Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-2-31 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-34/539-191
Karar Tarihi : 6.5.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat 10
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Hakan Suat ÖLMEZ, Sinan ÇÖRÜŞ, Nur Seda KÖKTÜRK
C. BAŞVURUDA : - Orhan MERAL
BULUNAN Birlik Mahallesi 450. Cad 46/8 Çankaya/Ankara
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILANLAR : - Vestel Dayanıklı Tüketim Malları Paz. San. Tic. A.Ş.
Ambarlı Petrol Ofisi Dolum Tesisleri Yolu Zorlu Plaza
34840 Avcılar/İstanbul
- MGİ Elektronik Cihazlar ve Kim. Ürünler San. Tic. A.Ş. 20
Büyükdere Cad. Naci Kasım Sok. Hüseyin Özer İş Merkezi
Kat:4 No:3 Mecidiyeköy/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Vestel Angel güvenlik sistemlerinde benimsenen
şifreleme uygulamaları sayesinde gözlem hizmetlerinin sadece MGİ Elektronik
Cihazlar ve Kimyevi Ürünler San. Tic. A.Ş.’den temin edilebildiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- 31.10.2005 tarihinde Vestel Angel 300 markalı ev alarm sistemi satın aldığı,
- İzleme hizmetinin MGİ adlı firma tarafından verileceğinin söylendiği, yıllık 200
TL’lik ücret karşılığı dinleme hizmeti verildiği,
- Kasım 2009 tarihinde MGİ firması ile yıllık sözleşmesinin bittiği, yeni 30
sözleşmeyi daha uygun fiyat vermesi nedeniyle Ankara’da bulunan bir firma ile
yapmak istediği,
- Anlaşma yapmak istediği firma yetkililerinin cihaz ayarlarını kendi dinleme
istasyonlarına yönlendirmek için evine geldikleri ancak Vestel’in alarm
cihazlarının tüm şifrelerini yalnızca MGİ firmasına yönlendirmiş olması
nedeniyle bunu başaramadıkları,
- Konuyu Vestel’e ilettiğinde MGİ firmasının dışında bir firmanın dinleme hizmeti
vermesinin mümkün olmadığının söylendiği
ifade edilerek gereğinin yapılması talep edilmektedir.
40
10-34/539-191
2
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 8.1.2010 tarih ve 195 sayı ile giren şikayet
üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 8.2.2010 tarih 2010-2-31/İİ-10-EÖ
sayılı İlk İnceleme Raporu, Rekabet Kurulu’nun 18.2.2010 tarih ve 10-18 sayılı
toplantısında görüşülmüş ve 211-M sayılı karar ile Vestel ve MGİ hakkında
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Yapılan inceleme sonucunda hazırlanan
29.4.2010 tarih ve 2010-2-31/ÖA-10-196.HSÖ sayılı Önaraştırma Raporu, 4.5.2010
tarih ve REK.0.06.00.00-110/216 sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-34 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; Vestel Dayanıklı Tüketim Malları
Pazarlama San. Tic. A.Ş. ve MGİ Elektronik Cihazlar ve Kimyevi Ürünler San. Tic. 50
A.Ş. hakkında, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Taraflar
I.1.1. Şikayet Edilen Taraf: Vestel Dayanıklı Tüketim Malları Pazarlama A.Ş.
(Vestel)
Şirket, Vestel Şirketler Grubu bünyesindeki üretim şirketleri olan Vestel Elektronik
San. ve Tic. A.Ş., Vestel Beyaz Eşya San. ve Tic. A.Ş. ve Vestel Dijital Üretim Sanayi
A.Ş.'nin ürünlerinin yurt içinde satış ve pazarlamasını gerçekleştirmektedir.
I.1.2. Şikayet Edilen Taraf: MGİ Elektronik Cihazlar ve Kimyevi Ürünler San. ve 60
Tic. A.Ş. (MGİ)
MGİ, güvenlik sitemine sahip bireysel aboneler ile banka ve zincir mağazalara 7/24
çağrı merkezi, raporlama, canlı gözlem takip ve yetkili mercilere bildirme gibi
faaliyetleri içerisinde barındıran merkezi gözlem hizmetini sunmaktadır. Şirket bunun
yanında ağır sanayi tesislerine yönelik entegre elektronik güvenlik sistemlerinin
dizayn, uygulama, bakım ve onarımları faaliyetlerini yürütmektedir.
I.2. Genel Değerlendirme
I.2.1. Pazara İlişkin Genel Bilgiler
Başvurunun ilgili olduğu faaliyet alanı olan ev güvenlik sistemleri esasen izinsiz
girişlere ve hırsızlara karşı bir önlem olarak ortaya çıkmış ancak, daha sonra, evin 70
güvenli bir ortam olmasını sağlayan bir sistem bütününe dönüşmüştür. Bu kapsamda,
tüketiciye sunulmakta olan güvenlik hizmetinin içeriği genişlemiş, hareket
algılayıcıları, kameralar ve güvenlik kodları aracılığıyla, eve istenmeyen kişilerin
girmesinin engellenmesinin ötesinde, su baskını, yangın gibi istenmeyen olaylara
karşı uyarı imkanı sağlayan, yaşlıların ve çocukların faaliyetlerini kameralarla uzaktan
izlenmesini mümkün kılan daha geniş tabanlı güvenlik hizmetlerine bir geçiş
yaşanmıştır.
Güvenlik sistemleri, temel olarak ana alarm paneliyle, bu panele bağlı yangın,
hareket ya da ısı algılayıcıları gibi uç birimlerin (PIR, manyetik kontak, yangın
dedektörü, vb) etkileşmesi prensibiyle çalışmaktadır. Bir güvenlik sistemi 80
kurulmasının öncesinde, hangi uç birimlerden kaçının hangi noktalara yerleştirileceği
gibi hususların belirlenmesi adına ilk aşamada uzman kişilerce bir keşif
yapılmaktadır. Bu keşif neticesinde meskenin büyüklüğü ve mevcut güvenlik riskleri
göz önüne alınarak, bir güvenlik planı belirlenmekte ve tüketicinin sunulan bu planı
kabul etmesi halinde, sistemin montajı gerçekleştirilmektedir.
10-34/539-191
3
Sistem, kurulduktan sonra güvenlik tehdidi olarak algılanan durumlara karşı iki farklı
önlem alınmaktadır. Bütün güvenlik sistemleri, standart olarak bir güvenlik tehdidiyle
karşılaşılması halinde sesli uyarı vermektedirler. Bunun ötesinde, tüketicinin
izleme/gözlem hizmeti almayı tercih etmesi halinde, ev güvenlik sistemi bir izleme
merkezine1 bağlanabilmektedir. İzleme merkezi, güvenlik sistemini sürekli olarak 90
takip etmekte, bir güvenlik ihlalinden şüphelenildiğinde müşteriyle ve/veya kolluk
kuvvetleriyle temasa geçerek durum hakkında bilgi aktarmaktadır.
Ev güvenlik hizmetleri alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin bir kısmı sadece
güvenlik hizmetleri ve bu hizmetlerin sunumu için gerekli olan güvenlik sistemleri
satışı yapmakta, bir kısmı ise ürün satışının yanı sıra izleme hizmeti de vermektedir.
Temel çalışma prensipleri yukarıda özetlenen bu sistemlerde farklı satış seçenekleri
mevcuttur. Bu kapsamda firmalar ürünlerini,
– Güvenlik sisteminin tüketici tarafından satın alındığı, sistemin mülkiyetinin
tüketiciye satış anında geçtiği, izleme hizmeti için ayrı bir aylık üyelik bedelinin
tahsil edildiği, 100
– Tüketiciden her ay yararlandığı güvenlik hizmeti için aylık ücretlerin tahsil edildiği,
sistemin mülkiyetinin güvenlik hizmetinin sunumunun ilk yıllarında hizmet
sağlayan teşebbüse ait olduğu, ancak belirli bir süre sonra tüketiciye geçtiği,
– Sistemin mülkiyetinin hiçbir zaman tüketiciye geçmediği, daima hizmet veren
firmada kaldığı, ancak tüketiciden her ay sunulan izleme hizmeti kapsamında
ücret talep edildiği
satış çeşitleri olmak üzere farklılaştırabilmektedirler.
I.2.2. Vestel ile MGİ Arasında Yer Alan İlişkinin Değerlendirilmesi
Vestel ile MGİ arasında imzalanan son sözleşme (……….) tarihli olup, taraflar
arasındaki ilişkinin detaylarını belirlemektedir. Sözleşmeye göre (……….TİCARİ 110
SIR……….) faaliyetlerinden oluşmaktadır.
Sözleşmeye göre, MGİ tarafından sağlanan gözlem hizmeti, yeni abonelere Vestel
Angel ürününün satışı ile birlikte Vestel tarafından satılacak ve pazarlanacaktır. Söz
konusu hizmet aboneliğinin süresi bir yıl olup, bir yılın sonunda müşterinin
aboneliğinin yenilenmesi işlemlerini MGİ yürütecek, gözlem hizmeti almak istemeyen
müşterilerin MGİ abonelikleri dondurulacaktır.
(……….TİCARİ SIR……….)
I.2.3. 14.8.2008 Tarih ve 08-50/758-308 Sayılı Karar 120
Rekabet Kurulu, söz konusu kararında Vestel tarafından ev güvenlik sistemleri
cihazlarında benimsenen bir şifreleme uygulaması ile cihaz bakım ve servis
hizmetlerinin sadece “Vestel Teknik Servisleri” tarafından sunulmasının temin edildiği
yönündeki iddiaları değerlendirmiştir. Yapılan inceleme neticesinde ilgili ürün pazarı,
başvuru konusu uygulama ve bu uygulamaların pazardaki etkilerine ilişkin,
Ev güvenlik hizmetleri pazarında Vestel’in hakim konumda olmadığı, hatta
pazarın önde gelen teşebbüsleri arasında dahi yer almadığı,
1 Gözlem istasyonu, haber alma merkezi gibi terimler de kullanılmaktadır.
10-34/539-191
4
Ancak, Rekabet Kurulu’nun önceki içtihatları uyarınca ardıl pazarlarda marka
bazında ilgili ürün pazarı tanımları yapılmasının mümkün olabildiği, özellikle ardıl
piyasalarda sunulan mal ya da hizmetlerin diğer firmalar tarafından sunulmasının 130
engellenmesi halinde bu olasılığın güçlendiği,
Ev güvenlik sistemlerinde farklı amaçlara hizmet eden farklı şifreler bulunduğu, bu
şifrelerin kullanılması yoluyla ardıl piyasalardaki faaliyetlerin zorlaştırılmasının
mümkün olduğu, ancak güvenlik sistemlerinin resetlenmesi suretiyle fabrika
ayarlarına döndürebildiği, resetleme sonrasında tüm programın tekrar
kurgulanması gerekecek olsa da, Vestel teknik servisleri dışında bir servisten
hizmet tedarikine gitmek istendiğinde bu yöntem benimsenebileceğinden
herhangi bir teknik bir imkânsızlıktan bahsedilemeyeceği,
Bir teknik imkansızlık olmadan pazardaki rolü bu derece sınırlı olan bir firma
açısından benimsenecek bu gibi bir uygulamanın kötüye kullanma olarak 140
değerlendirilmesinin mümkün olmadığı
tespitlerinin yapıldığı dikkat çekmektedir.
I.2.4. Başvuru Konusu İddiaların Değerlendirmesi
Yukarıda özetlenen Kurul kararında temel itibariyle Vestel’in şifreleme
uygulamalarının, tüketiciyi sadece Vestel yetkili servislerinden hizmet almak zorunda
bırakmak suretiyle 4054 sayılı Kanun kapsamında bir ihlal olarak
değerlendirilemeyeceğinin tespit edildiği görülmektedir. Öte yandan, mevcut
başvuruda yer alan temel iddia ev güvenlik sistemleri ile tamamlayıcı nitelikteki 150
gözlem hizmetinin yine şifreleme uygulaması nedeniyle anlaşmalı firma konumundaki
MGİ firması dışındaki bir başka firma tarafından sağlanamadığıdır.
Gözlem hizmetleri, elektronik güvenlik sistemlerinin herhangi bir tehlike anında
gözlem istasyonlarına ulaşması prensibiyle çalışmaktadır. Güvenlik sistemlerinin bu
gibi anlarda kontrol panellerinde yer alan gözlem istasyonlarının irtibat numaralarına
ulaşması gerekmektedir. Kullanıcı, abonesi olduğu gözlem istasyonunu değiştirmek
istediğinde kontrol panelinde yer alan irtibat numaralarını da değiştirmek durumunda
kalmaktadır.
Yürütülen önaraştırma kapsamında Vestel güvenlik cihazlarına anlaşmalı olarak
gözlem hizmeti yürütmekte olan MGİ’de raportörlerce yerinde inceleme yapılmıştır. 160
Yerinde incelemeler sırasında elde edilen belgelerde yer alan aşağıdaki ifadeler
gerek bakım onarım hizmetlerinin sunulması gerekse gözlem hizmeti sağlanması için
gereken irtibat numaralarının sisteme girilmesi sırasında gerekli olabilecek şifrenin
“mühendislik şifresi” adı verilen aynı şifre olduğunu düşündürmektedir2:
1. MGİ sorumlusu tarafından Migros yetkilisine gönderilen 3.3.2009 tarihli e-postada
yer alan ifadeler:
Edremit sahil şubesinin programlama şifresi değiştirilmiş bu nedenle panelin
programlama menüsüne girilemiyor. MGS olarak biz servis hizmeti verdiğimiz
dönemde panel program şifrelerini hiç değiştirmiyorduk. Bu şubeye servis yapan
2 Vestel Angel cihazlar MGİ’nin faaliyetlerinin küçük bir kısmını oluşturduğundan doğrudan bu
cihazlara ilişkin teknik uygulamalara yönelik ifadeler içeren yazışmalar elde edilememiştir. Belgelerde
yer verilen ifadeler Vestel cihazlar için geçerli olmasa da Vestel cihazlarında teknik açıdan benzer
prensiplerle çalıştığı görülmektedir.
10-34/539-191
5
yeni firma değiştirmiş olabilir. Servis yapılıp panelin resetlenmesi ve tekrar 170
programlanması gerekir.”
2. MGİ sorumlusu tarafından Migros yetkilisine gönderilen 3.3.2009 tarihli e-postada
yer alan ifadeler:
“… aşağıdaki maddelerle ilgili bilgileri[n] tarafıma bildirilmesi… gerekmektedir.
1 – Mühendislik şifresi olmayan mağazalar: Bu mağazaların mühendislik şifreleri
olmadığında panel programlarına giriş yapılmadığından merkez numaraları
değiştirilemiyor. Bu mağazalara teknik servis veren şirket tarafından mühendislik
şifrelerinin tarafıma gönderilmesini rica ederim.”
Kurul’un 14.8.2008 tarih ve 08-50/758-308 sayılı kararında Vestel Angel ürünlerde
bulunan şifrenin, sistemin resetlenmesi yoluyla fabrika ayarlarına döndürülmesinin 180
imkan dahilinde olduğu bu nedenle şifrelemenin şifre sahibine ürün üzerinde
münhasır bir tasarruf yetkisi sağlayan bir unsur olarak değerlendirilemeyeceği tespiti
yer almaktadır. Yürütülen incelemelerde de aksi yönde bir belge ya da bulguya
rastlanamamıştır. Mevcut durum itibariyle, aldığı gözlem hizmetinden memnun
olmayan bir tüketicinin bu hizmeti temin ettiği gözlem istasyonunu sistemin
resetlenmesi sonucunda değiştirmesi mümkün gözükmektedir.
Bunun yanında yapılan incelemede, MGİ’nin, talep edildiği takdirde, güvenlik
sistemlerinde yer alan şifreyi vermekten imtina ettiği yönünde yorumlanabilecek
herhangi bir belgeye de rastlanmamıştır.
Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında başvuru konusu iddiaların Kanun’un 6. maddesi 190
kapsamında bir kötüye kullanma olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy