MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/696 E., 2024/1943 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Sarıkamış 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2016/240 E., 2018/163 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
-K A R A R-
Dava, kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescili isteğine ilişkindir.
Kadastro sonucu ... ili, ... ilçesi, ... köyü çalışma alanında bulunan 1 17... parsel sayılı taşınmaz; tapu kaydı, 3402 sayılı Kanun’un 46. maddesindeki şartların gerçekleştiği gerekçesi,kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ve hibe nedeniyle ... adına tespit ve tescil edilmiştir.
Davacı Hazine vekili; 1 17... parsel sayılı taşınmazın Toprak Tevzi Komisyonu çalışması sırasında 144 parsel numarası ile sınırlandırılarak Hazine adına kayıtlandığı, ancak kadastro tespiti sırasında tablendikatif listesi dikkate alınmadan davalı adına tespit ve tescil edildiği iddiasıyla dava açmış, çekişmeli taşınmazın tapu kaydının iptali ile Hazine adına tescilini talep etmiştir.
Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; çekişmeli taşınmazın tarım arazisi vasfında olduğu, zilyetlikle mülk edinme koşullarının davalı yararına oluştuğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, kararın davacı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 1955, 19 84... tarihli hava fotoğraflarında taşınmazın tarım arazisi olup, bitişiğinde bulunan tarım arazileri ile aynı özellikte olduğunun belirtildiği, zirai bilirkişi kurulu raporuna göre de taşınmazın tarım arazisi olduğu, panoromik fotoğraflarından da taşınmazın düzlük alanda yer almakta olup, komşularından yükselti ile ayrıldığı gerekçesi ile davacı Hazine vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Ne var ki; Mahkemece yazılı gerekçe ile hüküm kurulmuş ise de; çekişmeli taşınmazın bulunduğu bölgede Toprak Tevzi çalışmaları sırasında yapılan işlemlere ilişkin belirtmelik tutanakları, tablendikatif listesi ve ilgili tüm evrak eksiksiz olarak getirtilmemiş, fen bilirkişisinden denetime elverişli şekilde tevzi paftası ile kadastro paftasını çakıştırır rapor alınmamış, davalılar açısından usulünce senetsiz araştırması ve çekişmeli taşınmazın sınırında mera parseli olmasına rağmen usulünce mera araştırması yapılmamış, eksik ve yetersiz ziraat bilirkişisi raporu ile yetinilmiştir.
Hal böyle olunca, sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için Mahkemece öncelikle dava konusu taşınmaza ve çekişmeli taşınmaza komşu parsellere ait belirtmelik tutanakları ve tablendikatif listeleri ile tevzi paftaları eksiksiz olarak getirtilmeli, ... Genel Müdürlüğü WEB sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek dava konusu taşınmazın bulunduğu köyü kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafları bulunduğu araştırılmalı ve denetimin sağlanması bakımından ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmalı, toprak tevzi çalışmalarından ve tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait (bulunmadığı taktirde bulunan tüm hava fotoğrafları getirtilerek) stereoskopik hava fotoğraflarının en az üç tanesi tarihleri açıkça yazılmak suretiyle ... Genel Müdürlüğünden getirilmeli, bundan sonra mahallinde elverdiğince yaşlı (taşınmazların tespitine esas tapu kayıtlarının oluşumundan öncesini bilebilecek yaşta), tarafsız ve yöreyi iyi bilen şahıslar arasından seçilecek aynı köy ve komşu köyler halkından ayrı ayrı üçer kişilik yerel bilirkişi kurulu, taraf tanıkları, daha önceki keşfe katılmamış 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisi ve fen bilirkişinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı, keşifte yerel bilirkişi ve tanıklardan taşınmazın öncesinin ne olduğu, kimden kime kaldığı, zilyetliğin ne zaman başladığı, taşınmazın kim tarafından ne zamandan beri kullanıldığı, kamu orta malı niteliğinde mera, yaylak gibi yerlerden olup olmadığı, meradan sökülerek elde edilip edilmediği hususlarında maddi olaylara dayalı bilgi alınmalı, çekişmeli taşınmazın belirtmelik tutanağı ve ilgili kayıtlar mahalli bilirkişiler aracılığı ile zemine uygulanarak kapsamları belirlenmeli; keşifte alınan beyanlar komşu parsellerin tutanak ve dayanağı kayıtlar ile denetlenmeli; ziraat bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmazın komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde önceki ve mevcut niteliğini, toprak yapısını, eğimini, bitki deseni ve kullanım durumunu belirten, mera vasfında olup olmadığını, üzerinde meraya özgü bitkiler bulunup bulunmadığını, komşu taşınmazlarla arasında ayırıcı unsur bulunup bulunmadığını ve komşu parseller ile nasıl ayrıldığını açıklayıp tarımsal niteliğini belirten, taşınmazın değişik yönlerden ve özellikle komşu mera parseli ile müşterek sınırının bulunduğu bölümlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisine dosya arasına alınacak ve dosyada bulunan hava fotoğraflarından taşınmazı kapsayan hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak dava konusu taşınmazın önceki ve şimdiki niteliğinin ne olduğunu, arazinin ekonomik amaca uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle kullanılıp kullanılmadığını, kullanımın hangi tarihten itibaren olduğunu, kullanıma ara verilip verilmediğini, taşınmazda kullanım sınırlarının oluşup oluşmadığını, mera vasfında olup olmadığını, imar-ihya tamamlanmış ise hangi tarihte tamamlandığını ve üzerindeki zilyetliğin hangi tasarruflarla sürdürüldüğünü belirtir şekilde rapor düzenlettirilmeli; fen bilirkişisinden keşif ve uygulamayı izleyip denetlemeye olanak veren, kadastro paftası ve toprak tevzi komisyonu paftasını çakıştırmalı şekilde gösteren, denetime elverişli ayrıntılı rapor ve kroki istenmeli; 3402 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca davalılar ile murisleri adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tespit ya da tescil edilip edilmediği Tapu Müdürlüğü ve Kadastro Müdürlüğü ile Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Müdürlüğünden sorulmalı, belirtilen şekilde yapılan uygulama sonunda toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.
Mahkemece açıklanan hususlar gözardı edilerek ve eksik inceleme ile yetinilerek yazılı şekilde hüküm tesisi doğru değildir.
Davacı Hazine vekilinin temyiz itirazları açıklanan nedenden ötürü yerindedir. Kabulü ile, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Hazine harçtan muaf olduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, Dosyanın Sarıkamış 1. Asliye Hukuk Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 26.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.