Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2017-1-35 (Devralma)
Karar Sayısı : 17-23/365-158
Karar Tarihi : 19.07.2017
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER: Zeynep ŞENGÖREN ÖZCAN, Zekeriya TURAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Deere & Company
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Esra UÇTU,
Av. Anıl ACAR, Av. Hakan DEMİRKAN
Yıldız Mah. Çitlenbik Sok. No:12 Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Wirtgen Group Holding GmbH’ye ait belirli şirketlerin
hisselerinin ve Wirtgen Group Holding GmbH’ye ait malvarlıklarının Deere &
Company tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.06.2017 tarihinde giren bildirim üzerine
düzenlenen 13.07.2017 tarih ve 2017-1-35/Öİ sayılı Ön İnceleme Raporu görüşülerek
karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleme izin verilmesinde sakınca
bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Bildirim kapsamında; Wirtgen Group Holding GmbH’nin (WIRTGEN HOLDING) belirli
şirketlerinin hisselerinin ve malvarlıklarının Deere & Company (DEERE) tarafından
devralınması işlemine izin verilmesi talep edilmektedir.
(5) İşlemin temelini, taraflar arasında 31.05.2017 tarihinde imzalanan Hisse ve Malvarlığı
Alım Satım Sözleşmesi (Sözleşme) oluşturmaktadır. Bu Sözleşme ile DEERE,
WIRTGEN HOLDING’in tek hissedarı konumunda olan nihaî ana şirketi olan Wirtgen
Group GmbH’ye (WIRTGEN GROUP) ait 30 adet ekonomik birim ve iştirakler ile birlikte
WIRTGEN HOLDING’e ait belirli malvarlıklarını devralacaktır. Sözleşme’nin ekinde yer
alan bahse konu devre konu şirketlerin unvanları; (…..) şeklindedir.
(6) Ayrıca işleme ilişkin ülkemiz dışında Avrupa Komisyonu, Çin Halk Cumhuriyeti Ticaret
Bakanlığı ve Amerika Birleşik Devletleri Adalet Bakanlığı/Federal Ticaret Komisyonuna
da bildirim yapıldığı ve söz konusu rekabet otoritelerinden hâlihazırda izin kararı alındığı
Bildirim Formunda ifade edilmiştir.
(7) Bildirimi yapılan işlem sonucunda yukarıda sayılan WIRTGEN HOLDING’e ait
iştiraklerin kontrolü WIRTGEN GROUP’tan DEERE’e geçecek ve bu şirketlerin kontrol
yapısında kalıcı olarak değişiklik meydana gelecektir. Bu çerçevede işlem, 2010/4 sayılı
Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in
(2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesi çerçevesinde bir devralmadır. Ayrıca, tarafların
cirolarının 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasında öngörülen eşikleri
aşması nedeniyle işlemin Kurulumuzun iznine tabi olduğu anlaşılmıştır.
17-23/365-158
2/5
(8) Devralan şirket olan DEERE, Türkiye’deki faaliyetlerini John Deere Makinaları Ltd. Şti.
(DEERE TÜRKİYE) aracılığıyla dizel motorlar ve tarım ekipmanının pazarlanması ve
dağıtımı alanında gösterirken, WIRTGEN HOLDING bünyesinde bulundurduğu, Wirtgen
GmbH, Joseph Vogele AG, Hamm AG, Kleemann GmbH, Benninghoven GmbH & Co.
KG, Wirtgen Ankara Makine Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., Wirtgen Ankara Makine İstanbul
Deri ve Endüstri Serbest Bölge Şubesi aracılığıyla sıkıştırıcılar, geri dönüşüm
makineleri, silindirler, asfalt plentleri, paletli sericiler, yol sericileri, soğuk kazıma
makineleri, taşınabilir kırıcılar ve taşınabilir ayrıştırma makineleri alanlarında faaliyet
göstermektedir. Aşağıda işleme ilişkin etkilenen pazarlar ile bu pazarların satış değeri
ve satış miktarı üzerinden paylarına yer verilmiştir:
Tablo 1: Etkilenen Pazarlar ve Pazar Payları (Satış Değeri Üzerinden)
Etkilenen Pazar (Yatay/ Dikey)
Dünya Pazar Payı (2016, %) Türkiye Pazar Payı (2016, %)
DEERE WIRTGEN DEERE WIRTGEN
Dizel Motorlar Dikey (…..) (…..) (…..) (…..)
Sıkıştırıcılar Dikey (…..) (…..) (…..) (…..)
Asfalt makineleri Dikey (…..) (…..) (…..) (…..)
Kırıcılar Dikey (…..) (…..) (…..) (…..)
Ayrıştırma makineleri Dikey (…..) (…..) (…..) (…..)
Tablo 2: Etkilenen Pazarlar ve Pazar Payları (Satış Miktarı)
Etkilenen Pazar (Yatay/ Dikey)
Dünya Pazar Payı (2016, %) Türkiye Pazar Payı (2016, %)
DEERE WIRTGEN DEERE WIRTGEN
Dizel Motorlar Dikey (…..) (…..) (…..) (…..)
Sıkıştırıcılar Dikey (…..) (…..) (…..) (…..)
Asfalt makineleri Dikey (…..) (…..) (…..) (…..)
Kırıcılar Dikey (…..) (…..) (…..) (…..)
Ayrıştırma makineleri Dikey (…..) (…..) (…..) (…..)
(9) Devralma işleminin taraflarının faaliyetleri ve etkilenen pazarlar incelendiğinde; DEERE
tarafından üretilen ve satılan dizel motorlar, teknik olarak, yapı ve madencilik
ekipmanında kullanılabilmekte, bu da DEERE’ın dizel motorları ile WIRTGEN
GROUP’un ürettiği yapı ve madencilik ekipmanı, arasında birtakım potansiyel dikey
ilişkilere neden olmaktadır. Bununla birlikte WIRTGEN GROUP, Türkiye’de veya dünya
genelinde DEERE’dan dizel motor satın almadığı gibi, DEERE’in ürünlerinde
kullanılabilecek parçaları da üretmemektedir.
(10) Yatay Olmayan Birleşme ve Devralmaların Değerlendirilmesi Hakkında Kılavuz’un
(Kılavuz) 12. paragrafında, yatay olmayan birleşmelerin, genel olarak yatay birleşmelere
kıyasla,hakim durum yaratmak ve mevcut bir hakim durumu güçlendirmek suretiyle
rekabeti önemli ölçüde azaltma ihtimalinin daha düşük olduğu belirtilmekte ve
devamında bu tür birleşmelerin çifte tekelci fiyatlamanın ortadan kalkması ve işlem
maliyetlerinin azalması gibi etkinlikler doğurabileceği ifade edilmektedir. Kılavuz’un 25.
paragrafında ise yatay olmayan birleşme işlemleri sonucunda ortaya çıkan birleşik
teşebbüs, birleşme sonrasında söz konusu ilgili pazarlardan en az birisinde hâkim
durumda olmadıkça birleşme işleminin rekabeti olumsuz şekilde etkilemeyeceği kabul
edilmiştir. Ayrıca Kılavuz’un 27. paragrafında “…birleşik teşebbüsün her bir pazardaki
pazar payının %25’in altında olması halinde, yatay olmayan birleşmelerin rekabet
bakımından olumsuz etkilerinin, incelemenin derinleştirilmesini ve birleşmenin
yasaklanmasını gerektirecek düzeyde olmadığı varsayılabilir.” ifadesi yer almaktadır.
Tablo 1 ve 2’de görüldüğü üzere 2016’da DEERE’in, dizel motorların satışı pazarında
hem değer hem de satış miktarı bakımından dünyadaki pazar payı %(…..), Türkiye’deki
pazar payı ise %(…..) seviyesindedir. Yine sıkıştırıcılar ve taşınabilir ile sabit kırıcıların
dahil olduğu toplam kırıcılar pazarında WIRTGEN GROUP’un satış değeri ve satış
miktarı üzerinden hesaplanan 2016 yılı Türkiye ve dünya pazar payı %(…..)'in
altındadır. Bu açıdan bahse konu makineler ve dizel motorlar açısından devralma
17-23/365-158
3/5
sonrası hâkim durum yaratılması veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesi ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılması söz konusu değildir.
(11) Diğer taraftan yol yapım ve diğer yüzey işleme ekipmanı (asfalt makineleri) ve
ayrıştırma makineleri açısından 2016 yılında WIRTGEN GROUP’un satış değeri olarak
Türkiye’de elde ettiği pazar payları sırasıyla yaklaşık %(…..) ve %(…..), dünyada elde
ettiği pazar payları ise %(…..) ve %(…..)’tür. Bu nedenle söz konusu pazarlar
bakımından işlemin etkilerinin daha detaylı incelenmesi gereklidir.
(12) Kılavuz’da ifade edildiği üzere, dikey birleşmelerin ortaya çıkarabileceği muhtemel
rekabet karşıtı sonuç, birleşme nedeniyle mevcut ve potansiyel rakiplerin tedarik
kaynaklarına ya da pazarlara erişiminin engellenmesi ve bu yolla söz konusu rakiplerin
rekabet edebilme imkânı ya da güdüsünün azaltılması, bir başka deyişle “pazar
kapama”dır. Pazar kapama, girdi kısıtlaması veya müşteri kısıtlaması şeklinde
gerçekleşebilmektedir. Girdi kısıtlaması; birleşme sonrasında birleşik teşebbüsün, alt
pazardaki rakiplerin ihtiyacı olan önemli girdilere erişimini kısıtlaması ve bu yolla
rakiplerin maliyetlerini artırması olarak ifade edilebilir. Müşteri kısıtlaması ise; birleşme
sonrasında birleşik teşebbüsün, üst pazardaki rakiplerin yeterli müşteri tabanına
erişimini kısıtlaması anlamına gelmektedir. Bu noktada Kılavuz’da girdi ve müşteri
kısıtlamasında, öncelikle teşebbüsün bu kısıtlamaya gidebilecek imkânı olup
olmadığının; girdinin veya müşterilerin pazardaki faaliyetler bakımından önemi,
teşebbüsün pazar gücü, alternatif temin veya tedarik kaynaklarının varlığı çerçevesinde
değerlendirilebileceği belirtilmiştir. Bununla birlikte bu imkânın varlığının, işlem
sonrasında rekabeti sınırlayıcı etkilerin ortaya çıkacağının kabul edilmesinde tek başına
yeterli olmadığı, bu imkânın yanında teşebbüslerin bu kısıtlamaya gitme güdülerinin de
ortaya konması gerektiği ifade edilmiştir.
(13) DEERE’nin dizel motorlar pazarında Türkiye’de %(…..) ve dünyada %(…..) gibi çok
küçük bir pazar payına sahip olduğu göz önüne alındığında, işlem sonrasında rakip yol
yapım ve diğer yüzey işleme ekipmanları (asfalt makineleri) ve ayrıştırma makineleri
üreticilerinin dizel motorlara bir başka deyişle girdiye erişimini kısıtlama imkanının
bulunmadığı değerlendirilmektedir.
(14) Müşteri kısıtlaması bakımından yapılacak değerlendirmelerde ise yol yapım ve diğer
yüzey işleme ekipmanları (asfalt makineleri) ve ayrıştırma makineleri pazarında
WIRTGEN HOLDING’e ait şirketlerin pazardaki konumunun üst pazarda yer alan dizel
motor üreticilerinin müşteri tabanına erişimini kısıtlamaya imkan verip vermediği
incelenmelidir. Bu incelemede üst pazardaki mevcut ve potansiyel rakiplerin alt pazarda
ürünlerini satabilecekleri yeterli alternatiflerin bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.
Kılavuz’un 62. paragrafında, müşteri kısıtlamasının rekabet bakımından bir endişe
yarattığının kabul edilebilmesi için söz konusu dikey birleşmenin tarafı olan alt pazar
biriminin önemli bir müşteri olması ve alt pazarda ciddi pazar gücüne sahip olması
gerektiği belirtilmektedir. WIRTGEN GROUP’un ayrıştırma makineleri pazarında
Türkiye’deki pazar payı %(…..)’lere ulaşmakla birlikte, bu pazardaki diğer büyük oyuncu
olan (…..)’in pazar payı %(…..)’ları bulmaktadır. Yol yapım ve diğer yüzey işleme
ekipmanı pazarında WIRTGEN GROUP Türkiye’de yaklaşık %(…..) oranında bir pazar
payına sahipken, pazarda aralarında (…..)’ın da bulunduğu diğer büyük rakiplerinin
pazar payları %(…..), %(…..) ve %(…..)’dir. Dolayısıyla, WITGEN GROUP alt pazarda
müşteri kısıtlamasına yol açacak ciddi bir pazar gücüne sahip değildir.
17-23/365-158
4/5
(15) Öte yandan, pazarın küresel niteliği ve alt pazardaki oyuncuların çeşitliliği de yapılacak
değerlendirme bakımından ayrıca önem taşımaktadır. İlk olarak, bahse konu makineler
genellikle tek bir üretim tesisinde üretilip dünyanın diğer bölgelerine bu tesislerden
ulaştırılmaktadır. Bir başka deyişle söz konusu makinelerin üretimi bakımından pazarın
Türkiye’den daha geniş bir biçimde tanımlanması da mümkündür. Nitekim Bildirim
Formunda, söz konusu inşaat makineleri pazarlarında, pazarın küresel ölçekte
tanımlanabileceği, zira pazardaki oyuncuların Caterpillar, Komatsu, Liebherr ve Volvo
gibi küresel ölçekte faaliyet gösteren teşebbüsler olduğu, yoğun bir sermaye
gerektirmesi nedeniyle bahse konu makinelerin diğer pazarlara ihraç etmek amacıyla
sınırlı sayıdaki fabrikalarda gerçekleştirildiği ifade edilmektedir. Bildirim konusu dosya
kapsamında devre konu WIRTGEN HOLDING şirketlerinin Türkiye’de herhangi bir
üretim faaliyeti bulunmamakta, bu şirketler üretimlerini Almanya ve Hindistan’daki
fabrikalarda gerçekleştirmektedirler. Türkiye pazarına ise söz konusu fabrikalarda
üretilen makineler Almanya’da yerleşik şirketler veya WIRTGEN Türkiye vasıtasıyla
pazarlanmaktadır. İncelenen dosya kapsamında ortaya çıkan dikey örtüşmenin dizel
motorların sıkıştırıcılar, kırıcılar, ayrıştırıcılar ve yol yapım ekipmanının üretiminde
kullanılıyor olmasından kaynaklanması sebebiyle, dosya kapsamında tarafların küresel
pazardaki konumlarının değerlendirilmesi daha uygun olacaktır. WIRTGEN GROUP’un
asfalt makineleri pazarında birleşme öncesi dünyadaki pazar payı %(…..) ve
ayrıştırıcılar pazarında birleşme öncesi dünyadaki pazar payı %(…..)’tür. İşlem
taraflarının dünya pazar paylarının ise Türkiye’deki paylarından çok daha küçük olduğu,
dolayısıyla işlemin müşteri kısıtlamasına yol açmayacağı kanaatine ulaşılmıştır.
(16) Dosya kapsamında işlemin pazar kapamaya yol açıp açmadığının değerlendirilmesinde
önem arz eden diğer husus ise dizel motor üreticilerinin farklı alanlarda kullanılan çeşitli
makineler için üretim yapmalarıdır. Motor üreticileri sadece bahsi geçen makineler için
değil tarım, inşaat, madencilik alanlarında kullanılan pek çok farklı makine için motor
üretimi gerçekleştirmekte, dolayısıyla müşteri tabanları dosya kapsamında incelenen
makine pazarlarından daha geniş bir pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerden
oluşmaktadır. Bu husus ise, DEERE’nin dizel motoru üretimi alanındaki rakiplerinin
çeşitli pazarlarda satış yapabilecekleri pek çok alternatif müşterinin varlığına işaret
etmekte ve işlem sonrasında müşteri kısıtlaması yoluyla rekabetin engellenmesinin söz
konusu olmayacağı yönündeki tespitleri kuvvetlendirmektedir.
(17) Yukarıda sunulan tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde; bildirim konusu işlem
sonucunda Türkiye’de etkilenen pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğuracak ölçüde hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun
güçlendirilmesinin söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır.
17-23/365-158
5/5
H. SONUÇ
(18) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan
nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme
izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy