AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KAYITTAN DÜŞME KARARI
Başvuru No. 42710/13
Münevver YALAZAN ve diğerleri / Türkiye
(Ekte bulunan tabloya bakınız)
Başkan,
Ivana Jelić,
Hâkimler,
Arnfinn Bårdsen,
Darian Pavli,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Liv Tigerstedt’in katılımıyla 30 Nisan 2020 tarihinde Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), 24 Haziran 2013 tarihinde sunulan yukarıda belirtilen başvuruyu, davalı Hükümet tarafından sunulan ve Mahkemeyi başvuruyu kayıttan düşürmeye davet eden deklarasyon metnini dikkate alarak gerçekleştirdiği kapalı oturumdaki müzakereler sonucunda aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAYLAR VE USUL
Başvuranların listesi, ekte bulunan tabloda yer almaktadır.
Başvuranlar, Mahkeme önünde, Ankara Barosuna bağlı Avukat K. Bayraktar tarafından temsil edilmişlerdir.
Yazı İşleri Müdürü, başvurunun yapılmasının ardından, iki başvuran, Münevver Yalazan ve Sevim Nihal Bıçakçı’nın hayatını kaybettiğine dair bilgilendirilmiştir. Aynı zamanda başvuranlar olan, bu kişilerin kendi mirasçıları, Mahkeme önünde yargılamayı sürdürmek istediklerini dile getirmişlerdir.
Başvuranların Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi bağlamındaki şikâyetleri (kamulaştırmasız el atma nedeniyle kendilerine tazminat ödenmesine hükmeden mahkeme kararının kısmen icra edilmemesi ve geç icra edilmesi) Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Dostane çözüme varmak amacıyla yapılan ve sonuçsuz kaldığı ortaya çıkan müzakerelerin ardından, Hükümet, Mahkemeye, bu şikâyetler bağlamında ileri sürülen sorunları çözmek amacıyla tek taraflı bir deklarasyon iletmiştir. Hükümet ayrıca, Mahkemeyi Sözleşme’nin 37. maddesi uyarınca başvuruyu kayıttan düşürmeye davet emiştir.
Hükümet, Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini kabul etmektedir. Hükümet, ekte yer alan tabloda yeniden belirtilen meblağı başvuranlara ödemeyi teklif etmekte ve Mahkemeyi Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca başvuruyu kayıttan düşürmeye davet etmektedir. Bu meblağ, ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden davalı Devletin para birimine çevrilecek ve Mahkeme kararının tebliğ edildiği tarihten itibaren üç aylık bir süre içinde ödenecektir. Bu meblağın söz konusu süre içerisinde ödenmemesi halinde, Hükümet, bahsi geçen sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödeme gününe kadar geçen sürede, yukarıda bahsedilen miktara, Avrupa Merkez Bankasının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz ödemeyi taahhüt etmektedir.
Bu ödeme, davanın nihai çözümünü teşkil edecektir.
Tek taraflı deklarasyonda belirtilen şartlar, 12 Kasım 2019 tarihinde başvuranlara bildirilmiştir. Başvuranların deklarasyonda yer alan şartları kabul ettiklerini belirten herhangi bir cevap, Mahkemeye ulaşmamıştır.
Mahkeme, Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin, davanın kayıttan düşürülmesine şu durumda imkân verdiğini hatırlatmaktadır:
“(...) Mahkemenin saptadığı herhangi bir başka nedenden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmezse.”
Böylelikle, bu hüküm uyarınca, Mahkeme, başvuranlar, davalarının incelenmesinin sürdürülmesini talep etseler bile, davalı Hükümetin tek taraflı deklarasyonuna dayanarak başvuruları kayıttan düşürebilmektedir (özellikle bk., Tahsin Acar/Türkiye (öncelikli sorun) [BD], No. 26307/95, §§ 75‑77, AİHM 2003‑VI).
Mahkemenin ulusal mahkeme kararlarının icra edilmemesi ve geç icra edilmesi konusundaki içtihatları, açık ve çok sayıdadır (örnek olarak bk., Bourdov/Rusya, No. 59498/00, AİHM 2002-III, ve Tunç/Türkiye, No. 54040/00, 24 Mayıs 2005).
Mahkeme, Hükümetin deklarasyonunda yer alan imtiyazları ve tazminat olarak önerilen meblağı (bu meblağ, benzer davalarda ödenmesine karar verilen meblağlara uygundur) göz önünde bulundurarak, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir nedenin bulunmadığı kanaatine varmaktadır (Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi).
Ayrıca Mahkeme, yukarıda belirtilen değerlendirmeler ışığında, Sözleşme ve Protokolleri tarafından güvence altına alınan insan haklarına saygı ilkesinin öte yandan, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini gerektirmediği kanısına varmaktadır (Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının son cümlesi (in fine)).
Mahkeme, son olarak, Hükümetin tek taraflı deklarasyonundaki taahhütleri yerine getirmemesi halinde, Sözleşme’nin 37. maddesinin 2. fıkrası uyarınca başvurunun yeniden kayıt altına alınabileceğinin altını çizmektedir (Josipović/Sırbistan (k.k.), No. 18369/07, 4 Mart 2008).
Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurulduğunda, bu başvurunun kayıttan düşürülmesi uygundur.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Davalı Hükümetin deklarasyon metninde yer alan şartları ve böylelikle verilen taahhütlere riayet edilmesini sağlamak için öngörülen özel koşulları dikkate alarak,
Başvurunun Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca kayıttan düşürülmesine karar vermiştir.
İşbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiş olup, 4 Haziran 2020 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Liv TigerstedtIvana Jelić
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı VekiliBaşkan
EK
Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi bağlamındaki şikâyetlere ilişkin başvuru
(Ulusal mahkeme kararının kısmen icra edilmemesi ve geç icra edilmesi)
Başvuru numarası ve başvurunun yapıldığı tarih
Başvuranların adı ve
doğum tarihleri
Hükümetin deklarasyonunun alındığı tarih
Her başvuru için maddi ve manevi zarar ile masraf ve giderler için ödenmesine karar verilen meblağ
(avro cinsinden)[i]
42710/13
24/06/2013
(5 başvuran)
Münevver YALAZAN
01/07/1927
(17/08/2014 tarihinde hayatını kaybetmiştir)
Sevim Nihal BIÇAKÇI
12/12/1929
(06/02/2014 tarihinde hayatını kaybetmiştir)
Fatma Lale EREN
10/01/1952
(Başvuran ve aynı zamanda Sevim Nihal BIÇAKÇI’nın mirasçısı)
Naciye Leyla AÇAN
25/08/1950
(Başvuran ve aynı zamanda Sevim Nihal BIÇAKÇI’nın mirasçısı)
Zehra Hale ATEŞ
26/08/1958
(Başvuran ve aynı zamanda Sevim Nihal BIÇAKÇI ve Münevver YALAZAN’ın mirasçısı)
04/11/2019
1.300
[i] Başvuran tarafça ödenmesi gereken her türlü vergi tutarı hariç olmak üzere.
Full & Egal Universal Law Academy