MAHKEMESİ: GAZİANTEP BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 16. HUKUK DAİRESİ
İLK DERECE MAHKEMESİ: ŞANLIURFA 3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ
Taraflar arasındaki ihdasen oluşan tapu kaydının iptali ve tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince verilen davanın kısmen kabulüne ilişkin kararın, davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından yapılan inceleme sonucunda; istinaf başvurusunun esastan reddine dair verilen karar, süresi içinde davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.
I. DAVA
Davacı vekili, Karaköprü ilçesi, Buğdayhöyük Mahallesinde bulunan taşınmazın kadastro sırasında tespit harici bırakıldığını, davacı tarafından emek ve mesai harcanarak imar ihya edilerek yaklaşık 30 yılı aşkın süredir nizasız ve fasılasız kullanıldığını, daha sonra 2013 yılında 793 parsel numarasını alarak idari yoldan Hazine adına tescil edildiğini ileri sürerek ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak tapu kaydının iptali ile davacı adına tescilini istemiştir.
II. CEVAP
Davalılar; Hazine, Karaköprü Belediyesi ve Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi, davanın reddine karar verilmesini savunmuşlardır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Şanlıurfa 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19.03.2018 tarihli ve 2015/232 Esas - 2018/223 Karar sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne 793 parsel sayılı taşınmazda fen bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen 10.436.19 metrekarelik kısmın Hazine adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tapuya tesciline, davalı belediyeler yönünden davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
1.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.
2. İstinaf Nedenleri
Davalı ... vekili özetle, Mahkeme kararına dayanak oluşturan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya yetersiz olduğu, imar ihya ve zilyetlikle iktisap koşullarının davacı yönünden oluşup oluşmadığının yeterince araştırılmadığı, eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulduğu, Yerel Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğu belirterek kararın kaldırılması talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.
3.Gerekçe ve Sonuç
Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin 05.06.2020 tarihli ve 2019/454 Esas - 2020/435 Karar sayılı kararı ile temyize konu bölümün mera ve ormanla bir ilgisinin bulunmadığı, herhangi bir imar planı kapsamında kalmadığı,taşınmazın imar ihyası tamamlandıktan sonra hububat tarımı yapılmak suretiyle 20 yılı aşkın bir süredir davacı tarafından tasarruf edildiği, imar ihya ve zilyetlikle iktisap koşullarının davacı lehine gerçekleştiği gerekçesi ile davalı Hazinenin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
1.Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Temyiz Nedenleri
Davalı ... vekili özetle; Yerel Mahkeme ve Bölge Adliye Mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek istinaf dilekçelerindeki taleplerini tekrar ile kabul kararının hükmen bozulmasını talep etmiştir.
3.Gerekçe
3.1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, öncesinde kadastro harici bırakılıp 09/01/2013 tarihinde ihdasen Hazine adına tescil edilen taşınmaz yönünden açılan tapu iptali ve tescil davasıdır.
Dava konusu taşınmazın bulunduğu yerde kadastro çalışmalarının 1976 tarihinde kesinleştiği, yapılan çalışmalarda taşınmazın keşifteki beyanlara göre taşlık olması nedeni ile tapulama harici bırakıldığı anlaşılmıştır.
3.2. İlgili Hukuk
3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. maddesi, “Tapuda kayıtlı olmayan ve aynı çalışma alanı içinde bulunan ve toplam yüzölçümü sulu toprakta 40, kuru toprakta 100 dönüme kadar olan (40 ve 100 dönüm dahil) bir veya birden fazla taşınmaz mal, çekişmesiz ve aralıksız en az yirmi yıldan beri malik sıfatıyla zilyetliğini belgelerle veya bilirkişi veyahut tanık beyanlarıyla ispat eden zilyedi adına tespit edilir.”
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 713/1. maddesi, "Tapu kütüğünde kayıtlı olmayan bir taşınmazı davasız ve aralıksız olarak yirmi yıl süreyle ve malik sıfatıyla zilyetliğinde bulunduran kişi, o taşınmazın tamamı, bir parçası veya bir payı üzerindeki mülkiyet hakkının tapu kütüğüne tesciline karar verilmesini isteyebilir."
3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 17. maddesi, “Orman sayılmayan Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan ve kamu hizmetine tahsis edilmeyen araziden, masraf ve emek sarfı ile imar ve ihya edilerek tarıma elverişli hale getirilen taşınmaz mallar 14. maddedeki şartlar mevcut ise imar ve ihya edenler veya halefleri adına, aksi takdirde Hazine adına tespit edilir.” hükümlerini içermektedir.
3.3. Değerlendirme
Bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı bir çözüme kavuşturulabilmesi için yasanın aradığı tüm koşulların eksiksiz olarak davacı lehine gerçekleşmiş olduğunun duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmiş olması gerekmektedir. Dolayısıyla davacının önce dava konusu taşınmazı masraf ve emek sarf ederek imar ve ihya ettiğini, tarıma elverişli hale getirdikten sonra çekişmesiz ve aralıksız 20 yıl zilyet olduğunu belgelerle veya bilirkişi veyahut tanık beyanları ile ispat etmesi gerekir.
Ne var ki; Mahkemece dava konusu bölüm üzerinde, davacı lehine zilyetlik yoluyla iktisap koşullarının oluştuğu gerekçesiyle yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de, yapılan araştırma ve inceleme hüküm için yeterli bulunmamaktadır.
Şöyle ki, keşifte dinlenilen tanık ... ve ... beyanlarında dava konusu yere 1991 yılında baraj suları geldiğini davacının o tarihte dava konusu ettiği yeri kullanmadığını davacının 2001-2002 yılından bu yana 15 -16 yıldır taşınmazı kullandığını, diğer tanık ve yerel bilirkişi ise beyanlarında; barajın sularının geldiği 1991 yılından bu yana davacı tarafından buğday mısır ekilererek kullanıldığını, davacının civarda tapulu arazileri olduğunu, ziraat bilirkişi kurul raporunda dava konusu edilen bölümün 1988 yılında imar ihya işlemine başlanarak taşlardan temizlendiğini, 1993 yılında imar ihya işleminin tamamlanarak tarım arazisi olarak bitişikteki 783 parsel sayılı taşınmaz ile birlikte kullanıldığını belirtmiş, ancak 783 parsel sayılı taşınmazın kadastro tutanağı ve dayanak belgeler getirilmediğinden bu taşınmazın kime ait olduğu belirlenememiş, gelen kayıtlara göre davacının bitişikteki 208 parsel ile 759 parsel sayılı taşınmazlara 2001 yılında satın alma nedeniyle malik olduğu anlaşılmıştır. Ziraat raporu ile tanık beyanları arasında zilyetliğin başlangıcı noktasında çelişki oluşmasına rağmen bu çelişki giderilmemiştir. Her ne kadar Bölge Adliye Mahkemesi kararında dava konusu taşınmazın herhangi bir imar planı kapsamında kalmadığı belirtilmiş ise de Mahkemenin yaptığı araştırmaya göre taşınmazın sadece uygulama imar planı dışında kaldığı belirlenmiş olup Nazım imar planı kapsamında kalıp kalmadığına ilişkin yazılan müzekkereye cevap verilmediği anlaşılmıştır. Yine beyanlara ve bilirkişi raporlarına göre çekişmeli taşınmaz bölümün Atatürk Barajı ve Fırat Göl Havzasına yakın olmasına rağmen DSİ Bölge Müdürlüğünden kamulaştırmayla ilgili tüm belge, kroki, fotoğraf ve haritalar istenmemiştir. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilmesi usul ve yasaya uygun düşmemektedir.
Şu halde doğru sonuca varılabilmesi için Mahkemece öncelikle DSİ Bölge Müdürlüğünden, taşınmaz bölümleri ile ilgili olarak kamulaştırmaya ilişkin tüm belge ve fotoğraflar ile kamulaştırma haritasının onaylı bir örneği istenilerek dosya arasına konulmalı, komşu taşınmazların dayanak kayıtlarının nizalı taşınmaz yönünü ne olarak okuduğu tespit edilmeli, 783 parsel sayılı taşınmazın kadastro tatanağı ve varsa dayanak belgeler ile tapu kaydı tesisinden itibaren getirtilerek kime ait olduğu belirlenmeli, dava konusu taşınmaz başında yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile jeodezi ve fotogrametri mühendisi, teknik bilirkişi ve önceki keşfe götürülmeyen 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulunun katılımıyla yeniden keşif yapılmalı; keşif sırasında dinlenilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıklarına; taşınmazın öncesinin ne olduğu, taşınmaz üzerinde zilyetliğin bulunup bulunmadığı, varsa hangi tarihte ve ne zaman başladığı, zilyetliğin sürdürülüş biçimi, kimden kime ve nasıl intikal ettiği, imar-ihya edilip edilmediği, edilmişse imar-ihyanın tamamlandığı tarih etraflıca sorularak maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, yerel bilirkişi ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler, gerektiğinde yüzleştirme yapılarak yöntemince giderilmeli ve yerel bilirkişi ve tanık sözleri komşu taşınmazların tutanak ve dayanaklarıyla denetlenmeli;
Jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiden hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde, taşınmazın sınırlarını ve niteliğini, taşınmaz üzerinde imar-ihya tamamlanmış ise tamamlandığı tarih ile sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir, önceki raporu da irdeleyen ve çelişkiyi giderecek şekilde rapor alınmalı;
Fen bilirkişisine, keşfi takibe ve denetlemeye imkan veren rapor ve kroki düzenlettirilmeli; öte yandan baraj ve göl havzasının geçtiği bildirilen yerler hakkında getirtilen kayıt ve belgeler uygulanmak suretiyle durumu belirlenmeli; gerektiğinde DSİ' nin davaya dahil edilip edilmeyeceği hususu düşünülmeli Mahkeme hakiminin, taşınmazın niteliğine ve çevre parsellerle karşılaştırmalı olarak fiziksel özelliklerine ilişkin gözlemi keşif tutanağına aynen yansıtılmalı;
3 kişilik ziraat bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmazın eğimi, niteliği, toprak yapısı, bitki örtüsü, taşınmazın imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı ve kullanım durumunu kesin olarak belirleyen bilimsel verilere dayalı, önceki ziraat bilirkişi raporunu da irdeleyen, sınırındaki taşınmazlarla mukayese edilecek şekilde fotoğraflarla desteklenmiş, bilimsel rapor alınmalı; HMK'nın 290/2. maddesi uyarınca birlikte keşfe götürülecek bir fotoğrafçı aracılığıyla taşınmaz ve çevresinin yakın plan ve panoramik fotoğrafları çektirilip Mahkemece onaylandıktan sonra dosya arasına konulmalı; şayet taşınmaz Nazım imar planı kapsamında kalıyor ise Nazım İmar Planının onay tarihi ile idari yoldan Hazine adına oluşan tapu tarihinden hangisi eski tarihli ise bu tarihe göre 3402 sayılı Yasa'nın 14 ve 17. maddesinde öngörülen koşulların davacı taraf yararına gerçekleşmiş olup olmadığı değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.
VI. SONUÇ
Açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin temyiz itirazları yerinde görüldüğünden temyiz itirazlarının kabulü ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 373/1. maddesi uyarınca Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 saylılı HMK’nın 371. maddesi uyarınca BOZULMASINA, dosyanın karar veren Şanlıurfa 3. Asliye Hukuk Mahkemesine, kararın bir örneğinin Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesine GÖNDERİLMESİNE, 29/06/2022 tarihinde kesin olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy