1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D1/1/F.Y.A./00/2 (Devralma)
Karar Sayısı : 00-29/323-183
Karar Tarihi : 3.8.2000
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU.
Üyeler : Mehmet Zeki UZUN, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
Mustafa PARLAK, A.Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR,
Murat GENCER.
B- RAPORTÖRLER: F. Yeşim AKCOLLU, İ. Yücel ARDIÇ
C- BİLDİRİMDE BULUNAN : - VEBA AG
Temsilcisi: Av. Murat ODABAŞI
Maslak Kule, Meydan Sok., No:28 K.14
80670, Maslak/İSTANBUL
D- TARAFLAR: - VEBA AG
Benningsenplatz 1 40474 Düsseldorf, Germany
- VIAG AG
Briennerstrasse 40 D-80333 Munich, Germany
E- DOSYA KONUSU: VEBA AG (VEBA)’nin VIAG AG (VIAG)’yi teklif vermek
suretiyle devralması işlemine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 8.6.2000 tarih, 2335 sayı ve 1.8.2000
tarih 3310 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun'un 7 nci maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca
düzenlenen 2.8.2000 tarih, D1/1/F.Y.A.-00/2 sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu
00-29 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: VEBA'nın VIAG'i devralması işlemi 1997/1 sayılı
"Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ" kapsamında bir işlem olmakla birlikte, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun'un 7 nci maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir
hakim durumu daha da güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir
kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde
azaltılması sonucunu doğuran bir işlem olmadığı, bu nedenle bildirime konu olan
VEBA'nın VIAG'ı devralması işlemine izin verilmesinde herhangi bir sakıncanın
bulunmadığı düşünülmektedir.
2 REKABET KURUMU
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflara İlişkin Bilgiler
VEBA AG ile VIAG AG 21.12.1999 tarihinde iki şirketin birleşme usul ve
esaslarını belirleyen "Prensip Anlaşması" imzalamışlardır. Bu anlaşmaya göre;
VEBA ve VIAG'ın birleştirilmesi, VIAG'ın devreden taraf olarak, devralan taraf olan
VEBA ile birleştirilmesi şeklinde gerçekleştirileceği ve bu çerçevede VIAG
hissedarlarının 2,5 VIAG hissesine karşılık 1 VEBA hissesi alacakları ifade edilmiştir.
H.1.1. VEBA AG (VEBA)
Almanya'da yerleşik VEBA AG, enerji (elektrik, petrol ve gaz), kimyasallar,
telekomünikasyon, dağıtım/taşımacılık, petrol, gayri menkul ve silikon yongaları
alanlarında uluslararası düzeyde faaliyet göstermektedir. VEBA AG, VEBA grup
şirketlerinin ana şirketidir ve başka hiç bir şirket tarafından kontrol edilmemektedir.
Şirket'in ana sermayesi içinde Allianz Münih %10 paya sahip olup, ikinci büyük
hissedar grubunun hisse oranları, %1 ile %1,3 arasında değişmektedir. Yaklaşık
olarak 425.000 hissedar VEBA'da menfaat sahibidir.
VEBA, Türkiye'de kimyasallar, taşımacılık (nakliyat), çelik ticareti ve elektronik
endüstrisi konularında etkinlik göstermektedir.
H.1.1.1. Kimyasallar
Degussa-Hüls Ticaret Ltd. Şti. :
Şirketin faaliyet alanı çeşitli kimyasal ürünlerin satışı, pazarlaması ve dağıtımıdır.
Şirket %100 olarak VEBA tarafından kontrol edilmektedir. Degussa-Hüls 1999
yılında yaklaşık ……… DM (.………… TL) ciro elde etmiştir.
Cerdec İstanbul Ticaret Ltd. Şti. :
Şirket %99 oranında VEBA tarafından kontrol edilmektedir. Şirketin faaliyet alanı,
çeşitli boya ve renklendirme ürünlerinin satışı, pazarlaması, teknik servis hizmet ve
dağıtımıdır. Cerdec, 1999 yılında yaklaşık ………. DM (………….TL) ciro elde
etmiştir.
I.E. ASTA Medica İlaç A.Ş. :
VEBA, şirketin %55'ni kontrol etmektedir. Şirket ilaç ürünlerinin dağıtımı ve
pazarlaması alanında faaliyet göstermektedir. I.E. ASTA Medica İlaç A.Ş. aktif
olmadığından 1999 yılı cirosu bulunmamaktadır.
Nadir - Allgemeine Soymetaller San. ve Tic. A.Ş. :
VEBA'nın şirketteki payı %17'dir. Şirketin faaliyet alanını artık metallerin işlenmesi,
satışı, pazarlaması ve teknik servis hizmetleri oluşturmaktadır.
Stockhausen Kimya San. ve Tic. A.Ş. :
Şirketin %97,9'u VEBA tarafından kontrol edilmekte olup, faaliyet alanı özellikle
hijyen ürünlerdeki ve tekstil yan ürünlerindeki sıvıları çekmek amacıyla kullanılan
süper emicilerin üretimi ve dağıtımıdır. Stockhausen 1999 yılında yaklaşık ………
DM (………….TL) ciro elde etmiştir.
3 REKABET KURUMU
H.1.1.2. Taşımacılık
Schenker Arkas Nakliyat ve Ticaret A.Ş. :
Şirketin %55'i VEBA tarafından kontrol edilmektedir. Şirketin faaliyet alanı,
uluslararası kara trafiği ve hava navlunudur. Şirket, 1999 yılında yaklaşık …………
DM (…………. TL) ciro elde etmiştir.
H.1.1.3. Elektronik Endüstrisi
EBV Elektronik Ticaret Ltd. Şti. :
Şirketin %99,1'i VEBA'ya aittir. Faaliyet alanı elektronik parça dağıtımıdır. EBV, 1999
yılında ………… DM (.………… TL) ciro elde etmiştir.
H.1.1.4. Çelik Ticareti
VEBA'nın çelik ticareti endüstrisinde hiç bir Türk iştiraki olmamasına rağmen, VEBA
Alman iştiraki olan Stinnes Interfer AG aracılığıyla Türkiye pazarına çelik ihraç
etmektedir. Stinness Interfer AG'nin Türkiye'deki satışları 1.770 ton karşılığı
1.058.000 DM'dir (246.730.000.000 TL).
H.1.1.5. Gayri Menkul Yönetimi
VEBA iştiraki olan Viterra Energy Services AG'nin Türkiye'deki şubesini kapatması
ile Türkiye'deki gayri menkul yönetimi faaliyetlerine 1999 yılında son vermiştir.
Viterra Energy Services AG'nin 1999 yılında faaliyet gösterdiği döneme ilişkin
Türkiye'deki satışları toplamı 195.000 DM'dir (45.474.975.000 TL).
H.1.2. VIAG AG (VIAG)
VIAG AG, VIAG grup şirketlerinin ana şirketidir ve başka hiç bir şirket
tarafından kontrol edilmemektedir. VIAG'ın en büyük hissedarı %15,1 paya sahip
Bavaria Eyaletidir. %5 Paydan daha büyük hisseye sahip hissedarlar; %10 paya
sahip VEGA AG, %10,5 paya sahip Bayerische Hypo and Vereinsbank, %10,1 paya
sahip HI-Vermögensverwaltungsgesellschaft mbH Münih, %5 paya sahip Allianz'dır.
Toplam 60.000 hissedar VIAG'ta menfaat sahibidir.
VIAG AG, esas olarak enerji, telekomünikasyon, alüminyum, kimyasallar, cam
ürünleri ve paketleme alanlarında faaliyet göstermektedir. Ayrıca Şirket'in çelik ve
metal ticaretine ilişkin faaliyetleri de bulunmaktadır. VIAG'ın Türkiye'deki faaliyetleri
ise kimyasallar, P.E.T. ve vakumlu paketleme, çelik ticareti ve alüminyum endüstrisi
ile sınırlıdır.
H.1.2.1. Kimyasallar
Yapkim Yapı Kimya Sanayi A.Ş. :
Yapkim Yapı Kimya Sanayi A.Ş. çimento katkı maddeleri üretmektedir. Şirket'in 1999
yılı cirosu ……... DM'dir (…………. TL).
Meges Boya Sanayi ve Ticaret A.Ş. :
Meges Boya Sanayi ve Ticaret A.Ş. boya ve vernik ürünlerinin üretimi ve dağıtımı
alanında faaliyet göstermektedir. Şirket'in 1999 yılı cirosu …………. DM'dir
(…………. TL).
4 REKABET KURUMU
SKW Trostberg AG
VIAG'ın Alman iştiraki olan SKW Trostberg AG ve onun şube ve iştirakleri aracılığı
ile Türkiye'ye doğrudan özellikli kimyasallar ihraç etmektedir. Şirket, Türkiye
pazarında 592.000 DM'lik siyanürlü klorür (138.057.000.000 TL) ve 954.000 DM'lik
(222.477.000.000 TL) disiyanamid ve diğer değişik özellikli ve hassas kimyasallar
satmıştır.
H.1.2.2. P.E.T. ve Vakumlu Paketleme
Schmalbach - Lubeca Ambalaj Sanayi ve Tic. A.Ş. Ümraniye Şubesi:
Schmalbach - Lubeca Ambalaj Sanayi ve Tic. A.Ş.'nin Ümraniye Şubesi, su,
karbonlu hafif içecekler ve yemeklik sıvı yağ paketlenmesinde kullanılmak üzere
şekillendirici P.E.T. üretmektedir. Ayrıca, karbonlu içeceklerin şişelenmesinde
kullanılmak üzere P.E.T. şişeleri üretmektedir.
Bahsi geçen ürünlerin 1999 yılı Türkiye satışları 15.400.000 DM'dir
(3.591.357.000.000 TL).
Schmalbach - Lubeca Ambalaj Sanayi ve Tic. A.Ş.:
Schmalbach - Lubeca Ambalaj Sanayi ve Tic. A.Ş. ise şişe, yiyecek ve içki kutuları
için metal kapak satmakta ve bunlara ilişkin olarak müşteri hizmetleri sağlamaktadır.
Şirket'in 1999 yılı satışları 17.000.000 DM'dir (3.964.485.000.000 TL).
H.1.2.3. Çelik Ticareti
Klöckner Demir ve Çelik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. :
Klöckner Demir ve Çelik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. komisyon bazında Türkiye'den
ihracat ve Türkiye'ye ithalat yanında kendi işletmeciliği aracılığı ile çelik maddeleri
alım ve satım faaliyetinde bulunmaktadır. Şirketin 1999 yılındaki Türkiye satışları
51.345 DM'dir (11.973.000.000 TL).
H.1.2.4. Alüminyum
VIAG, Alman iştiraki olan ve alüminyum üretimi gerçekleştiren VAW Alüminyum AG
aracılığı ile Türkiye'ye alüminyum ihraç etmektedir. Şirket, 1999 yılında Türkiye
pazarına 24.000.000 DM'lik (5.596.920.000 000 TL) satış gerçekleştirmiştir.
H.2. İlgili Pazar
a) Ürün Pazarı: VEBA ve VIAG'ın Türkiye'deki faaliyetlerinin büyük bir çoğunluğu
değişik pazarlara ilişkin olup, rekabete ilişkin bir örtüşme yaratmamaktadır. VEBA'nın
taşımacılık, elektronik ve gayri menkul yöneticiliğine ve VIAG'ın P.E.T. paketleme ve
alüminyum işletmeciliğine ilişkin faaliyetleri tamamıyla farklı pazarlar
oluşturmaktadır.
Türkiye'de gerçekleştirilmesi düşünülen birleşme sonucunda meydana
gelecek örtüşme sadece çelik ve siyanürlü klorür pazarında oluşacaktır.
Çelik pazarı esas olarak çelik üreticilerinin oluşturduğu çelik üretim pazarı ve
bu ürünlerin ticaretinin gerçekleştiği çelik tedarik pazarından meydana gelmektedir.
Ne VIAG'ın ne de VEBA'nın Türkiye'de ya da başka bir yerde çelik üretim tesisi
bulunmaktadır. Tarafların faaliyet gösterdiği çelik tedarik pazarında firmalar, açık
pazarlardan yassı, sarmal, tüp ya da değişik şekillerde çelik ürünleri sağlamakta ve
bu ürünleri müşterilerine satmaktadırlar.
5 REKABET KURUMU
Çelik üretim pazarına girişte önemli engeller mevcut iken çelik ticaretine
girmeye herhangi bir engel bulunmamaktadır. Ticarete giriş için gereken asgari
masraf, sağlayıcılarla ve potansiyel müşterilerle temasa geçmek amacıyla kurulacak
olan telefon ve faks bağlantı masraflarıdır. Patent, özel lisanslar veya onay gerekli
değildir.
OECD'nin çelik tüketim verilerinde, Türkiye'deki pazarın 1998'de yaklaşık
olarak 10.8 milyon ton ve 1999'da da benzer düzeylerde olduğu belirtilmiştir.
Yaklaşık 10.8 milyon tonluk bir pazarda Klöckner (VIAG) bu pazarın %…'ini (…….
ton) ve Stinnes'de (VEBA) yaklaşık olarak %…'ini (……. ton) ellerinde
bulundurmaktadırlar. Bu veriler ışığında birleşmeden sonra tarafların toplam pazar
payları %…'nin altında kalacaktır.
Tarafların faaliyetlerinin örtüştüğü siyanürlü klorür pazarında Türkiye'de hali
hazırda yerel siyanürlü klorür üreticisi olmadığından tüm siyanürlü klorür satışları
ithalata dayanmaktadır. Siyanürlü klorür esas olarak "herbicide" (bitkileri öldüren
ilaç) öncü maddesi olarak kullanılan (C3N3) C13, "heterocyledir". Ayrıca optik
parlatıcı üretimi, reaktif boya ilacı ve UV dengeleyici katkı maddelerinin üretiminde
katkı maddesi olarak kullanılmaktadır. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden,
Türkiye'de siyanürlü klorür kullanımının tarım pazarında kayda değer bir büyüklükte
olmadığı, esas kullanım alanının (kağıt ve tekstil parlatma ve sıcak su yıkamalarında
deterjan formüllerinde parlatıcı olarak kullanılan) optik parlatıcıların ve (boya ile
liflerin arasındaki bağı güçlendirerek tekstilin solmalarını azaltan) reaktif boyaların
üretiminde kullanıldığı anlaşılmıştır.
Pazara girişte fikri hak anlamında herhangi bir engel yoktur. Siyanürlü klorür
basit bir kimyasal yapıya sahiptir ve üretimi yüksek seviyede işlemler ya da know-
how gerektirmemektedir. Genel olarak siyanürlü klorür üretimi için gerekli bilgi çok
sayıda kimyasal madde üreticileri tarafından bilinmektedir.
SKW Trostberg AG (VIAG) ve Degussa - Hüls AG (VEBA) siyanürlü klorür
üreticisidirler. Siyanürlü klorür piyasasında firmaların pazar paylarına ilişkin veriler
mevcut olmamakla beraber başvuru formunda SKW Trostberg AG'nin, 1999 yılında,
Türkiye'de siyanürlü klorür satışlarının %…'inden fazlasını gerçekleştirdiği, geriye
kalan oranın da Çin'li üreticiler tarafından sağlandığı ifade edilmiştir. Degussa - Hüls
(VEBA), Türkiye'de önceki yıllarda satışları mevcut iken 1999 yılında hiç satış
yapmamıştır.
VEBA'nın, VIAG'ın Türkiye'de faaliyet göstermekte olduğu çimento katkı
maddeleri, boya ve vernik ürünleri, P.E.T. şişe ve paketleme, metal kapak ve
alüminyum pazarlarında faaliyet göstermemesi nedeniyle, ilgili ürün pazarı "çelik
tedarik pazarı" ve "siyanürlü klorür pazarı" olarak belirlenmiştir.
b) Coğrafi Pazar: Siyanürlü klorür üretimini, Avrupa (Almanya, Belçika ve İsviçre),
ABD ve Çin'de yerleşik tesisler gerçekleştirmektedirler. Siyanürlü klorür nakliyatı toz
halinde gerçekleştiğinden, külfetli nakliyat önlemleri almayı gerektirmemektedir.
Nakliyat masrafı düşüktür. Mesafeye göre tüm satış bedelinin %3 ile %7'sine tekabül
eder. Bu halde, ürün bir yerden bir yere ekonomik olarak ihraç edilebilmektedir.
Diğer yandan çelik de Türkiye'nin her yerine ekonomik olarak taşınabilmektedir.
Netice olarak bu ürün pazarları için ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları
olarak kabul edilmiştir.
6 REKABET KURUMU
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Başvuruya konu işlemi gerçekleştiren VEBA ve VIAG'ın Türkiye'deki faaliyetlerinin
büyük bir çoğunluğunun değişik pazarlara ilişkin olmasından dolayı, bu pazarlarda
rekabete ilişkin bir örtüşme meydana gelmemektedir. VEBA'nın çeşitli kimyasallar, boya
ve renklendirme ürünleri, ilaç dağıtımı, metal işlemesi, süper emiciler, taşımacılık,
elektronik parça dağıtımı ve gayri menkul yöneticiliğine ve VIAG'ın çimento katkı
maddeleri, boya ve vernik ürünleri, P.E.T. şişe ve paketleme, metal kapak ve alüminyum
pazarlarına ilişkin faaliyetleri tamamıyla farklı pazarlar oluşturmaktadır.
Taraflarca, siyanürlü klorür hariç tüm kimyasallar , P.E.T. ve alüminyum
pazarlarında 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4 üncü maddesinde belirtilen pazar payı eşiğini
aşmadığı belirtilmektedir. Ayrıca bu ürün pazarlarında söz konusu maddedeki ciro
eşiğinin aşılmadığı da düşünüldüğünde bu ürün pazarlarındaki devir işlemi için Rekabet
Kurulu'ndan izin alınmasına gerek bulunmamaktadır.
Türkiye'de gerçekleştirilmesi düşünülen birleşme ile meydana gelen örtüşme
sadece çelik ve siyanürlü klorür pazarında oluşmaktadır.
Klöckner (VIAG) Türkiye'deki çelik tüketiminin sadece %…'ini (cirosu, …………
TL), Stinnes (VEBA) ise %…'ini (cirosu ………… TL), karşılamaktadırlar. Gerek
birleşmeden sonra tarafların pazar paylarının %…'nin bile altında kalacak olması,
gerekse VEBA ve VIAG'ın kamuoyuna; birleşmeden sonra bu işletmeleri
birleştirmeyeceklerini ve bu işletmeleri ayrı ayrı satmayı planladıklarını açıklamış olmaları
gözönüne alındığında, söz konusu birleşmeden sonra Türkiye çelik pazarındaki rekabet
etkilenmeyecektir.
Söz konusu işlemle taraflar, Türkiye çelik pazarında, sahip oldukları toplam ciro
(…………TL) ve pazar payları (%…) itibariyle 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4 üncü maddesinde
öngörülen eşikleri aşmamaktadırlar.
Diğer taraftan, siyanürlü klorür pazarında ise anılan işlemle toplam pazar payı
açısından (%…) 1997/1 sayılı Tebliğ'de belirtilen %25'lik pazar payı eşiği aşılmaktadır.
Dolayısıyla söz konusu devralma işlemi Rekabet Kurulu'ndan izin alınması zorunlu bir
işlemdir.
Siyanürlü klorür pazarında her ne kadar SKW Trostberg AG'nin (VIAG)
Türkiye'deki siyanürlü klorür satışlarının %…'inden fazlasını gerçekleştiriyor olmasına
rağmen (1999 yılında satışları toplamı, …………. TL'dir), Degussa-Hüls'un (VEBA) son
yıllarda (1999 yılında hiç satış yapmamıştır) Türkiye'de siyanürlü klorür pazarında faaliyet
göstermediği dikkate alındığında söz konusu işlemden dolayı bu pazarda bir yoğunlaşma
meydana gelmeyeceği öngörülmektedir.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında; VEBA'nın VIAG'i devralması işlemi
1997/1 sayılı "Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ" kapsamında bir işlem olmakla birlikte, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun'un 7 nci maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir
hakim durumu daha da güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir
kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğuran bir işlem olmadığı, bu nedenle bildirime konu işleme izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy