MAHKEMESİ: Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI: 2022/1805 E., 2023/766 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ: Afyonkarahisar 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI: 2016/1003 E., 2017/422 K.
Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; Afyonkarahisar ili, Merkez ilçesi, ... köyünde yapılan kadastro çalışmaları sonucunda 124 ada 31, 34, 35 ve 40 parsel sayılı taşınmazların zilyetlik yoluyla iktisap edilemeyeceği ve sit alanı içerisinde kaldığı belirtilerek Hazine adına tescilinin yapıldığını, oysa dava konusu taşınmazların davacıya babasından miras yoluyla intikal ettiğini, davacının taşınmazlara uzun süre zilyet olduğunu ileri sürerek dava konusu taşınmazların tapu kaydının iptali ile davacı adına tapuya tescilini istemiştir.
II. CEVAP
Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde; Eskişehir Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından 14.01.2000 tarih 1040 sayılı kararı ile "...yapılanmaların kontrol altına alınamaması nedeniyle yoğunlaşan yapıların bulunduğu..." gerekçesiyle tarihi sit alanı olarak ilan edildiğini, davacı lehine 1. derece sit alanlarında mülkiyete cevaz veren yasa değişikliği tarihi olan 2007 yılından dava tarihine kadar 20 yıllık zilyetlik süresinin geçmediğini belirterek davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEME KARARI
Afyonkarahisar 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 13.06.2017 tarihli ve 2016/1003 Esas, 2017/422 Karar sayılı kararıyla; 124 ada 31 parsel sayılı taşınmaz hakkında açılan davanın feragat nedeniyle reddine, 124 ada 34, 35 ve 124 ada 40 parsel sayılı taşınmazın 10.05.2017 havale tarihli fen bilirkişisi raporunda (A) harfi ile gösterilen 2.943,17 m2 kısmına yönelik açılan davanın kabulüne, taşınmazların davalı adına olan tapu kayıtlarının iptali ile davacı adına tapuya tesciline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
Davalı Hazine vekilinin istinafı üzerine, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 13.11.2019 tarihli 2017/523 Esas, 2019/828 Karar sayılı kararıyla, Hazinenin istinaf talebi kabul edilip İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak 31 parsel sayılı taşınmazla ilgili davanın feragat nedeniyle reddine, 34 ve 35 parsel sayılı taşınmazlarla ilgili davanın kabulüne, 40 parsel sayılı taşınmazla ilgili davanın bilirkişinin 28.04.2017 tarihli raporunda (A) harfi ile gösterilen bölüm yönünden kabulüne, taşınmazın "Kocatepe tarihi sit alanı içerisinde kaldığına" ilişkin şerhin beyanlar hanesine işlenmesine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
Davalı Hazine vekilinin temyizi üzerine; Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 06.06.2022 tarihli 2021/4641 Esas, 2022/4561 Karar sayılı kararı ile; çekişmeli 124 ada 34 ve 35 parsel sayılı taşınmazlara yönelik kararın onanmasına, çekişmeli 124 ada 40 parsel sayılı taşınmazın (A) harfi ile gösterilen bölümünde 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14 ve 17. maddelerinde öngörülen zilyetlikle mülk edinme şartları gerçekleşmediğinden davanın reddine karar verilmesi gerektiği belirtilerek bu kısma yönelik kararın bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Yargıtay bozma ilamından sonra yürürlüğe giren 10.06.2022 tarihli ve 7410 sayılı Çevre Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 3. maddesiyle 21.07.1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür Ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'na eklenen geçici 12. maddesinde yer alan "Afyonkarahisar ili, Merkez ilçesi, Kocatepe Beldesi sınırları içerisinde bulunan 27.07.2004 tarihinden itibaren yapılan kadastro çalışmaları sonucu zilyetlik şartları oluştuğu halde sit alanlarında kalması nedeniyle Hazine adına tespit ve tescili yapılmış taşınmazlardan 1. ve 2. derece arkeolojik sit alanları dışında kalan sit alanlarındaki taşınmazların kadastro tutanaklarında zilyet veya hak sahibi olarak belirtilen kişilerin veya mirasçılarının, 31.12.2022 tarihine kadar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı birimlerine müracaatları halinde bu birimlerin talebi ile harca tabi olmadan re'sen ilgilisi adına tescilleri yapılır. Bu hüküm davası devam eden taşınmazların zilyet veya hak sahibi olan kişileri veya kanuni mirasçılarını da kapsar. Bu davalarda karar verilmesine yer olmadığı kararı verilir. Yargılama giderleri ve masrafları hak sahibi olan kişi ve mirasçılarına yüklenir." düzenlemesinin getirilmesi nedeniyle davacı vekiline açıklamalı davetiye tebligatı yapılarak, 7410 sayılı Kanun gereğince idareye başvurup başvurmadıklarının Daireye bildirilmesine ve başvuru yapılmadıysa yasal süre olan 31.12.2022 tarihine kadar süre verildiğine yönelik davetiye tebliğ edilmesi üzerine davacı vekilince sunulan dilekçeyle, Çevre, Şehircilik ve İklim Bakanlığına gerekli başvurunun yapıldığı bildirilmiş olunması nedeniyle dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; temyize konu 124 ada 40 parsel sayılı taşınmazın davacı adına tescili istemiyle idareye müracaat ettiklerini ancak henüz talepleri neticelenmeden menfi ya da müspet bir karar verilmeden davaları hakkında usul ve yasaya aykırı olarak karar verildiğini, ayrıca Yasa'da vekalet ücretine yönelik bir hüküm bulunmamasına rağmen davalı kurum lehine vekalet ücreti hükmedilmesinin isabetsiz olduğunu belirterek ve re'sen tayın edilecek nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.
Kadastro sonucu, Afyonkarahisar ili, Merkez ilçesi, ... köyü çalışma alanında bulunan 124 ada 31, 34, 35 ve 40 parsel sayılı taşınmazlar ...’un malik sıfatıyla kullanımında bulunduğu ancak Kocatepe tarihi sit alanı içerisinde kaldığı ve bu nedenle zilyetlikle iktisap edilemeyecek yerlerden olduğu belirtilerek beyanlar hanesine "...’un kullanımında olduğu ve korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olup Kocatepe Tarihi Sit Alanı içerisinde kaldığı" şerhi yazılarak Hazine adına tespit ve tescil edilmiştir.
Temyize konu 124 ada 40 parsel sayılı taşınmaz Afyonkarahisar Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/891 Esas sayılı mahkeme kararı sonucu 2020 yılında 124 ada 44, 45 ve 46 parsel şeklinde ifraz olmuş, 124 ada 44 parsel sayılı 67.196,84 m2 yüz ölçümlü taşınmaz ham toprak vasfı ile Hazine adına, 45 parsel sayılı 887.73 m2 taşınmaz ile 46 parsel sayılı 51,33 m2 taşınmazlar ise ham toprak vasfı ile ... adına tescil edilmiştir.
Her ne kadar Bölge Adliye Mahkemesince, Çevre Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair 7410 sayılı 10.06.2022 kabul tarihli Kanun'un 3. maddesi ile 21.07.1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür Ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'na eklenen geçici 12. madde gereğince çekişmeli 124 ada 40 parsel sayılı taşınmaza yönelik açılan davada karar verilmesine yer olmadığı kararı verilmiş ise de varılan sonuç dosya kapsamına uygun değildir.
Dava konusu taşınmaz hakkında ilgili Kanun gereğince davacının İdareye yaptığı başvuru sonucu beklenmeden Mahkemece karar verilmesi isabetsiz olmuştur.
Dairemizce yapılan geri çevirme kararları sonucu davacının başvurusu üzerine İdarece herhangi bir devir işlemi yapılmadığı anlaşılmış ise de Mahkemece bu husus yeniden titizlikle araştırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir. Şayet İdarece başvurunun reddine karar verilmesi ya da zımnen ret kararı verildiğinin anlaşılması üzerine çekişmeli taşınmaz hakkında önceki bozma kararımız doğrultusunda esastan bir karar verilmesi, İdarece başvuru kabul edilerek çekişmeli taşınmaz davacı adına tescil edildiği takdirde ise ilgili geçici 12. madde gereğince işlem yapılması gerektiği hususları değerlendirilerek sonucuna göre bir hüküm kurulmalıdır.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin yerinde bulunan temyiz itirazının kabulü ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371/1-a maddesi uyarınca Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz harcın istek halinde temyiz eden davacıya iadesine,
HMK’nın 373/2. maddesi gereğince dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesi Dairesine gönderilmesine,
12.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.