Sprawa C‑72/03
Carbonati Apuani Srl
przeciwko
Comune di Carrara
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Commissione tributaria provinciale di Massa Carrara)
Opłaty o skutku równoważnym do ceł – Opłata pobrana od marmuru wydobywanego na terenie gminy z racji jego przewozu poza granice tej gminy
Streszczenie wyroku
Swobodny przepływ towarów – Cła – Opłaty o skutku równoważnym – Pojęcie – Opłata pobierana w jednej gminie Państwa Członkowskiego i nakładana na jedną grupę towarów z racji ich przewozu poza granice gminy – Zaliczenie
(art. 23 WE)
Opłata proporcjonalna do ciężaru towaru, pobierana wyłącznie w jednej gminie Państwa Członkowskiego i nakładana na jedną grupę towarów z racji ich przewozu poza granice gminy, stanowi opłatę o skutku równoważnym do ceł wywozowych w rozumieniu art. 23 WE, mimo że opłata nakładana jest również na towary, których ostateczne miejsce przeznaczenia znajduje się na terytorium tego samego Państwa Członkowskiego.
W istocie bowiem w pierwszej kolejności sama zasada unii celnej ustanowiona w art. 23 WE wymaga zapewnienia w sposób generalny swobody przepływu towarów, nie tylko w obrocie międzypaństwowym, ale szerzej, na całym obszarze unii celnej, a brak opłat, tak międzypaństwowych, jak i wewnątrzpaństwowych, mających cechy ceł lub opłat o skutku równoważnym, stanowi wstępny warunek niezbędny do osiągnięcia takiej unii celnej. W drugiej kolejności, ponieważ rozpatrywana opłata stosowana jest do wszystkich towarów należących do danej grupy, które przekraczają granicę gminy, w której zostały wyprodukowane, bez rozróżniania, czy ostateczne miejsce przeznaczenia towarów znajduje się w Państwie Członkowskim, w którym zostały one wyprodukowane, czy w innych Państwach Członkowskich, to, uwzględniając jej charakter oraz sposób funkcjonowania, dotyczy ona handlu pomiędzy Państwami Członkowskimi.
(por. pkt 22, 24, 26 i 35 oraz pkt 1sentencji)
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
z dnia 9 września 2004 r. (*)
Opłaty o skutku równoważnym do ceł – Opłata pobierana od marmuru wydobywanego na terenie gminy z racji jego przewozu poza granice tej gminy
W sprawie C-72/03
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym,
złożony przez Commissione tributaria provinciale di Massa Carrara (Włochy) postanowieniem z dnia 11 grudnia 2002 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 18 lutego 2003 r., w postępowaniu:
Carbonati Apuani Srl
przeciwko
Comune di Carrara,
TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
w składzie: P. Jann, prezes izby, A. Rosas, S. von Bahr, R. Silva de Lapuerta i K. Lenaerts (sprawozdawca), sędziowie,
rzecznik generalny: M. Poiares Maduro,
sekretarz: L. Hewlett, główny administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 17 marca 2004 r.,
rozważywszy uwagi przedstawione:
– w imieniu Carbonati Apuani przez G. Andreaniego i R. Diamantiego, avvocati,
– w imieniu Comune di Carrara przez A. Calamię, F. Batistoniego Ferrarę, L. Busellego, G. M. Robertiego i A. Franchiego, avvocati,
– w imieniu rządu włoskiego przez M. Fiorillego, avvocato dello Stato,
– w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez X. Lewisa i R. Amorosiego, działających w charakterze pełnomocników, wspieranych przez G. Bambarę, avvocato,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 6 maja 2004 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1 Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 23 WE, 81 WE, 85 WE oraz 86 WE.
2 Wniosek ten został złożony w ramach postępowania, w którym poddano w wątpliwość zgodność z prawem wspólnotowym opłaty pobieranej przez Comune di Carrara (zwaną dalej „gminą Carrara”) od marmuru wydobywanego na jej terenie z racji jego przewozu poza granice gminy.
Ramy prawa włoskiego
3 Jedyny artykuł ustawy nr 749 z dnia 15 lipca 1911 r., w brzmieniu nadanym art. 55 ust. 18 ustawy nr 449 z dnia 27 grudnia 1997 r. (GURI nr 302 z dnia 30 grudnia 1997 r.), stanowi:
„Nakłada się opłatę od marmuru wydobytego na terenie gminy Carrara i przewożonego poza jej granice, stanowiącą dochód tej gminy. Gmina nakłada opłatę i pobiera ją, w chwili gdy marmur opuszcza jej granice, na podstawie specjalnego zarządzenia wydanego przez radę gminy po zasięgnięciu opinii partnerów społecznych.
Rada gminy ustala corocznie przy ustanawianiu budżetu gminy wysokość opłaty na nadchodzący rok. Jednakże rada gminy może ustalić z góry na kilka lat minimalną wysokość opłaty, jeżeli przychody z niej uzyskane mają pokryć lub zagwarantować spłatę trwałych zobowiązań podjętych przez gminę.
Decyzją rady gminy, zgodnie z procedurą przewidzianą przez prawo gminne i regionalne i za zgodą Giunta provinciale administrativa [regionalnego organu stanowiącego], gmina może przeznaczyć część przychodów z opłaty na pokrycie wydatków i zobowiązań z tytułu budowy i eksploatacji portu Marina di Carrara, w razie konieczności stosując ustawę nr 50 z dnia 12 lutego 2003 r., a część na pokrycie składek członkowskich dla robotników pracujących w przemyśle wydobycia marmuru w Cassa nazionale di previdenza per gli operai [krajowej kasy ubezpieczenia społecznego robotników]. […]”.
4 Artykuł 2 ust. 2b dekretu ustawodawczego nr 8 z dnia 26 stycznia 1999 r., przekształconego, ze zmianami, w ustawę nr 75 z 1999 r. (GURI nr 72 z dnia 27 marca 1999 r.), stanowi:
„Artykuł ustawy nr 749/1911 [...] jest interpretowany w ten sposób, że opłata […] ma zastosowanie do marmuru i jego pochodnych i ustalana jest w zależności od wysokości wydatków gminnych bezpośrednio lub pośrednio związanych z miejscowym sektorem wydobycia marmuru”.
5 Na podstawie tych przepisów gmina Carrara stosuje, w drodze zarządzenia rady gminy, opłatę od marmuru wydobywanego na jej terenie i przewożonego poza jej granice. W chwili gdy miały miejsce okoliczności faktyczne będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, stawka opłaty była ustalona na 8 000 ITL za tonę w odniesieniu do bloków marmuru.
6 Marmur wydobyty i wykorzystywany na terytorium gminy zwolniony jest natomiast z tej opłaty. W postanowieniu odsyłającym zaznacza się ponadto, że zwolnienia mogą być przewidziane również w odniesieniu do marmuru wykorzystywanego lub obrabianego w gminach graniczących z gminą Carrara.
Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
7 Skarżąca w postępowaniu przed sądem krajowym zaskarżyła przed Commissione tributaria provinciale di Massa Carrara decyzję podatkową, w której gmina Carrara naliczyła opłatę od marmuru należną za maj 2001 r. Skarżąca podniosła przed tym sądem kwestię zgodności tej opłaty z postanowieniami Traktatu WE.
8 Commissione tributaria provinciale di Massa Carrara, uznając, że opłata od marmuru może być uważana za cło lub opłatę o skutku równoważnym oraz że jej stosowanie może zakłócać konkurencję – postanowiła odroczyć rozpoznanie sprawy i przedłożyć Trybunałowi następujące pytanie prejudycjalne:
„Czy włoskie przepisy zawarte w ustawach nr 749 z dnia 15 lipca 1911 r. i nr 449 z dnia 27 grudnia 1997 r. oraz w dekrecie ustawodawczym nr 8 z dnia 26 stycznia 1999 r., przekształconego, ze zmianami, w ustawę nr 75 z 1999 r., ustanawiające opłatę od marmuru w gminie Carrara, [są zgodne] z art. 23, 81, 85 i 86 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, w brzmieniu nadanym Traktatem Amsterdamskim, ratyfikowanym we Włoszech ustawą nr 209 z 1998 r.?”.
W przedmiocie dopuszczalności wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym
9 Zdaniem Komisji, postanowienie odsyłające niewystarczająco precyzyjnie przedstawia ramy faktyczne i prawne postawionego pytania. Uważa ona wniosek za niedopuszczalny.
10 W tym względzie należy przypomnieć, że konieczność dokonania pomocnej dla sądu krajowego wykładni prawa wspólnotowego wymaga, aby dokładnie określił on ramy faktyczne i prawne stawianego pytania lub, przynajmniej, aby wyjaśnił stan faktyczny, którego dotyczy to pytanie (zob. w szczególności wyrok z dnia 26 stycznia 1993 r. w sprawach połączonych od C-320/90 do C-322/90 Telemarsicabruzzo i in., Rec. str. I‑393, pkt 6; postanowienia z dnia 19 marca 1993 r. w sprawie C-157/92 Banchero, Rec. str. I‑1085, pkt 4, z dnia 30 kwietnia 1998 r. w sprawach połączonych C-128/97 i C-137/97 Testa i Modesti, Rec. str. I‑2181, pkt 5 oraz z dnia 8 lipca 1998 r. w sprawie C-9/98 Agostini, Rec. str. I‑4261, pkt 4).
11 Trybunał orzekł również, że niezbędne jest, aby sąd krajowy udzielił przynajmniej minimum wyjaśnień dotyczących podstaw wyboru przepisów wspólnotowych, o których wykładnię wnioskuje, oraz związku pomiędzy tymi przepisami a przepisami krajowymi znajdującymi zastosowanie w sprawie (postanowienie z dnia 28 czerwca 2000 r. w sprawie C-116/00 Laguillaumie, Rec. str. I‑4979, pkt 16).
12 W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że Trybunał dysponuje danymi wystarczającymi do udzielenia pomocnej dla sądu krajowego odpowiedzi, w zakresie pytania dotyczącego wykładni art. 23 WE. Postanowienie odsyłające bowiem, po pierwsze, w sposób dokładny przedstawia ramy prawne dotyczące opłaty od marmuru, którą, zdaniem sądu krajowego, można uznać za cło lub opłatę o skutku równoważnym. Po drugie, z postanowienia odsyłającego wynika w odniesieniu do stanu faktycznego, że skarżąca w postępowaniu przed sądem krajowym, która przewoziła marmur poza granice gminy Carrara, kwestionuje przed sądem krajowym zgodność z prawem decyzji podatkowej, w której gmina naliczyła opłatę od marmuru nałożoną na skarżącą za maj 2001 r.
13 Jak natomiast podkreśla rzecznik generalny w pkt 18-21 opinii, sąd krajowy nie przedstawił żadnej pomocnej wskazówki w odniesieniu do związku, jaki ustalił między art. 81 WE, 85 WE oraz 86 WE a prawem krajowym znajdującym zastosowanie w sprawie. Sąd ten zaznacza jedynie, że opłata „może mieć wpływ na działanie wolnej konkurencji”, jednak nie wyjaśnia związku, który mógłby istnieć między opłatą od marmuru i rzekomo antykonkurencyjnymi zachowaniami przedsiębiorstw.
14 W tych okolicznościach wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest dopuszczalny jedynie w zakresie wykładni art. 23 WE.
W przedmiocie pytania prejudycjalnego
15 Postawione przez sąd krajowy pytanie sprowadza się w istocie do kwestii, czy opłata tego rodzaju, jak opłata od marmuru, pobierana jedynie w jednej gminie Państwa Członkowskiego i nakładana na jedną kategorię towarów – czyli marmur wydobywany na terenie tej gminy – z racji jego przewozu poza jej granice stanowi opłatę o skutku równoważnym do ceł.
16 Rząd włoski oraz gmina Carrara twierdzą, że opłata od marmuru jest stosowana jednakowo zarówno w odniesieniu do marmuru wywożonego do innych Państw Członkowskich, jak i marmuru wysyłanego do innych regionów Włoch. Skoro opłata nie jest nakładana wyłącznie na towary przeznaczone do wywozu, nie można jej uznać za podlegającą zakresowi stosowania art. 23 WE. Ponadto, ich zdaniem, sporna opłata stanowi zgodny z Traktatem podatek wewnętrzny w rozumieniu art. 90 WE, ponieważ dotyczy w ten sam sposób i na tym samym etapie obrotu marmuru przetworzonego i znajdującego się w obrocie na terytorium włoskim oraz marmuru wywożonego do innych Państw Członkowskich (wyrok z dnia 17 lipca 1997 r. w sprawie C-90/94 Haahr Petroleum, Rec. str. I‑4085 oraz z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie C-234/99 Nygård, Rec. str. I‑3657).
17 W tym względzie należy przypomnieć, że Trybunał orzekł już, iż opłata, która należy do ogólnego systemu danin wewnętrznych obejmujących systematycznie grupy towarów według obiektywnych kryteriów i stosowanych niezależnie od pochodzenia lub przeznaczenia produktu nie jest opłatą o skutku równoważnym do ceł, ale podatkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 90 WE (zob. podobnie wyrok z dnia 3 lutego 1981 r. w sprawie 90/79 Komisja przeciwko Francji, Rec. str. 283, pkt 14 i z dnia 16 lipca 1992 r. w sprawie C-163/90 Legros i in., Rec. str. I‑4625, pkt 11).
18 Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie sporna opłata znajduje zastosowanie do marmuru z Carrara, który jest przewożony poza granice gminy Carrara. Zdarzeniem powodującym nałożenie opłaty jest więc przekroczenie tej granicy. Marmur wykorzystywany w gminie Carrara jest zwolniony z opłaty właśnie ze względu na owo lokalne przeznaczenie, a nie ze względu na obiektywne kryteria, które mogłyby znaleźć zastosowanie również w odniesieniu do marmuru wywożonego poza obszar gminy. Elementy te wykluczają zakwalifikowanie spornej opłaty jako podatku wewnętrznego w rozumieniu art. 90 WE (zob. ww. wyrok w sprawie Legros i in., pkt 12).
19 Następnie należy ustalić, czy opłata tego rodzaju, jak ta od marmuru stanowi opłatę o skutku równoważnym do ceł w rozumieniu art. 23 WE.
20 Trybunał orzekał wielokrotnie, że nawet minimalne obciążenie pieniężne, niezależnie od jego nazwy oraz sposobu poboru, nałożone na towary krajowe lub zagraniczne z racji przekroczenia granicy, jeżeli nie jest cłem w ścisłym znaczeniu tego słowa, stanowi opłatę o skutku równoważnym w rozumieniu art. 23 WE (zob. wyrok z dnia 9 listopada 1983 r. w sprawie 158/82 Komisja przeciwko Danii, Rec. str. 3573, pkt 18, ww. wyrok w sprawie Legros i in., pkt 13, z dnia 22 czerwca 1994 r. w sprawie C-426/92 Deutsches Milch-Kontor, Rec. str. I‑2757, pkt 50, z dnia 14 września 1995 r. w sprawach połączonych C-485/93 i C-486/93 Simitzi, Rec. str. I‑2655, pkt 15 oraz z dnia 17 września 1997 r. w sprawie C-347/95 UCAL, Rec. str. I‑4911, pkt 18).
21 Rząd włoski i gmina Carrara utrzymują jednak, że zakaz zawarty w art. 23 WE, powtórzony w art. 25 WE, powinien dotyczyć wyłącznie ceł oraz opłat o skutku równoważnym do ceł w obrocie „między Państwami Członkowskimi”.
22 W tym względzie należy przypomnieć, że uzasadnieniem dla zakazu ceł i opłat o skutku równoważnym jest bariera, jaką dla przepływu towarów stanowią obciążenia pieniężne stosowane z racji przekroczenia granicy (zob. w szczególności wyrok z dnia 1 lipca 1969 r. w sprawach połączonych 2/69 i 3/69 Brachfeld i Chougol, Rec. str. 211, pkt 14 oraz z dnia 9 sierpnia 1994 r. w sprawach połączonych C-363/93, od C-407/93 do C-411/93 Lancry i in., Rec. str. I‑3957, pkt 25). Sama zaś zasada unii celnej ustanowiona w art. 23 WE wymaga zapewnienia w sposób generalny swobody przepływu towarów, nie tylko w obrocie międzypaństwowym, ale szerzej, na całym obszarze unii celnej. Artykuły 23 WE i 25 WE expressis verbis mówią wyłącznie o handlu między Państwami Członkowskimi, ponieważ twórcy Traktatu założyli z góry brak wewnątrz państw opłat mających charakter celny (zob. powołany wyżej wyrok w sprawie Lancry i in., pkt 29).
23 Ponadto zaznaczyć należy, że Jednolity Akt Europejski z 1986 r. wprowadził do traktatu EWG art. 8A (następnie art. 7A Traktatu WE, obecnie, po zmianie, art. 14 WE), stawiający za cel ustanowienie do dnia 31 grudnia 1992 r. rynku wewnętrznego. Artykuł 14 ust. 2 WE określa rynek wewnętrzny jako „obszar bez granic wewnętrznych, w którym jest zapewniony swobodny przepływ towarów, osób, usług i kapitału”, bez rozróżniania granic międzypaństwowych oraz wewnątrzpaństwowych.
24 Ponieważ art. 23 WE i nast. należy interpretować w związku z art. 14 ust. 2 WE, brak opłat, tak międzypaństwowych, jak i wewnątrzpaństwowych, mających cechy ceł lub opłat o skutku równoważnym, stanowi wstępny warunek niezbędny do osiągnięcia unii celnej, w ramach której zapewniony jest swobodny przepływ towarów.
25 Jak Trybunał orzekł już w ww. wyrokach w sprawach Legros i in. (pkt 18), Lancry i in. (pkt 32) i Simitzi (pkt 17), opłata nałożona z racji przekroczenia granicy obszaru wewnątrz Państwa Członkowskiego stanowi opłatę o skutku równoważnym do ceł.
26 Podkreślić należy ponadto, że problem postawiony w postępowaniu przed sądem krajowym nie ma charakteru sytuacji ograniczonej wyłącznie do wewnętrznego terytorium danego Państwa Członkowskiego. Wiadomo bowiem, że opłata od marmuru stosowana jest do wszystkich marmurów z Carrara, które przekraczają granicę tej gminy, bez rozróżniania, czy ostateczne miejsce przeznaczenia marmuru znajduje się we Włoszech, czy w innych Państwach Członkowskich. Opłata od marmuru, uwzględniając jej charakter oraz sposób funkcjonowania, dotyczy zatem handlu pomiędzy Państwami Członkowskimi (zob. ww. wyrok w sprawie Lancry i in., pkt 30; zob. podobnie, odnośnie do środków o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych wyrok z dnia 15 grudnia 1982 r. w sprawie 286/81 Oosthoek’s Uitgeversmaatschappij, Rec. str. 4575, pkt 9, z dnia 15 grudnia 1993 r. w sprawach połączonych C-277/91, C-318/91 i C-319/91 Ligur Carni i in., Rec. str. I‑6621, pkt 36 i 37, z dnia 13 stycznia 2000 r. w sprawie C-254/98 TK-Heimdienst, Rec. str. I‑151, pkt 27-31 oraz z dnia 5 grudnia 2000 r. w sprawie C-448/98 Guimont, Rec. str. I‑10663, pkt 21-23).
27 Gmina Carrara twierdzi jednak, że inne okoliczności nie pozwalają na zakwalifikowanie opłaty od marmuru jako opłaty o skutku równoważnym do ceł. W tym względzie zaznacza, że w odróżnieniu od opłaty, której dotyczyły wyżej wymienione wyroki w sprawach Legros i in., Lancry i in. oraz Simitzi, sporna opłata będąca przedmiotem postępowania przed sądem krajowym pobierana jest przez niewielką jednostkę terytorialną i dotyczy jednej grupy towarów, czyli marmuru z Carrara, a nie wszystkich towarów przekraczających granice obszaru gminy.
28 Argumentów powyższych nie można przyjąć. Przypomnieć należy bowiem, że art. 23 WE, podobnie jak art. 25 WE, zakazuje wszelkich, nawet minimalnych obciążeń pieniężnych stanowiących barierę celną dla handlu, nakładanych jednostronnie przez właściwy organ władzy publicznej danego Państwa Członkowskiego (zob. powyżej pkt 20). Dla celów zakwalifikowania opłaty o skutku równoważnym do ceł wielkość jednostki terytorialnej pobierającej opłatę jest bez znaczenia, jeżeli wspomniana opłata stanowi barierę w handlu na rynku wewnętrznym.
29 Ponadto, ponieważ art. 23 WE i 25 WE mają na celu usunięcie wszelkich barier celnych w handlu, bez znaczenia jest, czy sporna opłata będąca przedmiotem postępowania przed sądem krajowym dotyczy konkretnej grupy towarów (zob. wyrok z dnia 22 kwietnia 1999 r. w sprawie C-109/98 CRT France International, Rec. str. I‑2237 oraz z dnia 21 września 2000 r. w sprawach połączonych C-441/98 i C-442/98 Michaïlidis, Rec. str. I‑7145), czy wszystkich towarów przekraczających granice danej jednostki terytorialnej (zob. ww. wyroki w sprawach Legros i in. oraz Lancry i in.).
30 Pozwana w postępowaniu przed sądem krajowym podkreśla ponadto szczególne przeznaczenie spornej opłaty. Dochody z niej miałyby być przeznaczone na pokrycie wydatków, które gmina Carrara ponosi w związku z funkcjonowaniem na jej obszarze przemysłu wydobywczego marmuru. Opłata odpowiadałaby interesowi wszystkich podmiotów tego sektora przemysłu, wliczając tych, którzy prowadzą obrót tym towarem za granicą.
31 Trybunał orzekł już, że cła i opłaty o skutku równoważnym do ceł są zakazane niezależnie od celu, w jakim zostały ustanowione, jak i od przeznaczenia dochodów, jakie przynoszą (zob. wyrok z dnia 1 lipca 1969 r. w sprawie 24/68 Komisja przeciwko Włochom, Rec. str. 193, pkt 7 oraz ww. wyrok w sprawie Simitzi, pkt 14). Trybunał uznał wprawdzie, że opłata stanowiąca wynagrodzenie za rzeczywiście świadczoną usługę, ponoszona przez przedsiębiorcę w wysokości proporcjonalnej do tej usługi, nie stanowi opłaty o skutku równoważnym do ceł (wyroki z dnia 26 lutego 1975 r. w sprawie 63/74 Cadsky, Rec. str. 281, pkt 8 i z dnia 9 listopada 1983 r. w sprawie 158/82 Komisja przeciwko Danii, Rec. str. 3573, pkt 19 oraz ww. wyrok w sprawie CRT France International, pkt 17).
32 W niniejszej sprawie nie występuje jednak taka sytuacja. Występuje tu bowiem co najwyżej pośredni związek między sporną opłatą będącą przedmiotem postępowania przed sądem krajowym a usługami świadczonymi przedsiębiorcom ponoszącym tę opłatę. Z uwag przedstawionych przez gminę Carrara wynika, że celem tej opłaty jest w szczególności pokrycie wydatków poniesionych przez gminę na naprawę i utrzymanie sieci drogowej, stworzenie infrastruktury portowej, utrzymanie muzeum, badania dotyczące bezpieczeństwa w kamieniołomach, działalność w zakresie kształcenia w zakresie inżynierii górniczej oraz pomoc socjalna na rzecz robotników. Przedsiębiorcy przewożący marmur poza obszar gminy Carrara nie mogli więc bezpośrednio skorzystać z niektórych z tych usług.
33 W przedmiocie argumentu opartego na tym, że lokalni przedsiębiorcy płacący podatki gminne uczestniczą już w wydatkach ponoszonych przez gminę w związku z przemysłem wydobywczym marmuru, wspomnieć należy, że zdarzeniem powodującym nałożenie opłaty jest przekroczenie przez marmur granic gminy, niezależnie od tego, czy zainteresowany przedsiębiorca był podatnikiem w gminie.
34 W każdym razie fakt, że opłata pobierana z racji przekroczenia granicy międzypaństwowej lub wewnątrzpaństwowej została ustanowiona w celu wyrównania lokalnej opłaty nakładanej na podobny towar wewnątrz państwa nie wystarcza, aby uniknąć zakwalifikowania jej jako opłaty o skutku równoważnym do ceł. W istocie, gdyby tak było w tym przypadku, spowodowałoby to pozbawienie zakazu opłat o skutku równoważnym do ceł jego istoty i znaczenia (zob. podobnie wyrok z dnia 31 maja 1979 r. w sprawie 132/78 Denkavit, Rec. str. 1923, pkt 8 oraz ww. wyrok w sprawie Michaïlidis, pkt 23).
35 Z całości powyższych rozważań wynika więc, że opłata proporcjonalna do ciężaru towaru, pobierana wyłącznie w jednej gminie Państwa Członkowskiego i nakładana na jedną grupę towarów z racji ich przewozu poza granice gminy, stanowi opłatę o skutku równoważnym do ceł wywozowych w rozumieniu art. 23 WE, mimo że opłata nakładana jest również na towary, których ostateczne miejsce przeznaczenia znajduje się na terytorium tego samego Państwa Członkowskiego.
W przedmiocie skutków niniejszego wyroku w czasie
36 Gmina Carrara wniosła do Trybunału, aby w przypadku stwierdzenia, że opłata będąca przedmiotem postępowania przed sądem krajowym jest niezgodna z właściwymi postanowieniami Traktatu, ograniczył on w czasie skutki niniejszego wyroku. Gmina powołuje się, z jednej strony, na niejasności związane z uregulowaniami prawnymi stosowanymi do spornej opłaty, a z drugiej strony, na poważne następstwa finansowe, jakie mógłby wywołać dla budżetu gminy Carrara brak ograniczenia w czasie skutków wyroku.
37 Należy przypomnieć, że wyłącznie w drodze wyjątku Trybunał może, na podstawie właściwej wspólnotowemu porządkowi prawnemu ogólnej zasady pewności prawa ograniczyć możliwość powołania się przez każdego zainteresowanego na przepis, którego interpretacji Trybunał dokonał, w celu zakwestionowania stosunków prawnych ustanowionych w dobrej wierze (ww. wyrok w sprawie Legros i in., pkt 30 oraz wyrok z dnia 23 maja 2000 r. w sprawie C-104/98 Buchner i in., Rec. str. I‑3625, pkt 39).
38 W tym względzie w ww. wyroku w sprawie Legros i in. (pkt 30-36) Trybunał orzekł, że wskutek nadrzędnego wymogu pewności prawa nie można powołać się na postanowienia Traktatu odnoszące się do opłat o skutku równoważnym do ceł przywozowych na uzasadnienie żądań zwrotu takiej opłaty jak opłata portowa, uiszczonej przed dniem wydania tego wyroku, czyli dniem 16 lipca 1992 r., z wyjątkiem podmiotów, które przed tym dniem złożyły powództwo lub wystąpiły z innym środkiem prawnym (zob. ww. wyrok w sprawie Simitzi, pkt 30).
39 Sporna opłata, nakładana w związku z przekroczeniem granicy obszaru wewnątrz danego Państwa Członkowskiego, powinna być kwalifikowana jako opłata o takim samym charakterze jak sporna opłata portowa w powołanej wyżej sprawie Legros i in. W konsekwencji uznać można, że do dnia 16 lipca 1992 r. gmina Carrara mogła zakładać racjonalnie, że sporna opłata była zgodna z prawem wspólnotowym.
40 Należy zatem wziąć pod uwagę te same względy pewności prawa i stwierdzić, że ograniczenie w czasie określone w wyżej wymienionym wyroku w sprawie Legros i in. stosuje się również do wniosków o zwrot sum pobranych tytułem opłaty będącej przedmiotem sporu w postępowaniu przed sądem krajowym.
41 Nie należy jednakże ograniczać skutków niniejszego wyroku na okres po dniu 16 lipca 1992 r., czyli po dniu wydania ww. wyroku w sprawie Legros i in. Począwszy od tego dnia bowiem gmina Carrara nie mogła nie wiedzieć, że sporna opłata jest niezgodna z prawem wspólnotowym.
42 W konsekwencji należy stwierdzić, że nie można powołać się na postanowienia Traktatu odnoszące się do opłat o skutku równoważnym do ceł na uzasadnienie wniosków o zwrot sum pobranych przed dniem 16 lipca 1992 r. tytułem spornej opłaty, z wyjątkiem podmiotów, które przed tym dniem złożyły powództwo lub wystąpiły z innym środkiem prawnym.
W przedmiocie kosztów
43 Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
1) Opłata proporcjonalna do ciężaru towaru, pobierana wyłącznie w jednej gminie Państwa Członkowskiego i nakładana na jedną grupę towarów z racji ich przewozu poza granice gminy, stanowi opłatę o skutku równoważnym do ceł wywozowych w rozumieniu art. 23 WE, mimo że opłata nakładana jest również na towary, których ostateczne miejsce przeznaczenia znajduje się na terytorium tego samego Państwa Członkowskiego.
2) Nie można powołać się na art. 23 WE na uzasadnienie wniosków o zwrot sum pobranych przed dniem 16 lipca 1992 r. tytułem opłaty od marmuru, z wyjątkiem podmiotów, które przed tym dniem złożyły powództwo lub wystąpiły z innym środkiem prawnym.
Podpisy
* Język postępowania: włoski.
Top