(4721 S. K. m. 706) (818 S. K. m. 213) (2644 S. K. m. 26)
Dava: Taraflar arasında görülen davada;
Davacılar, dava konusu 1363 parsel sayılı taşınmazda kayden paydaş olduklarını, davalıların haklı ve geçerli bir neden olmaksızın yapılaşmak suretiyle müdahalede bulunduklarını ileri sürerek elatmanın önlenmesine ve yıkıma karar verilmesini istemiştir.
Davalı H. U., çekişmeli yerdeki payını üçüncü kişiden satın aldığını ve taşınmazı aldığında üzerinde muhdesatların bulunduğunu, paylı mülkiyete tabi olduğundan davanın tüm paydaşlara yöneltilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.
Diğer davalı usulüne uygun davetiye tebliğine rağmen duruşmalara katılmadığı gibi davaya yanıt da vermediğinden yargılama yokluğunda yürütülmüştür.
Mahkemece; davanın reddine karar verilmiştir.
Karar, davacı tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi İ. A.ın raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü.
Karar: Dava, paydaşlar arasında elatmanın önlenmesi ve yıkım isteğine ilişkindir.
Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.
Dosya içeriği ve toplanan tüm delillerden; dava konusu 1363 parsel sayılı taşınmazda davacılar ile davalılardan H. U.'ın paydaş oldukları, anılan taşınmazda toplam 38 paydaşın bulunduğu, keşif sonrası düzenlenen bilirkişi krokisinde de 38 ayrı özel parselin yer aldığı anlaşılmaktadır. Bu durum karşısında tüm paydaşları bağlayan ve her paydaşın payına karşılık özgülenen bir özel parselin bulunduğu izlenimi uyanmaktadır.
Bilindiği üzere; paylı mülkiyette taşınmazdan yararlanamayan paydaş, engel olan öteki paydaş veya paydaşlardan payına vaki elatmanın önlenilmesini her zaman isteyebilir. Hatta elbirliği mülkiyetinde dahi paydaşlardan biri öteki paydaşların olurlarını almadan veya miras şirketine temsilci atanmadan tek başına ortak taşınmazdan yararlanmasına engel olan ortaklar aleyhine elatmanın önlenilmesi davası açabilir. Ancak, o paydaşın, payına karşılık çekişmesiz olarak kullandığı bir kısım yer varsa açacağı elatmanın önlenilmesi davasının dinlenme olanağı yoktur. Yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarına ve aynı doğrultudaki bilimsel görüşlere göre, payından az yer kullandığını ileri süren paydaşın sorununu elatmanın önlenilmesi davası ile değil, kesin sonuç getiren taksim veya şüyuun satış yoluyla giderilmesi davası açmak suretiyle çözümlemesi gerekmektedir.
Öte yandan, yurdumuzda sosyal ekonomik nedenlerle kırsal kesimlerden kentlere aşırı akım, nüfus çoğalması, büyük mesken ve işyeri ihtiyacı nedeniyle hızlı yapılaşma karşısında görevli mercilerin aciz kalmaları veya çeşitli nedenlerle göz yummaları sonucu, izinsiz, ruhsatsız, resmi kayıtlara bağlanmayan büyük yerleşim alanları oluştuğu, bu arada paylı taşınmazların tapuda resmi ifrazları yapılmadan paydaşlar arasında haricen veya fiilen taksim edilip üzerlerine büyük mahalleler hatta beldeler yapıldığı bir gerçektir. Bilindiği üzere M.K.nun 706, B.K.nun 213, T.K.nun 26. maddeleri hilafına tapulu taşınmazlarda harici veya fiili taksim ile payların mülkiyeti ana taşınmazdan ayrılamaz. Nevarki, taşınmazın kullanma biçimi tüm paydaşlar arasında varılan bir anlaşma ile belirlenmiş yada fiili bir kullanma biçimi oluşmuş, uzun süre paydaşlar bu durumu benimsemişlerse kayıtta paylı, eylemsel olarak ( fiilen) bağımsız bu oluşumun tapuda yapılacak resmi taksime veya şüyuun satış suretiyle giderilmesine yahut o yerde bir imar uygulaması yapılmasına kadar korunması, ahde vefa kuralının yanında M.K.nun 2. maddesinde düzenlenen iyi niyet kuralının da bir gereğidir. Aksi halde, pek çok kimse zarar görecek toplum düzeni ve barışı bozulacaktır.
O halde, paydaşlar arasındaki elatmanın önlenilmesi davalarında öncelikle tüm paydaşları bağlayan harici bir taksim sözleşmesi ve özel bir parselasyon planın olup olmadığı veya fiili kullanma biçiminin oluşup oluşmadığı üzerinde özenle durulmalı, varsa çekişmeli yerin kimin kullanımına terk edildiği saptanılmalı, harici veya fiili taksim yoksa uyuşmazlık yukarıda değinildiği gibi, M.K.nun müşterek mülkiyet hükümlerine göre çözümlenmelidir.
Hal böyle olunca, mahkemece yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda taraf delillerinin toplanması, davalı H. U. yönünden özel parselasyonun bağlayıcı olup olmadığının açıklığa kavuşturulması, özel parselasyon yoksa uyuşmazlığın paylı mülkiyet hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiğinin gözetilmesi gerekmektedir.
Öte yandan diğer davalı Kemal'in taşınmazda kayıttan ya da kişisel haktan kaynaklanan bir ilgisi bulunmamaktadır. Bu durumda anılan davalı açısından mutlak surette elatmanın önlenmesi isteğinin kabulüne, karar verilmesi; yıkım isteğinin de keza yukarıdaki ilkeler çerçevesinde değerlendirilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ve eksik tahkikatla yetinilmek suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulması isabetli değildir.
Sonuç: Davacıların bu yönlere değinen temyiz itirazları yerindedir. Kabulüyle hükmün açıklanan nedenlerden ötürü HUMK'nun 428.maddesi uyarınca BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 31.05.2010 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy