(4721 S. K. m. 2, 683, 706) (818 S. K. m. 213) (2644 S. K. m. 26)
Dava: Taraflar arasında görülen davada;
Davacı, miras bırakan babası ile davalının 50/2688'er paydaşı bulundukları tapulu taşınmazda davalının ortak bahçe alanını ve miras bırakanından intikal eden samanlığı kullanımına engel olduğunu ileri sürüp, kendisine düşen payın teslimini istemiştir.
Davalı; tapu kaydının çok geniş bir alanı kapsadığını ve paydaşların aralarında taksim ederek kullandıklarını, davacının da payına karşılık tasarruf ettiği yerler bulunduğunu; paydaşlar arasında yapılan fiili taksimi kabul etmemesi halinde ortaklığın giderilmesi davası açabileceğini belirtip; davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece; çekişmeli taşınmazda tarafların paydaş oldukları, taraflar ve diğer paydaşların tapu kapsamında kalan yerleri fiilen paylaştıkları, ancak davalının davacıya ait samanlık ile ortak harman yerinin kullanımını engellediği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Karar, davacı vekili tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi Sevinç Türközmen'in raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi gereği görüşülüp düşünüldü:
Karar: Dava, paydaşlar arasında elatmanın önlenmesi ve muarazanın giderilmesi isteklerine ilişkindir.
Hemen belirtmek gerekir ki, paylı mülkiyette taşınmazdan yararlanamayan paydaş, engel olan öteki paydaş veya paydaşlardan payına vaki elatmanın önlenilmesini her zaman isteyebilir. Hatta elbirliği mülkiyetinde dahi paydaşlardan biri öteki paydaşların olurlarını almadan veya miras şirketine temsilci atanmadan tek başına ortak taşınmazdan yararlanmasına engel olan ortaklar aleyhine elatmanın önlenilmesi davası açabilir. Ancak, o paydaşın, payına karşılık çekişmesiz olarak kullandığı bir kısım yer varsa açacağı elatmanın önlenilmesi davasının dinlenme olanağı yoktur. Yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarına ve aynı doğrultudaki bilimsel görüşlere göre payından az yer kullandığını ileri süren paydaşın sorununu elatmanın önlenilmesi davası ile değil, kesin sonuç getiren taksim veya şuyun satış yoluyla giderilmesi davası açmak suretiyle çözümlemesi gerekmektedir.
Öte yandan, yurdumuzda sosyal ekonomik nedenlerle kırsal kesimlerden kentlere aşırı akım, nüfus çoğalması, büyük mesken ve işyeri ihtiyacı nedeniyle hızlı yapılaşma karşısında görevli mercilerin aciz kalmaları veya çeşitli nedenlerle göz yummaları sonucu, izinsiz, ruhsatsız, resmi kayıtlara bağlanmayan büyük yerleşim alanları oluştuğu, bu arada paylı taşınmazların tapuda resmi ifrazları yapılmadan paydaşlar arasında haricen veya fiilen taksim edilip üzerlerine büyük mahalleler hatta beldeler yapıldığı bir gerçektir. Bilindiği üzere M.K.nun 706, B.K.nun 213, T.K.nun 26. maddeleri hilafına tapulu taşınmazlarda harici veya fiili taksim ile payların mülkiyeti ana taşınmazdan ayrılamaz. Ne var ki, taşınmazın kullanma biçimi tüm paydaşlar arasında varılan bir anlaşma ile belirlenmiş yada fiili bir kullanma biçimi oluşmuş, uzun süre paydaşlar bu durumu benimsemişlerse kayıtta paylı, eylemsel olarak (fiilen) bağımsız bu oluşumun tapuda yapılacak resmi taksime veya şuyun satış suretiyle giderilmesine yahut o yerde bir imar uygulaması yapılmasına kadar korunması, akte vefa kuralının yanında M.K.nun 2. maddesinde düzenlenen iyi niyet kuralının da bir gereğidir. Aksi halde, pek çok kimse zarar görecek toplum düzeni ve barışı bozulacaktır.
O halde, paydaşlar arasındaki elatmanın önlenilmesi davalarında öncelikle tüm paydaşları bağlayan harici bir taksim sözleşmesi ve özel bir parselasyon planın olup olmadığı veya fiili kullanma biçiminin oluşup oluşmadığı üzerinde özenle durulmalı, varsa çekişmeli yerin kimin kullanımına terk edildiği saptanılmalı, harici veya fiili taksim yoksa uyuşmazlık yukarıda değinildiği gibi, M.K.nun müşterek mülkiyet hükümlerine göre çözümlenmelidir.
Somut olaya gelince; çekişme konusu tapuda kayıtlı taşınmazda davacının babası Ahmet'ten miras yolu ile gelen payı ile davalının satın almak suretiyle edindiği payının bulunduğu kayden sabittir. Davacı, miras bırakanı ile kardeşi olan davalı arasında yapılan harici taksim sonucu babasına isabet eden bölümlere davalının elattığını bildirerek eldeki davayı açmıştır. Oysa taraflar dışında çekişmeli taşınmazın birçok paydaşının bulunduğu da tartışmasızdır.
Öte yandan, çekişmeli yerlerin tapu kapsamında kaldığı tarafların kabulündedir. Öyleyse taşınmazın tapuda kayıtlı olduğu gözetildiğinde haricen yapılan taksimin hukuken hüküm ifade edebilmesi ve bağlayıcı olabilmesi için tüm paydaşların bu taksime katılmış olmaları zorunludur. Ne var ki, mahkemece bu husus üzerinde durulmamış tüm paydaşları bağlayacak özel bir parselasyon planının yada fiili kullanım biçiminin bulunup bulunmadığı saptanmamıştır. Hal böyle olunca; yukarıda değinilen ilkeler çerçevesinde taraf delillerinin toplanması soruşturmanın eksiksiz tamamlanması ondan sonra bir hüküm kurulması gerekirken, eksik inceleme ile yazılı olduğu üzere karar verilmiş olması doğru değildir.
Sonuç: Davalının temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 29.06.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy