Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-2-278 (Devralma)
Karar Sayısı : 10-18/212-82
Karar Tarihi : 18.2.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ (İkinci Başkan)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. 10
Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Remzi Özge ARITÜRK, Hatice YAVUZ
C. BİLDİRİMDE : - Agilent Technologies, Inc.
BULUNAN Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Murat Hakan
ÖZGÖKÇEN ve Av. Öznur İNANILIR
ELİG Ortak Avukat Bürosu Çitlenbik Sokak No: 12 Yıldız
Mahallesi Beşiktaş/İstanbul
20
D. TARAFLAR : - Agilent Technologies, Inc.
5301 Stevens Creek Boulevard Santa Clara CA 95051 ABD
- Varian, Inc.
3120 Hansey Way Palo Alto CA 94304-1030 ABD
E. DOSYA KONUSU: Varian, Inc. şirketinin ihraç edilmiş hisselerinin tamamının
Agilent Technologies, Inc. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi
talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.11.2009 tarih ve 8482 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 10.02.2010 tarih ve 1176 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim 30
üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri çerçevesinde düzenlenen 11.02.2010 tarih ve 2009-2-278/Öİ-10-RÖA
sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 12.02.2010 tarih ve REK.0.06.00.00-120/59
sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-18 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da;
1. Varian, Inc.’e ait ihraç edilmiş hisselerinin tamamının Agilent Technologies,
Inc. tarafından devralınması işleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu
maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin 40
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında
izne tabi olduğu,
2. Bildirim sahibi tarafından işleme taraf teşebbüslerin örtüşen faaliyetlerine
yönelik olarak gerçekleştirileceği beyan edilen taahhütler doğrultusunda,
başvuruya konu devralma işlemi sonucunda ilgili pazarlarda hakim durum
10-18/212-82
2
yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme
izin verilmesinde bir sakınca bulunmadığı
ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 50
H.1. İşlemin Kapsamı
Bildirimin konusunu, Agilent, Varian ve ayrıca Agilent tarafından özel amaçlı aracı
şirket olarak yeni kurulan Cobalt Acquisition Corp. (Cobalt) arasında 26.07.2009
tarihinde imzalanan Birleşme Anlaşması ve Planı (Anlaşma) uyarınca, Varian’ın ihraç
edilmiş hisselerinin tamamının Agilent tarafından devralınması işlemi
oluşturmaktadır.1
İzin verilmesi talep edilen işlemle, Agilent’in aşağıda belirtilen hedeflere ulaşmayı
amaçladığı bildirilmiştir:
Agilent’in sunduğu ürün yelpazesinin genişletilmesi: Agilent bildirime konu
işlem ile müşterilerine şu anda sunamadığı ve tatmin eder sayıda teknolojiyi 60
portföyüne eklemek istediğini belirtilmiştir. Ayrıca bildirim formunda, Agilent’in
analitik ve hayat bilimleri araçları pazarındaki mevcudiyetinin Varian’dan daha
dar kapsamlı olduğu, mevcut ve potansiyel müşterilerine onların talep ettikleri
ürünleri ve çözümleri sağlayamadığı ifade edilmektedir.
Sinerjiler ve birikimler: Agilent, devralma işlemi ile Varian’ın müşteri deneyimini
ve dünya çapında satış ve destek ağlarını kullanarak sinerji elde etmeyi ve Ar-
Ge sinerjisi yakalamayı istediğini belirtmektedir.
Varian’ın hissedarları, Varian’daki hisseleri karşılığında hisse başına (….) ABD doları
nakit karşılığı alacaktır. Eşzamanlı olarak Agilent’in Cobalt’taki hisseleri Varian
hisselerine dönüşecek, bu şekilde birleşme sonrasında çıkarılmış ve ihraç edilmiş 70
hisseler sadece Agilent’in Varian’da sahip olduğu hisseler olacaktır. Sonuç olarak,
Cobalt, Varian ile Varian bünyesinde birleşecek ve devralma işlemi sonrasında
Varian, Agilent’in % 100 iştiraki olarak varlığını sürdürecektir.2
H.2. Taraflar
H.2.1. Devralan: Agilent
Merkezi ABD’de bulunan Agilent, elektronik ve biyo-analitik ölçüm ürünlerinin (analitik
ve hayat bilimleri araçları dahil) dizaynı, geliştirilmesi, üretimi, pazarlaması ve
satışında faaliyet göstermekte ve hizmet sağlamaktadır. Şirketin hisse sentleri New
York Menkul Kıymetler Borsası’nda işlem görmekte olup 31 Aralık 2008 tarihi
itibarıyla yaklaşık olarak 45.773 kayıtlı hissedarı bulunmaktadır. Agilent herhangi bir 80
teşebbüs tarafından kontrol edilmemektedir. 22 Ekim 2009 tarihi itibarıyla iki
hissedarın, Fidelity Management & Research ve Davis Selected Advisers, L.P.,
sırasıyla %(….) ve %(….) olmak üzere Agilent’te %5’in üzerinden hissesi
1 Taraflar, Anlaşma’nın 3. maddesine göre, ayrıca bir ifşa mektubu imzalamışlardır.
2 Devralma işleminin tamamlanmasına ilişkin olarak, Varian’da çoğunluk hisse sahibi hissedarların
onayı da dahil olmak üzere bazı ön şartlar bulunmaktadır. “Oy Kullanma Sözleşmesi” olarak
adlandırılan sözleşmeye göre, Varian’da % 1’den daha az hisseyi temsil eden Varian’ın mevcut bazı
hissedarları, Anlaşma lehinde oy kullanacaklarına dair Agilent’e taahhütte bulunmuştur.
10-18/212-82
3
bulunmaktadır. Agilent’in elektronik ölçüm işleri, genel amaçlı kullanım ve iletişim
ölçümü sektörlerinde hizmet vermekte ve diğerlerinin yanı sıra, havacılık-uzay ve
savunma, genel sanayi, bilgisayar ve yarı iletken sektörlerindeki müşterilere hizmet
sağlamaktadır.
Bildirim formunda yer alan bilgilere göre, Agilent’in biyo-analitik ölçüm işi kimyasal
analiz ve hayat bilimleri sektörlerine hizmet etmektedir. İşin kimyasal analiz kısmı ile
ilgili olarak ise, Agilent çevresel, petrokimyasal, adli tıp ve yiyecek sektörlerine 90
odaklanmıştır. Hayat bilimleri sektörüyle ilgili olarak, Agilent’in odak noktası ilaç, biyo-
teknoloji sektörleri ile akademik kurumlar ve kamu kurumlarıdır. Agilent’in ana ürün
faaliyetleri, gaz kromatografi (GC), sıvı kromatografi, kütle spektrometrisi, endüktif
kuplajlı plazma kütle spektrometrisi (ICP-MS), mikrofluidik, mikro cihazlar,
mikroskopi, lazer enterferometreler, Polimeraz Zincir Reaksiyonu araçları, laboratuar
otomasyonu ve robotları, yazılım ve enformatik ve ilgili biyo-ayıraçlar, sarf
malzemeleri ve hizmetleri alanlarını içermektedir.
Dosya mevcudu bilgilere göre, Agilent Türkiye’de son kullanıcılara doğrudan satış
gerçekleştirmemekte, sadece Türkiye’de bulunan distribütörlere (yani sadece pazarın
toptan satış kısmına) satışı bulunmaktadır. Agilent, Türkiye’de hayat bilimleri ve 100
kimyasal analiz (LSCA-Life Science & Chemical Analysis) pazarında distribütörleri
vasıtasıyla hizmet sağlamaktadır. Söz konusu distribütörler, Sem Laboratuar
Cihazları Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Sem Laboratuar) ve ABC Medikal ve Bil.
Eğit. Hiz. A.Ş. (ABC Medikal) firmalarıdır. Sem Laboratuar, tüm ürün yelpazesini
(devralma işlemi ile ilgili tüm kategoriler/segmentler de dahil) satmakta, pazarlamakta
ve desteklemekte iken, ABC Medikal sadece biyo-sarf malzemeleri ürün yelpazesini
satmaktadır.
Agilent, 2008 mali yılında (31 Ekim 2008’de sona ermiştir) dünya çapında toplamda
yaklaşık (……….) TL3 ciro elde etmiştir. Yaklaşık olarak (……….) TL’sini hayat
bilimleri ve kimyasal analiz alanında olmak üzere şirket, Türkiye satışlarından 110
(……….) TL elde etmiştir. Şirketin Türkiye’deki elektronik ölçüm alanındaki işlerinden
kaynaklanan 2008 yılı cirosu yaklaşık (……….) TL’dir. Agilent’in Türkiye’deki hayat
bilimleri ve kimyasal analiz işlerinden elde ettiği cironun ürünlere/hizmetlere ayrılmış
ayrıntılı bilgisi aşağıdaki tabloda sunulmaktadır:
Tablo 1: Agilent’in Türkiye’deki Hayat Bilimleri ve Kimyasal Analiz İşlerinden Ürün/Hizmet Bazında
Elde Ettiği Ciro Bilgisi
Ürün/Hizmet Adı 2008 Yılı Cirosu (TL) (Yaklaşık)
Laboratuar GC (……….)
Mikro Portatif GC (……….)
ICP-MS (……….)
Üçüz-kuadrupol GC-MS (……….)
Tek-kuadrupol Ana Sistem GC-MS (……….)
Tek-kuadrupol Bundels GC-MS (……….)
Diğer Hayat Bilimleri ve Kimyasal Analiz Ürünleri4 (……….)
Toplam (……….)
3 Bildirim formunda, tüm ciro değerleri ABD Doları ve TL değerleri üzerinden verilmiştir. ABD Dolarını
TL’ye çevirirken yapılan hesaplamalarda, 2008 yılı T.C. Merkez Bankası Ortalama Döviz Alış kuru
olan 1 ABD Doları= 1,292 TL’nin esas alındığı belirtilmiştir.
4 Bildirim formunda, devralma işlemi tarafları arasında bu ürünlere ilişkin herhangi bir kayda değer
örtüşme bulunmadığı belirtilmiştir. Bu başlık altındaki ürünlerin ana teçhizatlara ilişkin aksesuarlar, sarf
malzemeleri ve hizmetlere ilişkin olduğu da bildirilmiştir.
10-18/212-82
4
H.2.2. Devreden: Varian
Merkezi ABD’de bulunan Varian, bilimsel araçlar (analitik ve hayat bilimleri araçları 120
dahil) ve vakum ürünlerinin tasarımı, geliştirilmesi, üretimi, pazarlaması ve satışında
faaliyet göstermekte ve hizmet sağlamaktadır. Vairan, NASDAQ Global Borsası’nda
işlem görmekte olup, geniş çapta dağılmış bir müşteri portföyüne sahiptir. Şirket
herhangi bir teşebbüs veya kişi tarafından kontrol edilmemektedir. Varian’da % 5’ten
fazla hisseye sahip teşebbüsler ve bu teşebbüslerin şirkette sahip oldukları hisse
oranları aşağıdaki gibidir:
Barclays Global Invertors U.K. Holdings Limited (%(….))
Royce & Associates, LLC (%(….))
Perkins Investmen Management, LLC (%(….))
Haris Associates L.P. (%(….)) 130
Varian’ın ürünleri temel olarak hayat bilimleri uygulamalarında (biyolojik süreçler ve
biyolojik malzemelerin test edilmesi de dahil), çevresel uygulamalarda (besin
güvenliği ve hava, su ve toprak testleri dahil), enerji uygulamalarında (hammaddeler
dahil) ve uygulamalı araştırma ve diğer uygulamalarda kullanılmak üzere
satılmaktadır. Varian’ın birçok ürünü söz konusu uygulamaların birden fazlasında
kullanılabilmektedir.
Varian’ın Türkiye’de doğrudan bir varlığı ve iştiraki bulunmamaktadır. Varian
Türkiye’de ürünlerini distribütörü aracılığıyla satmaktadır. Şirketin bahse konu
distribütörü Terra Analiz Ölçüm Cihazları Ticaret A.Ş.’dir.
Ayrıca, 2008 yılı mali yılında5, Varian dünya çapında toplamda yaklaşık (……….) TL 140
ciro elde etmiştir. Bu rakamın yaklaşık (……….) TL kısmının şirketin Türkiye’deki
analitik ve hayat bilimleri işlerinden kazanıldığı belirtilmiştir. Varian’ın Türkiye’de
faaliyet gösterdiği tüm ürünlere ilişkin ciro bilgisi aşağıdaki gibidir:
Tablo 2: Varian’ın Türkiye’deki Faaliyetlerinden Ürün/Hizmet Bazında Elde Ettiği Ciro Bilgisi
Ürün/Hizmet Adı 2008 Yılı Cirosu (TL) (Yaklaşık)
Üçüz kuadrupol GC-MS (……….)
GC-MS Ion Trap (……….)
LC (Liquid Cromatography) (Akışkan Kromatografi) (……….)
GC (……….)
Satış sonrası (Aksesuarlar) (……….)
Laboratuar GC (……….)
Mikro Portatif GC (……….)
Özel Çözümler (……….)
Elemental (AA ve ICP-OES) (……….)
ICP-MS (……….)
Moleküler (UV ve Dissolüsyon Sistemleri) (……….)
Dissolüsyon Sistemleri (……….)
Sarf Malzemeleri (……….)
Manyetik Renösans (……….)
5 Mali yılın 3 Ekim 2008’de sona erdiği belirtilmiştir.
10-18/212-82
5
Toplam (……….)
Bildirim formunda Varian’ın işlerinin Agilent’e kıyasla çok daha bütünleyici olduğu ve
iki şirketin faaliyetlerinin sadece kısıtlı alanlarda örtüştüğü belirtilmiştir. Varian’ın
cirosunun yaklaşık % 90’ının her iki tarafın işleri arasında çok kısıtlı veya hiç
örtüşmenin yaşanmadığı alanlardan elde ettiği ileri sürülmüştür.
H.3. İlgili Pazar 150
Bildirime konu işlem, geniş son kullanıcı pazarları yelpazesindeki (özellikle laboratuar
ortamlarında) müşteriler tarafından kimyasalların analizinde kullanılan araçların, sarf
malzemelerinin ve hizmetlerinin üretimi ve satışını kapsayan analitik ve hayat bilimleri
araçları pazarında Varian’a ait faaliyetlerin Agilent tarafından devralınmasına
ilişkindir.
Bu noktada belirtmek gerekir ki, dosya konusu işlem herhangi bir yoğunlaşma artışını
beraberinde getirmediğinden6, ilgili ürün pazar(lar)ının dar ya da geniş
tanımlanmasının işlemin değerlendirilmesi açısından bir önemi bulunmamakla
birlikte, sektör açısından genel bir değerlendirme yapılmıştır.
Hayat bilimleri ve araçları pazarını, analiz için kullanılan dokuz tekniğe göre çeşitli alt 160
segmentlere ayrıştırmak mümkündür:
Ayrıştırmalar
Hayat Bilimi
Kütle Spektrometresi
Moleküler Spektroskopi
Atomik Spektroskopi
Yüzey bilimi
Materyal karakterizasyonu
Laboratuar otomasyonu
Genel analitik 170
Bu dokuz segment ise belirli analitik tekniklere göre kendi içerisinde çeşitli alt
segmentlere ayrılabilmektedir.
Türkiye’de birkaç alanda Agilent ve Varian’ın işleri arasında örtüşme bulunmaktadır.
Bu alanlar şunlardır:
“ayrıştırmalar” alanında, laboratuar gaz kromatografi (laboratuar GC-Gas
Chromatography) ürün kategorisi,
“ayrıştırmalar” alanında, mikro/portatif GC ürün kategorisi,
“atomik spektroskopi” alanında, endüktif kuplajlı plazma kütle spektrometrisi
(ICP-MS: Inductively Coupled Plasma-Mass Spectrometry) ürün kategorisi
6 Bildirim sahibi tarafından beyan edilen ve Avrupa Komisyonu’na tarafların örtüşen faaliyetlerine ilişkin
olarak sunulan elden çıkarma taahhütleri doğrultusunda inceleme konusu işlem herhangi bir
yoğunlaşmaya neden olmayacaktır.
10-18/212-82
6
Üçüz Kuadrupol Gaz Kromatografi-Kütle Spektrometrisi (GC-MS: Gas 180
Chromatography-Mass Spectrometry)
Laboratuar GC: GC sistemi kompleks uçucu madde örneklerinin tekil bileşenlerine
ayrıştırılması için kullanılan bir araçtır. GC örneği, bulgulama ve sayımdan önce
karışımı tekil bileşenlerine ayıran kromatografik sütun içinden geçirmek için soygaz
kullanılmaktadır. Laboratuar GC’leri ise GC segmentinin toplam GC satışlarının
yaklaşık % 65’ini oluşturan bir alt segmentidir. Laboratuar GC’leri temel olarak,
aşağıdaki kategorilerden herhangi birine girmeyen tüm GC’leri içermektedir.
analizörler
mikro/portatif GC’ler
GC-MS sistemlerinin parçası olarak kullanılan GC’ler 190
Bu kategorilerden sonuncusu ile ilgili olarak, GC’lerin daha güçlü bir analitik araç olan
ve bilinmeyen bileşimlerin analizine ve tanımlanmasına izin veren MS sistemlerine
eklenerek GC-MS sistemlerini oluşturmaları mümkün olmaktadır. GC’lerin yaklaşık
olarak %25’i GC-MS sistemlerine entegre edilmektedir. Agilent ve Varian GC
sistemlerinde kullanılan tüm GC’leri kendileri üretmektedir (self-supply) ve aslında
tüm GC-MS üreticileri kendi tedarikçileri durumundadır. GC-MS alanının piyasa
dinamikleri, GC alanının piyasa dinamiklerinden farklılık göstermektedir ve söz
konusu iki ürünün talepleri birbirinden bağımsız olmaktadır.
Belirli bir GC sisteminin kapasitelerini etkileyen çeşitli unsurlar bulunmaktadır. Bunlar
örneğin kolon, dedektör, giriş, örnek sunum sistemi türleri veya gaz yönetim 200
teknolojisi veya kanal sayısına göre farklılık gösterebilmektedir. Her biri ayrıca söz
konusu sistemin fiyatını da etkilemektedir. Bu unsurlardan sonuncusu ek açıklama
gerektirmektedir. Tüm GC’lerin aynı dört temel bileşeni bulunmaktadır: Bir fırın, bir
kolon, bir enjektör ve bir detektör. Bu temel bileşenler pazarda yer alan her GC’de
bulunmaktadır ve bu temel konfigürasyon müşterinin gaz kromatografisi
uygulamasına imkan tanımaktadır. Bu konfigürasyondaki bir GC’ye “tek kanallı” GC
denilebilmektedir: Bir kanal, bir enjektör, bir örnek, bir kolon, bir fırın ve bir
dedektör/sinyal anlamına gelmektedir. Buradan bir kanalın, GC’nin özel bir bileşeni
olduğu anlaşılmamalıdır; kanal sadece GC’nin kapasitesini gösteren bir tanımlama
olmaktadır. GC’ler aynı zamanda, aynı anda birden fazla bileşim çeşidini saptamayı 210
sağlayacak şekilde, birden fazla kanal (genelde ek dedektörler ve enjektörler
ekleyerek) ile yapılandırılabilmektedir (üretimde veya daha sonradan). Bu işlem
yapıldığında GC’nin “çok kanal” özelliğine sahip olduğu söylenmektedir. Yukarıda
listelenen herhangi bir boyutta değişiklik yapıldığında olduğu gibi, bunun da GC’nin
esnekliğinde, kolay kullanımında ve maliyetinde etkileri bulunmaktadır. Ancak bu
işlem GC’nin, kullanıcının tek bir örneğin miktarsal analizini yapabilmesini sağlayan
temel kapasitesinde herhangi bir değişikliğe yol açmamaktadır. Ayrıca, yüksek
performansa sahip bir tek kanallı GC’ye sahip olmak da mümkündür.
Devlet kurumları ve diğer kamu kuruluşları laboratuar GC alt segmentindeki talepte
önemli bir kaynak oluşturmaktadır. 220
Mikro/portatif GC: Mikro/portatif GC’ler, laboratuar GC’lerinden (ve analizörlerden)
bağımsız olan özel bir tür GC’dir. Bunu bağımsız kılan temel faktör, hem sabit
konumlarda hem de özellikle yerinde kullanım sağlayan, sistemin boyutu ve
portatifliğidir. Her ne kadar mikro/portatif sistemlerin temel teknolojisi laboratuar
GC’leri ile aynı olsa da, aşağıda belirtilenler de dahil olmak üzere bazı önemli teknik
farklar bulunmaktadır:
10-18/212-82
7
laboratuar tipi GC sistemlerinin tersine, mikro/portatif GC sistemleri sadece
oda sıcaklığındaki örnekleri (yani gazları) analiz edebilmektedir,
mikro/portatif GC sistemleri genel olarak belirli kimyasal analizleri 230
gerçekleştirmek için önceden programlanmışlardır ve
mikro/portatif GC’ler, küçültmeye ve yüksek hızda analiz yapmaya olanak
sağlayan mikroelektromekanik (MEMS) teknolojilerine dayanmaktadır.
Mikro/portatif GC sistemleri daha çok, yerinde kullanımın büyük önem taşıdığı enerji
sektöründe (özellikle doğal gaz, bağlı gazlar ve rafineri gazı dahil) çeşitli
uygulamalarda kullanılmaktadır. Ürünler ayrıca (yine yerinde kullanımın özellikle
önem taşıdığı) madencilik, sanayi hijyeni, çöp gazı analizi, bazı askeri kullanımlar ve
yakıt hücresi geliştirilmesinde de kullanılmaktadır.
ICP-MS: Atomik spektroskopi, kullanıcının, bir örneğe ilişkin atomik bileşimi (yani
periyodik tablodaki hangi elementlerin mevcut olduğunu) tespit etmesini sağlar. 240
Atomik spektroskopi segmenti bir bütün olarak değerlendirildiğinde, periyodik
tablodaki çoğu elementi analiz edebilen üç atomik spektroskopi tekniğinin bulunduğu
görülmektedir. Bu teknikler aşağıda sunulmaktadır:
Atomik absorbans (soğurum) (AA),
ICP-OES (Inductively Coupled Plasma- Optical Emission Spectroscopy),
ICP-MS.
Agilent’in AA veya ICP-OES alt-segmentlerinde herhangi bir varlığı
bulunmamaktadır. Tarafların faaliyetleri sadece ICP-MS alt-segmentinde
örtüşmektedir.
ICP-MS yüksek fiyatlı, oldukça sofistike ve sınırlı sayıda satılabilen bir üründür. 250
Bunun yanı sıra, temel ICP-MS alanının dışında bulunan kuadrupol olmayan ürünler
de bulunmaktadır. Bunlar bir dizi teknoloji kullanmakta ve genel ICP-MS alt-segmenti
içerisinde yüksek-kaliteli olarak sayılabilmektedir: Çok yüksek performansı gerektiği
derecede yüksek fiyattan sunmaktadırlar. Bu küçük yüksek-kalite alt-segmenti üç ana
satıcı tarafından işgal edilmiştir: Thermo (yüksek çözünürlükte manyetik sektör
teknolojisi kullanmaktadır), Nu Instruments (yine yüksek çözünürlükte manyetik
sektör teknolojisi kullanmaktadır) ve GBC Scientific Instruments [uçuş süresi (time of
flight) teknolojisi kullanmaktadır].
ICP-MS sistemlerinde kullanılan kütle spektrometresi, GC-MS sistemlerinde
kullanılanlarla aynı değildir. ICP-MS sistemleri daha yüksek bolluk izotop oranı 260
hassasiyeti gerektirmekte ve bu nedenle genelde GC-MS sistemlerinde kullanılan
daha kısa bir cam kuadrupol yerine daha uzun bir çelik kuadrupol kullanılmaktadır.
Bununla birlikte, sistemin ICP kısmı MS kısmından ayrı olarak satılmamaktadır.
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Bilindiği gibi yoğunlaşma işlemlerinin değerlendirilmesinde ilgili ürün pazar(lar)ının
tanımlanılması;
- İlgili devir işleminin bildirime tabi olup olmadığı,
- İlgili devir işlemi sonucunda ilgili pazar(larda) hakim durum yaratılarak veya
hakim durum güçlendirilerek rekabetin önemli ölçüde engellenmesi
10-18/212-82
8
durumlarının belirlenmesi (mevcudiyeti) bakımından önem arz etmektedir. Bu 270
anlamda dosya konusu işlem bakımından ilgili pazar(lar)ın tanımlanması, devir işlemi
sonrasında ilgili pazarlar bakımından yoğunlaşmada meydana gelecek değişikliğin
tespitinden ziyade, özellikle devir işleminin bildirime tabi olup olmadığının
belirlenmesi bakımından önem kazanmaktadır.
Dosya mevcudu bilgilerden, Agilent ve Varian’ın faaliyetlerinde örtüşme bulunduğu
alanların laboratuar GC, mikro/portatif GC, ICP-MS ve üçüz kuadrupol GC-MS7
olduğu anlaşılmıştır. Bu çerçevede dosya konusu işlem açısından 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesi kapsamında bildirim
yükümlülüğünün belirlenebilmesi amacıyla ilgili ürün pazarları en dar şekilde
değerlendirilerek “Laboratuar GC”, “Mikro/portatif GC”, “ICP-MS” ve “Üçüz Kuadrupol 280
GC-MS” pazarları olarak belirlenmiştir.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürün pazarları kapsamında yer alan ürünlerin Türkiye genelinde satımının
mümkün olması ve pazar farklılaşması yaratacak faktörlerin bulunmaması nedeniyle
ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenmiştir.
H.4. Değerlendirme
H.4.1. İşlemin Niteliği Açısından Yapılan Değerlendirme
1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ”in 2. maddesinin (b) bendine göre “Herhangi bir teşebbüsün ya da
kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir 290
kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması
veya kontrol etmesi” teşebbüsler arası birleşme ve devralma olarak kabul edilmiştir.
Agilent ve Varian arasında 26.07.2009 tarihinde imzalanan Anlaşma’ya göre bildirim
konusu işlem ile Agilent, Varian’ın ihraç edilmiş hisselerinin tamamını devralacaktır.
Bu çerçevede söz konusu işlem, hisse devri yoluyla Varian’ın tam kontrolünün
Agilent’e geçmesinden ibaret bulunmaktadır. Bu kapsamda, işlemin 1997/1 sayılı
Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
H.4.2. Bildirim Yükümlülüğü Açısından Yapılan Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde; “Bu Tebliğ’in 2.
maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya 300
devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili
ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya
bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirasını aşması halinde
Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” ifadeleri yer almaktadır.
Bildirim formunda yer alan bilgilere göre Agilent ve Varian’ın ilgili pazarlardaki pazar
payları aşağıdaki tabloda yer almaktadır:
7 Üçüz kuadrupol GC-MS pazarında Varian’ın 2008 yılı cirosu (….) TL ve tahmini pazar payının % (….)
civarında olması ve bu cironun sadece yedek parça ve benzer ekipman satışından elde edilmesinden
dolayı, söz konusu teşebbüsün ilgili pazarda faaliyetinin olmadığı varsayılmıştır ve ilgili işlem ile söz
konusu pazarda da örtüşmenin olmadığı diğer pazarlarda olduğu gibi yoğunlaşma olmadığı kabul
edilmiştir. Bu nedenle, bu pazar hakkında açıklayıcı bilgiye yer verilmemiştir.
10-18/212-82
9
Tablo 3: İlgili Pazarlarda Tarafların 2008 Yılı Pazar Payları (%)
Teşebbüs Pazar Payları
İlgili Ürün Pazarı Agilent Varian Toplam
Laboratuar GC (….) (….) (….)
Mikro/Portatif GC (….) (….) (….)
ICP/MS (….) (….) (….)
Üçüz-kuadrupol GC-MS (….) (….) (….)
Dosya mevcudu bilgilere göre ilgili pazarda 2008 yılında devre konu işlerden iki 310
şirketin faaliyetinin örtüştüğü alanlara ilişkin tarafların ciro bilgisi aşağıdaki tablolarda
belirtildiği gibidir:
Tablo 4: Tarafların İlgili Pazarlarda 2008 Yılında Elde Ettikleri Ciro Bilgisi (TL)
Teşebbüs Ciroları (Yaklaşık)
İlgili Ürün Pazarı Agilent Varian Toplam Ciro
Laboratuar GC (….) (….) (….)
Mikro/Portatif GC (….) (….) (….)
ICP/MS (….) (….) (….)
Üçüz-kuadrupol GC-MS (….) (….) (….)
Bildirim formunda ayrıca, Türkiye’deki hayat bilimleri ve kimyasal analiz işlerinden
2008 yılında Varian’ın toplamda yaklaşık (……….) TL, Agilent’in ise söz konusu
işlerden Türkiye’de toplamda yaklaşık (……….)TL ciro elde ettiği belirtilmiştir.
Bu çerçevede, tarafların ciroları toplamının 1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ
ile değişik 4. maddesi uyarınca getirilen ciro eşiğini aşmadığı görülmektedir.
Bildirim dosyasında yer alan bilgiler ışığında, ICP/MS ve üçüz-kuadrupol GC-MS
pazarlarında devralma işlemi taraflarının pazar payları toplamı bahse konu Tebliğ’in 320
4. maddesi uyarınca getirilen pazar payı eşiğini (%25) aşmazken, Laboratuar GC ve
Mikro/Portatif GC pazarları itibarıyla söz konusu eşiği aşmaktadır. Dolayısıyla,
bildirim konusu işlemin pazar payı eşiğinin aşılması nedeniyle izne tabi olduğu
anlaşılmaktadır.
H.4.3. İşlemin 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinin “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum
yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin
bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak
şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine 330
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç
olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır” hükmü uyarınca bir pazarda
hakim durum doğuran ya da mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun
sonucunda rekabetin önemli ölçüde azalmasına yol açan birleşme ve devralmalar
yasaklanmaktadır.
Varian ile Agilent tarafından gerçekleştirilen faaliyetler arasında örtüşme
bulunmayanlara yönelik pazarlar dikkate alındığında, söz konusu pazarlarda
piyasadaki firma sayısında devralma işlemi ile bir değişiklik yaşanmayacak ve
dolayısıyla anılan işlem ilgili pazarlarda herhangi bir yoğunlaşmaya yol açmayacaktır.
Öte yandan, Türkiye Laboratuar GC pazarında faaliyet gösteren oyunculara ilişkin 340
pazar payları aşağıdaki tabloda yer almaktadır:
10-18/212-82
10
Tablo 5: Laboratuar GC Pazarına İlişkin 2008 Yılı Pazar Payları
Teşebbüs Adı 2008 Pazar Payları (%)
Agilent (….)
Varian (….)
VARs (….)
Shimadzu (….)
Thermo Scientific8 (….)
Perkin Elmer (….)
Toplam 100
Tablodan da görüleceği üzere devralma işlemi öncesi Agilent pazarda 2. sırada yer
almaktadır. Varian ise %(….) pazar payı ile pazardaki en düşük pazar payına sahip
oyuncu konumundadır. Devralma işlemi sonrası Agilent’in pazar payında %(….) bir
artış olsa da şirketin pazar payı sıralamasındaki yerinin değişmesi
beklenmemektedir. Devralma işleminin pazardaki oyuncuların sıralamasında, pazar
paylarında bir değişiklik yaratması ve kayda değer bir yoğunlaşmaya yol açması söz 350
konusu olmamaktadır.
Türkiye mikro/portatif GC pazarında faaliyet gösteren oyunculara ilişkin pazar payları
ise aşağıdaki gibidir:
Tablo 6: Mikro/portatif GC Pazarına İlişkin 2008 Yılı Pazar Payları
Teşebbüs Adı 2008 Pazar Payları (%)
Agilent (….)
Varian (….)
Diğer (….)
Toplam 100
Tablodan da görüleceği üzere, tarafların pazar payı toplamı %(….) olmakta ve
devralma işlemi sonrası Agilent pazarda lider konumuna gelmektedir. Dosya
kapsamında elde edilen bilgilere göre Agilent ve Varian’ın 2008 yılında Avrupa
mikro/portatif GC pazarındaki pazar payları da sırasıyla %(….) ve %(….)
düzeyindedir.
Dosya kapsamında elde edilen bilgilere göre, devralma işlemi sonucu ortaya çıkacak 360
yüksek pazar payı ve rekabetçi endişeler nedeniyle taraflar, bir taahhütname ile
Avrupa Komisyonu’na resmi bir elden çıkarma paketi sunmuşlardır. Söz konusu
taahhütname kapsamında,
Agilent’in mikro/portatif GC işlerini (mikro/portatif GC üretimini ve son
kullanıcılara satışını gerçekleştiren işlerini)
Varian’ın ise,
o Laboratuar GC işlerini (Laboratuar GC sistemleri üretimi ve satışı ile
ilgili işlerini)
o Üçüz Kuadrupol GC-MS işlerini (Üçüz Kuadrupol GC-MS üretimi ve
satışı ile ilgili işlerini) 370
o ICP-MS işlerini (ICP-MS sistemleri üretimi ve satışı ile ilgili işlerini)
8 Dosya kapsamında elde edilen bilgilere göre Thermo Scientific, C2V (Concept to Volume) tarafından
devralınmıştır.
10-18/212-82
11
elden çıkarmayı teklif ettiği belirtilmiştir. Her iki tarafın da taahhüt kapsamında elden
çıkarılacak işlerle ilgili ayrı ayrı olmak üzere söz konusu faaliyetin mevcut işletimine
katkıda bulunan veya finansal kapasitesini ve rekabet gücünü sağlamak için gerekli
olan (fikri mülkiyet hakları da dahil) tüm maddi ve gayri maddi varlıkları ve anahtar
personeli, faaliyet kapsamında önceden imzalanmış sözleşmeleri, söz konusu işle
ilgili taahhütleri ve yerine getirilmemiş siparişleri, vb. devretme yükümlülüğü altına
girdiği görülmektedir. Bununla birlikte, Agilent’in dünya çapındaki mikro/portatif GC
işlerinin satışı ile ilgili olarak 28 Ocak 2010 tarihinde Inficon, Inc. teşebbüsü ile bir
malvarlığı devir sözleşmesi imzaladığı ifade edilmiştir. 380
Avrupa Komisyonu tarafından bildirim konusu devralma işlemine ilişkin olarak 21
Ocak 2010 tarihinde yapılan basın duyurusunda9, devralma işlemine ilişkin laboratuar
GC, mikro/portatif GC, üçüz kuadrupol GC-MS ve ICP-MS pazarlarında rekabetçi
endişelerin varlığının tespit edildiği ve bu endişeler üzerine Agilent’in dünya
çapındaki mikro/portatif GC pazarındaki, Vairan’ın ise laboratuar GC, üçüz kuadrupol
GC-MS ve ICP-MS işlerinin elden çıkarma taahhüdünü verdikleri belirtilmiştir.
Komisyon’un bunun üzerine dosya konusu devralma işlemini söz konusu taahhütlere
bağlı olarak onayladığı belirtilmiştir. Dosya mevcudu bilgilere göre, bahse konu
taahhüdün yürürlük tarihi olarak kararın uygulama tarihi esas alınmıştır. Yürürlük
tarihinden sonraki altı aylık dönem olarak belirlenen “İlk Elden Çıkarma Dönemi” ve 390
bu dönemi izleyen üç aylık dönem olarak tanımlanan “Kayyum Elden Çıkarma
Dönemi” sonu itibarıyla devralan taraf Agilent tarafından, elden çıkarılacak faaliyetleri
bir veya birkaç işletmeye Komisyon’un onayladığı satış hükümleri doğrutusunda
elden çıkarma taahhüdü verilmektedir. Dolayısıyla dosya kapsamında verilen bilgilere
göre, elden çıkarma taahhüdü verilen faaliyetlerin Ocak 2010 sonu itibarıyla yaklaşık
olarak dokuz aylık bir dönem içinde elden çıkarılması beklenmektedir.
Taraflarca, bildirim konusu devralma işlemine ilişkin söz konusu olan rekabetçi
endişelerin giderilmesine yönelik olarak Avrupa Komisyonu’na sunulan taahhütlerin
kapsamı, Türkiye için geçerli olan rekabetçi endişeleri fazlasıyla ortadan
kaldırmaktadır. Zira söz konusu taahhütlerin, Türkiye açısından önemli oranda 400
yoğunlaşmanın yaşanacağı mikro/portatif GC pazarına yönelik olarak, Agilent’in
sahip olduğu faaliyetler bakımından ayrıştırma taahhütlerini içerdiği görülmektedir.
Sonuç olarak, Komisyon’a verilen taahhütler doğrultusunda, bildirim konusu işlem
sonucunda, tarafların pazar payı toplamının %(….) olacağı mikro/portatif GC pazarı
dahil olmak üzere, Türkiye’de örtüşme bulunan tüm pazarlarda söz konusu
örtüşmelerin ortadan kalkacağı ve ilgili pazarların hiçbirisinde herhangi bir
yoğunlaşma olmayacağı anlaşılmaktadır.
Bu çerçevede yukarıda yer alan hususlar göz önünde bulundurulduğunda, bildirim
konusu işlemin, “Türkiye dahilinde” dosya konusu tüm ürün pazarlarında bir hakim
durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi suretiyle rekabetin 410
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak nitelikte bir işlem olmadığı kanaatine
varılmaktadır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin
4054 Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
9 “Mergers: Commission clears proposed acquisition of Varian by Agilent, subject to conditions”;
Brussels, 21 Ocak 2010.
10-18/212-82
12
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 420
Full & Egal Universal Law Academy