Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-1-86 (Birleşme)
Karar Sayısı : 04-57/771-195
Karar Tarihi : 2.9.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER: İsmail Atalay YOLCU, Özgür BAL
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Fujisawa Pharmaceutical Co. Ltd. 20
- Yamanouchi Pharmaceutical Co. Ltd.
Temsilcisi: Sibel YURTTUTAN, Alev TOPSAKAL, Gülperi
YÖRÜKER
Ahi Evran Cad., Polaris Plaza Kat:8 D:40 34398 Maslak
İstanbul
D. TARAFLAR : - Fujisawa Pharmaceutical Co. Ltd.
4-7, Doshomachi 3- chome, Chuo-ku
Osaka - JAPONYA 30
- Yamanouchi Pharmaceutical Co. Ltd.
3-11, Nihonbashi-Honcho 2-chome, Chuo-ku
Tokyo - JAPONYA
E. DOSYA KONUSU: Yamanouchi Pharmaceutical Co. Ltd.'in Fujisawa
Pharmaceutical Co. Ltd. ile birleşmesi işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 11.8.2004 tarih, 4459 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. 40
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 20.8.2004 tarih, 2004-1-86/Öİ-04-İAY sayılı Birleşme Ön
İnceleme Raporu, 25.8.2004 tarih, REK.0.05.00.00/169 sayılı Başkanlık önergesi
ile 04-57 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Fujisawa Pharmaceutical Co.
Ltd. (Fujisawa) ve Yamanouchi Pharmaceutical Co. Ltd. (Yamanouchi)’nin
birleşmelerine ilişkin işlemin, gerek tarafların toplam ciroları ve gerekse iki iligili
ürün pazardaki payları itibarıyla, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi ve bu 50
maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi kapsamında
04-57/771-195
2
izne tabi bir birleşme işlemi olduğu; bununla birlikte, işlem nedeniyle aynı
Kanun’un 7. maddesinde belirtilen, “hakim durum yaratılması veya mevcut bir
hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin olumsuz yönde
etkilenmesi”nin söz konusu olmadığı, bu nedenle işleme izin verilmesinin uygun
olacağı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar 60
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Yamanouchi ve Fujisawa insan hastalıklarının tedavisine yönelik farmasötik
ürünlerin geliştirilmesi, imalatı ve satışı konularında faaliyet göstermektedir.
Taraflar aynı zamanda farmasötik ürünlerin imalatı için aktif madde imalatı ve
tedariki konularında da üst pazar olarak faaliyet göstermektedirler. Bunlardan
bazıları, EEA ve Türkiye’de aktif maddeden yapılan farmasötikler için, tarafların
lisansiyelerine/distribütörlerine satılmaktadır.
70
Farmasötik ürün pazarları, ürünlerin tedavi endikasyonlarına göre tanımlanmıştır.
İlaçlar; Avrupa Farmasötik Piyasa Araştırması Birliği’nin (EphMRA) girişimleri
sonucunda hazırlanmış olan ve EphMRA ve Kıtalar Arası Tıbbi İstatistikler (IMS)
tarafından sürdürülen “Anatomik Tedavi Sınıflandırması”na (ATC) göre tedavi
açısından sınıflara ayrılmaktadır.
ATC hiyerarşik bir sınıflandırma olup, her biri dört alt-kademeye ayrılan 16
kategoriden oluşmaktadır (A,B,C,D, vs). Birinci kademe (ATC1) en genel ve
dördüncü kademe (ATC4) en detaylı kademedir.
80
Üçüncü kademe (ATC3), ilaçların tedavi endikasyonları yani amaçlanan
kullanımları uyarınca gruplandırıldığı bölümdür. Bu sebeple, ATC3, pazar
tanımlaması için başlangıç noktasını oluşturmaktadır. Aynı ve tek ATC3 sınıfı
altında yer alan ürünler, genel olarak aynı tedavi endikasyonuna sahip olup,
istisnaları bulunmakla birlikte genel olarak diğer ATC3 sınıflarına ait ürünlerle
ikame edilememektedir.
Bu sınıflandırmaya dayanarak, bildirimde bulunan taraflarca, Türkiye’de nihai
ürün olarak satılan ve lisans alanın nihai ürünü imal etmesi için aktif madde
olarak kullanılmak üzere satılan ürünlere ve ATC3 sınıflandırmalarına aşağıda 90
yer verilmektedir.
Dosya mevcudu bilgilerde, Türk lisans sahiplerine satılan aktif maddelerin ayrı bir
ürün pazarı teşkil etmediği, çünkü, bunların aşağıda belirtilen ürünlerin imalatı
amacıyla “münhasır” olarak satıldığı hususuna yer verilmektedir.
Bu çerçevede, içerdikleri aktif maddelere göre taraflarca üretilen nihai ürünler
bazında tespit edilen ilgili ürün pazarları şöyle sıralanmaktadır:
FUJISAWA: 100
Neuvitan A11D (Vitamin B1 & birleşimi)
Nilvadis C8A (Kalsiyum Antagonıst Plaın)
04-57/771-195
3
Cefamezin J1D (Cephalosporins & birleşimi)
Suprax J1D (Cephalosporins ve birleşimi)
Cefizox J1D (Cephalosporins ve birleşimi)
Prograf L4A (Immunosuppressive Agents)
YAMANOUCHI:
Locid D7A (Top.Corticosteroid Plain)
Pimafucin D1A (Antifungals Dermatological) 110
Pimafucin G1B (Gynaecolog Antifungals)
Flomax G4C (Prostatic Disease Prods)
Foradil R3A (B2-Stimulants)
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Üretilen ve/veya ithal edilen beşeri ilaçlar, yaygın toptan dağıtım ağı ve
perakende satış noktaları kanalıyla ülkenin her noktasına ulaşmaktadır. İlaca
yönelik hukuki düzenlemeler de, ilacın kolay ulaşabilir olmasını sağlamaya
yöneliktir. Bunların yanı sıra, ilgili mevzuatın öngördüğü fiyat kontrolü, bölgeler 120
arasında fiyat farklılıkları oluşmasını büyük ölçüde önlemektedir. Bu çerçevede,
bildirim konusu birleşme açısından ilgili coğrafi pazar, Türkiye Cumhuriyeti
sınırlarıdır.
H.2. Taraflar
Yamanouchi ve Fujisawa şirketlerinin her ikisi de Japonya kanunları uyarınca,
anonim şirket olarak kurulmuş, halka açık farmasötik ilaç şirketleridir.
Yamanouchi, halihazırda ticari faaliyetleri farmasötikler ve diğer ticari faaliyetler 130
olarak ikiye ayrılmış olan ve global düzeyde faaliyette bulunan bir şirketler
grubunun en üst ana şirketidir. Fujisawa da, benzer şekilde, ticari faaliyetleri
farmasötikler, reçetesiz ilaçlar, tıbbi teçhizat ve sistemler ile ev ürünleri olarak
dörde ayrılmış olan bir uluslararası şirketler grubunun en üst ana şirketidir.
Dosya mevcudu bilgilere göre Yamanouchi ve Fujisawa, insan hastalıklarının
tedavisine yönelik farmasötik ürünlerin geliştirilmesi, imalatı ve satışı konularında
faaliyette bulunmaktadırlar. Her ikisi de ürünlerini doğrudan ve/veya lisans sahibi
toptancılar ve/veya sağlık alanındaki profesyoneller vasıtasıyla reçete ile
kullanılmak üzere dağıtmaktadır. 140
Taraflar bazı reçetesiz farmasötik ürünleri Japonya’da pazarlamaktadırlar.
Yamanouchi ve Fujisawa, reçetesiz farmasötik ürünler alanındaki faaliyetlerini de
birleştirecek olup, Japonya’da, başvuru konusu birleşme gerçekleştirilmeden
önce 1 Ekim 2004 tarihinde yürürlüğe girmesi planlanmış olan, bir joint venture
anlaşması imzalamışlardır. Ancak, taraflar halihazırda Türkiye’de reçetesiz
farmasötik ürün pazarlarında herhangi bir faaliyette bulunmamaktadırlar. Bu
nedenle, reçetesiz ürünlere yönelik yoğunlaşma değerlendirme dışında
bırakılmıştır.
