Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-2-76 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 08-32/399-135
Karar Tarihi : 8.5.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖR : Hüseyin ORMAN
C. ŞİKAYET EDEN : - MOBİSAD Mobil İletişim Sistemleri ve Araçları
İşadamları Derneği
Temsilcisi: Av. Derya ZENGİN
Abide-i Hürriyet Cad., No: 182, K: 8, Şişli / İstanbul 20
D. HAKKINDA İLK
İNCELEME YAPILAN: - Trend Mağazacılık ve İnternet Hizmetleri
Kuy. San. ve Tic. A.Ş.
Yukarı Dudulu Organize Sanayi Bölgesi, 1. Cadde,
No: 13 Ümraniye / İstanbul
E. DOSYA KONUSU: “” adlı internet sitesinin yıkıcı fiyat
uyguladığı iddiası.
30
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Mobil İletişim Sistemleri ve Araçları İşadamları Derneği
(MOBİSAD) temsilcisi tarafından gönderilen şikayet yazısında özetle;
- Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre ticari şirketlerin kuruluş amacının kâr
elde etme gayesi olduğu,
- Gold Bilgisayar kuruluşu olan “” adlı internet sitesinin
reklamında “Nokia 6300” model cep telefonunun satış bedelinin “49 Avro +
KDV” olarak ifade edildiği,
- Söz konusu marka cep telefonlarının Türkiye distribütörlüğünü yapan firmaların
dahi anılan ürünü bu bedelle satmadıkları,
- Şikâyete konu internet sitesinin anılan ürünü zararına satarak Türk Ticaret 40
Kanunu’nun 57. maddesin 10. bendini ve 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini
ihlal ettiği
ifade edilerek konunun 4054 sayılı Kanun çerçevesinde incelenmesi talep edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 29.2.2008 tarih, 1315 sayı ile yapılan
başvuru üzerine şikâyet konusu hususların incelenmesi amacıyla MOBİSAD’dan ve
şikayet konusu internet sitesinin sahibi Trend Mağazacılık ve İnternet Hizmetleri Kuy.
San. ve Dış Tic. A.Ş.’den bilgi talep edilmiş, talep edilen bilgi ve belgeler sırasıyla
8.4.2008 tarih, 2154 sayı ve 16.4.2008 tarih, 2319 sayı ile Kurumumuz kayıtlarına
intikal etmiştir. Bunun üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 50
ilgili hükümleri çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda hazırlanan, 28.4.2008 tarih,
08-32/399-135
2
2008-2-76/İİ-08-HO sayılı İlk İnceleme Raporu 1.5.2008 tarih ve REK.0.06.00.00-
110/130 sayılı Başkanlık önergesi ile 08-32 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; yapılan şikayete yönelik olarak 4054 sayılı
Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İnceleme Sürecinde Elde Edilen Bilgiler 60
Şikayet konusu hususların incelenmesi amacıyla MOBİSAD’dan ve şikayet konusu
internet sitesinin sahibi Trend Mağazacılık ve İnternet Hizmetleri Kuy. San. ve Dış Tic.
A.Ş.’den (Trend) bilgi talep edilmiştir.
MOBİSAD’ın bahsi geçen yazısında;
- “H”un perakende satış yapan bir e-ticaret firması olduğu,
- Anılan sitenin pazar payının % (…-…) aralığında olduğu,
- Nokia markalı ürünlerin cep telefonu pazarındaki oranının yaklaşık % (…)
olduğu, Nokia 6300 model mobil telefonun ise toplam cep telefonu pazarındaki
payının %(…), Nokia markalı cep telefonları içindeki payının ise % (…) olduğu, 70
- Gold Bilgisayar ile “H”un ortakları arasında organik bir bağ bulunduğu,
Gold Bilgisayar’ın ise cep telefonu pazarındaki payının %(…) civarında olduğu
ifade edilmektedir.
Şikayet konusu sitenin sahibi şirket olan Trend’in söz konusu yazısında ise;
- Bahsi geçen internet sitesinde binlerce ürünün satışını yaptıkları,
- Nokia 6300 model cep telefonu Metro Elektronik A.Ş.’den KDV dahil (…)
Avro’ya aldıklarını ve anılan ürünü KDV hariç 187-207 Avro aralığında
müşterilere sattıkları,
- Sahip oldukları internet sitesinin anılan ürüne ilişkin üç günlük bir kampanya 80
düzenlediği, kampanya kapsamında anılan ürünü KDV hariç 49 Avro’ya satışa
sundukları, kampanya süresince de söz konusu üründen (…) adet sattıkları,
- İnternet sitelerinde satılan cep telefonları arasında Nokia markasının pazar
payının % (…) olduğu, Nokia 6300 model telefonun ise satılan Nokia marka
mobil telefonlar içindeki payının % (…) olduğu,
- Sahibi oldukları internet sitesinin internet pazarındaki pazar payının % (…)’e
tekabül ettiklerini düşündükleri,
ifade edilmektedir. Ayrıca söz konusu yazıda “H”un Eylül 2007- Mart 2008
aralığında satmış oldukları Nokia 6300 model cep telefonu satışlarına yer
verilmektedir. 90
Tablo 1: “H” adlı siteden yapılan Nokia 6300 cep telefonu satışları
Aylar Adet
Eylül 2007 (…)
Ekim (…)
Kasım (…)
Aralık (…)
Ocak 2008 (…)
Şubat (…)
Mart (…)
Toplam (…)
I.2. İlgili Ürün Pazarları
08-32/399-135
3
Şikayete konu ürün Nokia marka cep telefonu, şikayet edilen ise “” adlı
internet sitesinin yıkıcı fiyat uygulamasıdır. Cep telefonu, içine takılan hizmet sağlayıcı
kartlar (SIM CARD) sayesinde kablosuz iletişim sağlayan, taşınabilir, elektronik
aygıtlardır. Günümüzde birçok yerli ve yabancı firma cep telefonu üretimi yapmaktadır.
Bu firmaların başında ise Nokia, Siemens, LG, Samsung, Sony vb. markalar
gelmektedir. Türkiye’de cep telefonu satışı, üretici firmaların Türkiye distribütörleri ve 100
bu markaları paralel ithalat yoluyla yurtiçine getiren teşebbüsler vasıtasıyla
gerçekleştirilmektedir. Şikayet konusu ürün ise “Nokia” tarafından üretilmektedir. Bu
açıklamalar çerçevesinde dosya bağlamında ilgili ürün pazarlarından biri “cep telefonu
pazarı” olarak tanımlanmıştır.
Şikayet edilen “” adlı internet sitesi internet üzerinden perakende satış
yapılan bir elektronik ticaret (e-ticaret) sitesidir. Dünya Ticaret Örgütü’ne (WTO) göre
e-ticaret; mal ve hizmetlerin üretim, reklam, satış ve dağıtımlarının telekomünikasyon
ağları üzerinden yapılmasıdır. OECD’ye göre e-ticaret; “ilgili altyapı dahil olmak üzere,
internet gibi özel mülkiyet alanında olmayan ağlar üzerinden yapılan işlerdir”. IBM’ye 110
göre ise “internet üzerinden ticari işlem yapmaktır. Bu işlemin kendisi ile birlikte satış
öncesi müşteri çekme iletişimi, satış sonrası destek ve servisi de içerir”. E-ticaret, son
yıllardaki web ve wap teknolojilerindeki gelişmelerle ortaya çıkmış yeni bir tür alışveriş
ortamıdır ve içeriğindeki sanal mağaza uygulamaları ile internet üzerinden tüketiciler
elektronik ortamda; bilgisayardan otomobile, kitaptan pizzaya birçok ürünü mağazalara
gitmeksizin günün her vakti doğrudan alabilmektedir.
İşlemi gerçekleştiren birimlerin türüne göre e-ticaret genel anlamda ikiye ayrılmaktadır.
1. İşletmeler arası e-ticaret (B2B: Business to business): İnternet vasıtasıyla 120
şirketlerin sağlayıcıları ve dağıtımcıları ile aralarındaki alım-satım emri,
faturalama, ödeme gibi işlemlerdir.
2. İşletmelerle tüketiciler arasındaki e-ticaret (B2C: Business to consumers):
Günümüzde internet üzerinden faaliyet gösteren alışveriş merkezleri vasıtasıyla
tüm tüketici mallarına online ulaşılarak gösterilen faaliyettir.
Şikayete konu internet sitesinin bünyesinde yüzlerce ürün olması ve anılan ürünlerin
nihai kullanıcılara hitap ettiği düşünüldüğünde ilgili ürün pazarı “işletmelerle tüketiciler
arasındaki e-ticaret hizmetleri pazarı” olarak tanımlanması mümkünse de internet
ortamının değişkenliği, her türlü e-ticaretin tek bir site üzerinden yapılabilmesinin 130
mümkün olması sebebiyle ilgili ürün pazarı geniş olarak tanımlanarak “e-ticaret
hizmetleri pazarı” olarak tanımlanmıştır.
I.3. Değerlendirme
Söz konusu şikayet temel olarak, “haksız rekabet” ve “zararına satış yapma” alt
başlıkları çerçevesinde değerlendirilmiştir.
I.3.1. Haksız Rekabet Değerlendirmesi
140
Şikayet dilekçesinde; “Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre ticari şirketlerin kuruluş
amacının kâr elde etme gayesi olduğu” ve şikayete konu “internet sitesinin anılan
ürünü zararına satarak Türk Ticaret Kanunu’nun 57. maddesin 10. bendini ve 4054
sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği” ifade edilmektedir.
08-32/399-135
4
Şikayette bahsi geçen Türk Ticaret Kanunu’nun 57. maddesinde haksız rekabete
örnek teşkil eden uygulamalar ifade edilmektedir. Anılan uygulamalara bir örnek de
anılan maddenin 10. bendinde “Rakipler hakkında da cari olan kanun, nizamname,
mukavele yahut mesleki veya mahalli adetlerle tayin edilmiş bulunan iş hayatı
şartlarına riayet etmemek” olarak ifade edilmiştir. 150
Türk Ticaret Kanunu kapsamındaki uygulamalar adli yargı bünyesindeki ticaret
mahkemelerinin, ticaret mahkemelerinin olmadığı yerlerde ise asliye hukuk
mahkemelerinin görev alanına girmektedir.
Rekabet Kurulu’nun yetki ve inceleme alanı ise 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’dur. Söz konusu Kanun’un “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde; “… her
türlü teşebbüsün aralarında yaptığı rekabeti engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı anlaşma,
uygulama ve kararlar ile piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye
kullanmaları ve rekabeti önemli ölçüde azaltacak birleşme ve devralma niteliğindeki 160
her türlü hukuki işlem ve davranışlar, rekabetin korunmasına yönelik tedbir, tespit,
düzenleme ve denetlemeye ilişkin işlemler bu Kanun kapsamına girer.” denilmektedir.
Özetle, bu olayda haksız rekabete ilişkin olarak öne sürülen ve bu bölümde yer verilen
iddiaların, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında olmadığı
kanaatine varılmıştır.
I.3.2. Zararına Satış Yapma
Şikayet bağlamında “” adlı internet sitesinde “Nokia 6300” adlı mobil
telefonun rayiç bedelin altında zararına satıldığı ifade edilmektedir. 170
Öncelikle vurgulamak gerekir ki, rekabetin tesisi ve serbest rekabet ortamının
sağlanmasının en önemli unsurlarından biri piyasada faaliyet gösteren ekonomik
aktörlerin kendi özgür iradeleriyle ekonomik kararlar alabilmesidir. Söz konusu
kararlardan en başta geleni de firmaların sundukları ürünlerin satış fiyatlarını istedikleri
gibi belirleyebilmesidir. Bahse konu özgürlüğün bir istisnası, hakim durumdaki
firmaların rakiplerini piyasa dışına çıkarma veya piyasadaki faaliyetlerini zorlaştırma
amaçlı yıkıcı fiyat uygulamalarıdır. Söz konusu şikayet, anılan internet sitesinin ilgili
ürün pazarında / pazarlarında hakim durumda olması durumunda 4054 sayılı Kanun
kapsamında bir önem kazanacaktır. 180
Bu nedenle öncelikle Nokia’nın ve “” adlı internet sitesinin ilgili ürün
pazarlarındaki konumunu incelemek gerekmektedir. Cep telefonu pazarında faaliyet
gösteren cep telefonu üreticilerin ciro bazlı pazar payları aşağıda verilmektedir.
Tablo 2: Cep telefonu pazar payları: Ocak-Mayıs 2006 arası toplam1
Markalar Satış gelirleri pazar payı %
Nokia (…)
Samsung (…)
Sony/Ericsson (…)
Motorola (…)
Siemens (…)
LG (…)
Diğerleri (…)
Toplam 100
1 22.2.2007 tarih ve 07-16/149-49 sayılı Rekabet Kurulu Kararı
08-32/399-135
5
Ancak internet siteleri üzerinden satışı yapılan cep telefonları arasında Nokia’nın pazar
payının % (…) olduğu, şikayete konu ürün bağlamında ise % (…) olduğu Trend
tarafından beyan edilmektedir. Cep telefonları pazarında Nokia’nın pazar lideri olduğu 190
bir gerçekse de şikayete konu uygulamaya ilişkin Nokia’nın bir girişimi söz konusu
değildir.
E-ticaret hizmetleri pazarında ise şikayete konu internet sitesinin % (…) civarında bir
pazar payına sahip olduğu gerek şikayet sahibi MOBİSAD, gerekse Trend tarafından
dile getirilmektedir. Söz konusu pazarda cep telefonu pazarlayan birçok internet
sitesinin de varlığı göz önüne alındığında “” adlı internet sitesinin ilgili
ürün pazarında hakim durumda olmadığı anlaşılmaktadır. Hakim durumda olmayan bir
teşebbüsün ise yıkıcı fiyat vb. uygulamalarla hakim durumunu kötüye kullanmasından
bahsedilemeyecektir. 200
Ayrıca şikayet konusu ürünün üç günlük kısa bir kampanya süresince ifade edilen
fiyattan satıldığı ve satışının (…) adetle sınırlı kaldığı, kampanya haricinde ise anılan
ürünün maliyetlerinin üzerinde bir fiyattan tüketiciye sunulduğu Trend tarafından beyan
edilmiştir. Sonuç olarak şikayete konu uygulamanın rakipleri piyasa dışına çıkarma
veya piyasadaki faaliyetlerini zorlaştırma amaç ve etkisini taşımadığı sonucuna
ulaşılmıştır. Bu çerçevede şikayet konusu uygulamaya ilişkin önaraştırma ya da
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
J. SONUÇ 210
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmasına gerek
olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy