AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KAYITTAN DÜŞÜRÜLME KARARI
Başvuru No. 69750/12
Faysal YACAN / Türkiye
(bk. ekli tablo)
Başkan
Branko Lubarda,
Hâkimler
Pauliine Koskelo,
Marko Bošnjak
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Viktoriya Maradudina’nın katılımıyla, 21 Ekim 2021 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), yukarıda anılan 28 Eylül 2012 tarihinde yapılan başvuruyu, Mahkemeden başvurunun kayıttan düşürülmesini talep eden davalı Hükümet tarafından sunulan deklarasyonu göz önüne alarak gerçekleştirdiği müzakerelerin ardından aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAYLAR VE USUL
Başvurana ilişkin bilgiler ekteki tabloda yer almaktadır.
Başvuran, İzmir Barosuna bağlı Avukat N. Paşa tarafından temsil edilmiştir.
Başvuranın Sözleşme’nin 6. maddesi kapsamında, (i) hukuka aykırı olarak elde edilen müşterek sanık İ.H.B.’nin evinde yapılan aramada ele geçen “faaliyet raporudur” başlıklı belge ve yakalanması esnasında üzerinde bulunduğu bildirilen el broşürlerinin kullanılması, (ii) yukarıda anılan delillerin kabul edilebilirliği ve güvenilirliğine ilişkin usuli güvencelerin hatalı işletildiği iddiası, (iii) ulusal mahkemelerin, başvuranı mahkûm ederken savunmasına ilişkin olarak yeterli gerekçeler sunamadığı iddiası nedeniyle aleyhinde yürütülen ceza yargılamalarının adil olmadığına ilişkin şikâyetleri Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Hükümet, söz konusu şikâyetler ile ileri sürülen sorunların çözülmesi amacıyla tek taraflı bir deklarasyon düzenlemeyi teklif ettiğini Mahkemeye bildirmiştir. Hükümet ayrıca, Mahkeme’den, Sözleşme’nin 37. maddesi uyarınca başvurunun kayıttan düşürülmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Hükümet, Sözleşme’nin 6. maddesinin ihlal edildiğini kabul etmiştir. Hükümet, ekteki tabloda belirtilen meblağın başvurana ödenmesini teklif etmiş ve Mahkemeyi, Sözleşme’nin 37 § 1 (c) maddesi uyarınca başvuruyu kayıttan düşürmeye davet etmiştir. Söz konusu meblağ, ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden davalı Devletin para birimine çevrilecek ve Mahkeme tarafından kabul edilen kararın tebliğini müteakip üç ay içerisinde ödenecektir. Bu meblağın belirtilen üç ay içerisinde ödenmemesi durumunda, Hükümet, bahsi geçen sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödeme gününe kadar geçen sürede, yukarıda bahsedilen miktara, Avrupa Merkez Bankasının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz ödemeyi taahhüt etmiştir.
Bu ödeme, davanın nihai çözümünü teşkil edecektir.
Hükümetin tek taraflı deklarasyon şartları, 7 Eylül 2021 tarihinde başvurana gönderilmiştir. Mahkeme, başvuranın Hükümet tarafından teklif edilen meblağın çok düşük olduğu gerekçesiyle deklarasyon metnindeki şartları reddettiğini belirten yazısını 21 Eylül 2021 tarihinde almıştır.
Mahkeme, aşağıdaki gibi bir durumda, Sözleşme’nin 37 § 1 (c) maddesinin davayı kayıttan düşürmesine imkân verdiğini gözlemlemektedir:
“Mahkemenin saptadığı herhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmezse”.
Dolayısıyla Mahkeme, başvuran davasının incelenmesinin sürdürülmesini talep etse bile, davalı Hükümetin tek taraflı deklarasyonuna dayanarak Sözleşme’nin 37 § 1 (c) maddesi uyarınca başvuruyu kayıttan düşürebilmektedir (bk. özellikle Tahsin Acar/Türkiye (ilk itirazlar) [BD], no. 26307/95, §§ 75-77, AİHM 2003 VI).
Mahkeme, hukuka aykırı delillerin kullanımına (bk. örneğin, Bykov/Rusya [BD], no. 4378/02, §§ 88-105, 10 Mart 2009 ve Budak/Türkiye, no. 69762/12, §§ 68-91, 16 Şubat 2021) ve gerekçeli karar hakkına (bk. örneğin, Ayetullah Ay/Türkiye, no. 29084/07 ve 1191/08, §§ 127-8, 27 Ekim 2020) dair açık ve kapsamlı içtihatlar oluşturmuştur.
Mahkeme ayrıca, 31 Temmuz 2018 tarihinde 7145 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiğini kaydetmektedir. Bu yeni Kanun’un 4, 17, 18 ve 19. maddeleri, Mahkemenin dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyon temelinde davayı kayıttan düşürme kararından sonra yerel mahkeme yargılamalarının ya da soruşturmalarının yenilenmesi talebinde bulunma hakkını öngörmektedir. Mahkeme hâlihazırda birkaç kez, yerel yargılamaların yeniden başlatılmasının, iddia edilen ihlale etkili bir çözüm sağlamak için en uygun yol olduğunu vurgulamıştır. Bu bağlamda, Mahkemenin Sözleşme ve Protokolleri tarafından güvence altına alınan hakların ve özgürlüklerin korunmasındaki ikincil rolü dikkate alındığında, Sözleşmenin herhangi bir ihlalinin giderilmesi görevi öncelikli olarak ulusal makamlara düşmektedir.
Mahkeme, yukarıdakiler ve teklif edilen ve benzer davalarda hükmedilen miktarlarla tutarlı olan tazminat miktarının yanı sıra Hükümet deklarasyonu içerisinde yer alan ikrarlar göz önünde bulundurulduğunda, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir gerekçe bulunmadığı kanaatindedir ( 37 § 1 (c) maddesi).
Mahkeme, yukarıdaki hususlar ışığında, Sözleşme ve Protokolleri tarafından güvence altına alınan insan haklarına saygının, başvuruları incelemesine devam etmesini gerektirmediği kanısına varmaktadır (Sözleşme’nin 37 § 1 (c) maddesinin son cümlesi (in fine)).
Mahkeme son olarak, Hükümetin tek taraflı deklarasyondaki şartları yerine getirmemesi durumunda, Sözleşme’nin 37 § 2 maddesi uyarınca başvurunun yeniden kayıt altına alınabileceğinin altını çizmektedir (bk. Josipović/Sırbistan (k.k.), no. 18369/07, 4 Mart 2008).
Yukarıda belirtilenler dikkate alınarak, davanın kayıttan düşürülmesi uygundur.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Davalı Hükümetin deklarasyonunda yer alan şartların ve yine bu deklarasyonda dile getirilen taahhütlerin yerine getirilmesi amacıyla öngörülen düzenlemelerin dikkate alınmasına;
Başvurunun, Sözleşme’nin 37 § 1 (c) maddesi uyarınca kayıttan düşürülmesine karar vermiştir.
İşbu karar, İngilizce dilinde tanzim edilmiş olup 18 Kasım 2021 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
{signature_p_2}
Viktoriya Maradudina Branko Lubarda
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Başkan
EK
Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi kapsamındaki şikâyetlere ilişkin başvuru
(ceza yargılamalarının adil olmaması)
Başvuru no.
Başvuru tarihi
Başvuranın adı
Doğum yılı
Hükümetin Deklarasyonunun Alındığı Tarih
Başvuranın Yazısının Alındığı Tarih
Maddi ve Manevi Zararlar ile Masraf ve Giderler için verilmesine hükmedilen meblağ
(avro cinsinden)[1]
69750/12
28.09.2012
Faysal YACAN
1982
03.09.2021
21.09.2021
2.250
[1] Başvurana yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutulmak üzere.