(743 S. K. m. 648) (YHGK 20.03.1996 T. 1996/1-40 E. 1996/177 K.)
Davacı tarafından, davalı aleyhine açılan elatmanın önlenmesi, yıkım davasının yapılan yargılamasında, mahkemece elatmanın önlenmesi isteğinin kabulüne, bedeli yatırıldığında binanın Hazineye aidiyetine dair verilen kararın Hazine tarafından temyizi üzerine dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi Kararı
Davacı Hazine, kayden maliki bulunduğu çaplı taşınmaza davalı tarafından bina yapılmak suretiyle tecavüz edildiğini bildirip, elatmanın önlenmesi, yıkım isteğinde bulunmuştur. Mahkemece, elatmanın önlenmesi isteğinin kabulüne yıkımın fahiş zarar doğuracağı gerekçesiyle bina bedeli Hazine tarafından yatırıldığından binanın Hazineye aidiyetine karar verilmiştir.
Bilindiği üzere Medeni Kanunun 648/2. maddesinde (.... eğer bina, arsa sahibinin rızası alınmaksızın malzeme sahibi tarafından yapılmış ise, yıkılıp sökülmesi; diğer bir anlatımla kal'i aşın zararın doğumuna yol açmadıkça, arsa sahibi yıkılıp sökülmesini isteyebilir. Yıkım masrafı da malzeme sahibinden alınır.) hükmüne yer verilmiştir.
Hemen belirtilmelidir ki, yasada yıkımda aşırı zarar kavramı tanımlanmış değildir. Bunun yanı sıra anılan kavram yönünden gerek öğretide gerekse yargısal uygulamada görüş birliği yoktur. Ancak, Medeni Kanunun 648/2. maddesinin uygulanmasında meydana getirilen binanın korunması hususundaki genel yararın göz ardı edilemeyeceği kuşkusuzdur. Ne var ki, binanın davacı arsa sahibi yönünden de (sübjektif olarak) değerlendirilmesi ve hak (yarar) dengesi kurulmak suretiyle adilane bir sonuca gidilmesi gerekir.
Öte yandan, kural olarak kal'in (yıkımın) fahiş zarar doğurup doğurmayacağının takdiri hâkime aittir. Hakim takdir hakkını kullanırken elbette bilirkişinin ya da bilirkişilerin bildirdikleri teknik bilgilerden ve görüşlerinden faydalanacaktır. Ancak, vardıkları sonuç bu yönden (fahiş zarar doğup doğmayacağı yönünden) hâkimi bağlamaz. Değinilen ilke, uygulamada kararlı bir şekilde ifade edilmiş ve benimsenmiş bulunmaktadır (HGK. 20.3.1996 tarih, 1996/1-40 esas, 1996/177 karar; 24.4.1996 tarih, 1996/1154).
Somut olaya konu binanın yukarıda açıklanan ilkelere göre değerlendirilmesi yapıldığında aşırı zarar doğuracağını söyleme olanağı yoktur.
Sonuç: Hal böyle olunca; yıkımına karar verilmesi gerekirken aksine değerlendirmelerle yazılı biçimde hüküm kurulması doğru değildir. Davalı Hazinenin temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile hükmün açıklanan nedenden ötürü BOZULMASINA, oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy