Sprawa C‑442/08
Komisja Europejska
przeciwko
Republice Federalnej Niemiec
Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Układ stowarzyszeniowy EWG–Węgry – Następcza weryfikacja – Brak poszanowania reguł pochodzenia – Decyzja władz kraju wywozu – Środek zaskarżenia – Kontrola Komisji – Cła – Pokrycie retrospektywne – Środki własne – Udostępnienie – Odsetki za zwłokę
Streszczenie wyroku
1. Środki własne Wspólnot Europejskich – Ustalenie i udostępnienie przez państwa członkowskie – Wpis na rachunek Komisji
(rozporządzenia Rady: nr 1552/89, art. 2, 6, 9–11; nr 1150/2000, art. 2, 6, 9–11)
2. Środki własne Wspólnot Europejskich – Ustalenie i udostępnienie przez państwa członkowskie – Wpis na rachunek Komisji
(rozporządzenie Rady nr 1552/89, art. 11)
1. Od chwili gdy, na podstawie informacji przedstawionych przez władze kraju wywozu, władze kraju przywozu są w stanie ustalić dłużników i obliczyć kwotę długu celnego, opóźnienie w udostępnieniu należności celnych nie może zostać uzasadnione oczekiwaniem na przekazanie dodatkowych informacji przez władze kraju wywozu lub na ostateczne orzeczenie w postępowaniach sądowych wszczętych w tym ostatnim kraju i – tym bardziej – na raport końcowy w ramach dochodzenia prowadzonego jednocześnie przez jednostkę ds. koordynacji zapobiegania nadużyciom finansowym Komisji. Wyniki weryfikacji następczej dokonanej przez władze kraju wywozu są wiążące dla władz kraju przywozu. W konsekwencji, okoliczność, że władze kraju wywozu również informują o wniesieniu skarg na wyniki weryfikacji następczej, nie może wpłynąć na ciążący na władzach kraju przywozu obowiązek zaksięgowania długu celnego i powiadomienia o nim dłużnika, jak również ustalenia związanych z nim środków własnych.
Zatem państwo członkowskie uchybia ciążącym na nim na podstawie art. 2, 6 i 9–11 rozporządzenia nr 1552/89 wykonującego decyzję 88/376 w sprawie systemu środków własnych Wspólnot oraz na podstawie art. 2, 6 i 9–11 rozporządzenia nr 1150/2000 wykonującego decyzję 94/728 w sprawie systemu środków własnych Wspólnot, zobowiązaniom dopuszczając do przedawnienia wierzytelności celnych, pomimo otrzymania pisma w sprawie wzajemnej pomocy, popadając w zwłokę przy odprowadzeniu środków własnych należnych w tym zakresie i odmawiając uiszczenia przypadających odsetek za zwłokę.
(por. pkt 80, 83, 88, 98; sentencja)
2. Istnieje nierozerwalny związek pomiędzy obowiązkiem ustalenia wspólnotowych środków własnych, obowiązkiem zapisania ich na rachunku Komisji w terminie, i wreszcie obowiązkiem zapłaty odsetek za zwłokę, które stają się wymagalne bez względu na przyczynę opóźnienia, z którym te środki zostały wpłacone na rachunek Komisji.
Na podstawie art. 11 rozporządzenia nr 1552/89 wykonującego decyzję 88/376 w sprawie systemu środków własnych Wspólnot, wszelkie opóźnienie w zapisaniu środków na rachunek, o którym mowa w art. 9 ust. 1 tego rozporządzenia, prowadzi bowiem do zapłaty przez dane państwo członkowskie odsetek za zwłokę naliczanych za cały okres opóźnienia. Ponadto z brzmienia wskazanego art. 11 wynika, że powstanie opóźnienia w udostępnieniu środków własnych nie może być zależne od terminu określonego przez Komisję dla udostępnienia tych środków.
(por. pkt 93-95)
WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba)
z dnia 1 lipca 2010 r.(*)
Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Układ stowarzyszeniowy EWG–Węgry – Następcza weryfikacja – Brak poszanowania reguł pochodzenia – Decyzja władz kraju wywozu – Ś?rodek zaskarżenia – Kontrola Komisji – Cła – Pokrycie retrospektywne – Środki własne – Udostępnienie – Odsetki za zwłokę
W sprawie C‑442/08
mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną w dniu 6 października 2008 r.,
Komisja Europejska, reprezentowana przez A. Caeirosa oraz B. Conte, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,
strona skarżąca,
przeciwko
Republice Federalnej Niemiec, reprezentowanej przez M. Lummę oraz B. Kleina, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,
strona pozwana,
TRYBUNAŁ (czwarta izba),
w składzie: J.C. Bonichot, prezes izby, C. Toader (sprawozdawca), K. Schiemann, P. Kūris i L. Bay Larsen, sędziowie,
rzecznik generalny: V. Trstenjak,
sekretarz: M.A. Gaudissart, kierownik wydziału,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 4 lutego 2010 r.,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 25 marca 2010 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1 W skardze Komisja Wspólnot Europejskich domaga się od Trybunału stwierdzenia, iż dopuszczając do przedawnienia wierzytelności celnych, pomimo otrzymania pisma w sprawie wzajemnej pomocy, popadając w zwłokę przy odprowadzeniu środków własnych należnych w tym zakresie i odmawiając uiszczenia przypadających odsetek za zwłokę, Republika Federalna Niemiec uchybiła ciążącym na niej zobowiązaniom na podstawie art. 2, 6 i 9–11 rozporządzenia Rady (EWG, Euratom) nr 1552/89 z dnia 29 maja 1989 r. wykonującego decyzję 88/376/EWG, Euratom w sprawie systemu środków własnych Wspólnot (Dz.U. L 155, s. 1) oraz na podstawie art. 2, 6 i 9–11 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1150/2000 z dnia 22 maja 2000 r. wykonującego decyzję 94/728/WE, Euratom w sprawie systemu środków własnych Wspólnot (Dz.U. L 130, s. 1).
Ramy prawne
Układ stowarzyszeniowy EWG–Węgry
2 Układ europejski ustanawiający stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Węgier, z drugiej strony, podpisany w Brukseli w dniu 16 grudnia 1991 r. został zatwierdzony w imieniu Wspólnot Europejskich decyzją Rady i Komisji 93/742/Euratom, EWWiS, WE z dnia 13 grudnia 1993 r. (Dz.U. L 347, s. 1, zwany dalej „układem stowarzyszeniowym EWG–Węgry”). Protokół nr 4 do tego układu, zmieniony decyzją nr 3/96 Rady Stowarzyszenia pomiędzy Wspólnotami Europejskimi i państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Węgier, z drugiej strony, z dnia 28 grudnia 1996 r. (Dz.U. 1997, L 92, s. 1, zwany dalej „protokołem nr 4”), w art. 16, zatytułowanym „Wymogi ogólne”, zawiera następujące postanowienia:
„1. Produkty pochodzące ze Wspólnoty przy przywozie na Węgry oraz produkty pochodzące z Węgier przy przywozie do Wspólnoty korzystają z postanowień umowy po przedstawieniu jednego z wymienionych poniżej dowodów pochodzenia:
a) świadectwa przewozowego EUR.1, którego wzór zamieszczony jest w załączniku III;
[…]”.
3 Artykuł 17 ust. 1 i 5 protokołu nr 4, zatytułowany „Procedura wystawiania świadectwa przewozowego EUR.1”, stanowi, co następuje:
„1. Świadectwo przewozowe EUR.1 wystawiane jest przez organy celne kraju wywozu na pisemny wniosek eksportera lub na wniosek upoważnionego przedstawiciela działającego w imieniu eksportera.
[…]
5. Organy celne wystawiające świadectwo EUR.1 podejmują wszelkie niezbędne działania w celu zweryfikowania statusu pochodzenia produktów i wypełnienia innych wymogów niniejszego protokołu. W tym celu mają one prawo zażądać przedstawienia wszelkich dowodów oraz przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera lub każdą innego rodzaju kontrolę, którą uznają za odpowiednią. Organy celne wystawiające świadectwo EUR.1 zapewniają także, aby formularze określone w ust. 2 były należycie wypełnione. W szczególności sprawdzają, czy pole przeznaczone na opis produktów zostało wypełnione w sposób wykluczający możliwość dodania fałszywych wpisów”.
4 Artykuł 31 ust. 2 wskazanego protokołu, zatytułowany „Wzajemna pomoc”, stanowi:
„Celem zapewnienia właściwego stosowania niniejszego protokołu Wspólnota i Węgry udzielają sobie wzajemnie, poprzez właściwe organy administracji celnej, pomocy w zakresie weryfikacji autentyczności świadectw przewozowych EUR.1, deklaracji na fakturze oraz poprawności informacji zawartych w tych dokumentach”.
5 Artykuł 32 protokołu nr 4, zatytułowany „Weryfikacja dowodów pochodzenia”, stanowi:
„1. Następcza weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy organy celne kraju przywozu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego protokołu.
[…]
3. Weryfikacji dokonują organy celne kraju wywozu. W tym celu mają prawo zażądać przedstawienia wszelkich dowodów, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą.
4. Jeżeli organy celne kraju przywozu zdecydują się zawiesić preferencyjne traktowanie w odniesieniu do sprawdzanych produktów w oczekiwaniu na wyniki weryfikacji, proponują one importerowi zwolnienie produktów, z zastrzeżeniem możliwości podjęcia wszelkich uznanych za niezbędne środków zapobiegawczych.
5. Organy celne występujące z wnioskiem o weryfikację informowane są niezwłocznie o wynikach weryfikacji. Wyniki te powinny jasno wskazywać, czy dokumenty są autentyczne oraz czy dane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty, z Węgier lub z innego z krajów wymienionych w art. 4 oraz czy spełniają one pozostałe wymogi niniejszego protokołu.
6. Jeżeli w przypadkach uzasadnionej wątpliwości brak jest odpowiedzi w terminie dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o dokonanie weryfikacji albo jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia produktów, wnioskujące o weryfikację organy celne odmawiają, jeśli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji”.
6 Zgodnie z art. 33 akapit pierwszy protokołu nr 4 spory zaistniałe w związku z procedurami weryfikacji określonymi w art. 32, których nie można rozstrzygnąć pomiędzy organami celnymi wnioskującymi o przeprowadzenie weryfikacji a organami celnymi odpowiedzialnymi za przeprowadzenie weryfikacji lub w ramach których powstają wątpliwości dotyczące wykładni niniejszego protokołu, przekazywane są Komitetowi Stowarzyszenia.
Decyzja 94/728
7 Z art. 2 ust. 1 decyzji Rady 94/728/WE, Euratom z dnia 31 października 1994 r. w sprawie systemu środków własnych Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 293, s. 9) wynika, że środki własne określone w budżecie Wspólnot będą w szczególności składać się z tzw. „tradycyjnych” środków pochodzących z ceł pobieranych na podstawie Wspólnej taryfy celnej i innych ceł ustanowionych lub do ustanowienia przez instytucje Wspólnot w odniesieniu do handlu z państwami trzecimi, i ceł na produkty podlegających Traktatowi ustanawiającemu Europejską Wspólnotę Węgla i Stali.
8 Zgodnie z art. 2 ust. 3 decyzji 94/728:
„Państwa członkowskie zatrzymają jako koszty poboru 10% kwot, które mają zostać wpłacone zgodnie z ust. 1 lit. a) i b)”.
9 Zgodnie z art. 8 ust. 1 decyzji 94/728:
„Środki własne Wspólnot, określone w art. 2 ust. 1 lit. a) i b), są pobierane przez państwa członkowskie zgodnie z przepisami prawa krajowego wprowadzonymi ustawą, rozporządzeniem lub aktem administracyjnym, które w razie potrzeby zostaną dostosowane, aby spełniały wymagania określone przez zasady wspólnotowe. Komisja bada w regularnych odstępach czasu przepisy prawa krajowego przekazywane jej przez państwa członkowskie, przekazuje państwom członkowskim korekty, które uważa za niezbędne w celu zapewnienia ich zgodności z zasadami wspólnotowymi, oraz składa sprawozdania władzom budżetowym. Państwa członkowskie udostępnią Komisji środki przewidziane w art. 2 ust. 1 lit. a)–d)”.
Rozporządzenia nr 1552/89 i 1150/2000
10 Motyw drugi rozporządzenia nr 1552/89, o brzmieniu podobnym do motywu drugiego rozporządzenia nr 1150/2000, stanowi:
„Wspólnota musi mieć dostęp do środków własnych, określonych w art. 2 decyzji [Rady] 88/376/EWG, Euratom [z dnia 24 czerwca 1988 r. w sprawie systemu środków własnych Wspólnot (Dz.U. L 185, s. 24)] na możliwie najlepszych warunkach […]”.
11 Pomijając okoliczność, że rozporządzenia nr 1552/89 i 1150/2000 odsyłają w szczególności, w przypadku pierwszego z nich – do decyzji 88/376, a w przypadku drugiego – do decyzji 94/728, art. 2, 6, 9–11 i art. 17 ust. 1 tych dwóch rozporządzeń są w istocie identyczne.
12 Zgodnie z art. 2 rozporządzenia nr 1552/89:
„1. Do celów stosowania niniejszego rozporządzenia tytuł Wspólnot do środków własnych, określonych w art. 2 ust. 1 lit. a) i b) decyzji 88/376/EWG, Euratom, jest ustalony z chwilą powiadomienia dłużnika o wysokości należnej kwoty przez właściwe służby państwa członkowskiego. Powiadomienia dokonuje się z chwilą, gdy dłużnik jest znany, a należna kwota może być naliczona przez właściwe organy administracyjne, z uwzględnieniem wszystkich przepisów wspólnotowych wiążących w tej dziedzinie.
2. Ustęp 1 stosuje się, w przypadku gdy powiadomienie musi zostać sprostowane”.
13 Przepis ten został zmieniony rozporządzeniem Rady (Euratom, WE) nr 1355/96 z dnia 8 lipca 1996 r. (Dz.U. L 175, s. 3), które weszło w życie w dniu 14 lipca 1996 r., a jego treść została powtórzona w art. 2 rozporządzenia nr 1150/2000, stanowiącym, że:
„1. Do celów stosowania niniejszego rozporządzenia tytuł Wspólnot do środków własnych, określonych w art. 2 ust. 1 lit. a) i b) decyzji 88/376/EWG, Euratom jest ustalony, gdy zostały spełnione warunki przewidziane w regulacjach celnych dotyczących wpisu tytułu dochodów budżetowych w rachunkach [zaksięgowania należności] i powiadamiania dłużnika.
1a. Datą ustalenia tytułu określonego w ust. 1 jest data zaksięgowania przewidziana w regulacjach celnych.
[…]”.
14 Artykuł 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1552/89, obecnie art. 6 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1150/2000, stanowi:
„ 1. Rachunki dotyczące środków własnych prowadzone [są] przez skarb każdego państwa członkowskiego lub organ wyznaczony przez każde państwo członkowskie i z podziałem na rodzaj środków.
2. a) Z zastrzeżeniem lit. b) niniejszego ustępu tytuły dochodów budżetowych ustalone zgodnie z art. 2 są wpisywane w rachunkach najpóźniej pierwszego dnia roboczego po 19. dniu drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym tytuł dochodów budżetowych został ustalony.
b) Ustalone tytuły dochodów budżetowych nieuwzględnione w rachunkach określonych w lit. a), ze względu na to, że nie zostały jeszcze uzyskane ani nie przewidziano zabezpieczenia, wykazywane są na odrębnych rachunkach w terminie ustanowionym w lit. a). Państwa członkowskie mogą przyjąć tę procedurę, jeżeli ustalone tytuły dochodów budżetowych, w odniesieniu do których zabezpieczenie zostało przewidziane, są kwestionowane oraz mogą podlegać zmianie w wyniku rozstrzygnięcia sporu, który powstał.
[…]”.
15 Artykuł 9 ust. 1 rozporządzeń nr 1552/89 i nr 1150/2000 stanowi:
„Zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 10 każde państwo członkowskie zapisuje środki własne na rachunek otwarty w imieniu Komisji przez jego skarb państwa lub organ wyznaczony przez państwo członkowskie”.
16 Artykuł 10 ust. 1 rozporządzeń nr 1552/89 i nr 1150/2000 ma następujące brzmienie:
„Po potrąceniu 10% tytułem kosztów poboru zgodnie z art. 2 ust. 3 [decyzji, odpowiednio, 88/376 i 94/728] wpis środków własnych, określonych w art. 2 ust. 1 lit. a) i b) tej decyzji dokonywany jest najpóźniej w pierwszym dniu roboczym po 19. dniu drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym tytuł dochodów budżetowych został ustalony zgodnie z art. 2 niniejszego rozporządzenia.
[…]”.
17 Zgodnie z art. 11 wskazanych rozporządzeń:
„Każda zwłoka w dokonaniu wpisu na rachunku, określonym w art. 9 ust. 1 stanowi przyczynę zapłaty przez zainteresowane państwo członkowskie odsetek według stopy procentowej obowiązującej na rynku pieniężnym państwa członkowskiego w terminie wymagalności w odniesieniu do krótkoterminowych publicznych operacji finansujących, powiększonej o dwa punkty procentowe. Stopa ta rośnie o 0,25 punktu procentowego za każdy miesiąc zwłoki. Tak powiększona stopa stosowana jest do całego okresu zwłoki”.
18 Zgodnie z art. 17 ust. 1 wskazanych rozporządzeń:
„Państwa członkowskie podejmują wszystkie wymagane środki w celu zapewnienia, aby kwota odpowiadająca tytułom dochodów budżetowych ustalonym na mocy art. 2 została udostępniona Komisji, jak określono w niniejszym rozporządzeniu”.
Kodeks celny
19 Artykuł 78 ust. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny (Dz.U. L 302, s. 1, zwany dalej „kodeksem celnym”) stanowi:
„Jeżeli z kontroli zgłoszenia lub kontroli po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują, zgodnie z wydanymi przepisami, niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują”.
20 Zgodnie z art. 201 ust. 1 lit. a) kodeksu celnego dopuszczenie do obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym skutkuje powstaniem długu celnego w przywozie.
21 Artykuł 217 ust. 1 akapit pierwszy kodeksu celnego stanowi:
„Każda kwota należności celnych przywozowych lub należności celnych wywozowych wynikających z długu celnego […] obliczana jest przez organy celne, z chwilą gdy znajdą się one w posiadaniu niezbędnych informacji, oraz zostaje wpisana do rejestru lub zaewidencjonowana w inny równoważny sposób (zaksięgowanie)”.
22 Zgodnie z art. 220 ust. 1 kodeksu celnego:
„Jeżeli kwota należności wynikających z długu celnego nie została zaksięgowana zgodnie z art. 218 i 219 lub została zaksięgowana kwota niższa od prawnie należnej, to zaksięgowania kwoty należności do pokrycia lub pozostającej do pokrycia należy dokonać w terminie dwóch dni, licząc od dnia, w którym organy celne dowiedziały się o tej sytuacji i miały możliwość obliczyć kwotę prawnie należną, jak również określić dłużnika (zaksięgowanie retrospektywne). Termin ten może zostać przedłużony zgodnie z art. 219”.
23 Zgodnie z art. 221 kodeksu celnego:
„1. Niezwłocznie po dokonaniu zaksięgowania dłużnik zostaje powiadomiony o kwocie należności zgodnie z odpowiednią procedurą.
[…]
3. Powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie trzech lat, licząc od dnia powstania długu celnego. […]”.
24 Artykuł 224 kodeksu celnego stanowi:
„Jeżeli kwota należności dotyczy towarów zgłoszonych do procedury celnej nakładającej obowiązek uiszczenia takich należności, organy celne odraczają na wniosek osoby zobowiązanej termin płatności tej kwoty, zgodnie z warunkami określonymi w art. 225–227”.
25 Artykuł 236 kodeksu celnego stanowi:
„1. Należności celne przywozowe lub wywozowe podlegają zwrotowi, gdy okaże się, że w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna lub że kwota ta została zaksięgowana niezgodnie z art. 220 ust. 2”.
Należności celne przywozowe lub wywozowe podlegają umorzeniu, gdy okaże się, że w chwili zaksięgowania kwota tych należności nie była prawnie należna lub że kwota ta została zaksięgowana niezgodnie z art. 220 ust. 2.
Należności nie podlegają zwrotowi ani umorzeniu, w przypadku gdy fakty, które doprowadziły do zapłacenia lub zaksięgowania kwoty prawnie nienależnej, są wynikiem świadomego działania [oszustwa] osoby zainteresowanej.
2. Należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane po złożeniu wniosku przed upływem trzech lat, licząc od dnia powiadomienia dłużnika o tych należnościach. Wniosek należy złożyć we właściwym urzędzie celnym.
Termin ten może zostać przedłużony, jeżeli osoba zainteresowana udowodni, iż ze względu na nieprzewidziane okoliczności lub działanie siły wyższej nie mogła złożyć wniosku w terminie.
Organy celne dokonują zwrotu lub umorzenia z urzędu, gdy same przed upływem tego terminu stwierdzą, że zaistniała jedna z okoliczności określonych w ust. 1 akapity pierwszy i drugi”.
26 Zgodnie z art. 244 kodeksu celnego:
„ Odwołanie nie powoduje wstrzymania wykonania decyzji, od której się odwołano.
Jednakże w przypadku gdy organy celne mają uzasadnione powody, by sądzić, że zaskarżona decyzja jest sprzeczna z przepisami prawa celnego, lub gdy istnieje obawa spowodowania nieodwracalnej szkody dla osoby zainteresowanej, wstrzymują w całości lub w części wykonanie takiej decyzji.
Jeżeli zaskarżana decyzja nakłada należności celne przywozowe lub należności celne wywozowe, wstrzymanie jej wykonania uzależnione jest od złożenia zabezpieczenia. Jednakże nie wymaga się złożenia zabezpieczenia, jeżeli mogłoby to spowodować, ze względu na sytuację dłużnika, poważne trudności natury gospodarczej lub społecznej”.
Rozporządzenie (WE) nr 515/97
27 Tytuł III rozporządzenia Rady (WE) nr 515/97 z dnia 13 marca 1997 r. w sprawie wzajemnej pomocy między organami administracyjnymi państw członkowskich i współpracy między państwami członkowskimi a Komisją w celu zapewnienia prawidłowego stosowania przepisów prawa celnego i rolnego (Dz.U. L 82, s. 1) reguluje stosunki organów celnych państw członkowskich z Komisją. Zgodnie z art. 17 ust. 2 tego rozporządzenia Komisja podaje do wiadomości właściwym władzom w każdym państwie członkowskim, niezwłocznie po udostępnieniu, wszelkie informacje, które mogłyby im pomóc zapewnić stosowanie przepisów prawa celnego i rolnego.
28 Zgodnie z art. 20 ust. 1 i 3 wskazanego rozporządzenia, gdy Komisja prowadzi w państwach trzecich misje współpracy o charakterze wspólnotowym, administracyjnym lub śledczym, informuje państwa członkowskie o ich rezultatach.
Okoliczności powstania sporu
29 Od roku 1994 przywożone były z Węgier do Niemiec pojazdy mechaniczne marki Suzuki i Subaru. Przywozy te były dokonywane przy zastosowaniu stawki 0% w ramach preferencji taryfowych przewidzianych na mocy układu stowarzyszeniowego EWG–Węgry, na podstawie świadectw przewozowych EUR.1 potwierdzających węgierskie pochodzenie pojazdów.
30 Pismem w sprawie wzajemnej pomocy, które zostało przekazane władzom niemieckim w wersji angielskiej w dniu 13 czerwca 1996 r. i w wersji niemieckiej w dniu 28 listopada 1996 r. jednostka ds. koordynacji zapobiegania nadużyciom finansowym Komisji (UCLAF) poinformowała te władze o wątpliwościach dotyczących poszanowania reguł pochodzenia przy dokonywaniu wskazanych przywozów. UCLAF zwrócił się do tych władz, aby wszczęły w węgierskich organach procedurę następczej weryfikacji świadectw pochodzenia, aby zażądały zabezpieczenia płatności lub złożenia do depozytu ceł i aby przyjęły wszelkie akty prawne, które mogłyby przerwać bieg przedawnienia i zachować możliwości pokrycia retrospektywnego. W dalszej kolejności Komisja sama przeprowadziła dodatkowe dochodzenia, w tym kontrolę na Węgrzech.
31 W piśmie w sprawie wzajemnej pomocy z dnia 26 czerwca 1998 r. UCLAF „poinformował państwa członkowskie, że w czerwcu 1998 r. węgierskie organy administracji przekazały Komisji wyniki kontroli przeprowadzonych na Węgrzech w przedmiocie statusu pojazdów [Magyar Suzuki rt, zwanej dalej »Magyar Suzuki«], wywożonych do Wspólnoty na podstawie świadectw EUR.1”. Wskazane organy administracji „stwierdziły, że 58 006 pojazdów było produktami niepochodzącymi […], w związku z czym w tym zakresie nienależnie skorzystano ze świadectw EUR.1”. Z załącznika do tego pisma wynika, że w zakresie wywozów dokonywanych do Niemiec 14 440 pojazdów marki Suzuki i 4683 pojazdów marki Subaru, a więc łącznie 19 123 pojazdów nie dochowało reguł pochodzenia.
32 W piśmie tym UCLAF wskazał, że posiada „dowody uzyskane w trakcie wspólnotowych misji w zakresie współpracy” oraz „oficjalną odpowiedź węgierskiej generalnej dyrekcji celnej z dodatkowymi dowodami (pliki informatyczne i dokumenty)” i ponadto, że państwa członkowskie, które „wniosły o przeprowadzenie weryfikacji następczej świadectw EUR.1 w ramach [protokołu nr 4], bezpośrednio otrzymają istotne dla nich odpowiedzi”.
33 UCLAF zapowiedział również czternastu państwom członkowskim zainteresowanym w zakresie omawianych przywozów, że przekaże „kopię danych przekazanych w czerwcu 1998 r. wraz z pełną wersją plików informatycznych i załączonych dokumentów”, „tłumaczenia korespondencji z węgierską dyrekcją celną” oraz „pliki informatyczne, zestawienia operacji według państw opracowane przez UCLAF na podstawie oryginalnych danych węgierskich”.
34 UCLAF przekazał te dokumenty i pliki informatyczne wraz z pismem, które zostało przekazane władzom niemieckim w wersji angielskiej w dniu 13 lipca 1998 r. i w wersji niemieckiej w dniu 18 sierpnia 1998 r. Wraz z tymi dokumentami przekazano w szczególności pismo z dnia 26 maja 1998 r., w którym władze węgierskie doręczyły UCLAF wnioski z przeprowadzonych kontroli oraz dokumenty i pliki informatyczne wskazujące pojazdy, w przypadku których nie dochowano reguł pochodzenia.
35 Z pisma z dnia 26 maja 1998 r. wynika, że władze węgierskie w dniu 15 maja 1998 r. ukończyły weryfikację dotyczącą pochodzenia pojazdów produkowanych przez Magyar Suzuki oraz danych wskazanych na świadectwach EUR.1. W wyniku weryfikacji władze te stwierdziły, że reguły pochodzenia nie zostały dochowane w zakresie dotyczącym części przywiezionych pojazdów. Wskazane władze poinformowały jednak, że Magyar Suzuki wszczęła postępowanie sądowe w sprawie zastosowania reguł pochodzenia. Ponadto władze węgierskie wskazały, że bezpośrednio poinformują państwa członkowskie, które na podstawie protokołu nr 4 wniosły o przeprowadzenie weryfikacji następczej niektórych świadectw EUR.1, o wynikach tej weryfikacji.
36 Po otrzymaniu pisma z dnia 18 sierpnia 1998 r. Republika Federalna Niemiec wielokrotnie zażądała przedstawienia końcowego raportu z kontroli przeprowadzonej przez Komisję na Węgrzech. Raport ten został jej doręczony w dniu 2 marca 1999 r.
37 W dniu 15 kwietnia 1999 r. władze niemieckie zaczęły dokonywać zaksięgowania należności celnych w odniesieniu do pojazdów, w przypadku których wedle władz węgierskich nie dochowano reguł pochodzenia. Jednakże, ze względu na termin trzech lat dla powiadomienia dłużnika zgodnie z art. 221 ust. 3 zdanie pierwsze kodeksu celnego, dla pojazdów przywiezionych przed 15 kwietnia 1996 r. należności nie mogły zostać określone. Środki własne przypadające za ten okres nie zostały wpisane w rachunkach, ani udostępnione Komisji.
38 W piśmie w sprawie wzajemnej pomocy z dnia 27 października 1999 r. Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (zwany dalej „OLAF”), który z dniem 1 czerwca 1999 r. zastąpił UCLAF, powiadomił państwa członkowskie, że władze węgierskie przedstawiły w dniu 23 lipca 1999 r. swe „nowe stanowisko dotyczące sprawy [Magyar Suzuki]” odpowiadające wyrokowi wydanemu przez właściwy sąd węgierski. Zgodnie z tym nowym stanowiskiem część pojazdów, w przypadku których władze węgierskie uprzednio stwierdziły brak poszanowania reguł pochodzenia, należało jednak uznać za pochodzące z Węgier.
39 W tym względzie OLAF przypomniał, że w lipcu 1998 r. UCLAF przekazał wnioski władz węgierskich „wynikające z wspólnej i szczegółowej weryfikacji dokonanej wraz z misją wspólnotową w pierwszym trymestrze 1998 r.”, a w lutym 1999 r. „ogólny raport z dochodzenia zawierający własną ocenę i własne wnioski oparte na jego dokumentach i dowodach, pozyskanych na Węgrzech i poza tym państwem”, które były zgodne z wnioskami władz węgierskich.
40 OLAF uznał, że „orzeczenia węgierskich organów sądowych wydane w ramach sporu pomiędzy węgierskimi organami celnymi a eksporterem węgierskim nie mają żadnego bezpośredniego skutku prawnego dla dokonanej przez organy celne państw członkowskich weryfikacji statutu towarów przywiezionych przez podmioty wspólnotowe”.
41 OLAF zakwestionował „dopuszczalność nowych dowodów przedstawionych wiele lat po wszczęciu weryfikacji i kilka miesięcy po szczegółowej kontroli”, formalnie oddalił argumentację producenta węgierskiego i potwierdził swą analizę załączoną do raportu z dochodzenia z lutego 1999 r.
42 W konsekwencji OLAF w sposób wyraźny wezwał państwa członkowskie do kontynuowania procedur w przedmiocie pokrycia należności i do „oparcia swych działań na wnioskach wynikających z raportu wspólnotowego z lutego 1999 r.”.
43 Następnie władze niemieckie dokonały zwrotu należności celnych w przywozie w zakresie dotyczącym pojazdów, w przypadku których węgierskie pochodzenie zostało potwierdzone przez władze kraju wywozu w następstwie wydanych w tym kraju orzeczeń sądowych.
Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
44 W ramach kontroli środków własnych przeprowadzonej w maju 2000 r. w Niemczech, pełnomocnicy Komisji stwierdzili, że władze niemieckie nie dokonały retrospektywnego pokrycia należności celnych niezwłocznie po cofnięciu przez władze węgierskie świadectw pochodzenia przywiezionych pojazdów, o których mowa, i w związku z tym nie uiściły środków własnych.
45 Władze niemieckie wysłały bowiem pierwsze wezwania w przedmiocie pokrycia retrospektywnego dopiero w dniu 15 kwietnia 1999 r. dla przywozów dokonanych w okresie pomiędzy grudniem 1996 r. a listopadem 1997 r. i w dniu 20 kwietnia 1999 r. dla przywozów dokonanych w okresie pomiędzy kwietniem a listopadem 1996 r. Ponieważ długi celne dotyczące przywozów dokonanych przed 15 kwietnia 1996 r. uległy już przedawnieniu, związane z nimi środki własne nie zostały ustalone.
46 Pismem z dnia 14 września 2001 r. wskazane władze wyjaśniły, że długi celne przedawnione w chwili wszczęcia procedur retrospektywnego pokrycia nie zostały ustalone.
47 W protokole z posiedzenia z dnia 12 czerwca 2003 r. oraz w piśmie z dnia 23 października 2003 r. Komisja przedstawiła stanowisko, wedle którego zainteresowane państwa członkowskie, w tym Republika Federalna Niemiec, miały możliwość ustalenia tożsamości dłużnika i kwoty należności celnych najpóźniej w dniu 18 sierpnia 1998 r., czyli w dniu przekazania ostatniej wersji językowej dokumentów i plików informatycznych załączonych do pisma w sprawie wzajemnej pomocy z dnia 26 czerwca 1998 r. W konsekwencji państwa członkowskie, które nie podjęły działania w terminie trzech miesięcy od tej daty, powinny odpowiadać za uiszczenie kwot należności celnych, które ulegały przedawnieniu począwszy od dnia 18 listopada 1998 r.
48 Komisja zwróciła się do zainteresowanych państw członkowskich o przedstawienie bardziej szczegółowych informacji dotyczących wskazanych należności celnych. Zapowiedziała ona, że następnie zostanie wysłane formalne wezwanie do usunięcia uchybienia. Wreszcie stwierdziła, że zapłata w przewidzianym terminie umożliwi uniknięcie naliczenia odsetek za zwłokę.
49 Pismem z dnia 30 marca 2005 r. Republika Federalna Niemiec poinformowała Komisję, że należności celne w przywozie, o których mowa, wynosiły 408 735,53 EUR.
50 Komisja zażądała od tego państwa członkowskiego udostępnienia wskazanej kwoty w terminie dwóch miesięcy, informując, że odsetki za zwłokę zostaną naliczone po jej otrzymaniu.
51 Pismem z dnia 8 listopada 2005 r. Republika Federalna Niemiec poinformowała Komisję, że zapłata została dokonana w dniu 31 października 2005 r. „z zastrzeżeniem wydania orzeczenia przez Trybunał potwierdzającego pogląd prawny Komisji”, jedynie celem uniknięcia naliczania odsetek za zwłokę.
52 W piśmie z dnia 13 czerwca 2006 r. Republika Federalna Niemiec odmówiła uiszczenia odsetek za zwłokę, które Komisja określiła w wysokości 571 011,21 EUR, ponownie kwestionując powstanie długu celnego i obowiązek jego pokrycia.
53 Pismem z dnia 18 października 2006 r. Komisja wszczęła postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przewidziane w art. 226 WE i wezwała Republikę Federalną Niemiec do przedstawienia uwag.
54 Uznając odpowiedź otrzymaną w dniu 19 lutego 2007 r. za niewystarczającą, w dniu 29 czerwca 2007 r. Komisja wydała uzasadnioną opinię, na którą wskazane państwo członkowskie udzieliło odpowiedzi pismem z dnia 24 sierpnia 2007 r.
55 Uznawszy tę odpowiedź za niezadowalającą, Komisja postanowiła wnieść niniejszą skargę.
W przedmiocie skargi
Argumentacja stron
56 Komisja zasadniczo zarzuca Republice Federalnej Niemiec brak pokrycia długów celnych będących przedmiotem niniejszej sprawy, spóźnione udostępnienie środków własnych i odmowę zapłaty przypadających w związku z tym odsetek za zwłokę.
57 Co się tyczy spóźnionego udostępnienia środków własnych, Komisja przypomina, że rozporządzenia nr 1552/89 i 1150/2000 oraz kodeks celny wymagają od państw członkowskich, aby pobrały prawnie należne kwoty długów celnych oraz uznały i uiściły związane z nimi środki własne z chwilą, w której pozyskają informacje konieczne do określenia dłużnika i kwoty należności.
58 W niniejszej sprawie pismem z dnia 18 sierpnia 1998 r. władze niemieckie zostały poinformowane o cofnięciu określonych świadectw pochodzenia. Pismo to, wraz z wcześniejszymi powiadomieniami i dokumentami zawierało wszelkie dane konieczne do pokrycia spornych długów celnych.
59 Republika Federalna Niemiec powinna była przed upływem terminu trzech miesięcy po przekazaniu wskazanego pisma uznać kwoty prawnie należne i powiadomić o nich dłużników, nawet jeśli musiała następnie, ze względu na zawisłe przed sądem na Węgrzech postępowanie sądowe czasowo zrezygnować z uzyskania zapłaty lub dokonać zwrotu pobranych kwot. Środki własne powinny były zostać wpisane na rachunek Wspólnot najpóźniej w dniu 20 stycznia 1999 r.
60 Co się tyczy odsetek za zwłokę, Komisja przypomina, że na podstawie art. 11 rozporządzeń nr 1552/89 i 1150/2000 państwa członkowskie są zobowiązane do zapłaty odsetek za zwłokę, nawet gdy ze względu na ich bezczynność tytuły środków własnych nie mogły już zostać stwierdzone. W związku z tym Republika Federalna Niemiec powinna była zapłacić odsetki za okres od dnia 20 stycznia 1999 r. do dnia 31 października 2005 r. i nie mogła się powołać na zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań.
61 Republika Federalna Niemiec podnosi po pierwsze, że zastosowanie mają przepisy art. 32 ust. 1 i 5 protokołu nr 4, a nie przepisy rozporządzeń nr 1552/89 i 1150/2000.
62 Wbrew wymogom wskazanego artykułu, z wniosków przedstawionych przez władze węgierskie nie wynikało w sposób jasny, czy dokumenty wywozowe były autentyczne i czy produkty, o których mowa, były produktami pochodzącymi. Ponadto władze te wskazały na postępowania sądowe wszczęte przez Magyar Suzuki i zapowiedziały jedynie późniejsze przekazanie ostatecznych wyników weryfikacji.
63 Po drugie, Republika Federalna Niemiec przypomina, że raport z dochodzenia UCLAF jest wynikiem misji przeprowadzonej na podstawie rozporządzenia nr 515/97. Jako państwo członkowskie niebiorące udziału w misji, Republika Federalna Niemiec miała prawo zaczekać na raport z misji przed wszczęciem procedur w przedmiocie pokrycia na podstawie pkt 4.5 wytycznych Komisji dla misji wspólnotowych dokonywanych na podstawie rozporządzenia nr 515/97, zgodnie z którym państwa członkowskie, które nie biorą udziału w misji, wnoszą o przedstawienie raportu z dochodzenia przed podjęciem działań względem importerów. Ponadto w piśmie w sprawie wzajemnej pomocy z dnia 27 października 1999 r. OLAF sam zalecił, aby państwa członkowskie oparły swe działania na podstawie wskazanego raportu z dochodzenia.
64 Po trzecie, w oparciu o wyrok z dnia 9 lutego 2006 r. w sprawach połączonych od C‑23/04 do C‑25/04 Sfakianakis, Zb.Orz. s. I‑1265, pkt 21, Republika Federalna Niemiec podnosi, że nie miała prawa dokonać poboru należności celnych przed uzyskaniem wiedzy o wynikach sądowych postępowań odwoławczych toczących się na Węgrzech. W związku z tym przedawnienie należności celnych było w określonych przypadkach nieuniknione.
65 Co się tyczy odsetek za zwłokę, Republika Federalna Niemiec podnosi, że w braku obowiązku udostępnienia środków własnych, to zobowiązanie akcesoryjne jest pozbawione podstaw.
66 Pomocniczo Republika Federalna Niemiec podnosi, że w dokumencie przedstawionym podczas posiedzenia komitetu środków własnych w dniu 2 lipca 2003 r., w którym wskazano, że „zapłata w przewidzianym terminie umożliwi uniknięcie naliczenia odsetek za zwłokę”, Komisja wzbudziła uzasadnione oczekiwania odnośnie do braku płatności odsetek za zwłokę.
67 Ponadto Republika Federalna Niemiec jest zdania, że w braku szczególnego przepisu rozporządzenia nr 1150/2000 w tym zakresie termin wpisu na rachunek, w przypadku gdy należności celne nie zostały pokryte, jest określany przez Komisję. W niniejszej sprawie Komisja wyznaczyła termin na udostępnienie środków własnych dopiero w dokumencie z dnia 12 czerwca 2003 r. W związku z tym odsetki za zwłokę powinny być naliczane dopiero od momentu, w którym upłynął ten termin.
Ocena Trybunału
W przedmiocie udostępnienia środków własnych
68 Na wstępie należy przypomnieć, że na podstawie art. 16 ust. 1 protokołu nr 4 produkty pochodzące z Węgier korzystają przy ich przywozie do Wspólnoty z preferencyjnego traktowania po przedstawieniu dowodu pochodzenia w formie świadectwa EUR.1.
69 Celem zapewnienia wykonania przepisów wskazanego protokołu przewidziano system współpracy administracyjnej pomiędzy władzami węgierskimi z jednej strony a organami wspólnotowymi i władzami państw członkowskich z drugiej strony.
70 System ten oparty jest jednocześnie na podziale zadań między władzami zainteresowanego państwa członkowskiego i władzami Republiki Węgierskiej oraz na ich wzajemnym zaufaniu (zob. podobnie wyrok w sprawie Sfakianakis, pkt 21).
71 W ramach tego podziału zadań kompetencję do dokonywania weryfikacji pochodzenia produktów z Węgier mają władze węgierskie. Ponieważ władze te są w najlepszej sytuacji, by dokonać bezpośredniej weryfikacji okoliczności, od których uzależnione jest pochodzenie, są one na podstawie art. 17 ust. 4 i 5 oraz art. 32 ust. 3 protokołu nr 4 odpowiedzialne za weryfikację poszanowania reguł pochodzenia przy wydawaniu przez nie świadectw EUR.1 oraz przy następczej weryfikacji.
72 System współpracy administracyjnej ustanowiony w protokole nr 4 może funkcjonować, wyłącznie jeżeli administracja celna kraju przywozu uznaje dokonane zgodnie z prawem ustalenia władz kraju wywozu (zob. ww. wyrok w sprawie Sfakianakis, pkt 23).
73 W tym względzie władze kraju przywozu powinny po pierwsze uznać ważność świadectw EUR.1 potwierdzających węgierskie pochodzenie produktów (zob. ww. wyrok w sprawie Sfakianakis, pkt 37). Po drugie, wnioski władz węgierskich powzięte przy weryfikacji następczej są wiążące dla państw członkowskich przywozu.
74 W konsekwencji, w sytuacji, w której w wyniku weryfikacji następczej władze węgierskie w sposób jasny wskażą zgodnie z art. 32 ust. 5 protokołu nr 4, że dane pojazdy nie mogą zostać uznane za produkty pochodzące z Węgier i w związku z tym przekazują władzom kraju przywozu wystarczające informacje dla stwierdzenia, że świadectwa będące przedmiotem sprawy zostały cofnięte, władze kraju przywozu nie są uprawnione do przyznania tym towarom preferencyjnego traktowania przewidzianego w art. 16 ust. 1 protokołu nr 4.
75 Ponadto zgodnie z przepisami rozporządzeń nr 1550/89 i 1150/2000 oraz kodeksu celnego władze państwa członkowskiego przywozu są w tych okolicznościach zobowiązane do zapewnienia szybkiego i skutecznego udostępnienia środków własnych Wspólnoty oraz do dokonania bez zwłoki retrospektywnego pokrycia należności celnych i do stwierdzenia związanych z nimi środków własnych.
76 Państwa członkowskie są bowiem zobowiązane do stwierdzenia tytułu Wspólnot do środków własnych w chwili, w której ich organy mogą obliczyć kwotę należności wynikającej z długu celnego i ustalić dłużnika (zob. podobnie wyrok z dnia 15 listopada 2005 r. w sprawie C‑392/02 Komisja przeciwko Danii, Rec. s. I‑9811, pkt 61). W konsekwencji wskazane państwa członkowskie są zobowiązane uwzględnić rzeczone należności na rachunkach, zgodnie z art. 6 rozporządzenia nr 1552/89 (zob. wyrok z dnia 5 października 2006 r. w sprawie C‑312/04 Komisja przeciwko Niderlandom, Rec. s. I‑9923, pkt 61).
77 W niniejszej sprawie Republika Federalna Niemiec podnosi, jak zostało przypomniane w pkt 62 niniejszego wyroku, że władze węgierskie nie przedstawiły w sposób jasny stwierdzenia braku poszanowania reguł pochodzenia w zakresie pojazdów przywożonych do Niemiec i w związku z tym państwo to było zobowiązane do utrzymania preferencji taryfowych w zakresie omawianych produktów.
78 Nie można zgodzić się z tym argumentem. Jak bowiem przypomniano w pkt 35 niniejszego wyroku, po ukończeniu weryfikacji następczej przeprowadzonej na wniosek niektórych państw członkowskich oraz Komisji, władze węgierskie jasno wskazały w piśmie z dnia 26 maja 1998 r., że w przypadku pojazdów przywiezionych do Niemiec, które zostały wskazane w odpowiednich dokumentach i plikach informatycznych nie zostały dochowane reguły pochodzenia. W związku z tym władze węgierskie przekazały władzom kraju przywozu wystarczające informacje dla stwierdzenia, że sporne świadectwa zostały cofnięte. Zgodnie z tym pismem wnioski te były ostateczne.
79 W konsekwencji, jak słusznie wskazała rzecznik generalna w pkt 64 opinii, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie przepisy protokołu nr 4 nie sprzeciwiały się temu, aby władze niemieckie odmówiły spornym produktom preferencyjnego traktowania taryfowego.
80 Ponadto należy stwierdzić, że na podstawie informacji przedstawionych przez władze węgierskie, władze niemieckie były w stanie ustalić dłużników i obliczyć kwotę długu celnego.
81 Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że po otrzymaniu w dniu 18 sierpnia 1998 r. pisma Komisji zawierającego tłumaczenie na język niemiecki pisma władz węgierskich z dnia 26 maja 1998 r. oraz odpowiednie dokumenty i pliki informatyczne, Republika Federalna Niemiec była zobowiązana do dokonania zaksięgowania retrospektywnego w wyznaczonym przez Komisję terminie trzech miesięcy i do powiadomienia dłużnika o wymaganych zgodnie z prawem należnościach celnych w przywozie.
82 Jak wskazała rzecznik generalny w pkt 66 opinii, okoliczność, że to Komisja, a nie władze niemieckie, wystąpiła z wnioskiem o weryfikację dokonaną przez władze węgierskie, nie ma wpływu na ciążący na władzach kraju przywozu obowiązek zastosowania się do ostatecznych wyników tej weryfikacji. Jak orzekł Trybunał w pkt 31 ww. wyroku w sprawie Sfakianakis, weryfikacja ta może zostać przeprowadzona nie tylko na wniosek władz kraju przywozu, lecz również na wniosek służb Komisji, która zgodnie z art. 211 WE czuwa nad prawidłowym stosowaniem postanowień układu stowarzyszeniowego EWG–Węgry i jego protokołów.
83 Ponadto, wbrew temu, co podnosi Republika Federalna Niemiec, opóźnienie w udostępnieniu należności celnych nie może zostać uzasadnione w okolicznościach niniejszej sprawy oczekiwaniem na przekazanie dodatkowych informacji przez władze węgierskie lub na ostateczne orzeczenie w postępowaniach sądowych wszczętych na Węgrzech przez Magyar Suzuki, i – tym bardziej – na raport końcowy w ramach dochodzenia prowadzonego jednocześnie przez UCLAF.
84 Należy bowiem po pierwsze stwierdzić, jak wskazała rzecznik generalna w pkt 67 opinii, że o ile władze węgierskie w piśmie z dnia 26 maja 1998 r. zapowiedziały, że skierują indywidualne odpowiedzi do państw członkowskich, które zażądały weryfikacji następczej świadectw EUR.1 na podstawie protokołu nr 4, o tyle jest jednak bezsporne, że władze niemieckie nie należą do tych władz, które wniosły o przeprowadzenie weryfikacji i nie mogą w związku z tym podnosić, że oczekiwały tego rodzaju odpowiedzi.
85 Następnie, co się tyczy argumentu Republiki Federalnej Niemiec opartego na ww. wyroku w sprawie Sfakianakis, wedle którego państwo to nie było uprawnione do poboru należności celnych przed zapoznaniem się z wynikiem postępowań odwoławczych toczących się na Węgrzech, należy przypomnieć, że sprawa, w której został wydany wskazany wyrok, dotyczyła retrospektywnego pokrycia przez władze greckie należności celnych związanych z przywozem z Węgier pojazdów marki Suzuki dokonanych w 1995 r. Pokrycie to było oparte na wynikach weryfikacji następczej świadectw EUR.1 dokonanej przez władze węgierskie na podstawie protokołu nr 4, które to wyniki zostały zmienione na mocy orzeczeń sądów węgierskich.
86 W tym kontekście Trybunał stwierdził w pkt 43 ww. wyroku w sprawie Sfakianakis, że ze względu na skuteczność przewidzianego w układzie stowarzyszeniowym EWG–Węgry zniesienia ceł niedopuszczalne jest, by organy celne kraju przywozu wydały decyzje administracyjne zobowiązujące do zapłaty cła przed otrzymaniem informacji o ostatecznym rozstrzygnięciu w przedmiocie skarg na wyniki następczej weryfikacji, gdy decyzje władz kraju wywozu, które początkowo wystawiły świadectwa EUR.1, nie zostały cofnięte ani uchylone.
87 Jak jednak wskazała rzecznik generalna w pkt 56 i 57 opinii, stwierdzenie to uwzględniało okoliczność, że w sprawie, w której wydano ww. wyrok w sprawie Sfakianakis, władze greckie nie posiadały wystarczających informacji, aby przyjąć, że sporne świadectwa EUR.1 zostały cofnięte. Z pkt 41 tego wyroku wynika bowiem, że władze węgierskie w sposób wyraźny poinformowały władze greckie, że świadectwa EUR.1 dotyczące pojazdów, których zagraniczne pochodzenie zostało formalnie stwierdzone przez producenta, zostały cofnięte. Władze węgierskie nie przekazały natomiast tego rodzaju informacji w zakresie świadectw będących przedmiotem sporu i, jak wynika z pkt 11 wskazanego wyroku, zwróciły się nawet do właściwych władz greckich, by wstrzymały się one z pobraniem należności celnych.
88 Należy stwierdzić, że nie miało to miejsca w niniejszej sprawie. Władze węgierskie w sposób jasny wskazały bowiem w piśmie z dnia 26 maja 1998 r., że pojazdy, o których mowa, nie mogły zostać uznane za produkty pochodzące z Węgier. W związku z tym władze te przekazały władzom kraju przywozu wystarczające informacje dla stwierdzenia, że sporne świadectwa zostały cofnięte. Jak przypomniano w pkt 73 niniejszego wyroku, wyniki weryfikacji następczej dokonanej przez władze kraju wywozu są wiążące dla władz kraju przywozu. W konsekwencji, wbrew temu, co podnosi Republika Federalna Niemiec, okoliczność, że władze węgierskie poinformowały ponadto o wniesieniu skarg na wyniki weryfikacji następczej, nie może wpłynąć na ciążący na władzach niemieckich obowiązek zaksięgowania długu celnego i powiadomienia o nim dłużnika, jak również ustalenia związanych z nim środków własnych.
89 Wreszcie w związku z tym, że ostateczne potwierdzenie przez władze węgierskie braku poszanowania reguł pochodzenia stanowiło wystarczającą podstawę dla wszczęcia przez władze niemieckie procedur w przedmiocie pokrycia spornych długów celnych, władze te nie mogą się powoływać, celem uzasadnienia opóźnienia przy pokryciu i udostępnieniu środków własnych, na brak przedstawienia stanowiska przez UCLAF i w szczególności na brak końcowego raportu z dochodzenia dokonanego w ramach misji kontrolnej na Węgrzech, którą UCLAF przeprowadził w zakresie tych samych przywozów i w bezpośrednim związku z weryfikacją następczą dokonaną przez władze węgierskie.
90 Ponadto należy odrzucić argumenty Republiki Federalnej Niemiec, wedle których w piśmie w sprawie wzajemnej pomocy z dnia 27 października 1999 r. OLAF sam zalecił państwom członkowskim, aby oparły swe działania na podstawie raportu z dochodzenia UCLAF. Jak wskazała rzecznik generalna w pkt 90 i 91 opinii, państwo to, formułując swe argumenty, oparło się na zawężającym rozumieniu tego pisma, nie uwzględniając przy tym jego kontekstu.
91 Należy bowiem przypomnieć, że po wydaniu orzeczeń przez sądy krajowe władze węgierskie zmieniły swe stanowisko dotyczące braku poszanowania reguł pochodzenia w zakresie wywiezionych pojazdów. W tym kontekście w piśmie w sprawie wzajemnej pomocy z dnia 27 października 1999 r. OLAF wskazał, że nie zgadza się ze stanowiskiem tych władz i zalecił państwom członkowskim dokonywanie w dalszym ciągu poboru spornych należności celnych. OLAF odwołał się do wyników kontroli przeprowadzonej przez UCLAF jedynie w celu poparcia swego stanowiska.
92 Ponadto należy wskazać, że pobór spornych należności celnych przez władze niemieckie po otrzymaniu wniosków władz węgierskich stwierdzających brak poszanowania reguł pochodzenia nie mógł prowadzić do naruszenia interesów dłużników w sposób niemożliwy do naprawienia. Po pierwsze, organy celne były zgodnie z art. 224–230 kodeksu celnego uprawnione do przyznania dłużnikom ułatwień płatniczych. Po drugie, w zakresie, w którym zostanie następnie wykazane, że kwota należności celnych nie była wymagana zgodnie z prawem, władze celne są zobowiązane do przeprowadzenia pokrycia zgodnie z art. 236 kodeksu celnego. W tym względzie należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie władze niemieckie, które dokonały pokrycia przed poinformowaniem o orzeczeniach sądów węgierskich i o nowym stanowisku władz kraju wywozu, rzeczywiście dokonały zwrotu należności celnych, które nie były wymagane zgodnie z prawem.
W przedmiocie odsetek za zwłokę
93 Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że istnieje nierozerwalny związek pomiędzy obowiązkiem ustalenia wspólnotowych środków własnych, obowiązkiem zapisania ich na rachunku Komisji w terminie, i wreszcie obowiązkiem zapłaty odsetek za zwłokę, które stają się wymagalne bez względu na przyczynę opóźnienia, z którym te środki zostały wpłacone na rachunek Komisji (zob. w szczególności wyroki: z dnia 21 września 1989 r. w sprawie 68/88 Komisja przeciwko Grecji, Rec. s. 2965, pkt 17; z dnia 12 czerwca 2003 r. w sprawie C‑363/00 Komisja przeciwko Włochom, Rec. s. I‑5767, pkt 43, 44; z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie C‑150/07 Komisja przeciwko Portugalii, pkt 62).
94 Na podstawie art. 11 rozporządzenia nr 1552/89 wszelkie opóźnienie w zapisaniu środków na rachunek, o którym mowa w art. 9 ust. 1 tego rozporządzenia, prowadzi do zapłaty przez dane państwo członkowskie odsetek za zwłokę naliczanych za cały okres opóźnienia (zob. wyrok z dnia 14 kwietnia 2005 r. w sprawie C‑460/01 Komisja przeciwko Niderlandom, Zb.Orz. s. I‑2613, pkt 91; z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie C‑275/07 Komisja przeciwko Włochom, Zb.Orz. s. I‑2005, pkt 66).
95 Ponadto z brzmienia wskazanego art. 11 wynika, że powstanie opóźnienia w udostępnieniu środków własnych nie może być zależne od terminu określonego przez Komisję dla udostępnienia tych środków, takiego jak termin, o którym mowa w pkt 67 niniejszego wyroku.
96 Należy również odrzucić argument Republiki Federalnej Niemiec, wedle którego miała ona uzasadnione powody ku temu, by oczekiwać, że nie będzie zobowiązana do uiszczenia odsetek za zwłokę.
97 Jak bowiem wskazała rzecznik generalna w pkt 112–114 opinii, mając na uwadze jasne i precyzyjne przepisy art. 10 i 11 rozporządzenia nr 1552/89, niejednoznaczną treść protokołu z posiedzenia z dnia 12 czerwca 2003 r., znaczną kwotę należnych odsetek oraz okoliczności sprawy, Republika Federalna Niemiec nie mogła uznać, że otrzymała dokładne, bezwarunkowe i zgodne zapewnienia, które mogłyby prowadzić do powstania uzasadnionych oczekiwań.
98 Z powyższego wynika, że dopuszczając do przedawnienia wierzytelności celnych, pomimo otrzymania pisma w sprawie wzajemnej pomocy, popadając w zwłokę przy odprowadzeniu środków własnych należnych w tym zakresie i odmawiając uiszczenia przypadających odsetek za zwłokę, Republika Federalna Niemiec uchybiła ciążącym na niej zobowiązaniom na podstawie art. 2, 6 i 9–11 rozporządzenia nr 1552/89 oraz na podstawie art. 2, 6 i 9–11 rozporządzenia nr 1150/2000.
W przedmiocie kosztów
99 Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie Republiki Federalnej Niemiec kosztami postępowania, a ta przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami postępowania.
Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:
1) Dopuszczając do przedawnienia wierzytelności celnych, pomimo otrzymania pisma w sprawie wzajemnej pomocy, popadając w zwłokę przy odprowadzeniu środków własnych należnych w tym zakresie i odmawiając uiszczenia przypadających odsetek za zwłokę, Republika Federalna Niemiec uchybiła ciążącym na niej zobowiązaniom na podstawie art. 2, 6 i 9–11 rozporządzenia Rady (EWG, Euratom) nr 1552/89 z dnia 29 maja 1989 r. wykonującego decyzję 88/376/EWG, Euratom w sprawie systemu środków własnych Wspólnot oraz na podstawie art. 2, 6 i 9–11 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1150/2000 z dnia 22 maja 2000 r. wykonującego decyzję 94/728/WE, Euratom w sprawie systemu środków własnych Wspólnot.
2) Republika Federalna Niemiec zostaje obciążona kosztami postępowania.
Podpisy
* Język postępowania: niemiecki.
Top