Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-2-70 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 04-66/969-234
Karar Tarihi : 19.10.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A.Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN.
B. RAPORTÖR : İbrahim AYDEMİR
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : VNU N.V. ve WPP Group Plc.
Temsilcisi: Av. Tolga KARATAŞ
Lamartine Cad. No:10 34437 Taksim/İstanbul
20
D. TARAFLAR : - VNU.N.V.
Ceylonpoort 5-25, P.O. Box 1 2000 MA
Haarlem, Hollanda
- WPP Group Plc.
27 Farm Street Londra W1J 5RJ İngiltere
E. DOSYA KONUSU: VNU N.V. ve WPP Group Plc. tarafından televizyon
izleyicileri ölçüm pazarında faaliyet gösterecek bir ortak girişim kurulması
işlemine izin verilmesi talebi.
30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 7.9.2004 tarih, 4943 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen
12.10.2004 tarih, 2004-2-70/Öİ-04-İA sayılı Ortak Girişim Ön İnceleme Raporu
15.10.2004 tarih, REK.0.06.00.00/162 sayılı Başkanlık önergesi ile 04-66 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirimi yapılan ortak girişim
işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, ancak bu 40
işlem sonucunda hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun
daha da güçlendirilmesinin söz konusu olmadığı, bu nedenle söz konusu işleme
izin verilmesi gerektiği görüşü ifade edilmiştir.
04-66/969-234
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İşleme Konu Taraflar
H.1.1. VNU
VNU piyasalarda tüketici bilgilerini ve profesyonel bilgileri toplayarak satmak 50
suretiyle faaliyet gösteren bir yayım ve bilgi kuruluşudur. VNU, hisseleri
Amsterdam Borsası’nda (AEX) ve Brüksel Borsası’nda işlem gören halka açık
bir şirkettir. Piyasa araştırma hizmetleri, piyasa bilgi hizmetleri ve yönetimleri
işkolu ve pazarlarının bildirim konusu işlemle bir ilgisi bulunmamaktadır.
VNU’nun, medya ölçüm hizmetleri ile ilgili işkolu, yani, televizyon izleyicileri
ölçüm hizmetleri (TAM Hizmetleri) ile ilgili pazar bildirim konusu işlemin ilgili
olduğu piyasadır.
Türkiye’de VNU sadece, piyasa araştırması alanında faaliyet gösteren
ACNielsen Araştırma Hizmetleri A.Ş. aracılığıyla faaliyet göstermektedir. VNU, 60
Türkiye’de TAM Piyasasında faaliyet göstermemektedir. VNU’nun 2003 yılında
Türkiye’deki cirosu (……………………)- TL’dir. Bu ciro, ACNielsen Araştırma
Hizmetleri A.Ş.’nin cirosunu kapsamaktadır.
H.1.2. WPP
WPP, hisseleri Londra ve New York Borsalarında (NASDAQ) işlem gören,
dünyada 106 ülkede faaliyet göstermekte olan uluslararası bir iletişim hizmetler
grubudur. WPP, iş ve işlemleri, her bir faaliyet alanında sürekli birbirleriyle
rekabet halinde olan ilgili bağlı kuruluşları tarafından yürütülen bir holding şirket
olarak faaliyet göstermektedir. 70
WPP, reklam, medya yatırım yönetimi, öngörü ve danışmanlık, halkla ilişkiler ve
kamu işleri, markalama ve kimlik, sağlık bakım ve uzmanlık iletişim, doğrudan
tanıtım ve ilişkilerin pazarlanması dahil çeşitli iletişim hizmetleri sunmaktadır.
WPP bünyesinde yer alan AGB, öngörülen işlem ile ilgili olan şirkettir. Bu
şirketin WPP tarafından devralınması öncesinde Rekabet Kurulu’ndan izin
alınmıştır.1 Söz konusu devralma işlemi öngörülen Avrupa Birliği eşiklerine
ulaşmamıştır. AGB, İtalyan menşeli bir anonim şirket olup, hisseleri borsada
işlem görmemektedir. 80
AGB, aşağıda belirtilen bölgelerde ve ülkelerde, genellikle yerel ortaklarla
birlikte TAM hizmetlerini sunmaktadır: (a) Asya/Pasifik: Avustralya, Filipinler (b)
Avrupa/Orta Doğu/Asya: Hırvatistan, Kıbrıs, Yunanistan, Macaristan, İtalya,
Lübnan, Moldavya, Polonya, Romanya, Sırbistan, Slovenya, Türkiye ve
İngiltere, (c) Latin Amerika: Meksika, Venezuela ve Dominik Cumhuriyeti.
1 . 04-06/59-17 sayılı Kurul kararı ile işleme izin verilmiştir.
04-66/969-234
3
WPP’nin faal diğer bağlı şirketleri reklam alanında faaliyet gösteren (Ogilvy &
Mather, J. Walter Thompson Company, Red Cell, Bates Asia ve Young &
Rubicam Advertising), medya yatırım yönetimi alanında faaliyet gösteren 90
(Mindshare ve Mediaedge:ica), bilgi, öngörü ve danışmanlık sektöründe faaliyet
gösteren (Research International and Millward Brown’ı kapsayan Kantar
Grubu), halkla ilişkiler ve kamu işleri sektöründe faaliyet gösteren (Hill and
Knowlton, Burson-Marsteller, Ogilvy Public Relations Worldwide ve Cohn &
Wolfe) şirketleri ve markalaşma ve kurum kimliği alanında Enterprise IG, Fitch
ve Landor dahil bir çok uzman iletişim şirketi, sağlık bakım iletişim alanında
uzman CommonHealth, Sadler & Hennessey ve Healthworld ve interaktif
pazarlama alanında OgilvyOne Worldwide, 141 Worldwide ve Wunderman’ı
kapsamaktadır.
100
Son devralma işlemiyle, WPP, Türkiye Cumhuriyeti kanunları uyarınca
kurulmuş olan ve faaliyetlerini sürdüren AGB Anadolu Piyasa Araştırma
Hizmetleri Anonim Şirketini (AGB Anadolu) kontrol eden AGB’yi devralmıştır.
AGB Anadolu, Türkiye’de TAM Hizmetlerini sunmaktadır.
WPP’nin dünya çapındaki işkolları dahilinde tanımlanan faaliyetler kapsamında,
WPP, hiçbiri TAM hizmetlerinin iletiminde faaliyet göstermeyen ve aşağıda
belirtilmekte olan şirketler vasıtasıyla Türkiye’de de faaliyet göstermektedir.
- Capitol U. BI. Reklamcılık A.Ş. 110
- Equamedia A.Ş.
- Icon Brand Navigasyon Danışmanlık Limited Şti.
- Man Reklamcılık A.Ş.
- Manajans/Thompson Reklam İşleri A.Ş.
- Manavizyon Reklam İşleri A.Ş.
- Millward Brown A.Ş.
- Ogilvy & Mather Reklamcılık A.Ş.
- OgilvyOne Doğrudan Pazarlama A.Ş.
- On Healthcare A.Ş.
- Stüdyo Reklamcılık A.Ş. 120
- Young & Rubicam Reklamevi Reklamcılık A.Ş.
- Mediaedge:cia and Mindshare Türkiye Adi Ortaklığı.
WPP’nin 2003 yılına ait cirosu, (……………………..) TL’dir. AGB Anadolu’nun
2003 yılına ait cirosu (………………………) TL’dir.
H.2. Yapılan İşlemin Tanımı, Amacı ve Niteliği
H.2.1. Yapılan İşlemin Tanımı ve Amacı
Bildirime konu olan işlem, Kuzey Amerika dışında, TAM hizmetleri sektöründe, 130
VNU ve WPP firmalarının, işlerinin büyük bir kısmını her iki tarafça 50/50
oranında kontrol edilecek bir ortak girişimde birleştirmesinden ibarettir.
04-66/969-234
4
Sözü edilen işlem, sadece, tarafların özellikle TAM hizmetleri işkoluna ilişkin
varlıkları, yükümlülükleri ve operasyonlarına yönelik faaliyetleri ile ilgili
kısımlarına ilişkindir. TAM işleri, WPP (tamamına sahip olunan Cavendish
Square Holding B.V. (Cavendish) vasıtasıyla) ve VNU tarafından, 4.8.2004
tarihli Çerçeve Sözleşmesi temel alınarak ortak girişim şirketine intikal
ettirilmektedir.
140
Türkiye’de TAM hizmetleri piyasasında, sadece WPP (AGB Anadolu
vasıtasıyla) faaliyet göstermektedir. VNU, Türkiye’de bu pazarda faaliyet
göstermemektedir. Bu nedenle, işlem Türkiye’de TAM Hizmetleri’nin
sunulmasına ilişkin olarak pazar payında bir artışa neden olmamaktadır. Bu
durumda değişecek olan, sadece mevcut TAM hizmet sağlayıcısının
mülkiyetidir. Aşağıda da değinileceği üzere, endüstrinin tek bir tedarikçi
gerektirmesi sebebiyle, aslında Türkiye’de sadece bir adet TAM hizmet
sağlayıcısı mevcuttur. Türkiye’de endüstrinin gelecekte diğer bir TAM hizmet
sağlayıcısına gereksinimi olması durumunda, pazara yeni girecek teşebbüsler
bulunması olasılığı yanında, bir teklife cevap verebilecek uluslararası 150
tedarikçiler olacaktır.
Kurulacak ortak girişim tarafların tecrübe ve uzmanlıklarını bir araya getirerek
daha gelişmiş bir hizmet sunmalarına olanak sağlayacaktır. Çok sayıda ülkeye
dağılmış olan ve iki koldan yürütülen Ar&Ge çalışmaları bir merkezde
toplanarak bir sinerji sağlanması ve geliştirme masrafları ile yönetim
masraflarının düşürülmesi de amaçlanmaktadır.
Ortak Girişim’in Oluşturulması
160
Çerçeve Sözleşmesi ve bu sözleşme içinde atıfta bulunulan diğer sözleşmeler,
ortak girişime intikal ettirilecek olan varlıklara, yükümlülüklere ve operasyonlara
ilişkin geleneksel beyan, garanti, kapanış şartları ve diğer hükümleri
içermektedir. Ortak girişime tarafların katkıları özetle aşağıdaki şekilde
olacaktır:
- Cavendish, bağlı şirketi olan AGB’nin hisselerinin %100’ü ile Ortak Girişim’e
iştirak edecektir. WPP’nin IMRB, IBOPE ve Investimentos Marktest’teki
hisseleri, MRB Hellas’taki Yunan menşeli veri tabanı araştırmalarında ve
KMR’de sunduğu TAM yazılım faaliyetlerinde olduğu gibi, Ortak Girişim’in 170
dışında kalmaktadır.
- VNU, (a) Ortak Girişim’in ve bağlı şirketlerinin kuruluşunu, Ortak Girişim’in
oluşurulması ile birlikte ortaya çıkan diğer başlangıç masraflarını ve (i)
A.B.D. ve Kanada’da yürütülen TAM işlerindeki payı (VNU’nun, herhangi bir
sözleşmeye tabi olarak Kanada TAM işini Ortak Girişim’e devretmek için
makul bir çaba sarf etmeyi kabul etmiş olmasına rağmen, VNU, Kanada’da
bir TAM ortak girişimini gerçekleştirmek için diğer bir tarafla anlaşmaya
varabilir); (ii) IBOPE ortak girişimindeki payı; (iii) Hindistan’daki TAM işi; ve
04-66/969-234
5
(iv) Finlandiya’daki ortak girişimdeki payı (ancak, TNS, onay verirse veya 180
VNU başka surette bu payı devretme konusunda serbest ise, VNU’nun
%50’lik payı verilecektir) dışında VNU’nun TAM işlerinin tümünün bu bağlı
şirketler tarafından alınmasını finanse etmek üzere nakit olarak yeterli bir fon
sağlayacaktır; ve (b) Cavendish tarafından verilen nakit ve varlıkların toplam
net değerinin %50 fazlasını Ortak Girişim’e, VNU İştirakleri tarafından Ortak
Girişim’e iştirak edilen değerin üzerinde olacak şekilde ödeyecektir.
H.2.2. İşlemin Niteliği
Gerek bildirim formundan gerekse sözleşmelerden anlaşılmaktadır ki bildirim 190
konusu ortak girişim tarafların ortak kontrolünde olacaktır. Yönetim kurulu da iki
şirketin eşit temsili ilkesine göre oluşturulacaktır. Ortak girişimin, kendi ayrı ve
ayırdedici kimliği olacaktır. Ortak girişim kendi kimliğine sahip olacak, ana
şirketlerden ekonomik olarak bağımsız olacak, faaliyetini sürdürmek için gerekli
kaynaklara know-how’a ve personele sahip olacak ve faaliyet süresi önceden
belirlenmiş bir süreyle sınırlı olmayacaktır. Her bir ana şirket, Ortak Girişim
karşısında eşit (50/50 kilitlenme) temsil edilecektir. Dolayısıyla ortak girişimin
tam işlevsel (full functional) olduğu görülmektedir. Nitekim AB Komisyonu
tarafından taraflara sunulan ve ortak girişime izin verildiği ifade edilen yazıda da
bu tespitler yapılmaktadır. 200
Ortak girişim, Kuzey Amerika dışında, tarafların TAM hizmetleri konusundaki
faaliyetlerinin münhasır yürütücüsü olacaktır. Taraflarla ortak girişimin
muhtemel rekabet alanı TAM analiz yazılımı pazarı olacaktır. Ancak WPP
dışında herhangi bir firmanın ve dolayısıyla VNU’nun Türkiye pazarında bu
alanda faaliyeti bulunmadığından, kurulacak ortak girişimin taraflar arasındaki
rekabetin koordine edilmesine yol açması söz konusu olmayacaktır.
WPP, AGB Anadolu vasıtasıyla Türkiye’de TAM sektöründe faaliyet
göstermektedir, ve VNU, Türkiye’de TAM sektöründe faaliyet 210
göstermemektedir. Bu nedenle Türk TAM piyasasında kesişme söz konusu
değildir.
Özetle, kurulması planlanan ortak girişimin tarafların ortak kontrolünde, kendi
amacını gerçekleştirmeye yetecek bağımsız işgücü ve malvarlığına sahip,
taraflar arasında rekabetin koordine edilmesine veya sınırlanmasına yol
açmayan bir yapıda olduğu anlaşılmaktadır.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1 İlgili Ürün Pazarı 220
H.3.1.1. TAM Hizmetleri
TAM, ulusal çapta, sürekli olarak veya daha az sıklıkla yapılan televizyon
izleyicisi tahminlerini kapsamaktadır. Ortaya çıkan rating bilgileri tüketiciye ve
izleyicilere ulaşmanın en etkili yolunu belirlemek üzere öncelikle program
04-66/969-234
6
üreticileri, yayıncılar, yayımcılar, medya planlayıcıları, TV’de ayrılan reklam
süresini satın alanlar ve diğerleri tarafından kullanılmaktadır. Bu pazara ilişkin
süreçler aşağıdaki şekilde özetlenebilir:
- Verilerin bir gruptan toplanması
Bilgiler, özel bir cihaz olan izleyici ölçer vasıtasıyla veya izleyicilerin kendileri 230
doldurdukları anketler veya izleyicileri gün sonunda telefonla arama gibi diğer
araştırma tekniklerinin kullanılmasıyla televizyon kullanımlarının izlenmesini
kabul eden bir grup temsili hane halkından elde edilir. Gruptan toplanan bilgi,
daha geniş ulusal nüfusu izleme faaliyetini temsil etmek üzere istatistiksel
olarak projelendirilir.
Grubu oluşturmak için, bir temsilci grubu tasarlamadan ve örnek hane halkı
seçmeden söz konusu nüfus üzerinde geniş çaplı bir araştırma (sözü edilen
araştırma “veri tabanı araştırması” olarak anılacaktır) başlatılır. Daha sonra
evlere izleyici ölçer adlı cihaz yerleştirilir ve bilgi toplama ve raporlama işlemi 240
başlar.
Veri tabanı araştırması, TAM hizmetlerinin sunulmasında ilk aşamadır. Kesin
işlemler ülkeden ülkeye değişiklik gösterirken, veri tabanı araştırması,
örneklerin belirlenebildiği temsilci hanelerin bir listesinin oluşturulmasını sağlar.
Bir veri tabanı araştırması ile, başka türlü edinilmesi mümkün olmayan ve bir
temsilci TV izleyicisi ölçüm grubunu oluşturma konusunda yarar sağlayan
verileri (demografik özellikler, TV alıcısı ekipmanının detayları ve TV kanallarını
çekebilme özelliği vb.) toplamak mümkün olabilmektedir. Mevcut hane
havuzunu doldurmak için ve zaman içerisinde TV ölçüm grubundaki 250
değişiklikleri izlemek için ayrıca ilave araştırmalar da zaman zaman yapılabilir.
Veri tabanı araştırması ile tespit edilen üye evlerden, bir temsilci grubu
tasarlanıp seçilir. Bir hane halkı gruba katılmak istediğinde, rutin olarak eve
izleyici ölçer yerleştirilir (ancak günlük anketlerin doldurulması veya gün boyu
izleme sonrası arama gibi eski teknoloji alternatifler de bazı durumlarda
uygulanabilir.)
Bir TAM hizmet sağlayıcısı, veri tabanı araştırmasına ve grubun tasarlanıp
seçilmesine taşeronluk yapabilir. Türkiye’de, bu bileşeni de AGB Anadolu 260
kendisi sağlamaktadır.
İzleyici ölçerlerde kullanılan teknoloji, değişiklik göstermektedir; ancak izleyici
ölçerler, genellikle her TV setine, kablosuna veya uyduya ve VCR’ye bağlanır
ve televizyonun ne zaman açıldığını ve hangi kanalın açıldığını tespit ederler.
Bunun yanı sıra, hane halkı, TV izledikleri zaman özel bir uzaktan kumanda
sistemi ile izledikleri kanalı kaydederler. İzleyici ölçerlerin iki önemli fonksiyonu,
(i) neyin izlendiğini tespit etmek ve (ii) hane halkından kimin izlediğini
belirlemektir. İzleyici ölçer, normalde izleme sürelerini rapor etme, veri toplama
04-66/969-234
7
ve hane halkı grubunda bulunan ölçüm aletlerinden sağlayıcının ana 270
bilgisayarına veri transferi yapmak gibi diğer fonksiyonları da yerine getirirler.
- Grup verilerinin işlenmesi
Bu yolla her evden alınan ham bilgiler, zaman içinde bireysel izleme
alışkanlıklarını gösteren bildirimler olarak düzenlenir (örneğin: bu bilgiler,
geçerlilik, basım ve ağırlıklı ortalama işlemlerine tabi tutulurlar). Her bir bildirim
(a) izleme seansının başlangıç ve bitiş tarihini ve saati; (b) TV setinin tipini; (c)
izleyicinin kimliği; ve (d) bireyin kimliği hakkında kodlanan demografik bilgileri ve
diğer bilgileri içermektedir. İşlenmiş verilerden oluşan izleme bildirimleri,
“toplanmamış izleme verileri” olarak tanımlanan verilerin temel unsurlarını teşkil
ederler. 280
Belirli istasyonlar veya programların izlenme paylarına; belirli programları
ve/veya günün bir kısmında yayınlananları (kısmi rating) izleyenlerin sayısına
ve sıralamasına; tek veya bir çok yayındaki belirli program veya reklamları
izleyen kümülatif izleyicilere; ve izleme işleminin süresi ve sıklığına ilişkin
raporlar dahil ancak sınırlı olmaksızın toplanmamış izleme verileri, abonelere ve
diğer TAM verileri kullanıcıları anlam ve önem taşıyan veriler- belirli bir süreye
ilişkin olarak program ratingleri ve kanal ratinglerini oluşturmak için işlenir. Bu
izleme tahminleri (örneğin; programlarda ticari amaçlı aralar verilmesi, reklam
tespiti, saniyelik, dakikalık, 5 dakikalık, 15 dakikalık ve belirli süreli izleyici 290
raporları) belirli bir birey/grup evi hakkında bilgi içermez; ancak demografik
gruplar hakkında bilgi içerir ve televizyon programları, promosyonlar ve reklam
yönetimi hakkında yönlendirme kararları alınmasında endüstri alanındaki
yöneticiler tarafından kullanılır.
- TAM verilerinin tedarik edilme biçimi
Normalde, TAM verileri sağlayıcısı, verileri, kullanıcılara bazı farklı analiz
şekillerine müsade eden yazılım uygulamaları ile kullanılmak üzere
toplanmamış olarak (TAM analiz yazılımı) tedarik edecektir. Bir başka deyişle,
bu analiz formları, aşağıda belirtildiği şekilde analiz edilebilir: (a) kampanya 300
sonrası analizleri; (b) program izleme analizleri; ve (c) kampanya planlama
(aynı zamanda medya planlama olarak da bilinir). İlk ikisi aslında, izleme
alışkanlıklarını analiz eder; sonuncusu ise reklam programlarına yönelik olarak,
izleyicileri tahmin etmek için medya planlayıcıları tarafından kullanılan tahmini
yazılımı kapsar.
Aşağıda belirtildiği üzere, her bir pazardaki lisans-ruhsat şartlarına bağlı olarak,
kullanıcılar, TAM verilerine erişim sağlamak ve bu verileri analiz etmek için veri
sağlayıcı tarafından tedarik edilen yazılımı kullanmak ile sınırlandırılabilirler.
Alternatif olarak, kullanıcıların, toplanmamış izleme verilerinden mevcut izleme 310
ölçümlerini elde etmek için belirli sayıdaki yazılım uygulamaları ile veya
gerçekte yayınlanmış konvansiyon veya algoritmalar şeklinde endüstriyel
standartları yerine getiren bir yazılım ile çalışmalarına izin verilebilir. TAM veri
sağlayıcısının TAM analiz yazılımı, sıklıkla, özellikle kampanya ve program
izleme analizleri sonrası, fiili endüstri standardını teşkil eder.
04-66/969-234
8
H.3.1.2. TAM Hizmetlerinin Müşterileri
TAM verileriyle ilgilenenler, program üreticileri, yayıncılar, yayımcılar, medya
planlayıcıları, ayrılan reklam süresini satın alanlar ve program izleyicilerini 320
değerlendirmede ve/veya televizyon programlarını tanıtmada ticari veya kamu
hizmeti duyurularını yayınlamak için ayrılan reklam süresini satın alma veya
satma ile ilgilenen diğer kişileri kapsar.
Bu tip kullanıcılar, TV izleyicisi ölçümleri konusunda güvenilir ve yaygın bir
kaynağa ihtiyaç duyarlar. Aralarında yaptıkları görüşmelerde, aynı TAM
grubundan alınan verilere dayalı TV ratinglerine ilişkin olarak, devralanlar,
reklam amaçlarına ulaşmak için yayıncılar tarafından sunulan alternatif reklam
sürelerini değerlendirebilirler ve yayıncılar, programların veya kanalların
popülaritesini değerlendirebilir ve böylelikle, programlamayı ve bir program 330
sırasında veya söz konusu bir kanalda satıcıların bir reklam için ne kadar ücret
alacaklarını tespit edebilirler.
H.3.1.3. Türkiye Pazarında TAM Hizmetlerinin İşleyişi
TAM hizmeti genel olarak üç yolla elde edilmektedir: (i) müşterek endüstri
komiteleri (JIC) (joint industry commitees) tarafından (medya planlayıcıları ve
ayrılan reklam süresinin alıcıları gibi farklı yayıncılar ve/veya diğer ortaklar,
izleyici verilerinin tedarik edilmesi için bir TAM hizmet sağlayıcısı ile bir
sözleşme akdeden böyle bir müşterek endüstri komitesi kurması vasıtasıyla),
(ii) medya sahibi modeli vasıtasıyla veya (iii) bir mülkiyet hizmeti olarak (TAM 340
hizmet sağlayıcısı kendi hesabına bir TAM hizmeti oluşturup işletmesi ve TAM
verilerini piyasadaki ilgili taraflara ulaştırması şeklinde) sunulacaktır.
Türkiye’de, JIC iş modeli uygulanmaktadır. Türk MEK ise Televizyon İzleme
Araştırma Kurulu’dur (TIAK). TIAK, Uluslararası Reklamcılık Derneği (“IAA”,
International Advertising Association) bünyesinde kurulan gönüllü bir teknik
komitedir. TIAK’ın Komitesi, aşağıda belirtilen sekiz kişiden oluşmaktadır:
Reklamcılar Derneği, Reklamverenler Derneği, Uluslararası Reklamcılık
Derneği ve abone TV istasyonlarının her birinden tayin edilen ikişer temsilci.
Komite, TAM hizmetlerini gerçekleştirmek, yönetmek ve denetlemek amacıyla 350
Reklamcılar Derneği ve Reklamverenler Derneği’nin temsilcileriyle, abone TV
kanallarının üyelerini bir araya getirir.
TIAK, hizmet sağlaması için bir şirket tayin ederek TAM hizmetlerinin yerine
getirilmesine imkan vermek, akdi düzenlemeler tasarlamak, bunları gerekli
olduğunda düzenli olarak denetlemek ve tartışmaktan sorumludur. TIAK
Komitesi, ticari mevzuları ve grup performansına ilişkin teknik mevzuları
görüşmek üzere düzenli olarak toplanır ve görevlerinden biri de TAM
hizmetlerinin sürekli denetlenmesini sağlamak olan bir müşaviri dışarıdan
görevlendirmektir. 1992’den itibaren, TIAK Komitesi’nin Başkanı IAA üyesi bir 360
reklam temsilcisi olmuştur.
04-66/969-234
9
Böylece, TIAK, organize alım gücünü kullanır ve hizmetin nasıl sağlanması
gerektiğini, hizmetleri nasıl talep ettiğini ve son olarak hizmetleri kimin
sağlayacağını belirler.
Türkiye’de TAM hizmetleri, TIAK tarafından düzenlenen ve GfK ve ACNielsen’in
de katıldığı bir ihaleyi takiben, 1989’da İstanbul’da (….) hane halkı ile AGB
Anadolu tarafından başlatılmıştır. Bu (….)’lik grup giderek büyümüştür ve şu
anda (……)’e ulaşmıştır. O tarihten bu yana, AGB Anadolu Türkiye’de TAM 370
verilerinin tek tedarikçisi olmuştur. AGB Anadolu’nun TIAK ile mevcut
sözleşmesi 2004 yılı sonuna kadar devam edecektir. TIAK, AGB Anadolu ile
2010 yılına kadar 5 (beş) yıllık (bu süre sonundan 18 (onsekiz) ay önce bir ihale
yapılmaması durumunda bir üç yıllık uzatma daha söz konusu olacaktır) yeni bir
sözleşme yapmak üzere karar almıştır. Yeni sözleşmenin AGB Anadolu ve
TIAK tarafından imzalanma aşamasında olduğu bildirim formunda ifade
edilmiştir.
Özetle ilgili ürün pazarı, “televizyon izleyicileri ölçüm hizmetleri (TAM) pazarı”
olarak tespit edilmiştir. 380
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
Kurulması planlanan ortak girişimin faaliyet alanı Avrupa başta olmak üzere
çeşitli dünya ülkeleri olacaktır. İzleyici ölçümleri her ülke için ayrı ayrı
yapılmakta ve kullanıcılar tarafından bu şekilde talep edilmektedir. AGB’nin
Türkiye’deki iştiraki olan AGB Anadolu şirketi de yalnızca Türkiye için ölçüm
yapmaktadır. Bu nedenle ilgili coğrafi pazar "Türkiye Cumhuriyeti sınırları"
olarak kabul edilmiştir.
390
H.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Yapılan işlem VNU ve WPP’nin Avrupa’daki TAM hizmetleri konusundaki
faaliyetlerini kuracakları bir ortak girişime devretmeleridir. Kurucu firmalar ortak
girişimin faaliyet alanındaki işlerini terkedecek, ortak girişimle rekabet
etmeyecektir. Söz konusu ortak girişimin kendine ait sermayesi, malvarlığı ve
personeli olacaktır. Ayrıca şirketin idaresinin sağlanması için uygun organlar
oluşturulmuştur. 1997/1 sayılı Tebliğ’in "Birleşme Devralma Sayılan Haller"
başlıklı 2. maddesinin (c) bendinde “Amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü
ve malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya 400
çıkan ve taraflar arasıındaki rekabeti sınırlayıcı amacı ve etkisi olmayan ortak
girişimler.” ifadesi yer almaktadır.
Taraflar ortak girişimde 50/50 ortaklık payına ve yönetim kurulunda eşit temsile
sahip olacaktır. Söz konusu ortak girişimin varlığını devam ettirecek işgücü ve
sermayeye sahip olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla kurulan ortak girişimin
tarafların rekabete aykırı işbirliğini koordine edici bir niteliği de
04-66/969-234
10
bulunmamaktadır. Özetle başvuru konusu ortak girişim yoğunluk doğurucudur
ve Tebliğ’e göre birleşme niteliğindedir.
Aynı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesi hükmünce Rekabet
Kurulu'na bildirilerek izin alınması gereken işlemler için %25 pazar payı ve 25 410
Trilyon TL. ciro eşiği getirilmiştir. Taraflardan VNU’nun pazar payı
bulunmazken, AGB Anadolu vasıtasıyla WPP Türkiye’de TAM hizmetlerinin tek
sağlayıcısı konumundadır. İlgili pazar bölümünde açıklandığı üzere, pazarın
yapısı ve alıcıların tek bir kaynaktan bilgi alma tercihi Avrupa’da olduğu gibi
Türkiye pazarında da tek bir şirketin bu hizmeti sunması sonucunu
doğurmuştur. Söz konusu hizmetin alımı, alıcıların oluşturduğu bir kurul
tarafından yapılan ihalelerle gerçekleştirilmektedir ve ihale yenileme
aşamasında rekabet edecek 4-5 büyük firma mevcuttur. Bu verilerden de
anlaşılacağı üzere pazarda alıcılar güçlü ve organizedir.
Taraflardan birinin Türkiye pazarında faaliyeti olmaması nedeniyle bildirim 420
konusu ortak girişim yoğunlaşmayı arttırıcı nitelikte değildir. Tarafların ilgili
pazardaki toplam cirosu AGB Anadolu’nun cirosu olan (……………………….)
TL’den ibarettir. Tebliğ’de öngörülen ciro eşiği aşılmamakta, fakat pazar payı
eşiği aşılmaktadır. Bu bakımdan ortak girişim işlemi 1997/1 sayılı Tebliğ’de
öngörülen, bildirime tabi birleşme sayılan haller kapsamındadır.
AB Komisyonu’nun ilgili birleşme için verdiği kararda, başvuru konusu işlemin
içinde yer aldığı pazarda Avrupa ölçeğinde faaliyet gösteren 4-5 büyük firma
olduğu ve bunların Avrupa ülkelerinde ciddi anlamda rekabet içinde oldukları
tespiti yer almaktadır. Ülkemizde de yapılan ihalelere bir kaç firmanın katıldığı
görülmektedir. İlgili birleşme neticesinde tarafların ilgili pazardaki pazar 430
paylarında bir artış meydana gelmeyecektir.
Ortak girişimle taraflar, ACNielsen’in pazar araştırma tecrübesi ve altyapısı ile
AGB’nin televizyon izleyicileri ölçüm hizmetleri pazarındaki tecrübesini
birleştirerek TAM hizmetlerini daha etkin biçimde yerine getirebilecek ve
müşterilere daha detaylı ve güvenilir bilgi sağlayabileceklerdir. Türkiye’de söz
konusu hizmetlerden yararlanan TV kanallarının yetkilileri kendileri ile yapılan
görüşmelerde bu hususu dile getirerek bildirim konusu ortak girişimin kendileri
açısından yararlı olacağını ifade etmişlerdir.
Avrupa pazarında olduğu gibi Türkiye’de de alıcıların bir tercihi sonucu TAM
hizmetleri yalnızca bir firma tarafından verilmektedir. Bunun nedeni medya 440
şirketleri ve reklamverenler başta olmak üzere hizmetin alıcısı konumunda
olanların tek bir rating kaynağından bilgi alma talepleridir. WPP ve VNU
haricinde İngiltere merkezli TNS ve Almanya merkezli GfK firmaları Avrupa
ölçeğinde faaliyet gösteren firmalardır ve açılan ihalelere katılabilmektedirler.
Nitekim 1989 yılında yapılan ihaleye GfK firması da teklif vermiştir.
Ayrıca sayısal televizyonculuğun ve interaktif TV hizmetlerinin yaygınlaşması ile
birlikte TAM ölçümleriyle elde edilen bilgilerden daha detaylı ve güvenilir izleyici
verilerinin TV kanalları ve sayısal TV platformları tarafından elde edilmesi
04-66/969-234
11
mümkün olacaktır. Dolayısıyla, bu teknolojik gelişmelerin TAM hizmetlerine olan 450
talebi azaltması söz konusu olabilecektir.
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, bildirim konusu ortak girişim işleminin
4054 sayılı Kanun'a aykırılık oluşturmadığı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
a) VNU ve WPP arasında oluşturulan ortak girişimin 1997/1 sayılı Tebliğ'in 2.
maddesi birinci fıkrası (c) bendi kapsamında "birleşme ve devralma sayılan
hallerden" olduğuna,
b) 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesinde
öngörülen pazar payı eşiğinin aşılması nedeniyle ilgili ortak girişim işleminin
Rekabet Kurulu'nun iznine tabi olduğuna,
c) Söz konusu işlem sonucunda 4054 Sayılı Kanun‘un 7. maddesi anlamında
hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun
güçlendirmesinin ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında
ilgili piyasalarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmadığına, dolayısıyla bildirime konu işleme izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy