MAHKEMESİ : SEFERİHİSAR ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ : 02/07/2013
NUMARASI : 2010/103-2013/181
Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın reddine ilişkin olarak verilen karar davacı tarafından yasal süre içerisinde duruşma istekli temyiz edilmiş olmakla, duruşma günü olarak saptanan 30.09.2014 Salı günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden vekili Avukat A. U. geldi, davetiye tebliğine rağmen temyiz edilen vekili Avukat gelmedi, yokluğunda duruşmaya başlandı, süresinde verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelen vekilin sözlü açıklamaları dinlendi, duruşmanın bittiği bildirildi, iş karara bırakıldı. Bilahare Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelenerek gereği görüşülüp düşünüldü:
-KARAR-
Dava; muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı miras payı oranında tapu iptal ve tescil olmadığı taktirde ise tenkis isteğine ilişkin olup mahkemece; davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.
Davacı dava dilekçesinde; mirasbırakan tarafından oğlu olan davalıya yapılan temliklerin diğer mirasçılardan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek eldeki davayı açmış, davalı ise savunmasında; muris A.A.'ın 1998 tarihinde muhtemel tüm mirasçılarının katılımı ile hazırladığı tarihsiz, "feragatname " başlıklı belge ile ada ve parsel sayıları belirtilmeksizin tüm malvarlığını paylaştırdığını, bir kısım mirasçıya paylarına isabet eden taşınmazları tapuda satış yoluyla temlik ettiğini, bir kısım taşınmazları doğrudan 3. kişilere satış yoluyla devredip satış bedelini verdiğini, davacının da payına düşen taşınmazların 3. kişilere satışından elde edilen bedeli aldığını, dava açmakta iyiniyetli olmadığını bildirmişler, mahkemece yapılan araştırma ve inceleme sonucunda; savunmaya itibar edilerek temliki işlemde muvazaa olgusunun gerçekleşmediği, paylaştırma amacının güdüldüğü sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.
Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden; mirasbırakan A. A.'ın 15/11/2006 tarihinde öldüğü, geriye mirasçı olarak eşi Ş. A. ve çocukları Gülten, Zeki ile kendisinden önce ölen kızı Zekiye'den olma torunları Ali ve Şükrü ile kızı Birgül'den olma torunları Sami, Salih ve İnci'yi bıraktığı, davacının murisin torunu Ali ve davalının ise oğlu Zeki olduğu, murisin kayden maliki bulunduğu .. parselde .. ada, .. ada, .. ada, 1 ve 2 nolu parsel olmak üzere toplam 14 parça taşınmazını 10/12/1999 tarihli akitle oğlu olan Z.. A..'a satış yoluyla temlik ettiği ve hâlen davalı adına kayıtlı olduğu anlaşılmaktadır.
Gerçekten de; muris A. A.'ın, eşi dahil tüm mirasçılarının katılımı ile hazırladığı "feragatname" başlıklı belgede, tüm malvarlığının, muhtemel mirasçıları arasında ada ve parsel numarası belirtilmeden paylaştırdığı, fotokopi olarak sunulan, tarihsiz sözleşmede tüm mirasçıların imzalarının yer aldığı, davaya konu taşınmazlar dışında aynı tarih, farklı yevmiyeli satış akdi ile toplamda 15 parça taşınmazı davalıya, 25/07/1997, 22/07/2002 ve 28/12/2004 tarihli akitlerle toplamda 27 parça taşınmazını kızı olan dava dışı Gülten'e devrettiği, bir kısım taşınmazın doğrudan 3. kişilere satıldığı, halen muris adına kayıtlıtaşınmazların bulunduğu görülmektedir.
Hemen belirtilmelidir ki; uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (nitelikli-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.
Bu durumda yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve l.4.1974 tarih 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere; görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de 4721 s. Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 706., 6098 s. Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 237. (818 s. Borçlar Kanunun 213.) ve Tapu Kanunu'nun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.
Bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun içinde ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki kişisel ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.
Öte yandan, mirasbırakan sağlığında hak dengesini gözeten kabul edilebilir ölçüde ve tüm mirasçıları kapsar biçimde bir paylaştırma yapmışsa mal kaçırmak kastından söz edilmeyeceğinden olayda 1.4.1974 tarihli 1/2 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararının uygulanamayacağı da kuşkusuzdur.
Ne var ki; mahkemece yukarıda açıklanan ilkeler gözetilmek suretiyle mirasçılar arasında denkleştirme yapılıp yapılmadığı, davalıların savunmasının dayanağını teşkil eden ve mahkemece de itibar edilen "feragatname "başlıklı belgenin geçerli olup olmadığının, tartışılmadığı, bu belgenin zeminde uygulanarak hangi ada ve parsellere tekabül ettiği taşınmazların kimin adına kayıtlı olduğu, muris tarafından yapılmış bir temlik bulunup bulunmadığı, üçüncü kişilere yapılan temlikler sonucu elde edilen satış bedellerinden hangi mirasçı ya da mirasçıların yararlandırıldığı, tüm mirasçılara yapılmış bir temlikin bulunup bulunmadığı konularında hükme elverişli ve yeterli bir araştırma, inceleme ve değerlendirme yapıldığını söyleyebilme olanağı bulunmamaktadır.
Hâl böyle olunca, öncelikle davalıların savunmasının dayanağını teşkil eden "feragatname " başlıklı belge aslının taraflardan temin edilmesi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 676. maddesindeki düzenlemeye göre "..yazılı olması ve tüm mirasçıların imzalarını taşıması koşuluyla başkaca şekil şartı aranmaksızın yapılan paylaşım sözleşmesinin mirasçılar bakımından bağlayıcı olacağı" hükmü gözetilerek, anılan belgeye TMK'nin 676. maddesi kapsamında geçerlilik tanınıp- tanınmayacağının değerlendirilmesi, gerek davalılara gerekse dava dışı tüm mirasçılara bu sözleşme kapsamında temlik yapılıp-yapılmadığının belirlenmesi, gerekirse sözleşmenin zemine uygulanarak ada ve parsellerinin saptanması, mirasbırakandan tüm mirasçılarına intikal eden taşınmaz mallar ve kazandırmaların araştırılması, muris tarafından üçüncü kişilere satılıp, bedelinin davacılara verildiği iddiası üzerinde durulması, lehine kazandırmalarda bulunulan mirasçıların ve bu kazandırmaların saptanması, tapu kayıtları, temliklere ilişkin akit tabloları ve varsa dayanak belgelerin mercilerinden getirtilmesi, her bir mirasçıya nakledilen malların ve hakların nitelikleri ve değerleri hakkında uzman bilirkişiden rapor alınması, böylece yukarıda değinilen anlamda bir paylaştırma kastının bulunup-bulunmadığı hususunun toplanan ve toplanacak delillerle duraksamaya yer bırakmayacak açıklığa kavuşturlması öteyandan davacı tarafından mirasçılardan Z.. A.. aleyhine aynı hukuksal nedenlerle açılan Seferihisar Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/102 Esas ve 2013/180 Karar sayılı dava dosyasının birlikte değerlendirilmesi için karar bozulmalıdır.
Davacının temyiz itirazı yerindedir. Kabulüyle hükmün anılan nedenlere hasren (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK'un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 28.12.2013 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Ücret Tarifesinin 14. maddesi gereğince gelen temyiz eden vekili için 1.100.00.-TL. duruşma avukatlık parasının temyiz edilenden alınmasına, 30.09.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy