Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-1-51 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-33/762-182
Karar Tarihi : 15.7.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, 10
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA
B. RAPORTÖRLER : M. Ömür PAŞAOĞLU, Burak SAĞLAM
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Pfizer Inc.
Temsilcisi: Av. Sedat Utku DİCLELİ
Barbaros Blv. Morbasan Sk. Cerrahoğlu Binası 34349
Balmumcu/İstanbul
20
D. TARAFLAR : - Pfizer Inc.
235 East 42. Street New York, 10017 ABD
- Wyeth Inc.
5 Giralda Farms Madison, New Jersey 07940 ABD
E. DOSYA KONUSU: Wyeth Inc. (Wyeth)’in Pfizer Inc. (Pfizer) tarafından
devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 3.7.2009 tarih ve 4631 sayı ile
giren bildirim üzerine, 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7. 30
maddesi ile 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 9.7.2009
tarih ve 2009-1-51/Öİ-09-MÖP sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu 14.7.2009
tarih ve REK.0.08.00.00-120/121 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-33 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, bildirimi yapılan devralma
işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Kurulu’nun iznine tabi olduğu,
ancak devir sonucunda ilgili pazarda hâkim durum yaratılması veya mevcut bir
hâkim durumun güçlendirilmesi, böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının 40
söz konusu olmayacağı; bu çerçevede işleme izin verilmesi gerektiği, görüşü
ifade edilmiştir.
09-33/762-182
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
50
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Tarafların örtüşen alanlardaki faaliyetleri dikkate alınarak, ilgili ürün pazarları,
insan sağlığına ilişkin ürün gruplarında, “N06A Antidepresanlar ve Ruh Hali
Dengeleyicileri ve N05C Sakinleştiriciler pazarları”, hayvan sağlığına ilişkin ürün
gruplarında ise “Multivalan Köpek Aşıları ve Multivalan Kedi Aşıları pazarları”
olarak belirlenmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürünlerin taşıma maliyetinin düşük olması, Türkiye genelinde aynı
regülâsyona tabi olması, fiyat denetimi sonucunda sağlayıcı seviyesinde rekabet 60
koşullarının önemli farklılıklar göstermemesi ve ilgili pazarı oluşturan ürünlerin
ülke genelinde satıldığı göz önüne alınarak, ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak
tespit edilmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ'in “Birleşme ve Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2.
maddesinin (b) bendine göre, "herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir
teşebbüsün malvarlığını ya da ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da
kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya
kontrol etmesi" 4054 sayılı Kanun"un 7. maddesi çerçevesinde teşebbüsler arası 70
birleşme ve devralma olarak kabul edilmektedir.
Pfizer ile Wyeth arasında 25.1.2009 tarihinde akdedilen sözleşme uyarınca,
Wyeth, Pfizer’in bu işlem için kurulmuş bir iştiraki ile birleşecek ve söz konusu
iştirakin ayrı tüzel kişiliği sona ererken, Wyeth varlığını sürdüren şirket olarak
faaliyet gösterecektir. İşlem tamamlandıktan sonra, Pfizer hissedarları yeni
şirketin hisselerinin yaklaşık %(…)’üne, Wyeth hissedarları ise yaklaşık
%(…)’sına sahip olacak ve Pfizer, Wyeth’in kontrolünü devralacaktır. Bu
bağlamda söz konusu işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendi
kapsamında bir devralma işlemidir.
Öte yandan, anılan Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde yer 80
alan, “...birleşme veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının,
piyasanın %25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının
yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulundan izin almaları
zorunludur.” hükmü ile izne tabi birleşme ve devralmalara pazar payı ve ciro eşiği
getirilmiştir.
İnsan Sağlığı Farmasotik Ürünleri grubunda, tarafların pazar payları toplamı, N06
Antidepresanlar ve Ruh Hali Dengeleyicileri (Pfizer+Wyeth) pazarında % (…..);
N05C Sakinleştiriciler pazarında (Pfizer+Wyeth) % (….)’dür. Bununla birlikte
tarafların cirolarının toplamı ise N06 Antidepresanlar ve Ruh Hali Dengeleyicileri 90
09-33/762-182
3
pazarında (…………) TL, N05C Sakinleştiriciler pazarında (…………) TL’dir.
Hayvan Sağlığı Ürünleri grubunda ise tarafların pazar payları toplamı, multivalan
köpek aşıları pazarında % (…); multivalan kedi aşıları pazarında % (….)’dür.
Tarafların bu pazarlardaki cirolarının toplamı ise multivalan köpek aşıları
pazarında (…………) TL, multivalan kedi aşıları pazarında ise (…………) TL’dir.
Bu bağlamda, söz konusu işlem N06 Antidepresanlar ve Ruh Hali Dengeleyicileri
pazarında Tebliğ’in 4. maddesinde belirtilen pazar payı ve ciro eşiklerinin her
ikisini de aşması, N05C Sakinleştiriciler, multivalan köpek aşıları ve multivalan
kedi aşıları pazarlarında ise pazar payı eşiğini aşması nedeniyle Kurul’un iznine
tabidir. 100
H.2.1. İşlemin İnsan Sağlığı Ürünleri Alanına Etkisinin Değerlendirilmesi
Tarafların, N06A Antidepresanlar ve Ruh Hali Dengeleyicileri pazarındaki
ürünlere ait 2008 yılı satış rakamları ve pazar paylarına aşağıdaki tabloda yer
verilmiştir:
Tablo-1. Ciro ve Pazar Payları (Antidepresanlar ve Ruh Hali Dengeleyicileri Pazarı)
Taraflar Ürün Pazar Payı(%) Ciro (TL)
Lustral (…..) (…..) Pfizer
Edronax (…..) (…..)
Wyeth Efexor (…..) (…..)
TOPLAM (…..) (…..)
N06 Antidepresanlar ve Ruh Hali Dengeleyicileri pazarında tarafların toplam
payının % 25’lik eşiğin sınırında olduğu gözlenmektedir. Ayrıca pazarda
Lundbeck, Glaxosmithkline, Schering-Plough ve Abdi İbrahim gibi güçlü rakip ilaç
şirketlerinin pazar payı toplamı da % (….)’i geçmektedir. Buna ek olarak, dosya
mevcudu bilgilere göre, tarafların ürünleri, aynı ATC-3 sınıfında yer almalarına 110
rağmen, yakın terapötik ikame ürünler değildir ve piyasada benzer moleküllü
jenerik alternatifler mevcuttur.
Tarafların, N05C Sakinleştiriciler pazarındaki ürünlerine ait 2008 yılı satış
rakamları ve pazar paylarına ise aşağıdaki tabloda yer verilmiştir:
Tablo-2. Ciro ve Pazar Payları (Sakinleştiriciler Pazarı)
Taraflar Ürün Pazar Payı(%) Ciro (TL)
Pfizer Xanax (…..) (…..)
Wyeth Ativan (…..) (…..)
TOPLAM (…..) (…..)
N05C Sakinleştiriciler pazarında, tarafların, pazar payı toplamı % (…) gibi yüksek
bir orana ulaşmasına rağmen, bu durum büyük oranda Pfizer’ın Xanax
ürünündeki % (…)’lük pazar payından kaynaklanmaktadır ve Wyeth’in işleme
etkisi ihmal edilebilecek düzeydedir (% (…)’lük pazar payı). Devralma sonrasında
Pfizer’in toplam pazar payında önemli bir artış yaşanmayacaktır. Buna ek olarak, 120
dosya mevcudu verilere göre, orijinal ürünlerin pek çoğunun patent dışı olması
nedeniyle pazar jenerik ürünlerden kaynaklanan ciddi bir rekabet baskısı ile karşı
karşıyadır.
09-33/762-182
4
Sonuç olarak, İnsan Sağlığı Farmasotik Ürünleri grubuyla ilgili olarak, söz konusu
devralma işleminin, jenerik ürünlerin yarattığı rekabet baskısı, pazarda güçlü
rakiplerin varlığı ve pazar yapısında esaslı bir değişiklik olmaması nedeniyle,
hâkim durum yaratmadığı veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi ve
böylece rekabetin olumsuz yönde etkilenmesi sonucuna yol açmadığı kanaatine
ulaşılmıştır.
130
H.2.2. İşlemin Hayvan Sağlığı Ürünleri Alanına Etkisinin Değerlendirilmesi
Multivalan köpek aşıları pazarında, Pfizer Vanguard Plus 5L’yi, Wyeth ise
Duramune Max 5/4L, Duramune CVK ve Bronchi-Shield III’yi pazarlamaktadır.
Hem Pfizer’ın, hem de Wyeth’in ürünleri indikatör olarak eklenen diğer
patojenlerle birlikte patojenlerin tedavisinde kullanılmaktadır.
Dosya mevcudu bilgilere göre, Carol Willey’in 13.6.2007 tarihli “Birleşik Krallık
Köpekler için Aşılama Protokolü”nde, rutin aşı markası seçiminin hangi sıklıkla
gözden geçirildiği incelenmiş, bu bağlamda bu seçimi etkileyen üç ana faktör
teknik ürün özellikleri (verimlilik, bağışıklık süresi), fiyat ve hizmet kalitesi olarak
belirlenmiştir. Ayrıca veterinerlerin yaklaşık yarısı aşıları en az yılda bir kez, bir 140
kısmı da her iki yılda bir veya daha uzun sürelerde gözden geçirmektedir. Buna
göre, multivalan köpek aşısı kullanıcıları, yukarıda sayılan faktörlerin kendileri için
önem derecesine göre, kullanmakta oldukları aşı markasını pazarda yer alan
rakip ürünlerle değiştirme olanağına sahiptir.
Tarafların ve rakip ürünlerin 2008 yılı satış rakamları ve pazar paylarına
aşağıdaki tabloda yer verilmiştir:
Tablo-3. Ciro ve Pazar Payları* (Multivalan Köpek Aşıları Pazarı)
Taraflar Ürün Pazar Payı(%) Ciro (Euro)
Pfizer Vanguard Plus 5L (…..) (…..)
Duramune Max 5/4L
(…..) (…..)
Duramune CVK
(…..) (…..)
Wyeth
Bronchi – Shield III
(…..) (…..)
Pfizer + Wyeth (…..) (…..)
Intervet - Schering
Plough Nobivac DHPPI+L
(…..) (…..)
Merial Eurican DHPPI2L (…..) (…..)
Interhas (Bioveta) Biocan DHPPI+L
Canvac C 8 DHPPIL
(…..) (…..)
TOPLAM 100 (…..)
*Rakiplerin pazar payı ve satışları Pfizer’in tahminlerine dayanmaktadır.
Multivalan köpek aşıları pazarında tarafların toplam pazar payı % (…)’lık
büyüklüğe ulaşmasına rağmen Wyeth’in işleme etkisi ihmal edilebilecek (% …) 150
düzeydedir. Dolayısıyla işlem sonucunda pazar yapısında esaslı bir değişiklik
olmayacaktır. Bunun yanı sıra, pazarda Intervet-SP, Merial ve Interhas gibi güçlü
09-33/762-182
5
rakipler bulunmaktadır. Bu bilgiler ışığında, devralma işlemi sonucunda aynı
iradenin kontrol edeceği işletmelerin pazardaki ağırlığının pazar lideri Intervet-SP
(% …) kadar olmayacağı, Intervet-SP’nin ciddi bir rakip olduğu, dolayısıyla hâkim
durum yaratılmasının söz konusu olmadığı neticesine varılmıştır.
Multivalan kedi aşıları pazarında ise Pfizer Felocell CVR’ı, Wyeth ise Felovax
LVK, Felovax PCT ve Felovax 4’ü pazarlamaktadır. Tarafların ve rakip ürünlerin
2008 yılı satış rakamları ve pazar paylarına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir:
Tablo-4. Ciro ve Pazar Payları* (Multivalan Kedi Aşıları Pazarı) 160
Taraflar Ürün Pazar Payı(%) Ciro (Euro)
Pfizer Felocell CVR (…..) (…..)
Felovax LVK (…..) (…..)
Felovax PCT (…..) (…..)
Wyeth
Felovax 4 (…..) (…..)
Pfizer + Wyeth (…..) (…..)
Intervet - Schering
Plough Tricat
(…..) (…..)
Merial Purevax Feline 3&4 (…..) (…..)
Interhas (Bioveta)
Biofel PCH
(…..) (…..)
TOPLAM 100 (…..)
*Rakiplerin pazar payı ve satışları Pfizer’in tahminlerine dayanmaktadır.
Multivalan kedi aşıları pazarında ise tarafların, pazar payı toplamı % (…) gibi bir
orana ulaşmaktadır. Bununla birlikte multivalan kedi aşıları pazarında taraflarla
birlikte dünya çapında faaliyet gösteren beş oyuncu bulunmaktadır. Bu pazarda
Intervet-SP % (…); Merial % (…) ve Interhas % (…) oranında pazar payına
sahiptir. Ayrıca aşağıda da yer verilen, tarafların ve rakiplerinin son beş yıl
içindeki pazar payı seyrine ilişkin tablodan da görülebileceği üzere, hem tarafların
hem de rakiplerin pazar payları seyrinin yıllar itibarıyla genelde çok büyük
farklılıklar göstermediği, Intervet-SP’nin zaman zaman % (…)’ın üstüne çıkan
pazar payıyla ciddi bir rakip olduğu görülmektedir. 170
Tablo-5. Tarafların ve Rakip Firmaların Son 5 Yıl İçindeki Pazar Payları
Teşebbüsler 2004 2005 2006 2007 2008
Pfizer % (…) % (…) % (…) % (…) % (…)
Wyeth Fort Dodge % (…) % (…) % (…) % (…) % (…)
Toplam Pazar Payı % (…) % (…) % (…) % (…) % (…)
Intervet/Schering -
Plough
% (…) % (…) % (…) % (…) % (…)
Merial % (…) % (…) % (…) % (…) % (…)
Bioveta* % (…) % (…) % (…) % (…) % (…)
* Türkiye’de Bioveta’nın ürünleri Interhas tarafından dağıtılmaktadır.
09-33/762-182
6
Bütün bu bilgiler ışığında, bildirimi yapılan devralma işleminin hayvan sağlığına
ilişkin ürün pazarlarında hâkim duruma yol açan ya da mevcut bir hâkim durumu
güçlendiren nitelikte olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin
4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7. maddesi ve bu
maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması 180
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi
olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hâkim
durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece
ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması
nedeniyle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy