MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ
DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL
Taraflar arasında görülen tapu iptali, tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karar, davalı vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla; dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...'ın raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;
-KARAR-
Dava, vekâlet görevinin kötüye kullanılması hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkin olup, mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.
Davacı, annesi ............. 'ün, mirasbırakan eşi ...............'ün ölümü ile ondan kalan ve kendi anne-babasından kalan taşınmazları dört çocuğu arasında paylaştırmak istemesi üzerine, annesi ve ablası ile birlikte ablasının oğlu olan davalı ...'a vekalet verdiklerini, davalının bu vekaletnamedeki tevkil yetkisine dayanarak vekil atadığını, taşınmazların eşit hisselerle dört kardeş adına intikal, paylaşım ve tescil işlemlerinin yapıldığını, ancak annesine ait bir, babasına ait iki adet parselin imar uygulamaları nedeniyle paylaşım işleminin yapılamadığını, neticede imarla oluşan 8069 ada 17 parsel sayılı arsanın kardeşi ... adına toplandığını, taşınmazın tamamının ................ üzerinde toplanmasının amacının satış olmayıp yapılacak işlemlerin tek elden kolayca yürütülmesini sağlamak olduğunu, taşınmaza ilişkin tüm masrafların dörde bölündüğünü, davalı vekilin, dayısı ................'in rahatsız olmasından faydalanarak ve onu kandırarak tapuya götürüp taşınmazı üzerine devraldığını, davalının bir inşaat firmasıyla anlaşması nedeniyle taşınmazda 10 dairelik bir inşaat yapıldığını, yüklenici ile aralarındaki anlaşmaya göre davalıya 4,5 daire düştüğünü, davalının vekillik görevini kötüye kullandığını ileri sürerek 8069 ada 17 parsel sayılı taşınmazda davalı adına kayıtlı payın 1/4'ünün iptali ile adına tescilini, taşınmaz üzerinde yapılan inşaatta bu pay karşılığındaki dairenin kendisine aidiyetinin tespitini istemiştir.
Davalı, uzunca yıllar akrabalarının işlerini takip ettiğini, yaptığı işlemleri akrabalarının tümünün bilgisi ve onayı ile yaptığını, dayısı ................'in, onun oğlunun ve damadının iflas etmesi sonucu haciz tehditleri altında kalınca rızai taksim yoluyla ................'de toplanan dava konusu taşınmazı kendisine sattığını, bedelini de tapu dairesinde nakit olarak elden aldığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, davaya konu miras taksim sözleşmesinde davalı vekilin davacının menfaatlerini korumadığı, davalının annesi .................'a verilen taşınmazların değeri ile davacıya verilen taşınmazların değeri arasında fahiş fark bulunduğu, davalı vekilin davacı müvekkilinin yararını göz ardı ettiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Dosya içeriği ve toplanan delillerden; davacının babası ...............'ün 22.08.1976 tarihinde ölümü ile geriye mirasçı olarak eşi ............., ve çocukları .........., ........, ve ................'in kaldığı, .............'nin de 02.01.2006 tarihinde ölümü ile çocukları .........., ........, ve ................'in kaldığı, .Noterliğinin 12.04.1999 tarihli vekaletnamesinde, davacının muris ve murisi evvellerinden irsen ve teselsülen kalmış ve kalacak Isparta ilinde bulunan taşınmazları intikal yaptırmaya, karşılıklı taksim ve anlaşma mukaveleleri yaptırmaya, satmaya, başkalarını tevkil, teşrik ve azle mezun ve yetkili olmak üzere davalı yeğeni ...'ı ve dava dışı kardeşi ...'ü birlikte veya ayrı ayrı vekil tayin ettiği, kök muris .............'dan kalan taşınmazların bu vekâletname kullanılmak suretiyle ............. ve ..........'nin de 05.04.1999 tarihinde davalıya verdikleri vekâletname kullanılarak yetkili vekilleri ... tarafından, diğer mirasçılar ........ ve ................ ise bizzat hareketle 20.04.1999 tarihli işlem ile iştirak halindeki mülkiyeti müşterek mülkiyete kalbederek adlarına intikalen tescilinden sonra aralarında yaptıkları rızai taksim sonucu dava konusu taşınmazın geldisi 8069 ada 15 parseldeki payın ............. adına tescil edildiği, yine dava konusu taşınmazın geldisi 8069 ada 1 ve 16 no'lu parsellerde ............. 'ün imar uygulaması ile pay edindiği, ............. 'ün ölümünden sonra yine aynı vekâletnameler kullanılarak davacı ... ile kızkardeşi .......... adına vekil ..... tarafından vekaleten diğer mirasçılar ........ ile ................ bizzat hareketle 04.04.2006 tarihinde iştirak halindeki mülkiyeti müşterek mülkiyete kalbederek intikalen tescilinden sonra birlikte aralarında değer, miktar farkı gözetmeksizin yaptıkları rızai taksim sonucu dava konusu taşınmazın geldisi olan 8069 ada 1,15 ve 16 parseldeki payın ... adına tescil edildiği, ...'ün 18.02.2008 tarihinde 8069 ada 1 parseldeki dava dışı kişilere ait payı satın alarak tamamına malik olduğu, yine 8069 ada 15 parseldeki dava dışı kişilere ait payı 17.07.2008 tarihinde satın alarak tamamına malik olduğu, taşınmazların 08.09.2008 tarihinde tevhidinden oluşan 8069 ada 17 parsel sayılı arsa vasıflı taşınmazın tamamının ... adına kayıtlı iken 15.09.2008 tarihinde davalıya, aynı akitle iki parça taşınmazdaki payını da davacıya sattığı anlaşılmaktadır.
Bilindiği üzere; Borçlar Kanununun temsil ve veklet akdini düzenleyen hükümlerine göre, vekalet sözleşmesi büyük ölçüde tarafların karşılıklı güvenine dayanır. Vekilin borçlarının çoğu bu güven unsurundan, onun vekil edenin yararına ve iradesine uygun davranış yükümlülüğünden doğar.
6098 s. Türk Borçlar Kanununda (TBK) sadakat ve özen borcu, vekilin vekil edene karşı en önde gelen borcu kabul edilmiş ve 506. maddesinde (818 s. Borçlar Kanununun 390.) aynen; "Vekil, vekâlet borcunu bizzat ifa etmekle yükümlüdür. Ancak vekile yetki verildiği veya durumun zorunlu ya da teamülün mümkün kıldığı hâllerde vekil, işi başkasına yaptırabilir.
Vekil üstlendiği iş ve hizmetleri, vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle yürütmekle yükümlüdür.
Vekilin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alanda iş ve hizmetleri üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranış esas alınır." hükmüne yer verilmiştir. Bu itibarla vekil, vekil edenin yararına ve iradesine uygun hareket etme, onu zararlandırıcı davranışlardan kaçınma yükümlülüğü altındadır. Vekâletin kapsamı, sözleşmede açıkça gösterilmemişse, görülecek işin niteliğine göre belirlenir. (TBK'nin 504/1.) Sözleşmede vekaletin nasıl yerine getirileceği hakkında açık bir hüküm bulunmasa veya yapılan işlem dış temsil yetkisinin sınırları içerisinde kalsa dahi vekilin bu yükümlülüğü daima mevcuttur.
Hatta malik tarafından vekilin bir taşınmazın satışında, dilediği bedelle dilediği kimseye satış yapabileceği şeklinde yetkili kılınması, satacağı kimseyi dahi belirtmesi, ona dürüstlük kuralını, sadakat ve özen borcunu göz ardı etmek suretiyle, makul sayılacak ölçüler dışına çıkarak satış yapma hakkını vermez. Vekil edenin yararı ile bağdaşmayacak bir eylem veya işlem yapan vekil değinilen maddenin son fıkrası uyarınca sorumlu olur. Bu sorumluluk BK'de daha hafif olan işçinin sorumluluğuna kıyasen belirlenirken, TBK'de benzer alanda iş ve hizmetleri üslenen basiretli bir vekilin sorumluluğu esas alınarak daha da ağırlaştırılmıştır.
Öte yandan, vekil ile sözleşme yapan kişi 4721 s. Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 3. maddesi anlamında iyi niyetli ise yani vekilin vekalet görevini kötüye kullandığını bilmiyor veya kendisinden beklenen özeni göstermesine rağmen bilmesine olanak yoksa, vekil ile yaptığı sözleşme geçerlidir ve vekil edeni bağlar. Vekil vekalet görevini kötüye kullansa dahi bu husus vekil ile vekalet eden arasında bir iç sorun olarak kalır, vekil ile sözleşme yapan kişinin kazandığı haklara etkili olamaz.
Ne var ki, üçüncü kişi vekil ile çıkar ve işbirliği içerisinde ise veya kötü niyetli olup vekilin vekalet görevini kötüye kullandığını biliyor veya bilmesi gerekiyorsa vekil edenin sözleşme ile bağlı sayılmaması, TMK'nin 2. maddesinde yazılı dürüstlük kuralının doğal bir sonucu olarak kabul edilmelidir. Söz konusu yasa maddesi buyurucu nitelik taşıdığından hakim tarafından kendiliğinden (resen) göz önünde tutulması zorunludur. Aksine düşünce kötü niyeti teşvik etmek en azından ona göz yummak olur. Oysa bütün çağdaş hukuk sistemlerinde kötü niyet korunmamış daima mahkum edilmiştir. Nitekim uygulama ve bilimsel görüşler bu yönde gelişmiş ve kararlılık kazanmıştır.
Somut olaya gelince; davacı ve diğer bir kısım mirasçıların intikal, taksim, satış vs. yetkilerle davalıyı yetkilendirdikleri, bu vekaletnameler kullanılarak davacının babasından kalan taşınmazların 20.04.1999 tarihinde taksim edildiği, annesinden kalan malların ise 04.04.2006 tarihinde taksim edildiği, dava konusu taşınmazın geldi parsellerinin rızai taksim sonucu dava dışı ................ adına tescil edildiği ve tevhitle oluşan taşınmazın ................ tarafından bizzat hareketle davalıya satıldığı, resmi şekilde yapılan rızai taksim sözleşmelerinin değer ve miktar farkı gözetmeksizin yapıldığı görülmektedir.
Bu durumda, somut olgular , bir kısım tanık anlatımları, resmi işlemler, olayın oluşu ve yukarıdaki ilkeler birlikte değerlendirildiğinde temlikin iradi olduğu sonucuna varılmaktadır. Başka bir deyişle, davacının, vekili davalı ...'in kendi talimatına uygun davranmadığını, vekilinin sadakat ve özen borcuna aykırı hareket ettiğini ispat edemediği kuşkusuzdur.
Hâl böyle olunca; davanın reddine karar verilmesi gerekirken delillerin takdirinde yanılgıya düşülerek yazılı olduğu üzere hüküm tesisi isabetsizdir.
Davalının temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK'un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 09.12.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy