Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-2-99 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-40/538-203
Karar Tarihi : 20.6.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER : Ayşe Özlem UZUN , Ekrem SOLMAZ
C. BİLDİRİMDE :- International Paper Company
BULUNAN Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Bora İKİLER
Çitlenbik Sok. No:12 Yıldız Mah. Beşiktaş/İstanbul
20
D. TARAFLAR : - International Paper Company
6400 Poplar Avenue Memphis 38197 Tennessee/ABD
- Weyerhaeuser Company
33663 Weyerhaeuser Way South Federal Way WA
98003/ABD
E. DOSYA KONUSU: Weyerhaeuser Company’nin kutu kartonu ambalajı ve geri
dönüşüm işinin International Paper Company tarafından devralınması işlemine
izin verilmesi talebi. 30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.5.2008 tarih ve 3174 sayı ile intikal
eden bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1
sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda düzenlenen
6.6.2008 tarih ve 2008-2-99/Öİ-08-AÖU sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu,
13.6.2008 tarih ve REK.0.06.00.00-120/178 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-40 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Devralma Raporu’nda; bildirim konusu
devralma işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devralma olduğu,
işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi anlamında hakim durum 40
yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve bunun sonucunda
ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı ifade
edilmiştir.
08-40/538-203
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. International Paper Company (IP)
IP, hisseleri New York Borsası’nda işlem gören halka açık bir şirkettir. Şirket kağıt
hamuru, kağıt ve ambalajlama ürünlerinin dünya çapındaki üreticisi ve tedarikçisidir.
Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa, Güney Amerika ve Asya’da üretim faaliyetlerinde 50
bulunmaktadır. Şirket baskı kağıtları, endüstriyel ambalaj, tüketici ambalaj ürünleri,
dağıtım ve orman ürünleri alanlarında faaliyetlerde bulunmaktadır. IP’nin doğrudan
veya dolaylı kontrolüne sahip herhangi bir hissedarı veya hissedarlar grubu
bulunmamaktadır. 2007 yılı sonu itibariyle IP hisselerinin en az %5’ine sahip
hissedarlar aşağıdaki gibidir:
Tablo:1 IP Ortaklık yapısı
Hissedarlar Pay Adedi (%)
Morgan Stanley/Van Kampen Asset Management 9,3
Capital Research & Management Company 7,9
T Rowe price Associates, Inc. 7,6
State Street Bank and Trust Company 6
Diğer 69,2
Toplam 100
Dosya mevcudu bilgilerde, IP’nin Türkiye’de hisselerinin tamamına sahip olduğu bir
iştiraki bulunmadığı belirtilmektedir. Şirket Türkiye’de Olmuksa International Paper
Sabancı Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. (Olmuksa)’de %43,7 oranında hisseye sahiptir. 60
Olmuksa’nın geri kalan hisselerinden %43,7’si Ömer Sabancı Holding S.A.’nın
kontrolünde bulunurken %12,54’lük hissesi halka açık durumdadır. IP, Olmuksa
üzerinde ortak kontrole sahiptir. Olmuksa’nın Türkiye’de altı tesisi bulunmakta ve bu
tesislerde oluklu karton ve oluklu mukavva kutu üretimi gerçekleştirmektedir.
Olmuksa, sadece oluklu mukavva kutu satışı gerçekleştirmekte olup, Olmuksa’nın
oluklu mukavva kutu malzemesi satışı bulunmamaktadır.
IP, 2007 yılında Türkiye’de oluklu mukavva kutu malzemeleri satışından (…………)
YTL, kağıt satışından (…………) YTL ve hamur satışından (…………) YTL olmak
üzere toplam (…………) YTL gelir elde etmiştir. IP’nin Türkiye’den elde ettiği cironun
dağılımı aşağıdaki gibidir: 70
Tablo 2: IP Türkiye Cirosu
Faaliyet Ciro
Oluklu mukavva kutu malzemeleri (………..) YTL
Kağıt (………..) YTL
Hamur (………..) YTL
Toplam (………..) YTL
Dosya mevcudu bilgilerde, IP’nin Türkiye’de gerçekleştirdiği oluklu mukavva kutu
malzemesi satışının büyük bölümünün Amerika’daki tesislerden doğrudan
Olmuksa’ya yapılan satışlardan oluştuğu ve bu satışların 2007 yılında (..……) metrik
ton ve (…………) YTL tutarında olduğu belirtilmektedir. Ayrıca, 2007 yılında IP,
Türkiye’deki distribütörleri Heinzel Import-Export Inc.’e (………) metrik ton ve Dentas
08-40/538-203
3
Ambalaj ve Kağıt San. A.Ş.’ye de (………) metrik ton oluklu mukavva kutu malzemesi
satışı gerçekleştirmiştir.
H.1.2. Weyerhaeuser Company (Weyerhaeuser) 80
Weyerhaeuser, esas olarak orman ürünleri endüstrisi alanında faaliyet
göstermektedir. Bu alandaki işleri beş iş koluna ayrılmaktadır: selüloz lifleri, ambalaj
ve kağıt, emlak, ormanlık araziler ve orman ürünleridir. Weyerhaeuser’in devir
işlemine konu “Hedef İşi”, kutu kartonu, ambalajlama ve geri dönüşüm faaliyetlerine
ilişkin bütün varlıkları kapsamına almaktadır.
Kutu Kartonu: liner kutusu, orta, beyaz üst (top) liner kutusu, kraft torba
kağıtları (hepsi oluklu ambalaj, kraft kese ve torbaların üretiminde
kullanılmaktadır).
Ambalajlama: Kutular, lamine kutular, tri-wallTM (ağır malzemelerin
ambalajlanmasında kullanılmaktadır), tabakalar (sheets) 90
(hepsi ürünlerin nakledilmesi ve diğer çeşitli kullanımlar için oluklu ambalaj
üretmek amacıyla kullanılmaktadır).
Geri dönüşüm: kullanılmış oluklu kutular, kullanılmış ofis kağıtları, diğer geri
dönüşebilir malzemeler (hepsi kağıt ve diğer ürünlerin üretiminde
kullanılmaktadır).
Kraft kese ve torbalar: kraft kese, fast food yiyecekler için, kraft torbalar ise
perakende satış marketlerinde kullanılmaktadır.
Diğer ürünler: SpacekraftTM (yüksek hacimli ambalajlama ürünü) ve yığın
ambalajı (yüksek yoğunlukta ürünlerin nakliyesi için kullanılmaktadır),
mürekkepler ve tabaklar (oluklu ambalaj için baskı), baskı öncesi liner kutu 100
(gelişmiş grafik ambalajı üretmek için kullanılmaktadır).
2007 yılında Weyerhaeuser’in Hedef İşi, Türkiye’ye sadece oluklu mukavva kutu
üretiminde kullanılan (……..) metrik tonluk kraft liner satışı ve (……..) metrik tonluk
fluting satışı gerçekleştirmiştir. Weyerhaeuser’ın ortaklık yapısı aşağıdaki şekildedir:
Tablo 3: Weyerhaeuser Ortaklık Yapısı
Hissedarlar Pay Adedi (%)
Capital World Investors 11,5
Capital Research Global Investors 5,5
Franklin mutual Advisors, LLC 6,7
Diğerleri 76,3
Toplam 100
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirim konusu işlem Weyerhaeuser’in Hedef İşi’nin tamamının IP tarafından
devralınmasına ilişkindir. Weyerhaeuser’in Hedef İşi, kutu kartonu ambalajlama ve 110
geri dönüşüm faaliyetlerini kapsamaktadır. Dosya mevcudundan, Weyerhaeuser’in
Türkiye’ye oluklu mukavva kutu malzemeleri satışı gerçekleştirdiği anlaşılmıştır.
Oluklu mukavva kutu malzemeleri, oluklu mukavva üretiminde, oluklu mukavva ise
daha sonra oluklu karton kutuların üretiminde kullanılmaktadır. Oluklu mukavva kutu
malzemeleri, içine geri dönüştürülmüş kağıt liflerin katıldığı odun liflerinden (kraftliner)
veya tamamen geri dönüştürülmüş kağıt liflerinden üretilmektedir. Geri
08-40/538-203
4
dönüştürülmüş liner aynı zamanda “testliner” olarak da adlandırılmaktadır. Oluklu
mukavva kutu malzemeleri, düz iç ve dış katmanlara (kraftliner veya testliner)
ilaveten oluk olarak da adlandırılan ve genellikle geri dönüştürülmüş kağıtlardan
yapılan oluklu mukavva tabakalara da sahiptir. 120
IP, büyük kısmı Olmuksa aracılığıyla olmak üzere Türkiye’de oluklu mukavva satışı
gerçekleştirmektedir. Weyerhaeuser’in Hedef İşi ise Türkiye’ye kraftliner ve fluting
(oluklu mukavva kutu malzemesi) satışı gerçekleştirmektedir. Dolayısıyla bu dosya
kapsamında ilgili ürün pazarı “oluklu mukavva kutu malzemeleri pazarı” olarak
belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili coğrafi pazar, devralma işlemi açısından ilgili ürün pazarında ülkenin herhangi
bir bölgesindeki rekabet koşullarının diğer bölgelerden farklılık göstermemesi, bir
başka deyişle rekabet koşullarının ülkenin tamamında homojen bir yapı sergilemesi
nedeniyle “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir. 130
H.3. Değerlendirme
H.3.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
Weyerhaesuer ve IP arasında imzalanan 15.3.2008 tarihli Satın Alma Anlaşması
uyarınca IP, Weyerhaesuer’in Hedef İşi’ne ait aktiflerin (Devreden Aktifler) ve bu
aktifler içindeki, kapsamındaki ve bu aktiflere yönelik haklarının, unvanlarının ve
paylarının tümünü devralacaktır. Dolayısıyla, devir işlemi ile birlikte Hedef İş’in
kontrolü tamamıyla IP’e geçecektir. Bu nedenle dosya konusu işlem, 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 2. maddesinin “herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi” 140
şeklindeki (b) bendi kapsamında bir devralma işlemidir.
H.3.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 4. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
Söz konusu devralma işleminin aynı Tebliğ’in, “İzne Tabi Birleşme veya Devralmalar”
başlığı altındaki 4. maddesinin; “Bu Tebliğ’in 2. maddesinde belirtilen bir birleşme
veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin,
ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar
paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam
cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin
almaları zorunludur.” hükmü uyarınca, Tebliğ’de belirtilen ciro ve pazar payı eşiklerini
aşıp aşmadığının incelenmesi gerekmektedir. 150
IP’nin 2007 yılında Türkiye oluklu mukavva kutu malzemeleri pazarında elde ettiği
ciro (…………..) YTL’dir. 2007 yılında Weyerhaeuser’in Türkiye’de oluklu mukavva
kutu malzemeleri satışından elde ettiği ciro ise (…………..) YTL’dir. Bu durumda,
tarafların oluklu mukavva kutu malzemeleri pazarında 2007 yılı toplam cirosu
(…………..) YTL’dir. Bu tutar, Tebliğ’de öngörülen 25 milyon YTL eşiğini aşmaktadır.
Dosya mevcudunda, 2007 yılı için Türkiye’deki toplam oluklu mukavva kutu
malzemeleri pazarının 1.520.000 metrik ton olarak tahmin edildiği, IP’nin Türkiye’ye
yaptığı satışların toplam (…….) metrik ton olduğu, Weyerhaesuer’in ise (…….) metrik
ton kraftliner ve (…….) metrik ton fluting satışı gerçekleştirmiş olduğu bilgisine yer
verilmektedir. Pazar payları açısından ise IP’nin 2007 yılında oluklu mukavva kutu 160
malzemeleri pazarındaki pazar payı yaklaşık % (…) ve Weyerhaeuser’ın payı ise
yaklaşık % (…) olup tarafların toplam pazar payı, % (…)’dir.
08-40/538-203
5
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde incelemeye konu devralma işleminde,
oluklu mukavva kutu malzemeleri pazarı açısından 1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen
ciro eşiğinin aşıldığı görülmektedir. Bu bakımdan söz konusu işlem, Rekabet
Kurulu’nun iznine tabi bir devralmadır.
H.3.3. 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, bir birleşme veya devralmanın
yasaklanabilmesi için işlemin, hakim durum yaratarak ya da mevcut bir hakim
durumu güçlendirerek ilgili piyasada rekabeti önemli ölçüde azaltması gerekmektedir. 170
İşlemin taraflarından IP’in oluklu mukavva kutu malzemeleri pazarındaki pazar
payının % (…), Weyerhaeuser’ın ise % (…) ve tarafların toplam pazar payının
yaklaşık % (…) olduğu göz önünde bulundurulduğunda mevcut bir hakim durumun
olmadığı ve işlem sonrasında ilgili ürün pazarında hakim durum yaratılmasının söz
konusu olmadığı sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla, söz konusu devralma işleminin,
Kanun’un 7. maddesi kapsamında izin verilebilecek bir devralma olduğu sonucuna
ulaşılmıştır.
H.3.4. Yan Sınırlamalar
Taraflar arasında yapılan Satın Alma Anlaşması’nın 6.17. maddesi, “Satıcının iş teklif
etmeyeceğine dair taahhüt”ü düzenlemektedir. Buna göre Satıcı, kapanış tarihinden 180
sonraki 2 yıllık süre boyunca “Devredilen Personeli” kışkırtmayacak, yeniden işe
almayacak veya ücretle çalıştırmayacak ve iştiraklerinin de bunları yapmamalarını
sağlayacaktır. Bununla birlikte, özel olarak bu bireyleri hedeflemeyen genel bir
reklam veya teklif programı formundaki teklif için veya iş için istihdamı Satıcı
tarafından ücretle çalıştırılma tarihinden en az 12 ay önce sona ermiş olan bir
Devredilen Personelin istihdamı için bu durum geçerli olmayacaktır.
Bilindiği gibi rekabet yasakları, alıcıların yaptıkları yatırımların karşılıklarını tam olarak
almalarının bir aracı olarak görülmektedir. Genel olarak rekabet yasaklarının yan
sınırlama olarak değerlendirilebilmesi için;
yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma, 190
sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma,
orantılılık
kriterlerini sağlaması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Anlaşma ile satıcılara getirilen rekabet etmeme yükümlülüğünün
yoğunlaşma işlemi ile doğrudan ilgili ve gerekli olduğu, yükümlülüğün sadece
devreden tarafa getirildiği ve üçüncü kişilerin ticari faaliyetlerini sınırlayıcı bir yönü
bulunmadığı tespit edilmekte ve rekabet etmeme yükümlülüğünün devredilen Hedef
Şirketler’in personelini iki yıl süreyle istihdam etmemekle sınırlı olması sebebiyle
kapsam ve süresinin de makul olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
I. SONUÇ 200
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin,
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
08-40/538-203
6
söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy