1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D1/1/E.C.G-01/2 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 01-29/293-86
Karar Tarihi : 28.6.2001
A-TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M.Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER,
Mustafa PARLAK, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖR: E.Cenk GÜLERGÜN, Şenol KOCAER
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Rotopak Matbaacılık Ambalaj Sanayii ve Ticaret A.Ş
Eski İstanbul-İzmit Yolu Tepeören Köyü
Tuzla/İstanbul
D- TARAFLAR: - Rotopak Matbaacılık Ambalaj Sanayii ve Ticaret A.Ş, Rotopaş
Ambalaj Pazarlama ve Dağıtım A.Ş. ile Rotogravür Klişecilik-
Grafik Sanayii ve Ticaret A.Ş.'nin hissedarları (Devreden);
- Gülümser Kurtulmuş, Orhan Kurtulmuş, Zühtü Kurtulmuş, Sabahat
Kurtulmuş, Güler
Luş, Murat Kurtulmuş, Erhan Kurtulmuş,
Rami Topçular Kışla Cad. No:108 İstanbul
- Münir Gençoğlu
Eski İzmit Yolu Tepeören Köyü Tuzla- İstanbul
- Tahincioğlu Holding A.Ş., Mümtaz Tahincioğlu, Can Tahincioğlu,
Özcan Tahincioğlu
Çayırova Mah. İstanbul Cad. No:111 Gebze- Kocaeli
- Sait Özkök, İlyas Özkök, Münir Özkök, C.Cemil Özkök, Abdullahat
Özkök, Can Özkök (Sait Oğlu), Murat Özkök, Bülent Özkök, Selda
Özkök, Berlin Özkök, Can Özkök (Cemil Oğlu), Cem Cek Özkök,
Erdal Özkök, Lütfi Özkök
Yalçın Koreş Cad. No:18 Yenibosna-İstanbul
- Vaw Auslands-Beteiligungs Gmbh. (Devralan)
George Von Boesalager Str.25 D-53117 Bonn - ALMANYA
E- DOSYA KONUSU: Vaw Auslands Gmbh tarafından hisse devralınmasıyla
Rotopak Grubu şirketlerinin ortak girişime dönüştürülmesine izin verilmesi
talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 6.6.2001 tarih, 2418 sayı ve 21.6.2001
tarih, 2666 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan
2 REKABET KURUMU
inceleme sonucunda düzenlenen 25.6.2001 tarih, D1/1/E.C.G-01/2 sayılı Ortak
Girişim Ön İnceleme Raporu 25.6.2001 tarih, REK.0.05.00.00/59 sayılı Başkanlık
önergesi ile 01-29 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G-RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Vaw Auslands Gmbh’nin
gerçekleştireceği hisse alımıyla Rotopak Matbaacılık-Ambalaj Sanayii ve Ticaret
A.Ş., Rotopaş Ambalaj Pazarlama ve Dağıtım A.Ş. ile Rotogravür Klişecilik-Grafik
Sanayii ve Ticaret A.Ş.’nin ortak girişime dönüştürülmesi işleminin 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesine aykırı olmaması nedeniyle işleme izin verilmesi ve Esas
Sözleşme'nin 18. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında yer verilen rekabet
yasağının ve bilginin gizli tutulması düzenlemesinin, tarafları hissedarlıkları
süresince bağlayacak şekilde onaylanması gerektiği ifade edilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. Ürün Pazarı
Rotopak Matbaacılık Ambalaj Sanayii ve Ticaret A.Ş. (Rotopak), Rotogravür
Klişecilik-Grafik Sanayii ve Ticaret A.Ş. (Rotogravür) ve Rotopaş Ambalaj Pazarlama
ve Dağıtım A.Ş. (Rotopaş), kısaca Rotopak Grubu, Türkiye'de esnek ambalaj
malzemeleri üretim ve pazarlaması faaliyetlerini sürdürmektedir. Vaw Aluminium
AG’ye bağlı olan Vaw Auslands-Beteiligungs Gmbh. (Vaw) ise yurtdışındaki şirketleri
vasıtasıyla Türkiye'de esnek ambalaj malzemeleri satışı yapmaktadır.
Rotopak Grubu satışlarının %95’ini oluşturan baskılı esnek ambalaj
malzemeleri aynı baskı makinesinde üretilebilmektedir. Burada ayırt edici olan
yalnızca mürekkep ve hammaddenin ayarlanmasıdır.
Rotopak Grubu satışlarının %5’ini baskısız malzeme satışları oluşturmaktadır.
Bu malzemelerden strech film sanayide tavuk ve meyve gibi gıda ürünlerinin,
mutfaklarda ise buzdolabına konulacak gıdaların sarılmasında kullanılmaktadır. Bu
pazar altında yer alan alüminyum folyo, ev ve restoranlarda yemek pişirmede, ayrıca
gıdaların sarılmasında kullanılmaktadır. Strech film ve alüminyum folyo, diğer
ürünlerden farklı olarak nihai tüketiciye de hitap etmektedir. Üretim yönüyle ise, bu
malzemelerin üretimi film veya alüminyumun en uzunluğunun ayarlanması ve rulo
halinde sarılmasından ibarettir. Bu itibarla, baskısız malzemelerin baskılı
malzemelerden üretim (baskı işleminin yapılıp yapılmaması), hedef müşteri ve
kullanım amacı noktalarında farklılaştığı açıktır.
Bu çerçevede, söz konusu ürünlerin kullanım amaç ve alanları, üretim süreci,
hedef müşteri kitlesi dikkate alındığında, talep ve arz yönünden birbiriyle ikame
edilemeyen iki ayrı ürün grubu ortaya çıkmakta olup, ilgili ürün pazarları ‘’baskılı
esnek ambalaj malzemeleri pazarı’’ ve ‘’baskısız esnek ambalaj malzemeleri pazarı’’
olarak tespit edilmiştir.
H.1.2. Coğrafi Pazar
İlgili coğrafi pazar, ayırtedici başka pazarlara ayrılmaması nedeniyle Türkiye
Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir.
3 REKABET KURUMU
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; ortakları aynı gerçek ve/veya tüzel
kişiler (satıcılar) olan Rotopak ve Rotopaş ile bu kişilerden bir kısmının ve
Rotopak’ın hissedarı olduğu (%95) Rotogravür’ün ekonomik birlik içinde bulundukları
anlaşılmaktadır. Söz konusu işlem sonrasında Rotopak ve Rotopaş’ta doğrudan,
Rotogravür’de ise dolaylı olarak hisselerin yarıdan fazlası Vaw’a geçmiş olacaktır.
Ancak işlemi düzenleyen Esas Sözleşme'nin 15. maddesinde satıcılara
stratejik kararların veto etme hakkı tanınmakta, 17. maddesinde ise satıcıların
işletmenin gündelik işlerini yönetecek icra komitesinde yer alması öngörülmektedir.
Bu madde hükümleri çerçevesinde, Rotopak Grubu şirketlerinin Vaw ve eski
hissedarlar tarafından ortak kontrol edileceği anlaşılmıştır.
Halihazırda bağımsız bir birim olarak faaliyet gösteren Rotopak Grubu, işlem
sonrasında da ilgili pazardaki faaliyetlerini sürdürecektir. Satıcıların ortak girişim
dışında ilgili faaliyetlerde bulunmayacak olması ve alıcının da Türkiye’de doğrudan
faaliyetinin olmaması hususları dikkate alınarak, rekabetçi davranışların
koordinasyonu riskinin bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
Hisse devredilmesi suretiyle ortak kontrol edilen, tam işlevsel ve ana
teşebbüslerin rekabetçi davranışlarının koordinasyonuna yol açmayacak bir ortak
girişim oluşturulması, 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 2. maddesinin (c) bendi kapsamında bir
işlemidir.
Rotopak Grubu'nun baskısız esnek ambalaj malzemeleri pazarında %….,
baskılı esnek ambalaj malzemeleri pazarında ise %…. payı bulunmaktadır. Rotopak
tarafından üretilmemekle birlikte aynı sınıfa giren polietilen strech ve polietilen shrink
satışlarının eklenmesi halinde, baskısız esnek ambalaj malzemesi pazarının
büyüklüğünün 13.500-14.000 ton/yıl’a ulaşacağı, bu durumda Rotopak’ın pazar
payının %…. civarında olacağı anlaşılmıştır. Rotopak'ın 2000 yılı cirosu,
41.004.863.395.782 TL., Rotopaş'ın 2.236.326.677.262 TL. ve Rotogravür'ün
2.659.454.841.000 TL.'dir.
Rotopak Grubu'nun pazar payı ve cirosu ile devralan taraf olan Vaw’ın
Türkiye’de doğrudan faliyetinin bulunmadığı ve bazı sanayici alıcılara özellikli esnek
ambalaj malzemesi satışından kaynaklanan pazar payının ise çok düşük düzeyde
olduğu dikkate alındığında, bildirime konu işlemin, Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında 1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2
sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesi hükmü ile getirilen ciro eşiğini aştığı dolayısıyla,
anılan Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Vaw'ın ülkemizde bağlı işletmesinin bulunmaması, işlem sonrasında yalnızca
Rotopak aracılığıyla faaliyet gösterecek olması, söz konusu durumun teşebbüslerin
Türkiye’deki pazar paylarını arttırmaması ve giriş engellerinin yüksek olmaması
hususları gözönüne alındığında, ilgili ürün pazarlarında yeni bir hakim durum
yaratılmadığı veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmediği ve böylece rekabetin
önemli ölçüde azaltılmadığı kanaatine varılmıştır.
Esas Sözleşme’nin “Rekabet Yasağı ve Gizlilik” başlıklı 18. maddesinde
rekabet etmeme koşulu ve bilginin gizli tutulması düzenlemesine yer verilmiştir.
4 REKABET KURUMU
Maddenin ilk kısmında satıcıların kapanıştan itibaren 5 yıl süreyle ilgili faaliyetlerde
bulunması yasaklanmıştır. Diğer taraftan, Sözleşme’nin 12 ve 13. maddelerinde; 3
yıllık süre içinde satıcıların, elinde kalan %30’luk hisseyi yalnızca VAW’a
satabileceği, bundan sonra hisseleri üçüncü kişilere satabileceği ancak bu durumda
VAW’ın ön alım hakkının olacağı düzenlenmiştir. Sözleşme'nin 12.4(a) maddesinde
ise, opsiyon hakkının hisselerin bir kısmı için değil, tamamı için kullanılacağı ifade
edilmiştir. Buna göre, 5 yılık sürenin sona ermesinden önce olası bir hisse devri
gerçekleşebilecek ve rekabet yasağı ana teşebbüslerden birinin (muhtemelen
satıcının) hissedarlıktan ayrılmasından sonra belirli bir süre etki gösterebilecektir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, işlem sırasında alıcıya önemli ölçüde
teknoloji transferinin yapılacağına ilişkin herhangi bir açıklamanın bulunmadığı,
Rotopak yetkilileri ve temsilcisiyle yapılan görüşmelerde de, bu yönde bir görüşün
bildirilmediği, aksine teknolojiye ulaşmanın kolay olduğu ve bunun pazara girişi
güçleştirmediğinin ifade edildiği dolayısıyla, hissedarlık süresini aşabilecek bir
düzenlemenin fikri mülkiyet hakkı veya bunun kullanımına yönelik lisans devriyle
açıklanamayacağı anlaşılmıştır. Bu çerçevede, satıcıların hissedarlıktan
ayrılmasından sonraki dönemde rekabet etmeme ve bilginin gizli tutulması
koşulunun getirilmesinde, düzenlemenin hissedarlık süresince geçerli olacak şekilde
onaylanması gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.
Esas Sözleşme'nin 12 ve 13. maddelerinde düzenlenen opsiyon hakkı
uyarınca, satıcılarda kalan hisselerin Vaw tarafından satın alınmasıyla Rotopak
grubu şirketlerinin bu teşebbüsün tek kontrolü altına girmesi halinde, gerçekleşecek
işlem, 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında tebliğin 2. maddesi kapsamında devralma niteliğinde
olacaktır. Ancak satıcıların hissedarlıktan ayrılmasından sonra gidilecek bu tür
düzenlemeler, belirtilen devralma işleminin gerçekleştirilmesi sırasında
incelenebilecektir.
I- SONUÇ
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ve tespitler doğrultusunda;
1- VAW Auslands Gmbh’nin gerçekleştireceği hisse devri ile Rotopak
Matbaacılık-Ambalaj Sanayii ve Ticaret A.Ş., Rotopaş Ambalaj Pazarlama ve
Dağıtım A.Ş. ve Rotogravür Klişecilik-Grafik Sanayii ve Ticaret A.Ş.’nin ortak
girişime dönüştürülmesi işlemine izin verilmesine OY BİRLİĞİ ile,
2- "Esas Sözleşme"nin 18. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında yer verilen
rekabet yasağının ve bilginin gizli tutulması düzenlemesinin, tarafları hissedarlıkları
süresince bağlayacak şekilde onaylanmasına OY ÇOKLUĞU ile
karar verilmiştir.
5 REKABET KURUMU
(28.06.2001 tarih ve 01-29/293-86 sayılı Kurul Kararına)
KARŞI OY GEREKÇESİ
Rekabet Kurulunca kurulmasına oybirliği ile izin verilen ortak girişim oluşturan
esas sözleşmenin 18 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında yer verilen rekabet
yasağının ve bilginin gizli tutulması düzenlemesinin “tarafları hissedarlık süresince
bağlayacak şekilde” onaylamasına şeklinde ifade edilen kararın ikinci fıkrasına
aşağıdaki gerekçelerle katılmak mümkün olamamıştır:
1- Esas sözleşmenin 18 nci maddesinin birinci fıkrası ile satıcılara getirilen
kapanış gününden itibaren 5 yıl süre ile esnek ambalaj malzemesi üretim ve satışı ile
iştigal etmeme yükümlülüğünü (rekabet yasağını), hissedarlık süresi ile sınırlamaya
sevkeden çoğunluk düşüncesinin, bu süreden evvel olası bir hisse devri halinde, bu
hükmün rekabeti gereğinden fazla kısıtlama ihtimali olduğu anlaşılmaktadır. Oysa,
öngürülebilecek bu tür bir hisse devri ortak kontrolü sona erdireceğinden, başka bir
deyişle kontrol el değiştireceğinden yeniden Rekabet Kurulunun izin incelemesine
tabi olacaktır. Kaldı ki, özellikle know-how devrini de içerdiği takdirde, devredenin
hisselerinin tamamını devrettikten sonra bile 5 yıla kadar rekabet etmeme
yükümlülüğünü kabul eden Kurul kararları ile karşılaştırıldığı takdirde kapanıştan
itibaren 5 yıl süre ile rekabet etmeyeceğini taahhüt eden satıcıların bu
yükümlülüğünün yan sınırlama olarak kabul edilmesi mümkündür ve değiştirilmesi
gerekmez.
2- Aynı maddenin ikinci fıkrası ile her iki tarafa getirilen, bu ortak girişim
sebebiyle birbirlerine aktarmış oldukları gizli bilgileri (meşru bir şekilde aleniyete
intikal etmedikçe) açıklamama yükümlülüğünün ise, hissedarlık süresince değil, asıl
hissedarlığın sona ermesinden sonra anlamı ve önemi olup, doğal bir yan sınırlama
olarak kabul edilmesi gerekirken değiştirilmesini şart koşmanın doğru olmadığı
kanaatindeyiz.
3- Kabul biçimine göre de, ortak girişim anlaşmasına izin verilebilmesi için bir
ön koşul olarak öngörüldüğü anlaşılan 18 nci madde değişiklikleri yapılmadan ortak
girişime izin verir tarzda karar oluşturulmuş olması da uygun düşmemiştir.
Dr.Kemal EROL R.Müfit SONBAY
II.Başkan Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy