MAHKEMESİ : ORHANELİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ : 10/07/2008
NUMARASI : 2006/133-2008/97
Taraflar arasında görülen davada;
Davacı,kayden maliki bulunduğu 5 parça taşınmazı hulus ve saffetinden yararlanarak davalının satış yoluyla temlik aldığını,eşine devir yapmak için tapu idaresine gittiğini,yaşlı ve hasta olup satışın farkında olmadığını,kendisine satış bedeli ödenmediğini, davalı tarafından kandırıldığını ileri sürüp, tapu kayıtlarının iptali ile adına tesciline karar verilmesini istemiş,yargılama sırasında davasından feragat ettiğini belirtmiştir.
Davalı,davacının feragati doğrultusunda işlem yapılmasını savunmuştur.
Mahkemece,davacının davasından feragat ettiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Karar,davacı mirasçısı Penbe tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla, tetkik hakimi raporu okundu. Düşüncesi alındı. Dosya incelendi. Gereği görüşülüp, düşünüldü.
Dava,hile hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.
Mahkemece,davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Dosya içeriğinden,toplanan delillerden;davacı Ö...’in çekişme konusu 324,330,333, 580 ve 582 parsel sayılı taşınmazları 12.05.2006 tarihli akitle satış yoluyla davalıya temlik ettiği,eldeki davayı 25.05.2006 tarihinde açtığı,05.06.2006 tarihinde davasından feragat ettiğine dair dilekçe ibraz eden davacının 17.08.2007 tarihli karar ile kısıtlanarak vesayet altına alındığı,yargılamaya vasi huzuru ile devam edildiği,davacının 17.09.2007’de ölümü ile bu sefer mirasçısı P...’nin davaya devam ettiği anlaşılmaktadır.
Davacı,dava konusu taşınmazları devir iradesinin bulunmadığını,davalı tarafından kandırıldığını ileri sürerek eldeki davayı açmıştır.
Somut olayın işleyiş ve gelişme durumu gözetildiğinde çekişmenin çözümünün davacının (kısıtlının) ilk işlem tarihinde ehliyetli olup olmadığının belirlenmesiyle mümkün olacağı açıktır.
Bilindiği üzere; davranışlarının, eylem ve işlemlerinin sebep ve sonuçlarını anlayabilme, değerlendirebilme ve ayırt edebilme kudreti (gücü) bulunmayan bir kimsenin kendi iradesi ile hak kurabilme, borç (yükümlülük) altına girebilme ehliyetinden söz edilemez. Nitekim Medeni Kanunun “ fiil ehliyetine sahip olan kimse, kendi fiilleriyle hak edinebilir ve borç altına girebilir “ biçimindeki 9. maddesi hükmüyle hak elde edebilmesi, borç ( yükümlülük ) altına girebilmesi, fiil ehliyetine bağlamış. 10. maddesinde de, fiil ehliyetinin başlıca koşulu olarak ayırtım gücü ile ergin ( reşit ) olmayı kabul ederek “ ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan bir ergin kişinin fiil ehliyeti vardır. “ hükmünü getirmiştir. “Ayırtım gücü “ eylem ve işlev ehliyeti olarak ta tarif edilerek aynı yasanın 13. maddesinde “ yaşının küçüklüğü yüzünden veya akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk yada bunlara benzer sebeplerden biriyle akla uygun biçimde davranma yeteneğinden yoksun olmayan herkes bu kanuna göre ayırt etme gücüne sahiptir.” denmek suretiyle açıklanmış, ayrıca ayırtım gücünü ortadan kaldıran önemli nedenlerden bazılarına değinilmiştir. Önemlerinden dolayı bu ilkeler, söz konusu yasa ile öteki yasaların çeşitli hükümlerinde de yer almışlardır.
Hemen belirtmek gerekir ki, Medeni Kanununun 15. maddesinde de ifade edildiği üzere, ayırtım gücü bulunmayan kimsenin geçerli bir iradesinin bulunmaması nedeniyle, kanunda gösterilen ayrık durumlar saklı kalmak üzere, yapacağı işlemlere sonuç bağlanamayacağından karşı tarafın iyi niyetli olması o işlemi geçerli kılmaz. (Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı 11.6.1941 tarih 4/21)
Yukarıda sözü edilen ilkelerin ve yasa maddelerinin ışığı altında olaya yaklaşıldığında bir kimsenin ehliyetinin tesbitinin şahıs ve mamelek hukuku bakımından doğurduğu sonuçlar itibariyle ne kadar büyük önem taşıdığı kendiliğinden ortaya çıkar. Bu durumda, tarafların gösterecekleri, tüm delillerin toplanılması tanıklardan bu yönde açıklayıcı, doyurucu somut bilgiler alınması, varsa ehliyetsiz olduğu iddia edilen kişiye ait doktor raporları, hasta müşahede kağıtları, film grafilerinin eksiksiz getirtilmesi zorunludur. Bunun yanında, her ne kadar H.U.M.K.’nun 286 maddelerinde belirtildiği gibi bilirkişinin “rey ve mutaalası” hakimi bağlamaz ise de, temyiz kudretinin yokluğu, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk gibi salt biyolojik nedenlere değil, aynı zamanda bilinç, idrak, irade gibi psikolojik unsurlara da bağlı olduğundan, akıl hastalığı, akıl zayıflığı gibi biyolojik ve buna bağlı psikolojik nedenlerin belirlenmesi, çok zaman hakimlik mesleğinin dışında özel ve teknik bilgi gerektirmektedir.
Hele ayırt etme gücünün nisbi bir kavram olması kişiye eylem ve işleme göre değişmesi bu yönde en yetkili sağlık kurulundan, özellikle Adli Tıp Kurumundan rapor alınmasını da gerekli kılmaktadır. Esasen Medeni Kanunun 409/2. maddesi akıl hastalığı veya akıl zayıflığının bilirkişi raporu ile belirleneceğini öngörmüştür.
Somut olayda,mahkemece davacının davadan feragat iradesinin geçerli olup olmadığı üzerinde durulmamış,bu yönde hüküm vermeye yeterli araştırma yapılmamıştır.
Hal böyle olunca;yukarıda belirtilen ilke ve olgular birlikte değerlendirilerek davacı Ö...’in çekişme konusu taşınmazların temlikine konu akit tarihinde ve davadan feragat tarihinde hukuki ehliyetinin bulunup bulunmadığı yönünden 2659 Sayılı Yasanın 7 ve 16. maddeleri hükümleri de gözetilerek gerekli rapor alınması ve hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı olduğu üzere hüküm tesisi isabetsizdir. Davacı mirasçısı Penbe’nin temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile hükmün açıklanan nedenlerle HUMK.'nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 14.5.2009 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy