Rekabet Kurumu Başkanlığından; REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2024-3-036 (Devralma) Karar Sayısı : 24-29/695-293 Karar Tarihi : 11.07.2024 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK B. RAPORTÖRLER : Kemal KÜÇÜKKAVRUK, Ahmed Alp GÜLER, Zeynep ÇUBUK C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Intervet Holding BV Temsilcileri: Av. Begüm OKUMUŞ, Av. Seda TAKMAZ Kore Şehitleri Cad. No: 17 Zincirlikuyu/İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Vilsan Veteriner İlaçları Ticaret ve Sanayi AŞ’nin hisselerinin tamamının Hasvet Medikal Yazılım Sağlık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret AŞ tarafından devralınması işlemi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 17.05.2024 tarih ve 51971 sayı ile intikal eden ve eksiklikleri en son 01.07.2024 tarih ve 53384 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 05.07.2024 tarih ve 2024-3-036/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; dosya konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) Yapılan bildirimde, tek hissedarı Intervet Holding BV (INTERVET) olan Vilsan Veteriner İlaçları Ticaret ve Sanayi AŞ’nin (VİLSAN) hisselerinin tamamının Hasvet Medikal Yazılım Sağlık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret AŞ (HASVET) tarafından devralınması işlemine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) ve 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (2010/4 sayılı Tebliğ) çerçevesinde izin verilmesi talep edilmektedir. (5) İşlemin temelini INTERVET ve HASVET arasında imzalanan Hisse Satış Sözleşmesi oluşturmaktadır. Sözleşme çerçevesinde, işlem öncesinde INTERVET’in tek başına kontrol ettiği VİLSAN’ın tüm hisseleri ve tek kontrolü işlemin tamamlanmasıyla HASVET’e geçecektir. Dolayısıyla VİLSAN’ın kontrol yapısında kalıcı bir değişiklik meydana getirecek olan bildirime konu işlem 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemi niteliğindedir. (6) 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasında hangi birleşme devralma işlemlerinin izne tabi olduğunu belirleyen ciro eşikleri düzenlenmiştir. Bununla birlikte, aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca, Türkiye coğrafi pazarında faaliyet gösteren veya ar-ge faaliyeti olan ya da Türkiye’deki kullanıcılara hizmet sunan, dijital platformlar, yazılım ve oyun yazılımı, finansal teknolojiler, biyoteknoloji, farmakoloji, tarım kimyasalları ve sağlık teknolojileri alanlarında faaliyet gösteren teşebbüslerin devralınmasına ilişkin işlemler bakımından 7. maddenin birinci fıkrasında yer alan 250 milyon TL Türkiye cirosu eşikleri aranmayacaktır.
24-29/695-293 2/5 (7) Devre konu VİLSAN’ın anılan istisna kapsamındaki sektörlerden biri olan farmakoloji alanında faaliyet göstermesi sebebiyle, 250 milyon TL ciro eşiği aranmamakta ve işlemin izne tabi olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. (8) HASVET, hayvan sağlığı ürünleri, tıbbi cihazlar ve yazılımların imalatı, ithalatı, satışı ve pazarlanması faaliyeti ile iştigal etmektedir. HASVET veteriner ilaç pazarı hariç diğer faaliyet alanları ile küresel ölçekte de faaliyet gösteren bir kuruluştur. HASVET’in Türkiye’deki faaliyet alanları, veteriner ve beşeri tıbbi cihaz ve ekipman, veteriner ilaç, cerrahi alet, endüstriyel klinik ekipman, yazılım, eğitim, evcil hayvan maması ve veteriner sağlık hizmetleri sektörlerini kapsamaktadır. HASVET’in faaliyet gösterdiği ürün pazarları, görüntüleme sistemleri, kan analiz cihazları, anestezi ve yoğun bakım ürünleri, klinik ve laboratuvar ürünleri, ruminant klinik ve çiftlik ekipmanından oluşmaktadır. (9) HASVET, veteriner ilaçları alanında Pi Farma İlaç Sanayi ve Ticaret AŞ (Pİ FARMA) ve FDN İlaç Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (FDN İLAÇ) ile faaliyet göstermekte olup, Pİ FARMA, 30 adet Good Manifacture Practise (GMP)1 ruhsatlı ilaç ve 10 adet yem katkı-premiksi üretim bandına sahiptir. Pİ FARMA’nın ürünleri ağırlıklı olarak ruminantlar (geviş getirenler) için olup bazı ürünlerde pet (evcil) ve kümes hayvanları da hedef türler arasındadır. Bu ürünler, antibakteriyeller, antienflamatuarlar, antiparaziterler, hormonlar, vitaminler, tamamlayıcı yem-premiksler terapötik segmentlerine yöneliktir. FDN İLAÇ ise, beta-laktam, non beta-laktam ve hormon üretim hatlarına sahip GMP sertifikası bulunan bir ilaç üretim merkezidir. FDN İLAÇ sadece fason üretim yapmakta olup kendi adına ruhsatlı ürünleri bulunmamaktadır. (10) VİLSAN veteriner ilaçlarının üretimi ve satışı alanında faaliyet göstermektedir. VİLSAN özellikle ruminant hayvanlar için geniş bir farmasötik ürün portföyüne sahip olup Ankara’da bir üretim tesisi bulunmaktadır. VİLSAN’ın ürün portföyü çeşitli enjekte edilebilir çözeltiler, süspansiyonlar ve emülsiyonlar, oral çözeltiler, power çözeltileri ve süspansiyonlar, oral ve intrauterin tabletler, meme içi süspansiyonlar ve pomatlar, enjekte edilebilir perfüzyon çözeltileri ve dezenfektan çözeltilerinden oluşmaktadır. VİLSAN’ın ürün portföyünde 62 ürün bulunmaktadır. Bu ürünler; ruminant, kanatlı ve balık hedef türlerinde ve antibakteriyeller, antiparaziterler, vitamin&mineraller ve diğer terapötik segmentlerine yöneliktir. VİLSAN'ın Türkiye'de bağlı ortaklığı bulunmamaktadır. VİLSAN, 2023 yılı Mart ayı itibarıyla ekonomik sebepler dolayısıyla üretimini durdurma kararı almıştır. (11) Hayvan sağlığı alanında ilgili ürün pazarının tanımlanmasında, aşağıda yer alan faktörler göz önünde bulundurulmaktadır: i) Etkin Madde veya Kimyasal Sınıf: Ürünlerin hangi tedaviler için ve tedavinin hangi aşamasında uygulandığının ifade edilmesinde belirleyicidir. ii) Alınma Yolu: Temel olarak oral yolla hayvan yemlerine katılarak ya da enjeksiyon şeklinde gerçekleşebilmektedir. iii) Hayvan Türü: Bazı ürünler birden fazla hayvan türüne (özellikle çiftlik hayvanlarına) uygulanabilmekteyken, bazı ürünler sadece belirli hayvan türleri için etkinlik taşır. İlgili dosya minvalinde, hayvan türlerine yönelik çeşitli sınıflandırmalara da gidilebilmektedir. Örneğin, geviş getirenler (sığır, koyun ve keçi), kümes hayvanları, atlar, kültür balıkları (çiftlik balığı ve karides) şeklinde bir 1 Özellikle insan sağlığına etki edebilecek gıda, ilaç, kozmetik ve medikal cihaz gibi ürünlerin nasıl şartlarda üretilmesi gerektiği hususunda üreticilere rehberlik eden bir kalite sistemidir.
24-29/695-293 3/5 ayrım yapılabileceği gibi kümes hayvanları ve evcil hayvanlar şeklinde daha genel bir ayrım da yapılabilmektedir. iv) Etkinlik Süresi: Bazı ilaçların etkilerinin yirmi dört saat, bazılarının ise sekiz aya kadar uzayabildiği ifade edilmektedir. v) Atılım Süresi: Çiftlik hayvanlarına yönelik olarak, hayvana uygulanacak ilgili tedavi sonrası hayvanın etinin veya sütünün insan sağlığına uygun olacağı zamana kadar geçen süreyi ifade etmektedir. vi) Üreme Evresi: Kurulun Pfizer/Pharmacia2 kararında pazar tanımı açısından göz önüne aldığı faktörlerden birisidir. (12) Tarafların Türkiye’deki faaliyetlerinin yatay anlamda örtüşme noktası farmasötikler/ilaçlar kapsamındaki veteriner ilaçlarıdır. Veteriner ilaçları, kendi içinde farklı sınıflandırmalara tabi tutulabilmektedir. Kurul Sanofi/Ceva3 kararında veteriner ilaçları için; antiparaziter, antibakteriyel ürünler, vitamin ve mineraller ile hormonlar olacak şekilde dörtlü bir ayrıma gitmiştir. Kurul, söz konusu kararında ilgili ürün grubunun birçok değişkenine bağlı olarak pazar tanımının yapılabileceğini değerlendirmekle birlikte, temel olarak ilacın tedavi edici özelliğini belirleyen aktif bileşen ile ilacın alınma yolunu pazarın tanımlanmasında belirleyici olarak kabul etmiştir. Bununla beraber aynı kararda, hayvanın türünün de (çiftlik hayvanı-evcil hayvan) pazarı tanımlarken kullanılabilecek bir değişken olduğuna dikkat çekilmiştir. (13) Bildirim konusu işlemin ise, veteriner ilaçlarının üretimi ve satışı pazarında hedef türler olarak ruminant (geviş getirenler), kanatlı (kümes hayvanları) ve balık kırılımında; antibakteriyeller, antiparaziterler, vitamin&mineraller ve diğer olarak terapötik segmentlere göre değerlendirilmesi uygun görülmüştür. Bu çerçevede VİLSAN ile HASVET’in Türkiye’deki faaliyetleri ruminantlar (geviş getirenler) için antibakteriyeller, antiparaziterler, vitamin&mineraller ve diğer terapötik segmentlerine yönelik veteriner ilaçlarının üretimi ve satışı alanında yatay olarak örtüşmektedir. Bununla birlikte, VİLSAN ile HASVET’in faaliyetleri arasında herhangi bir dikey örtüşme bulunmamaktadır. Aşağıdaki tablolarda HASVET ve VİLSAN’ın son üç yıla ilişkin ruminant hedef türü için terapötik segment bazında pazar paylarına ve ruminant hedef türü için genel pazar paylarına yer verilmektedir. Tablo-1: HASVET ve VİLSAN’ın Ruminant Türünde Terapötik Segment Bazında Pazar Payları Terapötik Segment Pazar Payları (%) HASVET4 VİLSAN TOPLAM 2021 2022 2023 2021 2022 2023 2021 2022 2023 Antibakteriyeller - (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Antiparaziterler - (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Vitamin&Mineraller - (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Diğer - (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Kaynak: Cevabi yazılardan elde edilen veriler üzerinden yapılan hesaplamalar. Tablo 2: HASVET ve VİLSAN’ın Ruminant Türünde Toplam Pazar Payları Pazar Payları (%) HASVET VİLSAN TOPLAM 2021 2022 2023 2021 2022 2023 2021 2022 2023 - (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) 2 Kurulun 26.12.2002 tarih ve 02-81/945-391 sayılı kararı. 3 Kurulun 03.03.2005 tarih ve 05-12/134-47 sayılı kararı. 4 Pİ FARMA 2021 yılında HASVET bünyesine katılmış olup 2022 yılında üretime başlamıştır.
24-29/695-293 4/5 (14) Tablolardan görüleceği üzere, devre konu VİLSAN’ın 2021, 2022 ve 2023 yıllarında Türkiye’de ruminant türü için antibakteriyellerde, antiparaziterlerde, vitamin ve minerallerde ve diğer terapötik segmentlerde pazar payı %(.....)’nin üzerine çıkmamıştır. HASVET ise yine ruminant türünde yukarıda sayılan segmentlerde en fazla %(.....)’lik pazar payına ulaşabilmiştir. Tarafların son üç yıl içindeki pazar payları toplamı %(.....) seviyesiyle en yüksek vitamin ve mineraller segmentinde gerçekleşmiştir. (15) Tarafların Türkiye’de etkilenen pazarda sahip oldukları pazar payı göz önünde bulundurulduğunda, toplamda terapötik segment bazında en fazla %(.....)’lik, ruminant türü için genel pazar payında toplamda en fazla %(.....)’lik paya ulaşılabildiği görülmektedir. Bununla birlikte, aşağıdaki tablodan tespit edilebileceği üzere, dosya kapsamında Türkiye’de etkilenen pazarların çok oyunculu bir yapıda olduğu anlaşılmaktadır. Pazarda Zoetis Hayvan Sağlığı Ltd. Şti. (ZOETİS), Ceva Hayvan Sağlığı AŞ (CEVA) ve Elanco Hayvan Sağlığı Ltd. Şti. (ELANCO) gibi önemli pazar payına sahip güçlü rakipler bulunmaktadır. Tablo-3: Etkilenen Pazarlarda Faaliyet Gösteren Teşebbüs Sayıları Yıl Pazar Teşebbüs Sayısı 2021 Ruminant Antibakteriyel (.....) Ruminant Antiparaziter (.....) Ruminant Vitamin&Mineral (.....) Ruminant Diğer (.....) 2022 Ruminant Antibakteriyel (.....) Ruminant Antiparaziter (.....) Ruminant Vitamin&Mineral (.....) Ruminant Diğer (.....) 2023 Ruminant Antibakteriyel (.....) Ruminant Antiparaziter (.....) Ruminant Vitamin&Mineral (.....) Ruminant Diğer (.....) Kaynak: VİSAD Cevabi Yazı (16) Sektöre ilişkin 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu uyarınca çıkarılan çok sayıda yönetmelik bulunmaktadır. Dolayısıyla veteriner ilaçları alanında faaliyet göstermek için belirli teknik ve düzenleyici şartlar sağlanıyor olmalıdır. Ancak hayvan sağlığı ürünlerinin önemli bir kısmının patent korumasını yitirmiş olması sebebiyle AR-GE faaliyetleri açısından pazara giriş için ciddi bir engel bulunmamaktadır. Yukarıda yer verilen değerlendirmelere ek olarak, rakip konumda bulunan teşebbüslerce gönderilen cevabi yazılarda pazara yeni girmek isteyecek firmaların dezavantajlı olmalarını gerektirecek nitelikte önemli bir giriş engelinin bulunmadığı ifade edilmektedir. (17) Yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde, HASVET’in işlem sonrası ulaşacağı pazar payının sınırlı olması ile pazarda çok sayıda oyuncunun yer alması dikkate alınarak, bildirime konu işlemin herhangi bir pazarda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurmayacağı kanaatine varılmaktadır.
24-29/695-293 5/5 H. SONUÇ (18) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy