Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-2-154 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-52/788-317
Karar Tarihi : 11.9.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler :Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER : İbrahim AYDEMİR, Ayşe Özlem UZUN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - WPP Group Plc.
Temsilcisi: Av. Mehmet GÜN
Esentepe Mah. Kore Şehitleri Cad. No: 17 Şişli/İstanbul
20
D. TARAFLAR : - WPP Group Plc.
27 Farm street Londra W1J5RJ, İNGİLTERE
- Taylor Nelson Sofres Plc. şirketi hissedarları
E. DOSYA KONUSU: WPP Group Plc.’nin grup şirketleri aracılığıyla Taylor
Nelson Sofres Plc. şirketini hisselerini kamuoyuna teklif yoluyla devralması
işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 04.08.2008 tarih ve 120 sayı ile intikal eden
ve eksiklikleri en son 19.08.2008 tarih ve 5438 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine, 30
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 22.8.2008 tarih ve
2008-2-154/Öİ-08-İA sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 27.8.2008 tarih ve
REK.0.06.00.00-120/270 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-52 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Devralma Raporu’nda; WPP Group Plc.’nin
Taylor Nelson Sofres Plc. hisselerinin tamamını devralması işleminin 1997/1 sayılı
Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, söz konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un
7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu 40
güçlendiren ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğuran bir nitelik taşımadığı ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Devralan Taraf
- WPP Group Plc. (WPP)
İngiltere, Londra menşeli uluslar arası bir grup olan WPP, şirketleri aracılığıyla
reklamcılık, pazarlama veri hizmetleri (medya yönetimi ve pazarlama araştırmaları da
08-52/788-317
2
dahil olmak üzere) öngörü ve danışmanlık, halkla ilişkiler ve kamu işleri, marka
oluşturma ve kimlik, sağlık bakım hizmetleri ve uzman iletişim, doğrudan tanıtım 50
hizmetleri de dahil olmak üzere pazarlama iletişim hizmetleri sunan bir holding
şirketidir. Şirket Londra ve New York Borsalarına kayıtlı olup 106 ülkede faaliyet
göstermektedir.
- Kantar Grup
Pazarlama araştırmalarının çeşitli alanlarında uzmanlaşmış şirketler topluluğu olan
Kantar Grup, tamamıyla WPP’e ait olup 60 ülkede faaliyet göstermektedir.
- Millward Brown
Millward Brown, Kantar Grup bünyesinde yer almaktadır. Şirketin Türkiye’deki iştiraki
2000 yılında İstanbul’da kurulmuş olan Millward Brown Pazar Araştırmaları Tic. ve Ltd.
Şti. (Millward Brown Türkiye)’dir. Şirket, pazarlama araştırmaları alanında Türkiye’de 60
özellikle kalitatif, kantitatif, tek seferlik ve müşteriye özel araştırmalar konusunda
uzmanlaşmıştır. Milward Brown Türkiye’nin kendisinin hissedar olduğu şirketler;
Capitol Halkla İlişkiler ve İletişim Hizmetleri A.Ş., OgilvyOne Doğrudan Pazarlama
A.Ş., On Ogilvy Healthworld Reklamcılık Hizmetleri A.Ş., Ogilvy Mather Reklamcılık
A.Ş.’dir.
- AGB Nielsen Media Research (AGB Nielsen)
AGB Nielsen, WPP ve Nielsen tarafından 2004 yılında %50-50 hisseyle kurulan bir
ortak girişimdir. Şirket, televizyon izleme ölçümü (TAM; Television Audience
Measurement) hizmetleri sunmaktadır. Şirketin faaliyet kapsamı güvenilir, şeffaf ve
bağımsız bir izleyici ölçüm sistemine göre belirlenen ve reklam işleri için TV 70
istasyonları, medya planlamacılar ve reklamcılar tarafından kullanılacak olan ortak bir
ölçüm birimi (currency) oluşturmaktır. Ortak girişimin Türkiye’deki iştiraki AGB Nielsen
Media Research Türkiye (AGB Nielsen Türkiye)’dir.
AGB Nielsen Türkiye de, televizyon izleyici ölçümü işiyle iştigal etmektedir. Bugün
panel, 2500 hane halkının oluşturduğu kentli Türk nüfusunu temsil etmektedir. Şirket,
TİAK (Televizyon İzleme Araştırma Kurulu) ile 1992 yılında imzalanan anlaşma
uyarınca TAM hizmet sağlayıcı olarak faaliyet göstermektedir. Mevcut anlaşma 2010
yılına kadar geçerli olup 3 yıl daha uzatılma imkanına sahiptir.
Pazarlama araştırmaları pazarında şirket ayrıca reklam ve medya şirketlerine hedef
grup endeksi (TGI, Target Group Index) hizmeti de sunmaktadır. 80
H.1.2. Devredilen Taraf
- Taylor Nelson Sofres Plc. (TNS; TNS Global)
Londra Borsası’nda işlem gören TNS, pazarlama araştırmaları ve piyasa bilgisi
alanında Afrika, Asya Pasifik, Amerika, Avrupa ve Ortadoğu’da 80’den fazla ülkede
faaliyet gösteren bir bilgi danışmanlık grubudur. Şirket iki temel alanda pazarlama
araştırmaları ve piyasa bilgisi hizmetleri sunmaktadır:
- Müşteriye özel olmayan geniş çaplı/sürekli pazar araştırması: Bu araştırma
yönteminde bilgiler düzenli olarak sürekli yapılan panellerden toplanmaktadır.
- Müşteriye özel pazar araştırması: Bu yöntemde tek seferlik / sürekli sözleşmeler
bireysel müşterilerin ihtiyaçlarına göre hazırlanır. 90
TNS’nin müşteriye özel olmayan geniş çaplı hizmetleri, TNS Worldpanel ve TNS Media
tarafından sağlanmaktadır. TNS Worldpanel, Grubun sürekli tüketici panelleri
vasıtasıyla tüketicilerin satın alma davranışlarını ölçen ve izleyen sürekli tüketici satın
08-52/788-317
3
alma işini yapmaktadır. Öte yandan TNS Media ise stratejik medya istihbaratı ve
izleyici ölçümü işi yapmaktadır.
- TNS Piar Danışmanlık ve Ticaret A.Ş. (TNS Piar)
TNS’nin Türkiye’deki bağlı şirketi TNS Piar, 1974 yılında İstanbul’da kurulmuştur.
Şirket, çeşitli sektörlerde pazar araştırma verileri ve içgörü hizmetleri sağlamaktadır.
Ayrıca, Türkiye’de yazılı basın ölçümü hizmetine yönelik olarak kurulan MEK
(Müşterek Endüstri Komitesi) olan BİAK (Basın İzleme Araştırmaları Kurulu)’a yazılı 100
basın ölçümü hizmeti de sunmaktadır.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
WPP ve TNS, her ikisi de pazarlama araştırma hizmetleri ve medya hizmetleri
pazarlarında global düzeyde faaliyet göstermektedir. Türkiye‘de ise WPP hem
pazarlama araştırma hizmetleri pazarında hem de AGB Nielsen Türkiye aracılığıyla
TAM pazarında faaliyet göstermekte, TNS ise TNS Piar aracılığıyla pazarlama
araştırmaları pazarında ve yazılı basın ölçüm hizmetleri pazarında faaliyet
göstermektedir. Tarafların televizyon izleme ölçümü ve yazılı basın ölçüm hizmetleri
pazarlarında örtüşen faaliyetleri bulunmamaktadır. Bu bakımdan, başvuru konusu 110
devralma işlemi, en geniş çerçevede, pazarlama araştırma hizmetleri (marketing
research services) ve medya ölçüm hizmetlerini (media measurement services) de
içine alan pazarlama veri hizmetleri pazarında gerçekleşmektedir.
- Pazarlama Veri Hizmetleri Pazarı
Pazarlama veri hizmetleri, en geniş şekilde, pazarlamaya ilişkin çeşitli bilgi ve
hizmetlerin sağlanması şeklinde tanımlanmaktadır. Avrupa Komisyonu’nun VNU/AC
Nielsen ve VNU/WPP/JV kararlarında pazarlama veri hizmetleri üç kategoriye
ayrılmıştır. Buna göre;
Pazarlama Bilgi Hizmetleri: Doğrudan satış hedefi doğrultusunda bireysel
tüketiciler üzerinden verilerin sağlanması faaliyetlerini kapsamaktadır. Örneğin 120
yaş, sosyal çevre, faaliyetler, tüketim alışkanlıkları vb gibi.
Pazarlama Araştırma Hizmetleri: Güncel satın alma modellerinin ölçülmesini
kapsamaktadır.
Medya Ölçüm Hizmetleri: Televizyon, radyo, yazılı basın veya video gibi belirli
bir kitle iletişim aracının izleyici, dinleyici ve okuyucusunun ölçülmesi
hizmetlerine ilişkindir.
Devralma işleminin Türkiye’deki etkisi, pazarlama araştırma hizmetleri pazarı ile
medya ölçüm hizmetleri pazarında hissedilecektir. Medya ölçüm hizmetleri pazarında
ise özellikle televizyon izleyici ölçüm hizmetleri pazarı ve yazılı basın izleyici ölçüm
hizmetleri pazarında işlem etkili olacaktır. 130
- Pazarlama Araştırma Hizmetleri Pazarı
Pazarlama araştırma hizmetleri pazarı, tüketici ve satın alma davranışlarını ölçmeyi ve
anlamayı amaçlayan bir dizi hizmetleri kapsamaktadır. Bu hizmetin sağlayıcıları,
müşterilerine çeşitli sektörler hakkında pazar araştırmaları sunmaktadır. Pazarlama
araştırmalarında kullanılan çeşitli yöntemler aşağıdaki gibidir.
1. Kalitatif ve kantitatif
2. Müşteriye özel ve müşteriye özel olmayan
3. Tek seferlik ve sürekli
08-52/788-317
4
4. Tüketici panelleri ve erişim panelleri
- Medya Ölçüm Hizmetleri Pazarı 140
Medya ölçüm hizmetleri ise belirli bir kitle iletişim aracını izleyenler, dinleyenler veya
okuyanlar üzerinden alınan verilerin (reyting verileri de dahil olmak üzere) elde
edilmesini kapsamaktadır. Medya ölçümü sağlayıcıları bu hizmetleri medya sahiplerine
(örneğin yayıncılara), reklam ajanslarına ve medya satın alanlara sunmaktadır.
İşlemin tarafları dünya çapında TAM hizmetleri, video, radyo ve yazılı basın ölçüm
hizmetleri de dahil olmak üzere medya ölçüm hizmetleri pazarında aktiftirler.
Türkiye’de ise TNS sadece yazılı basın ölçümleri pazarında aktif iken WPP, ortak
girişim şirketi AGB Nielsen Türkiye aracılığıyla TAM hizmetleri alanında faaliyet
göstermektedir. Gerek Komisyon’un VNU/WPP/JV kararında gerekse Rekabet
Kurulu’nun WPP/Nielsen kararında TAM pazarı, medya ölçüm hizmetleri içinde ayrı bir 150
pazar olarak tanımlanmıştır. Bu sebeplerle TAM hizmetleri pazarı ile yazılı basın
izleyici ölçümleri pazarlarının medya ölçüm hizmetleri pazarı içinde ayrı pazarlar olarak
tanımlanabileceği sonucuna varılmıştır.
Bu bilgiler ışığında, ilgili devralma işleminde en geniş kapsamda ilgili ürün pazarının
“pazarlama veri hizmetleri pazarı” olarak tanımlanabileceği, bununla birlikte her bir
tarafın uzmanlaştığı alt pazarlar sebebiyle dosya kapsamında incelemelerin
“pazarlama araştırma hizmetleri pazarı”, “televizyon izleyici ölçümleri pazarı” ve “yazılı
basın izleyici ölçümleri pazarı” açısından yapılmasının önem arz ettiği kanaatine
ulaşılmıştır.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar 160
Gerek Televizyon İzleme Araştırma Komitesi (TİAK) ve gerekse BİAK tarafından
verilen araştırma yetkilerinin Türkiye Cumhuriyeti sınırlarını kapsayacak şekilde tespit
edilmesi ve dosya bakımından alt pazarlara inilmesini gerektirecek bir durumun söz
konusu olmaması sebebiyle dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak
tespit edilmiştir.
H.3. Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Niteliği
Bildirime konu işlem; pazarlama iletişim hizmetleri alanında faaliyet gösteren WPP’nin
grup şirketleri aracılığıyla TNS şirketi hisselerini kamuoyuna teklif yoluyla devralmasına
ilişkindir. Devralma işlemi ile TNS’in tüm kontrolü WPP’ye geçecektir. İşlem esas 170
olarak yurt dışında gerçekleşecek olup tarafların Türkiye’deki şirketleri işlemden dolaylı
olarak etkilenecektir. İşlemin gerçekleşmesinden Türkiye’de etkilenecek olan şirketler;
TNS Piar Danışmanlık ve Ticaret A.Ş., WPP’e bağlı Kantar Grubu şirketi Millward
Brown Türkiye ve WPP ile Nielsen Media Research International tarafından ortaklaşa
kurulan AGB Nielsen ortak girişimidir. Bu şirketler dışında WPP’nin Barem Research
International ile “Research Internaitonal” markası altında faaliyet gösterme yetkisi
tanıyan bir lisans anlaşması bulunmakla birlikte, söz konusu şirkette WPP’nin herhangi
bir kontrolü ve/veya hissesi bulunmamaktadır. Barem Research International anılan
lisans ile sadece Research International’ın ürün ve unvanını kullanarak pazarlama
araştırmaları sektöründe faaliyet göstermektedir. Dolayısıyla Barem Research 180
International şirketi ile Research International markası, bu devralma işlemi kapsamında
yer almamaktadır.
Devralma işlemi, tarafların çeşitli sektörlerde birbirlerinin tamamlayıcı pozisyonlarını bir
araya getirmiş olacaktır. İşlem esas olarak pazarlama araştırma hizmetleri ve medya
ölçüm hizmetleri de dahil olmak üzere pazarlama verileri hizmetleri sektörüne ilişkindir.
08-52/788-317
5
Başvuru konusu işlem, WPP’nin TNS hisseleri için yapacağı kamuoyuna teklif çağrısı
şeklinde olacaktır. Buna yönelik olarak WPP, TNS Yönetim Kurulu’na çeşitli tarihlerde
teklif sunmuştur. 3 Mayıs 2008’de WPP, TNS Yönetim Kurulu’na ilk teklifte bulunarak
TNS’nin tüm ihraç edilmiş sermayesini devralma niyetini ortaya koymuştur. TNS
Yönetim Kurulu bu teklifi reddetmiştir. 13 Mayıs 2008’de WPP, yenilenmiş teklifini 190
Yönetim Kurulu’na sunmuş, TNS bu teklifi de reddetmiştir. 2 Temmuz 2008’de WPP,
TNS’nin çıkarılmış sermayesinin tamamını devralmak için revize edilmiş bir başka
teklifi TNS Yönetim Kurulu’na sunmuştur. Birleşik Krallık devralmalar Kanunu’nun 2.4.
maddesi uyarınca, 3 Temmuz 2008’de, 2 Temmuz’da sunulan bu teklife ilişkin olarak
TNS hissedarlarına muhtemel teklifini ilan etmiştir. TNS’ye bir teklifte bulunmak üzere
şirketin niyetini göstermesi için Devralma Masası’nca getirilen 9 Temmuz 2008 son
gün tarihi uyarınca WPP, 9 Temmuz 2008’de Devralmalar Yasası’nın 2.5. maddesine
göre TNS’ye yapacağı muhtemel teklif için niyetini ilan etmiştir (2.5 Duyurusu).
İnceleme konusu başvuru da bu bağlamda WPP’nin teklifte bulunma hususundaki
Niyet Duyurusu’nun 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve 1997/1 sayılı Tebliğ açısından 200
izin talebine ilişkindir.
Kuruma intikal eden ek bilgi yazısında yer verilen bilgilere göre TNS’nin Londra
Borsası’nda işlem gören bir şirket olması vesilesiyle sahip olduğu çok sayıda münferit
hissedarı bulunmakta, bu sebeple WPP’nin TNS’i devralma işlemi bir “alım-satım
anlaşması” ile alıcı ve hissedarlar arasında hazırlanmış ve üzerinde mutabakat
sağlanmış bir sözleşme çerçevesinde gerçekleşmemektedir. WPP, Birleşik Krallık’ta
halka açık bir limited şirketin devralınmasına yönelik olarak “Devralma Kuralları”
şeklinde tespit edilen kurallar çerçevesinde yukarıda açıklanan prosedürü
gerçekleştirmiştir. Avrupa Komisyonu, WPP’nin başvurusunu bu kapsamda kabul etmiş
ve değerlendirmeye almıştır. Amerikan rekabet otoriteleri ise ilgili işleme fiilen izin 210
vermiştir.
H.3.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendine göre “herhangi bir teşebbüs ya da
kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir
kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması
veya kontrol etmesi” birleşme ve devralma sayılan hallerden sayılmaktadır.
Dosya konusu işlemde WPP, TNS’nin hisselerinin tamamını ve kontrolünü borsadaki
hissedarlardan devralmayı hedeflemektedir. İşlemin tamamlanması halinde TNS
üzerindeki kontrol el değiştirmiş olacaktır. Bu bağlamda başvuru konusu işlem Tebliğ’in
2. maddesi anlamında bir devralma işlemi niteliği arz etmektedir. 220
H.3.3. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 4. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ’in, İzne Tabi Birleşme veya Devralmalar başlığı altındaki 4.
maddesinde, “Bu Tebliğ’in 2. maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma
sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının,
piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmi
beş milyon YTL’yi [yirmi beş trilyon Türk Lirasını] aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan
izin almaları zorunludur.” hükmü yer almaktadır.
Dosyada yer alan bilgilere göre tarafların ciro ve pazar payları aşağıda sunulmaktadır.
230
08-52/788-317
6
Tablo 1: Pazarlama Araştırmaları Hizmetleri Pazarı
Şirketler 2007 Ciroları (YTL) 2007 Pazar Payları (%)
Millward Brown Türkiye
(WPP-Kantar Group Ltd.)
(…………) (….)
AGB Nielsen Türkiye (…………) (….)
TNS Piar (…………) (….)
TOPLAM (…………) (….)
Tablo 2: TAM Hizmetleri Pazarı
Şirketler 2007 Ciroları (YTL) 2007 Pazar Payları (%)
AGB Nielsen Türkiye (…………) (….)
TOPLAM (…………) (….)
AGB Nielsen Türkiye, TİAK ile yaptığı sözleşme gereği, mevcut durumda Türkiye’deki
tek TAM sağlayıcısıdır. Devralma işlemi ertesinde de bu durum değişmeyeceği için
toplam pazar payı yine % (…) olacaktır.
Tablo 3: Yazılı Basın Ölçüm Hizmetleri Pazarı 240
Şirketler 2007 Ciroları (YTL) 2007 Pazar Payları (%)
TNS Piar1 (…………) (….)
TOPLAM (…………) (….)
TNS Piar, BİAK ile yaptığı sözleşme gereği mevcut durumda Türkiye’deki tek yazılı
basın ölçüm hizmetleri sağlayıcısıdır. Dolayısıyla devralma işlemi ertesinde de toplam
pazar payı değişmeden % (…) olacaktır.
Bu çerçevede, tarafların devralma işlemi ertesinde pazarlama araştırmaları hizmetleri
pazarındaki toplam ciroları (………….) YTL’ye ulaşacak olması sebebiyle Tebliğ’de
öngörülen 25 milyon YTL eşiğini aşılmaktadır. Öte yandan hem yazılı basın izleme
ölçümleri pazarında hem de televizyon izleme ölçümleri pazarında tarafların devralma
ertesinde pazar payları %100 olacağı için Tebliğ’in %25 pazar payı eşiği aşılmaktadır.
Bu sebeplerle ilgili devralma işlemi Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem niteliği
taşımaktadır. 250
H.3.4. İşlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, hakim durum yaratan ya da mevcut bir
hakim durumu güçlendirerek ilgili piyasada rekabeti önemli ölçüde azaltan birleşme ve
devralmalar yasaktır.
Dosya kapsamında alt pazarlar olarak tespit edilmiş olan pazarlama araştırmaları
hizmetleri pazarı, TAM hizmetleri pazarı ve yazılı basın ölçüm hizmetleri pazarlarında
devralma işlemi ile hakim durum yaratılmaması halinde en geniş pazar olarak
tanımlanan pazarlama veri hizmetleri pazarında da böyle bir durum söz konusu
olmayacaktır. Bu çerçevede yapılan incelemede aşağıdaki tespitlere ulaşılmaktadır.
Pazarlama araştırmaları hizmetleri pazarında tarafların devralma ertesinde toplam payı 260
% (…) olacaktır. Bildirim Formu’nda yer verilen bilgilere göre söz konusu pazar hem
Türkiye’de hem de dünyada oldukça rekabetçi bir yapı arz etmekte, Türkiye’de uluslar
arası firmalar bu konuda faaliyet göstermektedir. Rakipler arasında Nielsen, IMS,
Ipsos, Sunovate ve GfK gibi güçlü küresel şirketler bulunmaktadır. Ayrıca pazara giriş
çıkış engellerinin düşük olması, tüketicilerin rakip sağlayıcılar arasındaki tercihlerini
1 Devralma işleminin TNS’in rızası hilafına gerçekleşecek olması sebebiyle TNS hakkında bilgi ve
belgeler mevcut değildir.
08-52/788-317
7
hızlı değiştirmeleri gibi sebeplerle firmaların pazardaki konumları da değişkenlik
gösterebilmektedir. Bu sebeplerle söz konusu pazarda devralma işlemi ile bir hakim
durum yaratılmayacağı kanaatine ulaşılmıştır.
Yazılı basın izleyici ölçümleri pazarı ile TAM pazarında ise tarafların faaliyetlerinin
örtüşmediği görülmektedir. Zira, yukarıda da belirtildiği gibi, yazılı basın izleyici 270
ölçümleri pazarında TNS Piar tek sağlayıcı iken TAM pazarında ise AGB Nielsen
Türkiye tek sağlayıcı konumundadır. Dolayısıyla devralma işlemi ile bu pazarlar
açısından herhangi bir yoğunlaşma söz konusu olmayacaktır. Bu noktada dikkat çeken
tek husus, her iki pazarda da tek sağlayıcı konumunda olan şirketlerin tek bir çatı
altında toplanacak olmasının rekabet dengesi açısından bir sorun yaratma ihtimalidir.
Burada da pazarın yapısı ile BİAK ve TİAK’ın ilgili pazarlarda yaptıkları ihaleler ve
koydukları kurallar çerçevesinde pazarı belirleyici gücü önem kazanmaktadır. Zira, ilgili
pazarlarda hizmet sağlayabilmek için söz konusu ihaleleri kazanmak gereklidir. TAM
hizmetini gözetim ve organize etmek amacıyla 1992’de kurulan TİAK, söz konusu
hizmeti sağlamakla yetkilendirdiği tedarikçiye aşağıdaki yükümlülükleri getirmektedir. 280
- Farklı müşteriler ve müşteri grupları arasında ayrımcılık yapmaması,
- Herhangi bir pazar oyuncusuna TAM verileri sağlamayı reddetmemesi,
- Müşterilere sağlanan verilerin doğruluğunu etkileyecek şekilde düzenlememesi,
- Özel fiyat önermemesi.
TİAK’ın düzenlediği kamuya açık ihale sonucunda genellikle 5-7 yıllık süreler için bu
yetki sağlayıcıya verilmektedir. Dosya mevcudunda yer verilen bilgilere göre bazı
durumlarda sağlayıcı ile müzakere yapılmadan da sözleşme kolayca
yenilenebilmektedir. Nitekim AGB Nielsen, 1989’dan beri Türkiye’deki TAM
sağlayıcısıdır. Yine dosya mevcudunda yer alan bilgilere göre, pek çok ülkede
Türkiye’de TİAK örneğinde olduğu gibi hangi izleyici ölçüm şirketinin TAM hizmetlerini 290
sağlayacağını belirleyen tek bir alıcı vardır. Görevli tedarikçi için sözleşmenin
uzatılması görüşmelerine gelindiğinde bu tekel konumundaki alıcının TAM tedarikçisi
üzerinde belirgin bir gücü bulunmaktadır. Sözleşmeler 5-7 yıl için imzalanmakla
beraber TAM sözleşmesi akdetmekle görevli yetkililer bu sözleşmeyi yeni bir ihaleye
girmeden genelde uzatmaktadır. İlgili pazarda rekabetçi yapının sağlanabilmesi için
alıcıların gücü de önem arz etmektedir. TAM hizmetinin müşterileri, TAM verileri ile
yayın planları yapan ve buna göre reklam yeri satın alan televizyon kanalları, reklam
şirketleri, medya şirketleri, medya alıcıları ve araştırma şirketlerinden oluşmaktadır.
TAM hizmetleri, arkasında büyük satıcıların dahil olduğu büyük endüstri katılımcılarının
ve reklam stokları alıcılarının desteği oldukça yaşayabilmektedir. Bu gruplar genellikle, 300
TAM tedarikçileri tarafından sağlanan hizmetlerin fiyatlarını ve verilerin dağılımını da
kapsayan kilit noktaları kontrol etmektedirler. Nitekim, Kurul’un 19.10.2004 tarih ve 04-
66/969-234 sayılı kararında da ilgili pazarda ihalelere katılacak 4-5 güçlü oyuncu
bulunduğu ve pazarda alıcıların güçlü ve organize olduğu belirtilmektedir. Ayrıca TAM
hizmeti sağlayıcılarının yeni coğrafi alanlarda sözleşmeler için fiyat teklifi verme
eğilimleri artmaktadır. Bu oyunculardan biri olan GfK, Almanya, Hollanda, Belçika,
Romanya, İsviçre, Avusturya’daki TAM sağlayıcısı olarak WPP’nin önemli bir rakibidir.
Yazılı basın ölçümü hizmetleri pazarında ise küresel rekabet oldukça yoğundur. GfK,
Ipsos, Median, IMAS, TransMarket gibi küresel firmalar rekabet halindedir. Bunun yanı
sıra, yazılı basın ölçümlerinin düşük teknolojili ve kopyalanması kolay yöntemlerle 310
(katılımcıların evlerinde yapılan yüz yüze görüşmeler, bilgisayar destekli telefon
görüşmeleri, anketler vb.) yapılması sebebiyle pazara girişte yüksek engeller
bulunmamaktadır. Potansiyel rekabet açısından online, yüz yüze, CATI veya diğer
düşük teknolojili teknikleri kullanan kantitatif araştırma şirketleri de yazılı basın ölçüm
08-52/788-317
8
hizmeti verme kapasitesine sahiptir. Yazılı basın ölçümü hizmetleri pazarının bu
özellikleri, pazarda tek yetkili sağlayıcı olması halinde bile bu sağlayıcının rekabetçi
baskıyı hissetmesine yol açmaktadır.
Bu hususların yanı sıra, TAM ve yazılı basın izleyici ölçümleri pazarlarının da içinde
yer aldığı medya ölçüm hizmetleri pazarında faaliyet gösteren sağlayıcıların, medya
sektöründeki yakınsamanın etkisiyle gittikçe artan biçimde birbirlerinin rakibi haline 320
gelmeleri ve dünyada farklı ülkelerden sağlayıcıların birbirlerine rakip olabilmeleri gibi
sebepler, ilgili pazarlarda rekabetçi bir ortamın oluşmasını sağlamaktadır.
İlgili pazarların yukarıda açıklanan yapıları sebebiyle, WPP’nin devralma işlemi
ertesinde TAM ve yazılı basın ölçümü hizmetleri pazarında tek sağlayıcı olmasının
Kanun’un 7. maddesi anlamında bir ihlal yaratmayacağı kanaatine ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan izin Alınması gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı 330
Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim
durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz
konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy