Sprawy połączone C‑281/03 i C‑282/03
Cindu Chemicals BV i in.
i
Arch Timber Protection BV
przeciwko
College voor de toelating van bestrijdingsmiddelen
(wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożone przez College van Beroep voor het bedrijfsleven)
Dyrektywa 76/769/EWG – Substancje niebezpieczne – Uprawnienie państw członkowskich do ustalania dodatkowych warunków wprowadzania do obrotu i stosowania produktów biobójczych, których substancja czynna podlega ograniczeniom zawartym w tej dyrektywie – Produkty do impregnacji drewna zawierające destylaty smoły węglowej (karbolineum i olej kreozotowy) – Produkty do impregnacji drewna zawierające miedź, chrom i arsen
Opinia rzecznika generalnego F.G. Jacobsa przedstawiona w dniu 17 marca 2005 r. I‑0000
Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 15 września 2005 r. I‑0000
Streszczenie wyroku
Zbliżanie ustawodawstw – Ograniczenia we wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu substancji i preparatów niebezpiecznych – Dyrektywa 76/769 – Wyczerpujący charakter przepisów – Brak uprawnienia do wprowadzenia przez państwo członkowskie innych warunków – Wyjątki możliwe w przypadku stosowania szczególnych przepisów wspólnotowych
(dyrektywa Rady 76/769, zmieniona dyrektywą 94/60)
Dyrektywę 76/769 w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich odnoszących się do ograniczeń we wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu niektórych substancji i preparatów niebezpiecznych, zmienioną dyrektywą 94/60 należy interpretować w ten sposób, że nie upoważnia ona państw członkowskich do uzależniania wprowadzenia do obrotu lub stosowania danego produktu biobójczego, którego substancja czynna figuruje w załączniku I do tej dyrektywy, od spełnienia warunków w tej dyrektywie niewymienionych, bez uszczerbku dla stosowania innych odpowiednich przepisów wspólnotowych ustanawiających szczególne warunki w odniesieniu do tego produktu.
(por. pkt 49 i sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
z dnia 15 września 2005 r. (*)
Dyrektywa 76/769/EWG – Substancje niebezpieczne – Uprawnienie państw członkowskich do ustalania dodatkowych warunków wprowadzania do obrotu i stosowania produktów biobójczych, których substancja czynna podlega ograniczeniom zawartym w tej dyrektywie – Produkty do impregnacji drewna zawierające destylaty smoły węglowej (karbolineum i olej kreozotowy) – Produkty do impregnacji drewna zawierające miedź, chrom i arsen
W sprawach połączonych C‑281/03 i C‑282/03
mających za przedmiot wnioski o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczeń w trybie prejudycjalnym, złożone przez College van Beroep voor het bedrijfsleven (Niderlandy) postanowieniami z dnia 26 czerwca 2003 r., które wpłynęły do Trybunału w dniu 30 czerwca 2003 r., w postępowaniach:
Cindu Chemicals BV (C‑281/03),
Rütgers VFT AG,
Touwen & Co. BV,
Pearl Paint Holland BV,
Elf Atochem Nederland BV,
Zijlstra & Co. Verf BV,
Chemische Producten Struyk & Co. BV,
Van Swaay Schijndel BV,
Houtbereiding G. Rozendaal BV,
Arch Timber Protection BV (C‑282/03)
przeciwko
College voor de toelating van bestrijdingsmiddelen,
przy udziale:
Stichting Behoud Leefmilieu en Natuur Maas en Waal,
TRYBUNAŁ (druga izba),
w składzie: C. W. A. Timmermans, prezes izby, R. Silva de Lapuerta, J. Makarczyk, P. Kūris i G. Arestis (sprawozdawca), sędziowie,
rzecznik generalny: F. G. Jacobs,
sekretarz: M.-F. Contet, główny administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 27 stycznia 2005 r.,
rozważywszy uwagi przedstawione:
– w imieniu Cindu Chemicals BV i.in. przez N. S. J. Koemana, advocaat,
– w imieniu Arch Timber Protection BV przez J. P. L. van Marissinga oraz N. G. Engeringa, advocaten,
– w imieniu College voor de toelating van bestrijdingsmiddelen przez R. J. M. van den Tweela, advocaat,
– w imieniu Stichting Behoud Leefmilieu en Natuur Maas en Waal przez F. F. Scheffera, advocaat,
– w imieniu rządu niderlandzkiego przez H. G. Sevenster oraz J. G. M. van Bakel, działające w charakterze pełnomocników,
– w imieniu rządu duńskiego przez J. Molde'a, działającego w charakterze pełnomocnika,
– w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez F. Simonetti oraz M. van Beeka, działających w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu17 marca 2005 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1 Wnioski o wydanie orzeczeń w trybie prejudycjalnym dotyczą wykładni dyrektywy Rady 76/769/EWG z dnia 27 lipca 1976 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich odnoszących się do ograniczeń we wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu niektórych substancji i preparatów niebezpiecznych (Dz.U. L 262, str. 201), zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 94/60/WE z dnia 20 grudnia 1994 r. (Dz.U. L 365, str. 1).
2 Wnioski te przedstawiono Trybunałowi w ramach postępowań spornych między Cindu Chemicals BV, Rütgers VFT AG, Touwen & Co. BV, Pearl Paint Holland BV, Elf Atochem Nederland BV, Zijlstra & Co. Verf BV, Chemische Producten Struyk & Co. BV, Van Swaay Schijndel BV, Houtbereiding G. Rozendaal BV a College voor de toelating van bestrijdingsmiddelen (urzędem kompetentnym do udzielania zezwoleń na produkty zawierające pestycydy, zwanym dalej „CTB”) oraz między Arch Timber Protection BV a CTB, dotyczących decyzji zezwalających na wprowadzanie do obrotu i stosowanie substancji niebezpiecznych.
Ramy prawne
Uregulowania wspólnotowe
Dyrektywa 76/769
3 Wydana na podstawie art. 100 Traktatu EWG (późniejszy art. 100 Traktatu WE, obecnie art. 94 WE) dyrektywa 76/769 określa zasady ograniczające wprowadzanie do obrotu i stosowanie niektórych niebezpiecznych substancji i preparatów. Zgodnie z treścią motywów 1–5 dyrektywa ta ma kilka celów, którymi są: ochrona społeczeństwa, szczególnie osób stosujących takie substancje, ochrona środowiska naturalnego i jakości życia ludzi, a także zniesienie przeszkód w handlu wynikających z istniejących uregulowań krajowych w tej materii, które różniąc się co do warunków wprowadzania tych substancji do obrotu i ich stosowania, stanowią przeszkodę w handlu i mają bezpośredni wpływ na ustanowienie i funkcjonowanie wspólnego rynku.
4 Artykuł 1 ww. dyrektywy stanowi, że bez uszczerbku dla stosowania innych odpowiednich przepisów wspólnotowych dyrektywa ta ma na celu ograniczenie wprowadzania do obrotu i stosowania substancji i preparatów niebezpiecznych wymienionych w załączniku I. Artykuł 2 tej dyrektywy stanowi, że „[państwa członkowskie podejmują wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia, aby substancje i preparaty niebezpieczne wymienione w Załączniku mogły być wprowadzone do obrotu lub stosowane wyłącznie z zastrzeżeniem warunków określonych w Załączniku”.
5 W załączniku I do dyrektywy 76/769 wymienione zostały substancje i preparaty niebezpieczne oraz ograniczenia w ich wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu. Załącznik ten był wielokrotnie zmieniany, w szczególności w celu uzupełnienia go o kolejne niebezpieczne substancje i preparaty.
6 Mocą dyrektywy Rady 89/677/EWG z dnia 21 grudnia 1989 r. zmieniającej po raz ósmy dyrektywę 76/769/EWG (Dz.U. L 398, str. 19) do zawartych w załączniku I substancji i preparatów dodano w pkt 20 związki arsenu. Zgodnie z ww. pkt 20 ust. 1 lit. b) związków tych nie wolno stosować jako substancji i składników preparatów przeznaczonych do stosowania w impregnowaniu drewna. W przypadku tym zakaz nie dotyczy roztworów soli nieorganicznych MCA (miedziowych‑chromowych‑arsenowych) wykorzystywanych w instalacjach przemysłowych stosujących zabiegi próżniowe lub pod ciśnieniem do impregnacji drewna. Państwa członkowskie mogą dodatkowo zezwolić na swoim terytorium na stosowanie preparatów DFA (dinitrofenolowych‑fluorkowych‑arsenowych) do konserwacji na miejscu drewnianych słupów już postawionych i służących do podpierania kabli napowietrznych. Preparaty takie muszą być używane przez specjalistów stosujących techniki próżniowe lub ciśnieniowe. Wreszcie ww. pkt 20 stanowi w ust. 2, że „[n]ie wolno stosować jako substancji i składników preparatów przeznaczonych do użycia w obróbce wód przemysłowych, niezależnie od ich zastosowania.”
7 Mocą dyrektywy 94/60 w treści pkt 32 załącznika I do dyrektywy 76/769 dodano substancje i preparaty zawierające kreozot, olej kreozotowy lub destylaty smoły węglowej. Punkt 32.1 tego załącznika stanowi, że substancje te nie mogą być wykorzystywane do impregnowania drewna, jeśli zawierają benzo[a]piren w stężeniu wyższym niż 0,005% masy lub fenole ulegające ekstrahowaniu przez wodę w stężeniu wyższym niż 3% masy. Ponadto zabronione jest wprowadzanie do obrotu drewna impregnowanego takimi substancjami. Zgodnie z pkt 32.1 ppkt i) na zasadzie odstępstwa substancje te mogą być wykorzystywane do impregnacji drewna w instalacjach przemysłowych, jeżeli zawierają benzo[a]piren oraz fenole ulegające ekstrahowaniu przez wodę w stężeniu niższym niż podane wyżej wartości. Wreszcie zgodnie z pkt 32.1 ppkt ii) wprowadzone do obrotu po raz pierwszy drewno impregnowane może być zgodnie z ppkt i) wykorzystane jedynie do celów zawodowych i przemysłowych, na przykład na kolei.
Dyrektywa 98/8/WE
8 Dyrektywa 98/8/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. dotycząca wprowadzania do obrotu produktów biobójczych (Dz.U. L 123, str. 1) ma na celu ustanowienie ramowych zasad dotyczących wydawania zezwoleń na wprowadzanie do obrotu w państwach członkowskich w celach użytkowych produktów biobójczych, jak również stworzenie wspólnotowego wykazu substancji aktywnych, które mogą wchodzić w skład produktów biobójczych.
9 Motyw dwudziesty szósty dyrektywy 98/8 stanowi, że wobec faktu, iż „[w]ykonanie niniejszej dyrektywy w pełnym zakresie i w szczególności programu jej powtórnego przeglądu nie zostanie zakończone przed upływem kilku lat, dyrektywa 76/769/EWG przewiduje ramy do celu dostosowania do rozwoju, na podstawie którego sporządzany będzie pozytywny wykaz ograniczający handel i wykorzystanie niektórych substancji czynnych, jak również produktów lub grup produktów [zawiera przepisy uzupełniające pozytywny wykaz, ograniczając handel i wykorzystanie niektórych substancji czynnych, jak również produktów lub grup produktów.]”
10 Artykuł 2 ust. 1 lit. a) dyrektywy 98/8 zawiera przyjętą dla potrzeb tejże dyrektywy definicję „produktów biobójczych”, zgodnie z którą są nimi „[s]ubstancje czynne i preparaty zawierające jedną lub więcej substancji czynnych, które są prezentowane w postaci, w jakiej dostarcza się je użytkownikowi, które mają służyć do niszczenia, odstraszania lub unieszkodliwiania organizmów szkodliwych, zapobiegać ich działaniu lub walczyć z nimi w jakikolwiek inny sposób, przez działanie chemiczne lub biologiczne”. Przepis ten stanowi ponadto, że pełny wykaz dwudziestu trzech typów produktów, zawierający indykatywne opisy każdego z typów, umieszczony jest w załączniku V do tej dyrektywy.
11 Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. a) dyrektywy 98/8 państwa członkowskie wydają zezwolenie na produkt biobójczy tylko, „jeżeli wchodzące w jego skład substancje czynne zawarte są w załączniku I lub I A oraz jeżeli spełnione są wymogi, określone w wymienionych załącznikach”.
12 Artykuł 16 ust. 1 ww. dyrektywy, w którym przewidziane zostały środki przejściowe, stanowi:
„W drodze dalszych odstępstw od przepisów art. 3 ust. 1, art. 5 ust. 1 i art. 8 ust. 2 i 4, i bez uszczerbku dla ust. 2 i 3, państwo członkowskie może na [przez] okres 10 lat, licząc od daty określonej w art. 34 ust. 1, w dalszym ciągu stosować swój system i praktykę obowiązującą przy wprowadzaniu na rynek produktów biobójczych. W szczególnych wypadkach może ono, zgodnie z obowiązującymi przepisami krajowymi, zezwolić na wprowadzenie na rynek na jego terytorium produktu biobójczego zawierającego substancje czynne, które nie są ujęte w załączniku I lub I A dla produktu tego typu. Takie substancje czynne muszą w dniu, określonym w art. 34 ust. 1, znajdować się na rynku jako substancje czynne produktu biobójczego przeznaczone do innych celów niż cele określone w art. 2 ust. 2 lit. c) i d).”
Uregulowania krajowe
13 Bestrijdingsmiddelenwet 1962 (niderlandzka ustawa o pestycydach z 1962 r., Stbl. 1962, nr 288, zwana dalej „ustawą z 1962 r.”) przewiduje system zezwoleń na wprowadzanie do obrotu i stosowanie pestycydów. Mocą art. 1b tej ustawy powołano do życia CTB – niezależny organ administracyjny, mający za zadanie podejmowanie na podstawie tej ustawy decyzji w przedmiocie wniosków o udzielenie zezwolenia na pestycydy i, w stosownych wypadkach, określanie, jak długo udzielone zezwolenia pozostaną ważne.
14 Zgodnie z art. 2 ustawy z 1962 r. na terenie Królestwa Niderlandów zabronione jest dostarczanie, przechowywanie, składowanie, przywóz lub wykorzystywanie pestycydów, na które nie wydano zezwolenia zgodnie z przepisami tej ustawy. Artykuł 3 ww. ustawy stanowi, że dozwolone są tylko takie pestycydy, które odpowiadają wymogom określonym w tym artykule oraz w art. 3a tej ustawy.
15 Zgodnie z art. 4 ustawy z 1962 r. wniosek o udzielenie zezwolenia lub o przedłużenie ważności zezwolenia na dany pestycyd powinien spełniać określone wymogi formalne, które zostały zasadniczo zawarte w Regeling toelating bestrijdingsmiddelen 1995 (rozporządzeniu z 1995 r. w sprawie udzielania zezwoleń na pestycydy, Stcrt. 1995, nr 41). Wniosek rozpatrywany jest tylko wtedy, gdy załączono do niego kompletną dokumentację, ocenianą na podstawie kryteriów określonych w tej ustawie i ustalonych na podstawie zawartych w niej przepisów.
16 Zgodnie z art. 7 ustawy z 1962 r. CTB cofa zezwolenie, o którym mowa w art. 4 tej ustawy, w szczególności jeśli nie są spełnione wymogi określone w art. 3 i 3a tej ustawy lub wymogi ustanowione na podstawie tych przepisów. Zainteresowani są jednak uprawnieni na mocy art. 8 tej ustawy do zaskarżenia takiej decyzji przed College van Beroep voor het bedrijfsleven.
17 Wreszcie Besluit milieutoelatingseisen niet-landbouwbestrijdingsmiddelen (zarządzenie określające warunki wydawania na podstawie przepisów o ochronie środowiska zezwoleń na środki biobójcze, Stbl. 1998, nr 499), przyjęte w 1998 r. na podstawie art. 3a ustawy z 1962 r. nakłada wymóg przeprowadzenia oceny ryzyka wobec substancji czynnej środka biobójczego, by móc określić środki niezbędne dla ochrony środowiska naturalnego.
Postępowania przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
18 Postępowanie przed sądem krajowym, które dało początek sprawie C‑281/03, dotyczy produktów biobójczych, a mianowicie pestycydów przeznaczonych do wykorzystania nierolniczego, zawierających jako substancje czynne destylaty smoły węglowej (karbolineum i olej kreozotowy), które wykorzystywane są do impregnacji drewna. Destylaty smoły węglowej wymienione są w pkt 32 załącznika I do dyrektywy 76/769, zmienionej dyrektywą 94/60 (zwanej dalej „dyrektywą 76/769”).
19 W lutym 1996 r. CTB powiadomił skarżące w postępowaniach przed sądem krajowym, na rzecz których wydane zostały zezwolenia dotyczące produktów biobójczych zawierających destylaty smoły węglowej, o zamiarze cofnięcia, po upływie trzyletniego terminu, udzielonego zezwolenia w części dotyczącej produktów do impregnacji drewna w przypadku, gdy zaimpregnowane drewno może mieć bezpośredni kontakt z wodą (w szczególności z wodami gruntowymi), oraz o zamiarze wydłużenia o pięć lat okresu ważności zezwolenia wydanego na wykorzystanie tych produktów w środowisku suchym pod warunkiem przedstawienia przez podmioty, na których rzecz zezwolenia zostały wydane, bardziej szczegółowych danych. Następnie skarżące w postępowaniach przed sądem krajowym złożyły w CTB wnioski o przedłużenie mającego wygasnąć okresu ważności pewnych zezwoleń.
20 W dniu 1 października 1999 r. CTB zdecydował o przedłużeniu do dnia 1 lipca 2001 r. okresu ważności zezwoleń dotyczących wykorzystania produktów do konserwacji drewna na bazie karbolineum i oleju kreozotowego w środowisku suchym.
21 W roku 2000 CTB powiadomił skarżące w postępowaniach przed sądem krajowym o tym, że ocena w sprawie dopuszczalności ww. produktów musi być zgodna z oceną przeprowadzaną na szczeblu wspólnotowym w świetle dyrektywy 98/8, oraz o tym, że aby uzyskać przedłużenie okresu ważności zezwoleń dotyczących ww. substancji, począwszy od 1 lipca 2001 r., zainteresowane przedsiębiorstwa zobowiązane są przedstawić kompletną dokumentację zawierającą bardziej szczegółowe informacje dotyczące zarówno skutków stosowania tych produktów dla środowiska i ich ewentualnego szkodliwego oddziaływania na człowieka, jak i ryzyka, jakie ponoszą użytkownicy tych substancji.
22 W dniu 27 lipca 2001 r. CTB zadecydował o przedłużeniu do 1 listopada 2001 r. okresu ważności zezwoleń dotyczących produktów biobójczych na bazie smoły węglowej ze skutkiem wstecznym od dnia 1 lipca 2001 r.
23 W dniu 25 października 2001 r. na podstawie ustawy z 1962 r. CTB wydał decyzje o pozostawieniu bez rozpoznania wniosków o przedłużenie okresu ważności zezwoleń dotyczących pewnych produktów do impregnacji drewna na bazie karbolineum i oleju kreozotowego z powodu niezałączenia kompletnej dokumentacji. Pismem z dnia 9 listopada 2001 r. skarżące w postępowaniach przed sądem krajowym zaskarżyły te decyzje przed CTB zarzucając przewidzianemu tą ustawą postępowaniu w przedmiocie przedłużenia okresu ważności zezwoleń sprzeczność z dyrektywą 76/769.
24 Decyzją z dnia 28 czerwca 2002 r. CTB oddalił jako bezzasadne złożone przez skarżące zażalenia na decyzje tego organu z dnia 25 października 2001 r. W dniu 7 sierpnia 2002 r. skarżące zaskarżyły tę decyzję przed College van Beroep voor het bedrijfsleven, który zwrócił się do Trybunału z wnioskiem o udzielenie odpowiedzi na pytanie skierowane w trybie prejudycjalnym.
25 Postępowanie przed sądem krajowym, które dało początek sprawie C‑282/03 dotyczy produktu biobójczego stosowanego do impregnacji drewna o nazwie „Superwolmanzout-CO”, który to produkt zawiera związki MCA i którego dotyczyło wydane przez CTB na rzecz Arch Timber Protection BV zezwolenie z okresem ważności kończącym się w dniu 1 czerwca 2005 r. Przywołane wyżej związki figurują w pkt 20 załącznika I do dyrektywy 76/769.
26 Mocą decyzji z dnia 31 sierpnia i 14 września 2001 r. CTB, działając na podstawie art. 7 ustawy z 1962 r., cofnął z dniem 14 marca 2002 r. udzielone tej spółce zezwolenie w części dotyczącej Superwolmanzout-CO i nie uwzględnił wniosku o przedłużenie okresu ważności zezwolenia dotyczącego tego produktu, złożonego przez ww. spółkę w 1997 r. Pismem z dnia 11 października 2001 r. spółka ta zaskarżyła ww. decyzje przed CTB.
27 W dniu 2 sierpnia 2002 r. CTB oddalił jako bezzasadne zażalenia złożone przez Arch Timber Protection BV na decyzje z dnia 31 sierpnia i 14 września 2001 r. W dniu 6 sierpnia 2002 r. zainteresowana zaskarżyła tę decyzję o oddaleniu zażaleń przed College van Beroep voor het bedrijfsleven, który zwrócił się do Trybunału z wnioskiem o udzielenie odpowiedzi na pytanie skierowane w trybie prejudycjalnym.
28 W obydwu postępowaniach przed sądem krajowym skarżące twierdzą, że ponieważ omawiane produkty spełniają, określone w dyrektywie 76/769, wymogi wprowadzania ich do obrotu i stosowania, dyrektywa ta uprawnia je do posiadania zezwolenia dotyczącego tych produktów. Zdaniem sądu krajowego, w świetle powyższych twierdzeń rodzi się pytanie, czy ww. dyrektywa stanowi wyczerpującą regulację w zakresie substancji, które zostały w niej wymienione, czy też przeciwnie, pozostawia ona państwom członkowskim swobodę w określaniu na szczeblu krajowym dodatkowych warunków, takich jak te, które zostały zawarte w ustawie z 1962 r.
29 Uznawszy, że dyrektywa 76/769 nie zawiera wyraźnej odpowiedzi na pytanie, czy państwa członkowskie uprawnione są stawiać inne wymogi dla wprowadzania do obrotu i stosowania substancji wymienionych w załączniku I do tej dyrektywy niż te, które zawarte zostały w treści tego aktu, College van Beroep voor het bedrijfsleven postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy dyrektywa [76/769] upoważnia państwa członkowskie do uzależniania wprowadzenia do obrotu i stosowania danego produktu biobójczego, którego substancja czynna figuruje w załączniku I do tej dyrektywy, od spełnienia dodatkowych warunków?”
30 Postanowieniem Prezesa Trybunału z dnia 28 sierpnia 2003 r. sprawy C‑281/03 i C‑282/03 zostały połączone do celów procedury pisemnej i ustnej, a także do wydania wyroku.
W przedmiocie pytania prejudycjalnego
31 Jest kwestią bezsporną, że produkty biobójcze, których dotyczą postępowania przed sądem krajowym, wymienione zostały w pkt 20 i 32 załącznika I do dyrektywy 76/769.
32 CTB, Stichting Behoud Leefmilieu en Natuur Maas en Waal (fundacja Maas i Waal powołana dla ochrony przyrody ożywionej i środowiska naturalnego, zwana dalej „fundacją”), a także rządy niderlandzki i duński twierdzą natomiast, że stosowanie produktów biobójczych, których dotyczą postępowania przed sądem krajowym, uregulowane jest w dyrektywie 98/8, która – stanowiąc lex specialis w stosunku do dyrektywy 76/769, o której wykładnię wnosi sąd krajowy – uprawnia państwa członkowskie do nakładania bardziej surowych wymogów w zakresie wprowadzania do obrotu i stosowania omawianych produktów.
33 Z uwagi na to, że dyrektywa 76/769 zawiera postanowienia dotyczące produktów biobójczych, których dotyczą postępowania przed sądem krajowym, odpowiadających definicji zawartej w art. 2 ust. 1 lit. a) dyrektywy 98/8, dla których dyrektywa 98/8 stanowi uregulowanie szczegółowe, Trybunał powinien na wstępie wypowiedzieć się w kwestii związku między tymi dwiema dyrektywami, a w szczególności powinien on określić wpływ, jaki wywiera w niniejszej sprawie druga z tych dyrektyw na stosowanie pierwszej.
34 W tym miejscu należy przypomnieć, że art. 5 ust. 1 lit. a) dyrektywy 98/8 stanowi, że państwa członkowskie dopuszczają produkt biobójczy do obrotu wyłącznie, jeżeli wchodzące w jego skład substancje czynne zawarte są w załączniku I lub I A do tejże dyrektywy oraz jeżeli spełnione są wymogi określone w wymienionych załącznikach.
35 Jednak, jak stwierdza rzecznik generalny w pkt 62 swojej opinii, zostało ustalone, że w dniach, w których wystąpiły zdarzenia, które dały początek postępowaniom przed sądem krajowym, załączniki I i I A do dyrektywy 98/8 nie zostały jeszcze przyjęte. W konsekwencji państwa członkowskie nie miały żadnych uprawnień do tworzenia przepisów regulujących wydawanie zezwoleń na omawiane produkty biobójcze na podstawie tej dyrektywy, jako że przewidziana nią harmonizacja nie była jeszcze w tym okresie w pełni zrealizowana (zob. podobnie w wyroku z dnia 15 lipca 2004 r. w sprawie C‑443/02 Schreiber, Rec. Str. I‑7275, pkt 20).
36 Poza tym, mimo że w art. 16 ust. 1 dyrektywy 98/8 przewidziano dziesięcioletni okres przejściowy, w którym państwa członkowskie mogą w dalszym ciągu stosować swoje systemy obowiązujące przy wprowadzaniu do obrotu produktów biobójczych, to jednak okoliczność ta nie zwalnia państw członkowskich z obowiązku przestrzegania innych przepisów prawa wspólnotowego. Z dwudziestego szóstego motywu ww. dyrektywy wynika, że w oczekiwaniu na całkowite wprowadzenie w życie tej dyrektywy, które zostanie zakończone przed upływem kilku lat, dyrektywa 76/769 zawiera przepisy uzupełniające pozytywny wykaz substancji czynnych mogących wchodzić w skład produktów biobójczych, ograniczając handel i wykorzystanie niektórych spośród nich, jak również niektórych produktów. Ponadto art. 1 ust. 3 lit. a) dyrektywy 98/8 stanowi, że stosuje się ją „bez uszczerbku dla właściwych przepisów wspólnotowych lub środków przyjętych zgodnie z nimi, w szczególności do […] dyrektywy Rady 79/769/EWG”.
37 Z powyższego wynika, że jeśli w okresie przejściowym dane państwo członkowskie chce uregulować wprowadzanie do obrotu lub stosowanie produktów, do których zastosowanie znajduje dyrektywa 76/769, przepisy krajowe muszą być zgodne z tą dyrektywą.
38 Na podstawie powyższych rozważań należy uznać, że wbrew twierdzeniom CTB, fundacji oraz rządów niderlandzkiego i duńskiego, dyrektywa 98/8 nie ma w niniejszej sprawie wpływu na stosowanie dyrektywy 76/769.
39 A zatem, zgodnie z żądaniem sądu krajowego, należy ocenić stopień harmonizacji przewidziany w dyrektywie 76/769, aby stwierdzić, czy upoważnia ona państwa członkowskie do ustalania na poziomie krajowym dodatkowych warunków wprowadzania do obrotu i stosowania produktów biobójczych, których substancje czynne figurują w załączniku I do tej dyrektywy, takich jak warunki zawarte w ustawie z 1962 r.
40 W opinii fundacji oraz rządów niderlandzkiego i duńskiego ww. dyrektywa, która przewiduje jedynie minimalny stopień harmonizacji, upoważnia państwa członkowskie do nakładania dodatkowych wymogów.
41 W tym miejscu należy po pierwsze przypomnieć, że podstawę prawną dyrektywy 76/769 stanowi art. 100 Traktatu EWG oraz że zmiany wprowadzone do niej później przez dyrektywy 89/677 i 94/60, mocą których dodano w załączniku I do tej dyrektywy pkt 20 i 32 dotyczące arsenu i kreozytu, mają za podstawę prawną odpowiednio art. 100 A Traktatu EWG (późniejszy art. 100 A Traktatu WE, a obecnie, po zmianie, art. 95 WE) oraz art. 100 A Traktatu WE. Artykuły te służą harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich mającej na celu ustanowienie i zapewnienie funkcjonowania rynku wewnętrznego.
42 Po drugie, z czwartego i piątego motywu dyrektywy 76/769 wynika, że stanowi ona środek harmonizujący mający na celu usunięcie przeszkód w handlu wynikających z różniących się między sobą przepisów państw członkowskich dotyczących tej materii, które mają bezpośredni wpływ na ustanowienie i funkcjonowanie wspólnego rynku.
43 A zatem zarówno podstawa prawna tej dyrektywy, jak i jej motywy świadczą o tym, że jej celem jest usunięcie w ramach wspólnego rynku przeszkód w handlu substancjami, których dotyczą postępowania przed sądem krajowym.
44 Jak zauważa rzecznik generalny w pkt 37 swojej opinii, cel dyrektywy 76/796 nie byłby spełniony, gdyby państwom członkowskim wolno było zwiększać przewidziane tą dyrektywą obowiązki. Przepisy tej dyrektywy mają charakter wyczerpujący i utrzymywanie przez państwa członkowskie innych wymogów niż zawarte w ww. dyrektywie lub ich tworzenie sprzeczne jest z celem tej dyrektywy (zob. podobnie w wyrokach: z dnia 5 kwietnia 1979 r. w sprawie 148/78 Ratti, Rec. str. 1629, pkt 25–27 oraz z dnia 14 października 1987 r. w sprawie 278/85 Komisja przeciwko Danii, Rec. str. 4069, pkt 22).
45 Za taką wykładnią dyrektywy 76/769 przemawia ponadto treść jej art. 2, który stanowi, że „[p]aństwa członkowskie podejmują wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia, aby substancje i preparaty niebezpieczne wymienione w Załączniku mogły być wprowadzone do obrotu lub stosowane wyłącznie z zastrzeżeniem warunków określonych w Załączniku.” Z brzmienia tego artykułu wynika, że jeśli dana substancja lub produkt figuruje w załączniku do ww. dyrektywy, państwa członkowskie mogą poddawać wprowadzanie ich do obrotu lub ich stosowanie jedynie wymogom zawartym w tym załączniku.
46 Niemniej jednak zgodnie z art. 1 dyrektywy 76/769 reguluje ona ograniczenia w zakresie wprowadzania do obrotu i stosowania substancji i preparatów niebezpiecznych, o których mowa w tej dyrektywie, „[b]ez uszczerbku dla stosowania innych odpowiednich przepisów wspólnotowych”. Dlatego też, w przypadku gdy zastosowanie znajdują inne przepisy wspólnotowe dotyczące wprowadzania do obrotu i stosowania ww. substancji i preparatów, należy wziąć je pod uwagę.
47 Wreszcie należy wskazać na okoliczność, że w przypadku dyrektyw wydanych na podstawie art. 95 WE, jeśli państwo członkowskie zamierza utrzymać w mocy lub wprowadzić przepisy krajowe różniące się od dyrektywy harmonizującej, a dotyczące w szczególności ochrony środowiska, może ono na podstawie ust. 4 lub 5 tego artykułu powiadomić Komisję Wspólnot Europejskich o tych przepisach oraz powodach ich wprowadzenia lub utrzymania.
48 Jak zauważył rzecznik generalny w pkt 76 swojej opinii, Królestwo Niderlandów dwukrotnie zwróciło się do Komisji o podjęcie przez nią decyzji, na podstawie art. 95 WE, w sprawie niektórych aspektów niderlandzkich uregulowań dotyczących kreozotu. Komisja rozpatrzyła te wnioski pozytywnie. Nie były to jednak przepisy, których dotyczą omawiane postępowania przed sądem krajowym.
49 W tych okolicznościach na zadane pytanie należy udzielić następującej odpowiedzi: dyrektywę 76/769 należy interpretować w ten sposób, że nie upoważnia ona państw członkowskich do uzależniania wprowadzenia do obrotu lub stosowania danego produktu biobójczego, którego substancja czynna figuruje w załączniku I do tej dyrektywy, od spełnienia warunków w tej dyrektywie niewymienionych, bez uszczerbku dla stosowania innych odpowiednich przepisów wspólnotowych ustanawiających szczególne warunki w odniesieniu do tego produktu.
W przedmiocie kosztów
50 Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
Dyrektywę Rady 76/769/EWG z dnia 27 lipca 1976 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich odnoszących się do ograniczeń we wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu niektórych substancji i preparatów niebezpiecznych, zmienioną dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 94/60/WE z dnia 20 grudnia 1994 r., należy interpretować w ten sposób, że nie upoważnia ona państw członkowskich do uzależniania wprowadzenia do obrotu lub stosowania danego produktu biobójczego, którego substancja czynna figuruje w załączniku I do tej dyrektywy, od spełnienia warunków w tej dyrektywie niewymienionych, bez uszczerbku dla stosowania innych odpowiednich przepisów wspólnotowych ustanawiających szczególne warunki w odniesieniu do tego produktu.
Podpisy.
* Język postępowania: niderlandzki.
Top