(4721 S. K. m. 683, 706) (818 S. K. m. 213) (6762 S. K. m. 26)
Dava: Taraflar arasında görülen davada;
Davacı, miras bırakanları adına kayıtlı 1198 parsel s. taşınmazı davalının bedel ödemeden kullandığını ileri sürüp davalının elatmasının önlenmesi ile 5 senelik ecrimisil bedeli 850.000.000 TL. davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davalı, taşınmazda kira vermeden oturduğunu, intifadan men koşulunun gerçekleşmediğini belirtip davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Karar, davacı tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla, Tetkik Hakimi Berna Dizdaroğulları Koç´un raporu okundu. Düşüncesi alındı. Dosya incelendi. Gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Dava, elbirliği halinde mülkiyete konu olan iki katlı binaya elatmanın önlenmesi ve ecrimisil isteğine ilişkindir.
Mahkemece, ecrimisile hükmedilmiş, elatmanın önlenmesi konusunda hüküm kurulmamıştır.
Paylı mülkiyette taşınmazdan yararlanamayan paydaş, engel olan öteki paydaş ve paydaşlardan payına vaki elatmanın önlenilmesini her zaman isteyebilir. Hatta elbirliği mülkiyetinde dahi paydaşlardan biri öteki paydaşların olurlarını almadan veya miras şirketine temsilci atanmadan tek başına ortak taşınmazdan yararlanmasına engel olan ortaklar aleyhine elatmanın önlenilmesi davası açabilir. Ancak, o paydaşın payına karşılık çekişmesiz olarak kullandığı bir kısım yer varsa açacağı elatmanın önlenilmesi davasının dinlenme olanağı yoktur. Yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarına ve aynı doğrultudaki bilimsel görüşlere göre payından az yer kullandığını ileri süren paydaşın sorununu elatmanın önlenilmesi davası ile değil, kesin sonuca getiren taksim veya şuyun satış yoluyla giderilmesi davası açmak suretiyle çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, yurdumuzda sosyal ekonomik sebeplerle kırsal kesimlerden kentlere aşırı akım, nüfus çoğalması, büyük mesken ve işyeri ihtiyacı sebebiyle hızı yapılaşma karşısında görevli mercilerin aciz kalmaları veya çeşitli sebeplerle göz yummaları sonucu, izinsiz, ruhsatsız, resmi kayıtlara bağlanmayan büyük yerleşim alanları oluşturduğu, bu arada paylı taşınmazların tapuda resmi ifrazları yapılmadan paydaşlar arasında haricen veya fiilen taksim edilip üzerlerine büyük mahalleler hatta beldeler yapıldığı bir gerçektir.
Bilindiği üzere, Medeni Yasanın 706, Borçlar Yasasının 213, Ticaret Yasasının 26. maddeleri hilafına tapulu taşınmazlarda harici veya fiili taksim ile payların mülkiyeti ana taşınmazdan ayrılamaz. Ne var ki, taşınmazın kullanma biçimi bütün paydaşlar arasında varılan bir anlaşma ile belirlenmiş yada fiili bir kullanma biçimi oluşmuş, uzun süre paydaşlar bu durumu benimsemişlerse kayıtta paylı eylemsel olarak (fiilen) bağımsız bu oluşumun tapuda yapılacak resmi taksime veya şuyun satış suretiyle giderilmesine yahut o yerde bir imar uygulaması yapılmasına kadar korunması akte vefa kuralının yanında Medeni Yasanın 2. maddesinde düzenlenen iyi niyet kuralının da bir gereğidir. Aksi durumda pek çok kimse zarar görecek toplum düzeni ve barışı bozulacaktır.
O halde, paydaşlar arasındaki elatmanın önlenilmesi davalarında öncelikle bütün paydaşları bağlayan harici bir taksim sözleşmesi ve özel bir parselasyon planının olup olmadığı veya fiili kullanma biçiminin oluşup oluşmadığı üzerinde özenle durulması, varsa çekişmeli yerin kimin kullanımına terk edildiği saptanılmalı, harici veya fiili taksim yoksa uyuşmazlık yukarda değinildiği gibi, Medeni Yasanın müşterek mülkiyet hükümlerine göre çözümlenmelidir.
Somut olaya gelince, çekişme konusu taşınmazın iki katlı yapı olduğu, tamamının davalı tarafça kullanıldığı, taraflarında paydaş oldukları anlaşılmaktadır.
Sonuç: Hal böyle olunca, elatmanın önlenilmesi isteminin de ecrimisil gibi davacının payı oranında kabul edilmesi gerekirken, bu konuda bir hüküm kurulmaması doğru değildir. Bu sebeplerle davacının temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile hükmün açıklanan sebeplerden ötürü HUMK.nun 418. maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 19.02.2004 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy