHR.LTD.ŞTİ (…..) (…..) (…..) (…..)
ÜYE OLMAYANLAR TOPLAM 11,29 8,27 11,69 11,25
Kaynak: AKSA tarafından sunulan bilgiler doğrultusunda yapılan hesaplamalar

Tablo 4: Teşebbüslerin Sundukları Projelerde Yer Alan Daire Sayısı Bazında 2019 Pazar Payları (%)
Dernek Üyesi Teşebbüs
Edremit Yeni Toki Van Toplam
Daire İçi Kolon Daire İçi Kolon
AKTES MİM.MÜH.İNŞ.GIDA TAR.VE
HAYV.SAN.TİC.LTD.ŞTİ
(…..) (…..) (…..) (…..)
ARGEŞ MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
ATN MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
BARIŞ MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
BAYRAMOĞLU MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
BOĞAZ İÇİ ISITMA
SİS.SIH.TES.MÜH.İNŞ.İT.İH.SAN.TİC
(…..) (…..) (…..) (…..)
20-50/694-305
27/36


Tablo 4’ün devamı:
Dernek Üyesi Olmayan Teşebbüs
Edremit Yeni Toki Van Toplam
Daire İçi Kolon Daire İçi Kolon
BUKAY MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
BÜYÜKŞEHİR DOĞALGAZ MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
DEM MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
DOĞU TEKNİK MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
EREK YAPI MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
ESİN MÜHENDİSLİK VE DOĞALGAZ (…..) (…..) (…..) (…..)
GEDİK MAKİNE MÜH.İNŞ.TES.SAN.VE TİC.LTD.ŞTİ. (…..) (…..) (…..) (…..)
GÖLKENT MÜHENDİSLİK DOĞALGAZ LTD. ŞTİ. (…..) (…..) (…..) (…..)
GÜL-FER ISI DOĞALGAZ İNŞ. ENERJİ
MAD.LTD.ŞTİ
(…..) (…..) (…..) (…..)
GÜRISI MÜH.DOĞAL GAZ
İNŞ.İTH.İHR.PAZ.SAN.LTD.ŞTİ
(…..) (…..) (…..) (…..)
HATİPOĞLU DOĞALGAZ SİS.VE
TEM.GID.SAN.TİC.LTD.STİ
(…..) (…..) (…..) (…..)
İPEK MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
KILIÇ MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
MSD MEKANİK YAPI MÜHENDİSLİK İNŞ.SAN.A.Ş (…..) (…..) (…..) (…..)
ÖZEL VANLILAR DOĞALGAZ DÖNÜŞÜM MERKEZİ (…..) (…..) (…..) (…..)
POLAT MÜHENDİSLİK VE DOĞALGAZ (…..) (…..) (…..) (…..)
ROTA DOĞALGAZ (…..) (…..) (…..) (…..)
SAYAN GRUP DOĞALGAZ ISI MARKET (…..) (…..) (…..) (…..)
SEM OTİS ASANSÖR ELEKTRİK
İNŞ.MAK.SAN.TİC.LTD.ŞTİ
(…..) (…..) (…..) (…..)
TUŞBA UZMAN ENERJİ MÜH.İN. LTD.ŞTİ (…..) (…..) (…..) (…..)
ÜRPER MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
ÜZÜMLÜ DOĞALGAZ SİST. İNŞ.GIDA
SAN.TİC.LTD.ŞTİ
(…..) (…..) (…..) (…..)
DERNEK ÜYELERİ TOPLAM 83,12 50,00 78,87 67,84
Dernek Üyesi Olmayan Teşebbüs
Edremit Yeni Toki Van Toplam
Daire İçi Kolon Daire İçi Kolon
3 M MİMARLIK LTD.ŞTİ. (…..) (…..) (…..) (…..)
AKBAŞ MEKANİK (…..) (…..) (…..) (…..)
AKDAMAR İNŞAAT ISI MEKANİK (MAHMUT
GÜNYOL)
(…..) (…..) (…..) (…..)
ARTEK MEKANİK DOĞALGAZ (…..) (…..) (…..) (…..)
ASA MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
AY-TEK ISI MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
BEYKOZ MÜH.MİMARLIK (EMRULLAH KILINÇ) (…..) (…..) (…..) (…..)
BSM MAKİNE MÜH.İNŞ.İTH.İHR.SAN.TİC.LTD.ŞTİ. (…..) (…..) (…..) (…..)
DELTA MÜHENDİSLİK-HAKAN KOYUNCU (…..) (…..) (…..) (…..)
DEPAR MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
DVS DOĞALGAZ-HUSRET ÖNER (…..) (…..) (…..) (…..)
DVS NAKL.DOĞ.GIDA PAZ.İTH.İHR.SAN.VE
TİC.LTD.ŞTİ
(…..) (…..) (…..) (…..)
EGANİS İNŞAAT-RIDVAN KARACAN (…..) (…..) (…..) (…..)
ERCİŞ MÜH.DOĞALGAZ
MEK.TES.SİST.BİLG.TİC.LTD.ŞTİ
(…..) (…..) (…..) (…..)
FMF D.GAZ OR. ÜRN.VE
İNŞ.NAK.İT.İH.SAN.TİC.LTD.ŞTİ
(…..) (…..) (…..) (…..)
20-50/694-305
28/36


Tablo 4’ün devamı:
Dernek Üyesi Olmayan Teşebbüs
Edremit Yeni Toki Van Toplam
Daire İçi Kolon Daire İçi Kolon
GAZİ MÜHENDİSLİK-SUNULLAH KELEŞ (…..) (…..) (…..) (…..)
GÖLBAŞI MÜH.YAPI İNŞ.SAN.TİC.LTD.ŞTİ. (…..) (…..) (…..) (…..)
HALİFEOĞLU MEKANİK İNŞ.ANONİM ŞİRKETİ (…..) (…..) (…..) (…..)
KARABIYIK MÜHENDİSLİK
TEM.İNŞ.GIDA.SAN.TİC.LTD.ŞTİ
(…..) (…..) (…..) (…..)
KIZILDERE MEKANİK (…..) (…..) (…..) (…..)
MAVİ KENT MÜHENDİSLİK-TURGAY ENTERİLİ (…..) (…..) (…..) (…..)
NURSAİT KÜÇÜKYILDIZ (…..) (…..) (…..) (…..)
ROJVAN MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
SERHATLILAR MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
TUNÇ ALTERNATİF DOĞALGAZ (…..) (…..) (…..) (…..)
ZEYLAN MÜHENDİSLİK (…..) (…..) (…..) (…..)
ÜYE OLMAYANLAR TOPLAM 16,88 50,00 21,13 32,16
Kaynak: AKSA tarafından sunulan bilgiler doğrultusunda yapılan hesaplamalar
(64) Tablo-3 ve Tablo-4’te yer verilen teşebbüslerin pazar payları incelendiğinde 2018 ve
2019 yılı için DERNEK üyesi BOĞAZİÇİ dışında diğer tüm teşebbüslerin daire içi
tesisat ve kolon tesisatı bakımından pazar payının %10’un altında olduğu
görülmektedir. Edremit Yeni Toki konutları bakımından değerlendirildiğinde DERNEK
üyesi teşebbüsler 2018 yılı için bu bölgede sunulan hizmetlerin daire içi tesisat
bakımından %88,71’ini kolon tesisatı bakımından %91,73’ünü gerçekleştirmişlerdir.
2019 yılı için ise bu oranlar sırasıyla % 83,12 ve %50’ye düşmüştür. Van geneline
bakıldığında ise DERNEK üyesi teşebbüslerin pazar payı 2018 yılında daire içi tesisat
bakımından %88,31 iken kolon tesisatı bakımından %88,75 olarak gerçekleşmiştir.
Ancak 2019 yılına gelindiğinde bu oranlar sırasıyla %78,87 ve %67,84’e gerilemiştir.
DERNEK üyesi teşebbüslerin toplam pazar paylarının mevcut durumda da pazarın
önemli bir bölümüne tekabül ettiği görülmekle birlikte, 2018 ve 2019 yılları pazar
paylarının değişkenlik göstermesi, DERNEK üyesi teşebbüslerin toplam pazar payının
azalması ve üye olmayan teşebbüslerin varlığı pazarda belli bir rekabetçi baskı
yaratmaktadır.
(65) Giriş engellerinin yüksek seviyede olduğu piyasalarda rekabetin kısıtlanmasına neden
olan anlaşma, uyumlu eylem veya teşebbüs birliği kararlarının sürdürülebilirliği
kolaylaşacak ve nihayetinde ürün ve hizmet fiyatlarının artması şeklinde etki
doğuracaktır. Öte yandan iktisadi olarak bir pazarda fiyatların ve kârlılığın yüksek
olması o pazara yeni teşebbüslerin girişini sağlayacak, yeni teşebbüslerin pazara
girmesi ile birlikte artan arz sonrası fiyatlar tekrar düşme eğilimine girerek belirli bir
seviyede pazar dengesi sağlanacaktır. Teşebbüsler arası rekabeti kısıtlayıcı
anlaşmalar veya teşebbüs birliği kararları nedeni ile fiyatların yükselmiş olması
durumunda da pazara girişin kolay olması ve giriş engellerinin bulunmaması halinde
anlaşmanın sürdürülebilirliği, özellikle ceza, yaptırım, fiyat takibi vb. mekanizmalar
olmadığında güçleşecektir.
(66) Dosya özelinde incelendiğinde sektörde faaliyet gösterebilmek için gerekli olan yatırım
miktarı, yasal zorunluluklar, DERNEK kararlarından sonra pazara giriş yapan teşebbüs
sayısı ve pazara giriş yapan teşebbüslerin DERNEK üyesi olup olmadığı önem
kazanmaktadır. 2019 yılı itibarıyla AKSA’dan sertifika alarak faaliyete başlayan
teşebbüs sayısı 23’tür. Bir başka ifade ile sektörde 2019 yılı itibarıyla faaliyet gösteren
toplam 60 teşebbüsten 28’i DERNEK üyesi olup üye teşebbüslerin sayısı tüm
20-50/694-305
29/36


teşebbüslerin sayısının %46’sını oluşturmaktadır. 2019 yılında faaliyete geçen
teşebbüs sayısının 23 olması sektörde giriş engellerinin düşük olduğunu ve
teşebbüslerin kısa sürede faaliyete geçilebileceğini göstermektedir. Nitekim dosya
mevcudu bilgiler doğrultusunda yasal gerekliliklerin sağlanması ve faaliyete
başlanabilmesi için gerekli yatırım miktarının 10.000 TL ile 510.000 TL arasında olduğu
anlaşılmıştır. Sertifika sahibi olma dışında yasal zorunluluğun bulunmaması ve
sertifikanın kısa süre içerisinde alınabilmesi, faaliyet gösterebilmek için gerekli yatırım
miktarının düşük olması da pazara girişin kolay olduğunu göstermektedir.
(67) Bu çerçevede pazarda kısa süre sonra rekabet ortamının tekrar oluştuğu dolayısıyla
ihlale konu DERNEK kararlarının Edremit Yeni Toki konutlarında uygulanmış olsa da
sürdürülmesinin güç olduğu değerlendirilmektedir. Edremit Yeni Toki konutları (…..)
tarafından; Kiracılar Toki konutlarında, Edremit Yeni Toki konutlarından farklı ve daha
düşük fiyatların verildiğinin belirtilmesi de bu hususu desteklemektedir.
(68) Pazarın yoğunlaşma seviyesi de pazarın rekabetçi açıdan değerlendirilmesi için bir
gösterge niteliği taşımaktadır. Bu bakımdan pazardaki yoğunlaşma seviyesini gösteren
Herfindahl-Hirshman Endeksi (HHI) rekabet otoriteleri tarafından kullanılan
yöntemlerden biridir. Buna göre HHI seviyesinin 1000’in altında olması durumunda
rekabetçi endişelerin düşük olduğu kabul edilmektedir. Mevcut dosya bakımından 2018
yılı için Van genelinde daire içi tesisat pazarında HHI seviyesi 520 olarak kolon tesisatı
pazarı bakımından ise 560 olarak hesaplanmaktadır. 2019 yılı için ise HHI seviyeleri
daire içi tesisat pazarı bakımından 416 kolon tesisatı pazarı bakımından 422 olarak
hesaplanmaktadır. Her iki pazar için de önemli ölçüde yoğunlaşma derecesi olarak sınır
kabul edilen 1000 değerinin altında olan HHI değerleri 2019 yılında piyasanın 2018
yılına göre tam rekabet piyasasına daha yakın düzeyde olduğunu da göstermektedir.
Bunun yanı sıra pazarda aktif olarak 60 teşebbüsün faaliyet gösterdiği 2019 yılında en
yüksek paya sahip (…..) payı daire içi tesisat bakımından %(…..) kolon tesisatı
bakımından ise %(…..) olup diğer teşebbüslerin payları her iki pazar bakımından da
%(…..) altındadır. Bu çerçevede pazarın rekabetçi yapısı dolayısıyla incelenen
DERNEK kararlarının sürdürülebilirliğinin pazarın mevcut diğer gerçekleri çerçevesinde
zor olduğu değerlendirilmektedir.
(69) Teşebbüslerin birlikte fiyatlarını belirledikleri ürün ve hizmetlerin yapısı da belirlenen
fiyatların uygulanabilmesi bakımından gösterge teşkil edecektir. Buna göre sunulan
ürün ve hizmetlerin homojen olması ve maliyet yapısının teşebbüsler bakımından
benzerlik teşkil etmesi durumunda anlaşılan fiyatların uygulanabilirliği kolay olacak tersi
durumda ise zorlaşacaktır. Pazarda faaliyet gösteren teşebbüsler daire içi tesisat ve
kolon tesisatı proje ve yapım hizmetleri sunmaktadırlar. Daire içi tesisat hizmetlerinin
sunulmasında; doğal gaz borusu miktarı, borunun markası, fittings malzemeler, vana
ve markası, hizmetin sunulacağı adresin teşebbüse olan uzaklığı doğrultusunda nakliye
bedeli, işçilik gibi unsurlar fiyata etki eden unsurlardır. Kolon tesisatı bakımından ise
servis kutusunun binadaki konumu, binadaki daire sayısı, kullanılacak boru dirsekleri ve
çapları, vana miktarı, toprak altından boru gidip gitmeyeceği, karot işçiliği, açılacak
havalandırma menfezlerinin maliyeti gibi unsurlar fiyata etki etmektedir. Gerek daire içi
tesisat gerekse kolon tesisatı bakımından fiyata etki eden unsurlar genel olarak her
bina ve daire özelinde farklılaşmakta ve tek fiyat uygulamasını zorlaştırmaktadır. Bu
nedenle de DERNEK tarafından fiyatlara ilişkin alınan kararların DERNEK üyelerince
uygulanmasının ve DERNEK tarafından söz konusu kararların denetiminin güç olduğu
anlaşılmıştır.
(70) Son olarak Bulgu 1, 2, 3 ve 5’te yer alan DERNEK kararları içerisinde uygulamaya
yönelik teşebbüslere getirilen bir yaptırım olmadığı anlaşılmakta, Bulgu 5’te kararların
20-50/694-305
30/36


tavsiye niteliğinde olduğu belirtilmektedir. Buna karşın DERNEK kararlarına
uyulmaması halinde herhangi bir yaptırım uygulanması durumlarında dahi, bu
hususların yalnız DERNEK üyesi 28 teşebbüs için bağlayıcı olacağı, pazarda faaliyet
gösteren diğer 32 teşebbüs bakımından bağlayıcı olmayacağı, bu nedenle fiyat
tespitine yönelik alınan kararların uygulanma ihtimalinin düşük olacağı
değerlendirilmektedir. Nitekim gerek DERNEK üyesi teşebbüs yetkililerinin ifadelerinde
gerek yerinde incelemelerde alınan belgelerde DERNEK kararlarına uymayanlara
yaptırım uygulandığına yönelik bulgulara rastlanılmamıştır. Ayrıca diğer teşebbüslere
DERNEK üyesi olunması yönünde baskı uygulandığına veya diğer teşebbüslerin
faaliyetlerinin zorlaştırıldığına yönelik bir bilgi de edinilmemiştir.
I.4.3.2. DERNEK Tarafından Yapılan Savunmalar ve Buna İlişkin Değerlendirmeler
I.4.3.2.1. Savunma
(71) DERNEK tarafından yapılan yazılı savunmalarda özetle;
- Alınan dernek kararlarının taslak nitelikte olduğu, incelenen davranışların rekabeti
kısıtlayıcı bir amaç gözetilmediği gibi bu yönde bir etkisinin de ortaya çıkmadığı,
- Taslak çalışmalarının DERNEK’in herhangi bir organının resmi ve yazılı bir kararına
dönüşmediği ve ilan edilmediği,
- DERNEK’in üye sayısının Van’da faaliyet gösteren toplam iç tesisat firmalarının
yarısından az olduğu ve teşebbüsler arasında yoğun bir rekabet yaşandığı,
dolayısıyla alınacak bir rekabet ihlali kararının uygulanabilmesi ve piyasada etki
doğurabilmesinin söz konusu olmadığı,
- Karar taslakları doğrultusunda herhangi bir uygulamanın gerçekleştirilmediği ve bu
sebeple ortaya rekabetçi bir endişe çıkmasının söz konusu olmadığı,
- Alınan taslak kararların amacının, can güvenliği ve insan sağlığı riskleri barındıran
doğal gaz tesisatları açısından standartlara uygun ve istikrarlı bir hizmet
sunumunun sağlanabilmesi ve Van iç tesisat pazarında sunulan ürün ve hizmet
kalitesi ile müşteri memnuniyetinin artırılmasına yönelik olarak birtakım piyasa
standartlarının geliştirilmesi olduğu,
- Çalışmaların yapılmasından sonra bir ay içerisinde konuya ilişkin doğabilecek olası
rekabetçi endişeler fark edilerek bu taslaklarla ilgili çalışmaların derhal
durdurulduğu ve DERNEK üyelerine konuya ilişkin sözlü bilgilendirmenin yapıldığı,
- Ayrıca, Dernek yönetim kurulu kararlarıyla, rekabet hukukuna tam uyumun
sağlanması adına rekabetçi endişe doğurabilecek ilgili tüzük maddelerinde gerekli
değişikliklerin yapıldığı,
- Somut durumun cezai yaptırım gerektirmediği,
- İhlal sonucuna ulaşılmasının benzer durumlara ilişkin yerleşik Rekabet Kurulu
kararlarına aykırı olduğu
belirtilmiştir.
I.4.3.2.2. Savunmalara İlişkin Değerlendirme
(72) “Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Bulgular” bölümünde yer verilen bulgular DERNEK
tarafından toplantılarda alınan kararların yazılı hale getirilme çalışmaları olarak
görülmekte ve DERNEK üyesi teşebbüsler arasında gönderilen e-posta yazışmalarında
da yer almaktadır. Yazılı belgeler üzerinde herhangi bir imza bulunmasa da bu durum
DERNEK üyeleri tarafından sözlü olarak belirli kararlar alındığı gerçeğini
20-50/694-305
31/36


değiştirmemektedir. Öte yandan fiyat tespiti, pazar ve müşteri paylaşımı ve arzın
kontrolüne yönelik alınan kararların amaç bakımından rekabet ihlali teşkil ettiği kabul
edilmekte ve ihlalin varlığının ortaya konulması bakımından ayrıca rekabeti kısıtlayıcı
fiili veya potansiyel etkilerinin gösterilmesi gerekmemektedir. Bu çerçevede ihlalin
varlığı bakımından söz konusu kararların DERNEK’in herhangi bir organının resmi ve
yazılı kararına dönüşmesine ve fiili veya potansiyel olarak etki doğurmasına gerek
bulunmamaktadır. Kaldı ki, yapılan inceleme ve görüşmelerde DERNEK kararlarının
Edremit Yeni Toki konutlarında uygulandığı sonucuna ulaşılmaktadır.
(73) Savunmada belirtilen bir diğer husus, anılan taslak çalışmanın amacının can ve mal
güvenliği ile pazar standartlarının artırılması olduğudur. Şüphesiz meslek örgütleri,
meslek mensuplarının ve mesleğin sorunlarına ilişkin fikir alışverişinde bulunmak,
mesleğin geliştirilmesi ile sürekliliğin sağlanması için tavsiyede bulunmak gibi görev ve
amaçlar ile hareket edebilmektedir. Bununla birlikte, meslek örgütlerinin almış olduğu
kararlar bağlı oldukları mevzuata aykırı olamayacağı gibi diğer yasal düzenlemelere de
aykırılık teşkil etmemelidir. Bu çerçevede söz konusu kararlarda ürün ve hizmet
fiyatlarına yönelik hususların düzenlenmesi 4054 sayılı Kanun’a aykırılık teşkil
etmektedir.
(74) Ayrıca, savunmada konuya ilişkin olası rekabetçi endişelerin fark edilerek taslak
çalışmaların bir ay gibi kısa bir süre sonra durdurularak üye teşebbüslere sözlü
bilgilendirme yapıldığı ve rekabetçi endişe doğurabilecek ilgili tüzük maddelerinde
gerekli değişikliklerinin yapıldığı ifade edilmiştir. Yerinde incelemelerde elde edilen
bulgular değerlendirildiğinde DERNEK kararlarının 14.05.2018-23.06.2018 tarihleri
arasında yaklaşık bir aylık bir döneme ilişkin olduğu görülmektedir. Bunun yanı sıra söz
konusu bulgular dışında farklı tarihlere ilişkin rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olabilecek
DERNEK kararı da tespit edilmemiştir. Anılan durum çalışmaların bir ay gibi kısa bir
süre sonra durdurulduğu savunmasını destekler niteliktedir. Öte yandan DERNEK
tarafından gönderilen yazılı savunma ve ekleri incelendiğinde Kurulun soruşturma
açılması kararından hemen önce 16.06.2019 tarihinde DERNEK Yönetim Kurulu
tarafından;
“…
Derneğimizin, üyelerin piyasa davranışlarına müdahale etmesi, tüketiciyi ve
rekabeti olumsuz etkileyecek şekilde sunulacak ürün ve hizmetlere ilişkin çeşitli
şartlar empoze etmesi söz konusu değildir. Bu itibarla;
i. Derneğimizin tüzük ve faaliyetlerinin rekabet hukuku. Tüketici hukuku ve
ilgili diğer mevzuatla uyumlu hale getirilmesi için çalışma başlatılması ve bu
çalışmanın Dernek bünyesinde oluşturulacak "Mevzuata Uyum Çalışma
Grubu" eliyle yürütülmesine,
ii. "Mevzuata Uyum Çalışma Grubu" tarafından Dernek tüzüğümüzde yer
alan 2. madde ve yine bu madde altında yer alan "Dernekçe Sürdürülecek
Çalışma Konuları ve Biçimleri" Başlığı altındaki 1. ve 2. ve 10. fıkraların
mevzuata uyum noktasında herhangi bir tereddüde mahal bırakılmayacak
şekilde değiştirilmesi için derhal çalışma yapılmasına,
iii. Tüzük değişikliği için olağanüstü Genel Kurul çağrısı yapılmasına,
iv. "Mevzuata Uyum Çalışma Grubu" tarafından başta rekabet hukuku olmak
üzere sektörümüzü ilgilendiren tüm konularda üyelerimize yönelik eğitim
planlaması yapılmasına,
20-50/694-305
32/36


v. Rekabet hukuku açısından fiyatların piyasa koşulları içinde teşebbüslerin
birbirinden bağımsız şekilde alacakları kararlar ile oluşmasının esas
olduğuna ilişkin tüm üyelerimize yazılı bilgilendirme yapılmasına,
vi. İşbu Yönetim Kurulu kararının tüm üyelerimize ivedilikle iletilmesi
…”
kararının alındığı görülmektedir. Yönetim kurulu kararının önaraştırmanın bitiminden
hemen sonra alınmış olması, DERNEK’in mevzuata aykırılık teşkil edebilecek nitelikte
uygulamalara karşı mümkün olduğunca hızlı bir şekilde uyum sağlama çabasını
göstermektedir. Bununla birlikte DERNEK tarafından 4054 sayılı Kanun’un ihlal edilmiş
olabileceğine yönelik delil niteliğinde olan ve Bulgu-4 olarak aşağıda tekrar yer verilen
DERNEK tüzüğündeki;
“Dernekçe Sürdürülecek Çalışma Konuları ve Biçimleri
Doğal gaz ve Mekanik Tesisat Firmalarının mesleki, sosyal ve ekonomik
ihtiyaçlarına cevap vermek ve problemlerine çözüm bulmak. Tüm Doğal gaz ve
Mekanik Tesisat Firmalarının çalışmalarını esaslı ve güvenilir bir şekilde
sürdürebilmeleri için; Genel Kurulca fiyat tespit komitesi kurmak, Aşırı derecede
yüksek veya piyasa koşullarının çok altında belirlenen fiyatların proje maliyetlerini
kontrol altında tutmak.”
şeklindeki kısım değiştirilmiştir. Aynı başlığı taşıyan söz konusu kısmın değişiklikten
sonraki hali aşağıdaki şekildedir:
"Doğal gaz ve mekanik tesisat firmalarının mesleki, sosyal ve ekonomik
ihtiyaçlarına cevap vermek ve problemlerine çözüm bulmak, tüketiciye sunulan
ürün ve hizmet kalitesini yükseltmek ve firmaların çalışmalarını yüksek
standartlarda, güvenilir ve mevzuata uygun bir şekilde yürütebilmelerini teminen
eğitim, gelişim ve uyum programları düzenlemek. "
(75) Yukarıda yer verilen tüzük maddesi değişikliğinin dışında, DERNEK tarafından,
Tüzük'te amaçlanan anlam ve dil bütünlüğünün sağlanması ve rekabet hukukuna tam
uyumun gerçekleştirilmesi noktasında herhangi bir tereddüde mahal bırakılmaması
amacı doğrultusunda Tüzüğün 2. maddesinin Amaç başlıklı kısmının, yine Tüzüğün 2.
maddesinin “Dernekçe Sürdürülecek Çalışma Konuları ve Biçimleri” başlığı altında yer
alan ikinci ve onuncu fıkralarının da değiştirildiği bildirilmiştir.
(76) Üye teşebbüslerin bilinçlendirilmesi için yönetim kurulu kararı alınarak olağanüstü genel
kurul çağrısı yapılması ve nihayetinde soruşturma açıldığına dair bildirimin tebliğinden
bir hafta sonra 10.07.2019 tarihinde DERNEK tüzüğünde yer alan rekabetçi endişelere
sebebiyet verebilecek kısımların değiştirilmesi ihlale yol açabilecek davranışların sona
erdirilmesi bakımından olumlu bir adım olarak değerlendirilmektedir.
(77) DERNEK tarafından yapılan bir diğer savunma, somut durumun cezai yaptırım
gerektirmediği şeklindedir. Bu kapsamda; iç tesisat piyasasının gaz kaçağı ve kaza
kaynaklı can güvenliği ve insan sağlığı riskleri barındırdığı, bu yönüyle EPDK’nın
çıkarmış olduğu yönetmeliklerle piyasanın düzenlendiği, ilgili gaz dağıtım şirketlerinin iç
tesisat firmaları üzerinde denetim yetkileri olduğu, ancak bunlara rağmen çok sayıda iç
tesisat firmasının söz konusu risklere karşı duyarsız kaldığı, DERNEK’in temel
amacının bu firmaların mesleki gelişimine yardımcı olmak ve doğalgaz iç tesisat
piyasasına belirli kalite standartları getirmek olduğu, bu kapsamda DERNEK tarafından
yapılan hiçbir çalışmanın resmiyete dökülerek ilan edilmediği ve bu hususların hiçbir
şekilde DERNEK üyelerine karşı bir uyma yükümlüğü haline getirilerek uyulmaması
20-50/694-305
33/36


halinde yaptırım uygulanması yoluna gidilmediği, yapılan bu çalışmaların rekabet
hukuku bakımından ihlal niteliğinde olabileceği ihtimalinin idrak edilmesi ile birlikte bu
çalışmalara henüz bir ay gibi kısa bir süre içerisinde son verildiği, dolayısıyla bu
çalışmaların herhangi bir şekilde uygulanmadığı, DERNEK hakkında açılan
önaraştırma ile birlikte de Dernek Tüzüğünde yer alan ve rekabetçi endişeler
yaratabilecek hükümlerin ivedilikle revize edilerek rekabet hukukuna uygun bir hale
getirildiği belirtilmiştir.
(78) Öncelikle belirtilmelidir ki soruşturmaya taraf teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin
faaliyet gösterdiği sektörün başka bir idari otorite tarafından düzenleniyor olması bu
sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerin veya teşebbüs birliklerinin 4054 sayılı
Kanun’un ihlaline yol açabilecek nitelikteki davranışları nedeniyle Kurum tarafından
soruşturulmasına engel teşkil etmemektedir. Regülasyona tabi sektörlerin rekabet
hukukuna tabi olup olmadığı ve Kurulun bu alandaki yetki alanı birçok Kurul ve
mahkeme kararının konusu olmuştur. Benzer tartışmaların yapıldığı yakın tarihli bir
Kurul kararında11 “Danıştay kararlarından yola çıkılarak sektörel düzenleme olsa dahi
davranışın rekabeti sınırlayıcı etkilerinin incelenmesinin Kurum’un görev alanına girdiği
ve ihlal tespiti halinde yaptırım uygulamasının önünde bir engel olmadığı, salt başka bir
kurumun teknik düzenleme alanına giren bir hususta Kurum’un soruşturma açıp
açmama hususunda takdir yetkisinin bulunduğu” ifade edilerek, Kurulun kendi görev
alanına giren konularda, ilgili sektör regülasyona tabi olsa dahi, karar alabileceği ifade
edilmiştir. Dolayısıyla soruşturma konusu fiil ve davranışların bir başka kamu
kurumunun regülasyonuna tabi olması hususu, Kurulun Kanun’un kendisine yüklediği
görevleri yerine getirmesine mani olmayacaktır.
(79) Bu çerçevede soruşturma konusu “Doğalgaz İç Tesisat Proje ve Yapım Hizmetleri”
pazarının güvenliğin sağlanması amacıyla verilen hizmet standartlarının EPDK
tarafından sıkı düzenlemelere tabi olması, minimum fiyat tespitine yasal bir gerekçe
oluşturmayacaktır. Bir başka ifade ile DERNEK tarafından mesleki gelişime, kalite ve
hizmet standartlarının yükseltilmesine yönelik olarak kararlar alınabilecek olup bu karar
ve eylemlerin ilgili yasal mevzuat ve düzenlemelerin yanı sıra 4054 sayılı Kanun’a da
aykırılık teşkil etmemesi gerekmektedir. DERNEK tarafından üye teşebbüslerin
minimum fiyatlarına yönelik alınan kararlar 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi
kapsamında bir ihlal teşkil etmektedir.
(80) Öte yandan alınan kararların tam olarak uygulanmamış olması, kısa süre içerisinde
sonlandırılmış olması, DERNEK tüzüğünde yer alan yasal mevzuata aykırılık teşkil
edebilecek nitelikteki hükümlerin ivedilikle değiştirilmesi, teşebbüslerin, ürün ve
hizmetler ile pazarın yapısı nedeniyle rekabetin yeniden sağlanmış olması ihlalin
ağırlığının değerlendirilmesinde dikkate alınmıştır.
(81) Son olarak, ihlal sonucuna ulaşılmasının benzer durumlara ilişkin yerleşik Rekabet
Kurulu kararlarına aykırı olduğu savunması değerlendirilmiştir. DERNEK tarafından,
Kurulun 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca önaraştırma
süreci sonunda sonlandırmış olduğu bazı kararlara yer verilmiştir. Ayrıca soruşturma
aşamasında Kurulun mezkur fıkrayı telaffuz etmeksizin soruşturma tarafına görüş
gönderdiği Ege Bölgesi Sürücü Kursları Derneği kararına atıf yapılarak mevcut
soruşturmanın da benzer hususları barındırmasından dolayı DERNEK’in de aynı
hükümlere tabi olması gerektiği ifade edilmektedir.

11 01.10.2018 tarih ve 18-36/583-284 sayılı Kurul kararı.
20-50/694-305
34/36


(82) 4054 sayılı Kanun’un 43-49. maddelerinde Kurulca açılan soruşturmalarda izlenecek
usul ve buna ilişkin sürelere yer verilmektedir. Bu kapsamda soruşturma kararı alınmış
bir dosyaya ilişkin ilgili maddelerde yer verilen usulün izlenmesi gerekmektedir.
(83) Diğer yandan savunmada yer verilen Ege Bölgesi Sürücü Kursları Derneği kararında12,
anılan derneğin her yıl sürücü kursları tarafından uygulanacak kurs ücretlerini belirlediği
ve dernek amblemli ücret ilanı bastırarak üye teşebbüslere gönderdiği iddiaları
incelenmiştir. Yürütülen soruşturma sonucunda Kurul tarafından;
“ücret listelerinin belirlenip yayınlanmasına ilişkin olarak herhangi bir DERNEK
kararına veya söz konusu kararın alınma sürecine ve sürücü kurslarının bu sürece
katılımlarına ilişkin herhangi bir bilgi ve/veya belgeye ulaşılamamıştır.
Bunun yanı sıra sürücü kursları yetkililerinin beyanları, ilgili fiyat listelerinin
piyasada uygulanmadığı ve sürücü kurslarının müşterileriyle serbest bir şekilde
fiyat konusunda anlaşabildikleri yönündedir. Öte yandan bahsi geçen fiyat
listelerinin uygulanmasını denetlemeye yönelik bir mekanizma da mevcut değildir.
Dolayısıyla elde edilen ve gazetelere birlikte verilen fiyat listesi ilanlarının tek
başına, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında yasaklanmış olan rekabeti
bozucu, engelleyici veya kısıtlayıcı nitelikte bir teşebbüs birliği kararı olarak
nitelendirilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.”
değerlendirmeleri yapılmıştır.
(84) Yukarıda alıntılanan bölümünden de anlaşılacağı üzere Ege Bölgesi Sürücü Kursları
Derneği kararında, mevcut soruşturmadan farklı olarak, kurs ücretlerinin bir teşebbüs
birliği kararı ile belirlendiğine dair herhangi bir bulguya ulaşılamadığından 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilmediği sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla bu iki
dosyanın benzer doayalar olarak görülmesi yerinde değildir.
I.4.3.3. Ceza Yönetmeliği Kapsamında Değerlendirme
(85) 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrasında;
“Bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara,
ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai
karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün
olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından
saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para cezası
verilir.”
hükmüne yer verilmiştir. Yine aynı maddenin son fıkrasında bu maddeye göre verilecek
idari para cezalarının tespitine ilişkin hususların Kurul tarafından çıkarılacak
yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir.
(86) Ceza Yönetmeliği’nin 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde para cezası
belirlenirken öncelikle temel para cezasının hesaplanacağı, ardından ağırlaştırıcı ve
hafifletici unsurların göz önünde bulundurulacağı belirtilmektedir. Ceza Yönetmeliği’nin
5. maddesinde temel para cezası düzenlenmektedir. Buna göre temel para cezası
hesaplanırken ihlalde bulunan teşebbüslerin yıllık gayri safi gelirlerinin karteller için %
2’si ile % 4’ü, diğer ihlaller için % 0,5’i ile % 3’ü arasında bir oran esas alınacaktır.
(87) Mevcut dosya açısından değerlendirildiğinde, Kanun’un 4. maddesini ihlal eden
DERNEK kararlarının “diğer ihlaller” kategorisinde olması nedeniyle, temel para

12 11.08.2014 tarih ve 14-27/555-238 sayılı Kurul kararı,
20-50/694-305
35/36


cezasının hesaplanmasında DERNEK’in Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri
safi gelirlerinin %0,5’i ile %3’ü arasında bir oranın esas alınması gerekmektedir.
(88) Aynı maddenin ikinci fıkrasında, söz konusu oranın belirlenmesinde ilgili teşebbüslerin
piyasadaki gücü, ihlal neticesinde gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın
ağırlığı gibi hususlarının dikkate alınması gerektiği ifade edilmektedir. Bu çerçevede
DERNEK kararlarının alındığı dönemde piyasada faaliyet gösteren teşebbüslerin
tamamına yakının DERNEK üyesi olmasının yanı sıra DERNEK kararlarının sadece
Edremit Yeni Toki Konutlarında uygulanması, bununla birlikte üye bazı teşebbüslerin
DERNEK kararlarında belirlenen fiyattan daha düşük fiyatlarla hizmet sunması, pazara
girişlerin fazla olması sebebiyle kısa süre sonra pazarda rekabet ortamının tekrar
oluşması, DERNEK tarafından mevzuata uyum kapsamında önaraştırmadan hemen
sonra üyelere bilgilendirme ve gerekli tüzük değişikliklerinin yapılmış olması hususları
da dikkate alınmıştır. Aktarılan hükümler dairesinde, temel para cezasına esas oran %2
olarak belirlenmiştir.
(89) Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin üçüncü fıkrasında ise ilk fıkraya göre belirlenen
para cezası miktarının bir ila beş yıl arasında süren ihlallerde yarısı oranında, beş
yıldan uzun süren ihlallerde ise bir katı oranında artırılacağı düzenlenmiştir. Ancak
mevcut dosya bakımından DERNEK tarafından alınan kararlar 2018 yılı Mayıs-Haziran
dönemine ilişkin olup uygulamanın da birkaç ay ile sınırlı kaldığı değerlendirilmektedir.
Bu nedenle süre bakımından ilk fıkraya göre belirlenecek para cezası miktarında
artırıma gidilmesine gerek bulunmamaktadır.
(90) Ceza Yönetmeliğinin 6. ve 7. maddesi kapsamında temel para cezasını ağırlaştırıcı ve
hafifletici hususlar düzenlenmektedir. Dosya kapsamında ağırlaştırıcı ve hafifletici
unsur bulunmamaktadır.
20-50/694-305
36/36


J. SONUÇ
(91) 20.06.2019 tarihli ve 19-22/339-M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen soruşturma ile
ilgili olarak düzenlenen Rapor’a ve Ek Görüş’e, toplanan delillere, yazılı savunmalara,
sözlü savunma toplantısında yapılan açıklamalara ve incelenen dosya kapsamına göre,
1) Van Doğalgaz ve Mekanik Tesisat Firmaları Mesleki Dayanışma Derneğinin 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine OYBİRLİĞİ ile,
2) Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve “Rekabeti
Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5. maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi ve ikinci fıkrası uyarınca 2019 mali yılı sonunda oluşan ve
Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin takdiren, %2’si oranında olmak
üzere,
- Van Doğalgaz ve Mekanik Tesisat Firmaları Mesleki Dayanışma Derneğine (…..)
TL
idari para cezası verilmesine OYBİRLİĞİ ile,
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı
yolu açık olmak üzere, karar verilmiştir.





Full & Egal Universal Law Academy