150
Hem Yamanouchi hem de Fujisawa’nın, farmasötik ürünlere yönelik AR-GE
alanında faaliyetleri bulunmaktadır. Her ikisi de farmasötik ürünlerin imalatı için
04-57/771-195
4
aktif madde üretimi ve tedariki alanlarında, üst pazarlarda da faaliyet
göstermektedir. Bunlardan bazıları tarafların Türkiye’deki ilgili
lisansiyelerine/distribütörlerine doğrudan taraflarca ve tarafların tamamına sahip
oldukları yan şirketleri vasıtasıyla satılmaktadır.
Bunun yanında, Yamanouchi aynı zamanda farmasötik olmayan gıda
tamamlayıcıları ve tıbbi teçhizat imal etmekte, Fujisawa ise, tıbbi teçhizat ve
sistemler ile ev ürünleri imal etmekte ve satmaktadır. Ancak, tarafların farmasötik 160
olmayan bu diğer ürünlerinden hiçbiri Türkiye’de satılmamaktadır.
Yamanouchi’nin Türkiye’deki faaliyetleri, Santa Farma İlaç Sanayi A.Ş. (Santa
Farma) ile, Fujisawa’nın ise Eczacıbaşı İlaç Sanayi ve Ticaret A.Ş (Eczacıbaşı)
ile akdetmiş olduğu lisans anlaşmaları vasıtasıyla yürütülmektedir.
Bu lisans anlaşmalarına1 göre, Yamanouchi ve Fujisawa söz konusu Türk
şirketlerine bazı farmasötik ürünlerin imalatı için aktif madde ve know-how
sağlamaktadır. Söz konusu Türk şirketler, imalat lisansı ile birlikte lisans
kapsamındaki farmasötik ürünlerin dağıtım haklarına da sahiplerdir. 170
Santa Farma, ürünlerin Türkiye’deki tescil, teşvik, ithalat, imalat, satış ve dağıtımı
konusunda Yamanouchi’den almış olduğu yarı-münhasır bir hakka sahiptir (yani
Santa Farma dışında Yamanouchi B.V veya bir bağlı kuruluşu da söz konusu
haklara sahip olmaya devam etmektedir). Eczacıbaşı, Fujisawa’nın münhasır
lisansiyesidir. Bu nedenle, Fujisawa ikinci bir lisansiye atayamamakta ve
doğrudan dağıtım yapamamaktadır.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
180
Bildirim formuna ekli bulunan 24 Şubat 2004 tarihli temel anlaşma ve 24 Mayıs
2004 tarihli nihai anlaşma uyarınca, Fujisawa, birleşmeleri düzenleyen Japon
kanunları kapsamında, Yamanouchi’nin bünyesine katılmak suretiyle
Yamanouchi ile birleşecek ve bu birleşme sonucunda Yamanouchi tüzel kişilik
olarak varlığını sürdürecektir.
Bildirim konusu birleşmenin iki aşamada gerçekleştirileceği ifade edilmiştir. İlk
aşama, 1 Ekim 2004 tarihinde gerçekleştirilmesi planlanan, tarafların
Japonya’daki reçetesiz ilaçlar işi için bir ortak girişim kurulmasını içermektedir.
Taraflar, söz konusu reçetesiz ilaçlar ortak girişiminin 1997/1 sayılı Tebliğ 190
kapsamında bildirime tabi bir ortak girişim olmadığını vurgulamış ve ortak
girişimin geçiçi olarak kurulduğunu ifade etmişler; ayrıca, tarafların reçetesiz
ilaçlar ortak girişimine kattıkları faaliyetlerin Türkiye pazarını kapsamadığı ve
etkilemediği de belirlenmiştir. Bu sebeple reçetesiz ilaçlar ortak girişiminin bu
bildirimin bir parçasını teşkil etmediği görülmüştür.
İkinci aşama ise Yamanouchi ile Fujisawa arasındaki tam birleşmedir. Bu
birleşmenin gerçekleştirilmesi için 1 Nisan 2005 tarihi hedeflenmiştir. Birleşmenin
tamamlanmasından sonra Yamanouchi geriye kalan tüzel kişilik olacak ve
Fujisawa’nın hissedarları Yamanouchi’nin hissedarları olacaktır. 200
1 Bu lisans anlaşmaları, Yamanouchi ve Fujisawa’nın tamamına sahip oldukları yan şirketleri
tarafından aktedilmiştir
04-57/771-195
5
Dosya mevcudu bilgilerden, Yamanouchi ve Fujisawa’nın işlerinin büyük ölçüde
birbirini tamamlayıcı nitelikte olduğu anlaşılmaktadır. Taraflardan her birinin
Japon farmasötik pazarında önemli teşebbüsler olmalarına ve birleşme
sonucunda ortaya çıkacak tüzel kişiliğin Japonya’nın en büyük farmasötik şirketi
haline gelmesine rağmen, global çapta farmasötik pazarında pazar payı
açısından 17. sırada olunması beklenmektedir.
Dosya mevcudu bilgilere göre tarafların, bildirim konusu yoğunlaşmadan
aşağıdaki sonuçları hedefledikleri anlaşılmıştır;
210
AR-GE olanaklarının artması: Artmış bir AR-GE bütçesi, birleşen şirketin
araştırma ve geliştirme yönünden daha geniş seçeneklere sahip olmasına olanak
tanıyacak ve böylelikle daha büyük rakiplerin karşısında yeni ilaç yaratma
kabiliyetini güçlendirecektir. Ayrıca; Yamanouchi ve Fujisawa’nın yeni
geliştirilmekte olan ürünleri global olarak birbirini tamamlamaktadır. Yeni ürünler
için ilaç keşif araştırması, her iki şirketin de teknolojilerinin ve birbirini
tamamlayan güçlerinin birleşmesi suretiyle ilerleme kaydedecektir.
Satış ve pazarlama olanaklarının artması: Şirketlerin ürün portföyleri, belli başlı
ürünleri arasında tedavi etme açısından düşük seviyede bir örtüşme olmasına 220
bağlı olarak, birbirini tamamlamaktadır. Her bir tarafın ürünleri, her iki şirketin de
halihazırdaki satış ağı tarafından dağıtılacaktır. Bu durum, Japonya’daki ve
Japonya dışındaki farmasötik pazarlarına girişi kolaylaştıracaktır. Ulaşım,
depolama ve diğer taşıma masrafları gibi bazı masrafları etkileyen ölçek
ekonomileri sonucunda masraflar azalacak ve bu da önemli tedarikçilere karşı
daha büyük bir pazarlık gücü sağlayacaktır.
Karlılık ve hissedarlık değerinin artması: Çift yatırımların ve masrafların azalması
ile organizasyon ve personel optimizasyonu suretiyle, birleşen şirketin satışları
artacak, masrafları azalacak ve bu şekilde karlılık ve hissedarlık değeri daha da 230
artacaktır.
Taraflarca sunulan ciro rakamları ve ilgili ürün pazarına yönelik incelemeler
neticesinde, işlemin ciro yönüyle 1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen ciro eşiğini
aştığı, ayrıca belirlenen 11 ayrı ilgili ürün pazarının ikisinde pazar payı eşiğinin de
aşıldığı, sonuç itibarıyla işlemin izne tabi bir devralma olduğu anlaşılmıştır.
Ancak, pazar payı eşiklerinin aşıldığı iki ürün bakımından, taraflar arasında
Türkiye pazarına yönelik olarak herhangi bir çakışma mevcut olmayıp, eşik
değerlerinin üzerinde olan söz konusu pazar payları taraflardan yalnızca birinin 240
faaliyetlerine ilişkin olduğundan, işleme bağlı olarak herhangi bir yoğunlaşma
riski söz konusu değildir.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Fujisawa
Pharmaceutical Co. Ltd. ve Yamanouchi Pharmaceutical Co. Ltd.’nin
birleşmelerine ilişkin işlemin, tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam ciroları ve
pazar payları yönüyle, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi ve bu maddeye
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı "Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken 250
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ" kapsamında izne tabi bir işlem
04-57/771-195
6
olduğuna; bununla birlikte, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi anlamında hakim
durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun daha da güçlendirilmesinin
ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili piyasalardaki
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına; dolayısıyla
bildirime konu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy