Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-1-64 (Devralma)
Karar Sayısı : 04-49/663-167
Karar Tarihi : 29.7.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M.Sıraç ASLAN
B. RAPORTÖR : Harun ULU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - WT Fünfzigste Verwaltungs GmbH
Temsilcisi: Av. Dr. Mehmet KÖMÜRCÜ
İnönü Cad. Ongan Apt. No:53 Kat:4
Gümüşsuyu-İstanbul
D. TARAFLAR : - WT Fünfzigste Verwaltungs GmbH
Wilhelm-Hauff-Strae 2, 60325 Frankfurt am Main
ALMANYA
- Bayer Chemicals AG
Bayerwerk, Gebaude K 10, Room 1.209
D-51368 Leverkusen - ALMANYA
- Hoechst AG
Industriepark Hoechst, Gebaude K 703
D-65926 Frankfurt am Main - ALMANYA
- BASF AG
ZFM-D 100 Ludwigshafen - ALMANYA
E. DOSYA KONUSU: WT Fünfzigste Verwaltungs GmbH'ın DyStar
Textilfarben KG ve DyStar GmbH'ın tüm hisselerini devralması işlemine izin
verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.6.2004 tarih, 3334 sayı ile giren ve
en son 8.7.2004 tarih, 3688 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
22.7.2004 tarih, 2004-1-64/Öİ-04-HU sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu,
04-49/663-167
2
23.7.2004 tarih, REK.0.05.00.00/130 sayılı Başkanlık önergesi ile 04-49 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Platinum Equity LLC’ye bağlı WT Fünfzigste Verwaltungs GmgH’nın DyStar
Textilfarben KG ile DyStar GmbH’ın hisselerini devralması işleminin, tarafların ilgili
ürün pazarlarındaki paylarının ve cirolarının toplamı yönüyle, 1997/1 sayılı
Tebliğ'in 4. maddesi kapsamında bildirime tabi olduğu, ancak devralma
sonucunda hakim durum yaratılmasının veya var olan bir hakim durumun
güçlendirilerek rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılmasının söz konusu olmadığı,
- taraflar arasında imzalanan Hisse Alım Anlaşması’nın 18. maddesinde yer alan
rekabet yasağının süresinin iki yıla indirilmesi şartıyla işleme izin verilmesinin
uygun olacağı
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. WT Fünfzigste Verwaltungs GmbH (WT Fünfzigste)
WT Fünfzigste, Bayer Chemicals AG, Hoechst AG and BASF AG tarafından
kontrol edilen DyStar KG’nin hisseleri ile aynı şirketlerin DyStar GmbH’deki
hisselerinin tamamını devralmak amacıyla Platinum Equity, LLC (Platinum)
tarafından kurulmuş Almanya kökenli bir limited şirkettir. WT Fünfzigste'nin
sadece bu devralma işleminin gerçekleştirilmesi amacı ile yeni kurulmuş olması
nedeniyle Türkiye’de ve diğer ülkelerde herhangi bir faaliyeti yoktur.
WT Fünfzigste’nin ana şirketi olan Platinum, dünyanın çeşitli yerlerindeki şirketlere
yatırım yapan Amerika Birleşik Devletleri menşeli bir limited şirkettir. Platinum
halka açık olmayan bir şirket olup, herhangi bir şirket tarafından kontrol
edilmemektedir. Platinum’un portföyü ağırlıklı olarak telekomünikasyon, data
transferi, networks, bilgisayar programları, endüstriyel bilgi sistemleri ve lojistik
hizmetleri veren şirketlere dayanmaktadır. Platinum, devre konu DyStar’ın belli
başlı faaliyet alanları olan tekstil boyaları, pigment boyalar, boya, parlatıcılar ve
diğer boya malzemeleri pazarında veya bu pazarların yatay veya dikey benzerlik
bulunan boya ana malzemeleri üretimi, tekstil veya tekstil iplikleri üretimi veya
herhangi bir şekilde tekstil boyaları sağlanması veya kullanılmasıyla ilgili
sektörlerde faaliyet göstermemektedir. Platinum, Türkiye’deki bağlı şirketi
Nextiraone İletişim Çözümleri Şirketi’ni (Nextiraone Communication Solutions
2004 yılı başlarında devretmiştir.
H.1.2. DyStar Textilfarben KG (DyStar KG) / DyStar Textilfarben GmbH
(DyStar GmbH)
DyStar KG, Bayer Chemicals AG, Hoechst AG ve BASF AG tarafından kontrol
edilen, Alman kanunlarına göre kurulmuş bir şirkettir. Şirketin ortaklık yapısına
Tablo-1'de yer verilmiştir.
04-49/663-167
3
Tablo 1 - DyStar KG’nin Ortaklık Yapısı
Hissedarın Unvanı Ortaklık Payı (%)
Bayer Chemicals AG 35
Hoechst AG 35
BASF AG 30
DyStar GmbH da Alman kanunlarına göre kurulmuş bir şirkettir. DyStar GmbH’ın
ortaklık yapısına ise Tablo-2'de yer verilmiştir.
Tablo 2 - DyStar GmbH’nin Ortaklık Yapısı
Hissedarın Unvanı Ortaklık Payı (%)
Bayer Chemicals AG 35
Hoechst AG 35
BASF AG 30
DyStar KG ve DyStar GmbH (DyStar), Türkiye ve diğer ülkelerde tekstil boya
malzemeleri piyasasında faaliyet göstermektedir. DyStar’ın faaliyetleri tekstil
boyalarının seçimi ve uygulanması konusunda danışmanlık hizmeti verilmesini de
kapsamaktadır. Bununla birlikte, DyStar’ın çok küçük miktarlarda gerçekleştirdiği
kimyasal madde üretiminin hemen hemen tamamı Bayer AG ve BASF AG
tarafından satın alınmaktadır. DyStar ayrıca paketleme, tedarik zinciri hizmetleri,
leasing, çevresel ve teknik hizmetler ve tekstil kimyasalları alanında Türkiye
dışında diğer Avrupa ülkelerinde gerçekleştirdiği faaliyetlerinden de küçük
miktarlarda satış gelirleri elde etmektedir.
DyStar GmbH Türkiye’de DyStar Tekstil Boyaları Ticaret Ltd. Şti. ve DyStar
Tekstil Boya ve Teknoloji Sanayi Ticaret Ltd. Şti’nin hakim ortağı konumundadır.
DyStar GmbH’nin bağlı ortaklıkları olan DyStar Tekstil Boyaları Ticaret Ltd. Şti. ve
DyStar Tekstil Boya ve Teknoloji Sanayi Ticaret Ltd. Şti.’deki hisse oranı sırası ile
% 98.94 ve % 99.95’tir. Bu bağlı şirtketlerin Türkiye’de üretimi bulunmamakta
olup, DyStar ürünlerinin pazara sunulması konusunda faaliyet göstermektedirler.
H.1.3. Bayer Chemicals AG
Bayer Chemical AG esas ana şirketi Bayer AG olan Bayer Grubu'nun bir
parçasıdır. Bayer sağlık ürünleri, bitki endüstrisi, polymer ve kimyasal maddelerin
üretiminden oluşan dört ana alanda faaliyet gösteren dünya çapında bir şirkettir.
Bayer AG’nin DyStar’ın faaliyet gösterdiği ilgili pazarlarda faaliyeti
bulunmamaktadır.
H.1.4. Hoeschst AG
Hoeschst AG ve Rhone-Poulenc unvanlı şirketlerin birleşmesi sonucu Aventis’in
kurulmasını takiben Hoeschst AG’nin organizasyonel rolü ve amacı değişmiştir.
Hoeschst AG şu anda Aventis logosu altında ve Aventis’in bir bağlı şirketi
konumunda faaliyet göstermektedir. Aventis’in ana faaliyet alanını tıbbi ilaçlar
üretimi oluşturmaktadır. Aventis ve Hoeschst AG’nin DyStar’ın faaliyet gösterdiği
ilgili pazarlarda faaliyeti bulunmamaktadır.
04-49/663-167
4
H.1.5. BASF AG
BASF AG kimyasal maddeler sektöründe aktif olup, ürün yelpazesi temel
petrokimyasal ve inorganik maddeler ile başlayıp ara mallar ve nihai ürünlere
kadar uzanmaktadır. BASF AG petrol üretimi faaliyetlerinde de bulunmaktadır.
BASF AG’nin DyStar’ın faaliyet gösterdiği ilgili pazarlarda faaliyeti
bulunmamaktadır.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Tekstil terbiyesinin en önemli kısımlarından birisi de ürünün (iplik, kumaş, elyaf
vs.) boyanmasıdır. Tekstil boyaları, tekstil ürünlerine renk kazandırmanın yanı sıra
bu ürünlere sahip olması istenen ışık, sürtünme, ter, su ve ütü haslıkları gibi
özellikleri kazandırmak için uygulanan kimyevi maddelerdir.
Terbiye işleminin en önemli girdilerinden olan tekstil boyaları, doymamış organik
bileşikler olup kimyasal içerikleri değişik en az iki molekülden oluşurlar ve tekstil
liflerinin boyanmasında kullanılırlar. Bu moleküllerden, boya taşıyıcı olarak
adlandırılan bir molekül rengi oluştururken diğer molekül de rengin tekstil lifi
üzerinde tutunmasını sağlar. Boyalar, ayrı üretim süreçlerinde değişik yöntemlerle
elde edilen iki molekülün üçüncü bir üretim aşamasında birleştirilmesiyle elde
edilir.
Genel anlamda renk, renk tonları ve nüansları boya kimyasında değişik organik
maddeler ve bu maddelerin ışık etkisi altında insanın algılamasına yönelik etkileri
olarak kabul edilir. Birçok boyanın karıştırılması ile ek renk tonları elde
edebilmenin mümkün olduğu boyama endüstrisinde, renk indeksine göre yaklaşık
10 ile 12.000 arasında boya çeşidi bulunmaktadır. Tekstil boyaları, çeşitli renklerin
kullanılmasıyla yeni renklerin elde edilebilmesi nedeniyle, sahip oldukları renge
göre gruplandırılmamaktadır.
Rengin lif üzerine tutunmasını sağlayan ikinci boya molekülünün, kimyasal olarak
iki değişik maddeyi birbirine bağlama yeteneğine sahip olması gerekir. Bu
molekülün renk molekülünü kendisine bağlaması ve daha sonra life tespit etmesi
veya kimyasal bir tepkime sonucu lif ile kaynaştırması gerekmektedir. Bu nedenle,
boyaların değişik yüzey özelliklerine sahip olan tekstil liflerinde (doğal, viskos,
sentetik) kullanılabilmesi için, lifin türüne uyum sağlayan kimyasal moleküllere
sahip olması gerekmektedir.
Selüloz lifleri (pamuk, keten, kevenevir, viskoz vs.) tüm kullanım alanlarında
reaktif, direkt, vat, kükürt ve naftol boyaları ile boyanabilirler. Söz konusu 5
selüloz boyası selüloz liflerin boyanmasından başka bir uygulama için uygun
değildir. Doğal liflerden olan yün ve ipeğin boyanmasında asit boyalar kullanılır.
Sentetik liflerden polyester lifler yalnızca dispers boyalar ile boyanabilirken
poliakril nitril lifler sadece bazik boyalar ve polyamid lifler sadece asit boyalarla
boyanabilmektedir. Tekstil boyalarından baskılı boyama için kullanılan pigmentler
ise lif türünden bağımsız olarak her çeşit lifin boyanması için kullanılırlar.
04-49/663-167
5
Bu çerçevede, tekstil boyalarının genel kullanım alanlarına Tablo-3'de yer
verilmiştir.
Tablo 3 - Tekstil Boyalarının Genel Kullanım Alanları
LİF TÜRÜ UYGUN TEKSTİL BOYASI
1.Doğal Lifler
A- Selüloz lifler
(Pamuk, keten, viskoz)
B- Yün ve İpek
Reaktif
Vat
Direkt
Kükürt
Naftol
Asit
2.Sentetik Lifler
A-Poliamid
B-Polyester
C-Polyakrilnitil
Asit
Dispers
Bazik
3. Her Tür Lif Pigment
Genel olarak kullanıldıkları liflerin türüne göre sınıflandırılan tekstil boyalarının
daha alt gruplar halinde sınıflandırılmasında sahip oldukları haslık özellikleri etkili
olmaktadır. Haslık, tekstil ürününün ışık, sürtünme (dayanıklılık), su gibi etmenler
karşısında gösterdiği özelliklerdir. Tekstil boyalarının kullanım alanları ve haslıkları
hakkında bilgiler aşağıda sunulmuştur.
Reaktif Boyalar: Selüloz ile kimyasal bir bağ oluşturan ve suda çözülebilen
boyalardır. Reaktif boyamanın avantajı, temiz ve parlak renk tonları ile iyi ışık ve
yıkama mukavemeti sağlamasıdır. Dolayısıyla bu boyalar yüksek haslıklara
sahiptirler.
Vat Boyalar: Selüloz liflerini boyamak için kullanılan ve suda çözülmeyen, sadece
belli kimyevi maddelerle çözünür hale getirilen boyalardır. Vat boya ile boyanan
selüloz lifleri suda çözülmeyen boya maddesi sayesinde son derece yüksek
yıkama ve ışık mukavemetine sahiptirler. Bunun yanında, diğer tekstil boyalarında
pek rastlanmayan bir klor mukavemeti gösterirler. Bu ayrıcalıklı haslık özellikleri
diğer selüloz boyaları ile elde edilemez.
İndigo: İndigo, bitki kökünden ya da bunun suni taklitlerinden elde edilen, suda
çözülmeyen boyalardır. Aslında bir vat boya olan indigo, yıkandıkça ağarması
nedeniyle bu gruptan ayrılır. Sadece kot kumaşı boyamada kullanılan indigo
boyaya bu alanda ikame olacak başka bir tekstil boyası bulunmamaktadır.
Direkt Boyalar: Suda iyi çözünürler ve sudaki çözeltileri direkt olarak selüloz lifine
geçtiğinden bu şekilde adlandırılırlar. Direkt boyalar, tekstil boyaları arasında en
basit boyama tekniğine ihtiyaç duyan boya grubudur. Buna karşın suda iyi
çözülmeleri, lif üzerine çok sıkı yapışmamaları nedeniyle yıkama dirençleri azdır
ve düşük haslıklara sahiptirler.
Kükürtlü Boyalar: Suda çözülmeyen boyalardır. Kükürtlü boyalar, kullanım
metodları itibariyle vat boyalara benzerlik gösterse de, düşük haslık özelliği
04-49/663-167
6
nedeniyle vat boyalar yerine ikame edilemezler. Maliyet açısından en ucuz
boyalardır.
Tablo-4'te, selüloz lifini boyamada kullanılan ürünlerin tüketim açısından önemli
olan ekonomiklik, mukavemet, işlem emniyeti, çevreye etkisi gibi kriterlere yer
verilmiştir.
Tablo 4 - Boyamada Kullanılan Ürünlerin Tüketim Açısından Önemli Kriterleri
Ekonomiklik Mukavemet Emniyet Kullanım Kolaylığı Çevreye Etki
Reaktif 3-4 4 4 4 4
Vat 3 5 3-4 3-4 3-4
Kükürtlü 5 4 3-4 3 2-3
Direkt 4-5 3-4 3-4 5 4-5
(Değerlendirme: 1 Çok kötü, 2 kötü, 3 orta, 4 iyi, 5 çok iyi)
Asit Boyalar: Suda çözülen, yün, ipek ve polyamid elyafını boyayan boya
gruplarındandır. Elyafla iyonik olarak bağlanırlar. Işık haslıkları sınırlıdır.
Dispers Boyalar: Polyester liflerini boyamada kullanılan, suda çözülmeyen
boyalardır. Banyoda eşit olarak dağılırlar. Diğer tekstil boyalarıyla ikame edilme
imkanı yoktur.
Bazik Boyalar: Poliakrilnitril liflerinin boyanmasında kullanılan, suda çözünebilir
maddelerdir. Diğer tekstil boyaları ile ikame edilemez.
Pigment: Baskı boyama işlemlerinde, lif türünden bağımsız olarak kullanılırlar.
Pigmentleri lif üzerine tespit etmek için “yapıştırıcı” denilen uygun yardımcı
maddelere ihtiyaç duyulur. Boyama işlemi, yapıştırıcının boya maddesini içine alıp
lif üzerine tespit etmesi şeklinde gerçekleşir.
İlgili ürün pazarı; özelliği, kullanım amacı ve fiyatı açısından tüketici gözünde denk
olan ürünlerden oluşmaktadır. Ürünlerin aynı ilgili ürün pazarında kabul
edilebilmesi noktasında, talep veya bazı durumlarda arz yönünden birbirlerinin
yerine ikame edilmesinin mümkün olması gerekmektedir.
Talep açısından hareket edildiğinde, boyaların boyanacak liflere bağlanması
halinde birbirinin yerine kullanılması mümkündür. Böyle bir durumda; selülöz
lifleri, yün-ipek ve poliamidi, polyesteri ve polyakrili boyamada kullanılan boya
gruplarından her bir grubun ayrı ilgili ürün pazarı oluşturduğu sonucu
çıkarılabilecektir. Ancak, yukarıda değinildiği gibi, doğal liflerden selüloz lifleri
boyamada kullanılan boyaların, ürüne sağladıkları haslıkların ve kullanım
amaçlarının birbirinden farklı olması nedeniyle birbirinin yerine kullanılması, elde
edilmek istenen sonuç bakımından mümkün değildir. Bu nedenle, selüloz liflerin
boyanmasında kullanılan boyaların her birinin ayrı ürün pazarı olarak kabul
edilmesi gerekmektedir. Diğer yandan, tekstil boyalarının üretim süreçlerinin
birbirinden farklı olması, birinin üretiminden diğerinin üretimine geçilmesinin ilave
yatırımlar gerektirmesi nedeniyle ekonomik değildir. Bu açıklamalar ışığında
devralma işlemine konu olan, taraflardan en az birinin etkinlik gösterdiği ilgili ürün
pazarları;
04-49/663-167
7
- Reaktif boyalar,
- Vat boyalar,
- İndigo boyalar,
- Direkt boyalar,
- Kükürtlü boyalar,
- Asit boyalar,
- Dispers boyaları
- Katyonik Boyalar
- Pigmentler
olarak en dar şekilde belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Ürünlerin üretim, kullanım, nakliye, vs. gibi özellikleri göz önünde tutularak, ilgili
coğrafi pazar "Türkiye Cumhuriyeti Sınırları" olarak belirlenmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Devralma İşlemi
Alıcı Platinum ile satıcılar Bayer Chemicals AG, Hoechst AG ve BASF AG
arasında imzalanan Hisse Alım Sözleşmesi uyarınca, DyStar'ın münhasır
kontrolünü, bağlı şirketi WT Fünfzigste vasıtasıyla devralacaktır. Bu devir
neticesinde, DyStar GmbH’ın Türkiye’deki bağlı şirketleri DyStar Tekstil Boyaları
Tic. Ltd. Şti. ve DyStar Tekstil Boya ve Teknoloji San. Tic. Ltd. Şti. unvanlı
şirketlerin kontrolü de Platinum Equity LLC’ye geçecektir. Bu nedenle, bildirime
konu olan işlem 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendi anlamında bir
devralma işlemidir.
Bu noktada, işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi kapsamında bildirime tabi
olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir. 1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı
Tebliğ ile değişik 4. maddesinde; “birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi
veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir
bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini
aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk
Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” şeklinde
düzenleme getirilmiştir.
Alıcı WT Fünfzigste'nin Türkiye’de faaliyeti olmadığı için cirosu da
bulunmamaktadır. 2003 yılında DyStar’ın doğrudan veya ortakları aracılığıyla
Türkiye’de elde ettiği toplam ciro yaklaşık 110.934.938.000.000. DyStar’ın ve
rakiplerinin 2003 yılı itibarıyla ilgili pazarlardaki pazar paylarına aşağıdaki
tablolarda yer verilmiştir1.
1 Bu bilgiler Dystar tarafından bilinen rakiplerin isimlerini içermekle birlikte pazarda yer alan tüm
rakiplerin isimleri taraflarca bilinmemektedir. Zira, Hindistan ve Çin gibi ülkelerde çok sayıda üretici
bulunmaktadır. Bu nedenle taraflar rakip firmaları belirleyemedikleri pazarlarda ilgili ürünün
menşeini tespit etmişlerdir.
04-49/663-167
8
Tablo 5- İndigo Boya Pazarı DyStar ve Rakiplerinin Pazar Payları
Teşebbüsler Pazar Payı (%)
DyStar 60
Çin 39
ABD 1
Tablo 6- Kükürtlü Boya Pazarı DyStar ve Rakiplerinin Pazar Payları
Teşebbüsler Pazar Payı (%)
Clariant 56
DyStar 37
Assutex 5
Çin 2
Tablo 7- Asit Boya Pazarı DyStar ve Rakiplerinin Pazar Payları
Teşebbüsler Pazar Payı (%)
Ciba 45
DyStar 26
Clariant 17
Yorkshire 6
Dohmen 4
Diğerleri 2
Tablo 8- VAT Pazarı DyStar ve Rakiplerinin Pazar Payları
Teşebbüsler Pazar Payı (%)
DyStar 82
Braun 12
Atul (Benar) 5
Ciba 1
Tablo 9- Dispers Pazarı DyStar ve Rakiplerinin Pazar Payları
Teşebbüsler Pazar Payı (%)
DyStar 25
Setaş 23
Çin 10
Clariant 10
Ciba 5
Dohmen 5
Polykrik 5
Güney Kore 3
Japonya 3
YCL 1
Tayvan 1
Diğerleri 10
Tablo 10- Pigment Boya Pazarı DyStar ve Rakiplerinin Pazar Payları
Teşebbüsler Pazar Payı (%)
Kemiteks 32
DyStar 23
Ersa 16
Organik 9
DYO 6
04-49/663-167
9
Lamberti/Int.Colors/CHT 4
Metakim 4
Clariant 0,5
Diğerleri 4,5
Tablo 11- Katyonik Boya Pazarı DyStar ve Rakiplerinin Pazar Payları
Teşebbüsler Pazar Payı (%)
Ciba 34
DyStar 24
Çin 20
Tayvan (TNT) 8
Belçika (Socolor) 5
İtalya (Kemcolor) 2
Diğerleri 7
Tablo 12- Direkt Boya Pazarı DyStar ve Rakiplerinin Pazar Payları
Teşebbüsler Pazar Payı (%)
Hindistan 32
Tayvan (Everlight) 23
Çin 14
DyStar 10
Duraner 8
Clariant 6
Yorkshire 5
Ciba 2
Tablo 13- Reaktif Boya Pazarı DyStar ve Rakiplerinin Pazar Payları
Teşebbüsler Pazar Payı (%)
DyStar 31,7
Tayland (Everlight-Solozol) 16,4
Hindistan 13,4
Ciba 12,7
Kore (Oh-Young-Rifa-Kisko) 10
Japonya (Sumitomo) 4
Eksoy 2,4
Tayland 2,4
Endonezya 2,3
Clariant 2,2
Ostacolor 1,3
Setaş 0,6
Duraner 0,3
Yorkshire 0,2
NTS 0,1
DyStar’ın pazar payları indigo boyada %60, kükürtlü boyada %37, Asit boyada
%26, Vat boyada %82, reaktif boyada ise %31’dir. Öte yandan DyStar’ın reaktif
boya pazarındaki toplam cirosu 57.000.000.000.000 TL’ye ulaşmaktadır.
Tarafların bu pazarlardaki paylarının ve cirolarının 1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2
sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde belirlenen %25’lik ve 25 trilyon TL’lik
eşikleri geçmesi nedeni ile bildirilen devralma izne tabidir.
İlgili pazarlara bakıldığında özellikle indigo boya pazarı ile Vat boya pazarında
DyStar’ın büyük bir pazar gücüne sahip olduğu görülmektedir. Öte yandan bu
04-49/663-167
10
pazarlardaki rakiplerin az sayıdaki küçük firmalardan oluşması DyStar’ın bu
pazarlardaki gücünü artırmaktadır. Alıcı WT Fünfzigste’nin ilgili pazarlarda
faaliyetinin olmaması nedeniyle devralma işlemi sonucunda gerek indigo ve vat
boya pazarlarının gerekse diğer pazarların yapılarında herhangi bir değişiklik
olmayacaktır. Bu bakımdan bildirilen devralma işlemi neticesinde ilgili pazarlarda
hakim durum yaratılması yahut mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin söz
konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır.
H.3.2. Rekabet Yasağı
Taraflar arasında imzalanan Hisse Alım Anlaşması’nın 18. maddesinde satıcılar
üzerine getirilen yan kısıtlama niteliğindeki, rekabet yasağına yer verilmiştir. Bu
maddeye göre; kapanışı izleyen dört yıllık bir dönem içinde satıcılar Türkiye’yi de
kapsayan, Avrupa Birliği dışındaki bölgelerde, devre konu olan ürünlerle ilgili
alanlarda bir işle meşgul olmayacak veya böyle bir işten yarar sağlamayacaktır.
Devralmalarda alıcıların satıcılara getirdiği rekabet yasakları, alıcıların
yatırımlarının değerinden tam olarak yararlanmalarının bir aracı olarak
görülmektedir. Ortak girişimlerde ise rekabet yasakları, taraflar arasındaki veya
taraflarla ortak girişim arasında rekabetçi davranışların koordinasyonuna yol
açılmaması gerekliliği nedeniyle ana teşebbüslerin ortak girişimin faaliyet
göstereceği ilgili pazardan çekilmelerini ve böylelikle yeni ekonomik birimin fiili ya
da potansiyel rakibi olma imkanlarının ortadan kalkmasını sağlamaktadır. Bu
özellikleriyle gerek devralma işlemlerinde satıcılara getirilen rekabet yasakları,
gerekse ortak girişim işlemlerinde ana teşebbüslere getirilen rekabet yasaklarının
yoğunlaşma işlemi ile doğrudan ilgili ve gerekli oldukları kabul edilmektedir.
Genel olarak rekabet yasaklarının yan sınırlama kavramı çerçevesinde
yoğunlaşma işlemi ile birlikte değerlendirilebilmesi için, yoğunlaşma ile doğrudan
ilgili ve gerekli olma kriterinin yanı sıra “sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma”
ve “orantılılık” kriterlerini de sağlaması gerekmektedir. Bu kriterler çerçevesinde
yukarıda değinilen rekabet etme yasaklarına ilişkin hükümlerin değerlendirilmesi
gerekmektedir.
H.3.2.1. Sadece Taraflar Açısından Kısıtlayıcı Olma İlkesi
Yan sınırlamalara ilişkin düzenlemelerin, yoğunlaşmanın tarafları olan
teşebbüslere yönelik olması, üçüncü kişi ya da teşebbüslerin ekonomik
davranışlarını etkileyecek ya da bu teşebbüslerin zararına olacak herhangi bir
kısıtlama içermemesi gerekmektedir. Bu genel prensip çerçevesinde devralma
işlemlerinde; satıcıya, satıcının bağlı kuruluşlarına ya da satıcının temsilcilerine,
ortak girişim işlemlerinde ise kontrolü paylaşan ortaklara rekabet yasakları
getirilmesi makul sayılmaktadır.
Bildirilen devralma işleminde rekabet yasağı satıcı konumundaki Bayer AG,
Hoechst AG ve BASF AG üzerine getirilmiştir. Bu bakımdan ilgili rekabet
yasağının sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olduğu anlaşılmaktadır.
04-49/663-167
11
H.3.2.2. Orantılılık İlkesi
Bir kısıtlamanın yan sınırlama olarak kabul edilmesinde yalnızca kısıtlamanın
niteliğinin değil aynı zamanda kapsamının, süresinin ve coğrafi uygulama alanının
da işlemin yürütülebilmesi için gerekli olandan fazla sınırlanmış olup olmadığının
değerlendirilmesi gerekmektedir.
DyStar’ın devredilmesine ilişkin rekabet yasağı süre yönünden
değerlendirildiğinde, satıcılara getirilen rekabet yasağının süresinin devre konu
şirkette ortaklıklarının sona ermesinden itibaren 4 yıl süre ile geçerli olacak
şekilde düzenlenmiştir. Devralma işlemlerinde rekabet yasakları ile alıcılara
getirilen koruma, alıcının müşteri bağımlılığını kazanabilmesi ve know-how
devrinin söz konusu olduğu durumlarda bu devirden tam olarak yararlanabilmesi
için satıcının rekabetçi davranışlarından korunması ihtiyacından doğmaktadır.
Rekabet Kurulu kararlarında da bu nedenle genelde ticari itibar devrinin söz
konusu olduğu işlemlerde iki yıl, ticari itibarla birlikte know-how devrinin
gerçekleştiği işlemlerde ise üç yıllık rekabet etmeme süresi makul bulunmuştur.
Diğer yandan satıcıya olan müşteri bağımlılığının iki yıldan daha uzun süreceğinin
ya da devredilen know-how’ın kapsam ve doğasının gerektirmesi gibi istisnai
hallerde daha uzun süreli rekabet yasaklarına izin verilebilmesi imkanı da
bulunmaktadır.
Taraflardan alınan 8.7.2004 tarihli yazıdan, incelenen devir işleminin know how
devrini içermediği anlaşılmıştır. Bu nedenle, ilgili devralma işlemi bakımından
rekabet yasağının devir işleminin gerçekleşmesinden sonraki iki yıllık dönem için
öngörülmesinin makul olacağı kanaatine varılmıştır.
Bu bakımdan, satıcılar üzerine getirilen ilgili rekabet yasağının devir işleminin
gerçekleşmesinden sonraki 2 yılı aşmayacak şekilde yeniden düzenlenmesi
gerekmektedir.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. WT Fünfzigste Verwaltungs GmbH'nin DyStar Textilfarben KG ve DyStar
GmbH'ın tüm hisselerini devralması işleminin tarafların ilgili ürün pazarında
sahip olduğu toplam ciroları ve pazar payları yönüyle, 1997/1 sayılı "Rekabet
Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ"
kapsamında izne tabi bir işlem olduğuna; bununla birlikte, bu işlemin aynı
Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim
durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında
ilgili piyasalardaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran
nitelikte olmadığına;
2. Taraflar arasında imzalanan "Hisse Alım Anlaşması"nın 18. maddesinde
yeralan rekabet yasağının süresinin iki yıla indirilmesi şartıyla devir işlemine
izin verilmesine
04-49/663-167
12
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy