MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2010/859 E., 2024/1101 K.
Mahkeme kararı asıl davada davacı-birleştirilen davada davalı Hazine vekili ile asıl ve birleştirilen davada davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
- K A R A R -
Dava, idari yoldan Hazine adına tescil edilen taşınmazın tapu kaydının iptali ile tescil istemine ilişkindir.
... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi çalışma alanında bulunan taşınmaz 1968 yılında yapılan kadastro sırasında “taşlık” olarak tespit harici bırakıldıktan sonra 2009 yılında idari yoldan Hazine adına tescil edilmiştir.
Asıl davada davacı-birleştirilen davada davalı Hazine vekili, ... Köyü Tüzel Kişiliğine yönelttiği dava ile taşınmazın Hazine adına tapuya tescilini istemiş; birleştirilen davada, dava konusu taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğunu, zilyetlik yolu ile kazanılamayacağını, davacının yaklaşık 5 yıldan beri taşınmazı işgalci sıfatıyla kullandığını açıklayarak davanın reddini savunmuştur.
Birleştirilen davada davacı-asıl davada davalı ... vekili, kadastro çalışmaları sırasında taşlık olarak tespit dışı bırakılan ve dava dilekçesinde mevkii ve sınırları yazılı bulunan yaklaşık 100 dönüm yüz ölçümündeki taşınmazın imar-ihya ve kazanmayı sağlayan zilyetlik nedenlerine dayanarak dava açmış, yargılamanın 03.02.2009 tarihli oturumunda, fen bilirkişilerinin 26.02.2007 tarihli raporlarına ekli krokide (A) harfi ile gösterilen taşınmaz bölümüyle ilgili davalarından feragat ettiklerini bildirmiştir.
Mahkemenin davanın kabulüne ilişkin kararının davalılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 8. Hukuk Dairesince “hava fotoğrafı incelenmesi ve yeniden keşif yapılmasına” değinilerek karar bozulmuş, bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda zilyetlikle kazanım şartları davalı- birleştirilen dava davacısı lehine oluştuğu gerekçesiyle Hazine yönünden davanın reddine, birleştirilen dava davacısı ... yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Mahkemece yazılı şekilde karar verilmiş ise de yapılan araştırma ve inceleme hüküm için yeterli bulunmamaktadır.
Hemen belirtilmelidir ki; dava konusu taşınmaz, idari yoldan tapu oluşum tarihi öncesinde 1968 yılında "taşlık" olması nedeniyle tescil harici bırakılan yerlerden olduğuna göre böyle bir yerin, emek ve masraf yapılmak suretiyle imar-ihya işlemlerinin tamamlanarak tarıma elverişli hale getirilmesini müteakip kazanmayı sağlayacak zilyetlik süresinin geçmesi şartıyla edinilmesi mümkündür.
O halde; uyuşmazlığın çözümünde imar-ihyanın ne zaman başladığının, ne zaman tamamlandığının ve zilyetliğin ne şekilde sürdürüldüğünün belirlenmesi önem arz etmekte olup ziraat mühendisi bilirkişi raporunda taşınmaz bölümleri üzerinde imar-ihyanın tamamlandığı belirtilmekle beraber, rapora eklenen fotoğrafın taşınmazın hangi bölümlerine ait olduğu anlaşılamadığından son derece yetersizdir.
Öte yandan; davacının 16.12.2005 tarihli taşınmaz kiralama dilekçesinde taşınmazda halen taşları topladığını ve sürdükçe de taş çıktığını ifade etmiş olup bu husus ziraat bilirkişi kurulu raporuyla da çelişmektedir.
Diğer taraftan; güncel tapu kayıtlarında Askeri Yasak Bölge içerisinde kaldığına ilişkin şerh bulunduğu anlaşılmakla, taşınmazın Askeri Yasak Bölge içerisinde kalıp kalmadığı da araştırılmamıştır.
Hal böyle olunca; sağlıklı bir sonuca ulaşmak için Mahkemece öncelikle, "2. derece askeri yasak bölge içerisinde kalmaktadır." şeklindeki şerhin dayanak belgelerinin ilgili yerlerden temini ile dosya içerisine alınmalı, dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait stereoskopik hava fotoğrafları tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Komutanlığından getirilmeli, dosya bu şekilde ikmal edildikten sonra mahallinde, yeniden oluşturulmak suretiyle yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu, harita ve jeodezi mühendisi ve teknik bilirkişinin katılımı ile keşif yapılmalıdır.
Yapılacak keşif sırasında; yerel bilirkişi ve tanıklardan dava konusu taşınmaz bölümlerinin geçmişte ne durumda bulundukları, ilk olarak ne zaman ve nasıl kullanılmaya başlandıkları, kime ait oldukları, kimden nasıl intikal ettikleri, imar-ihyaya konu edilip edilmedikleri, imar-ihyaya konu edilmiş iseler ihyanın ne zaman başlayıp bitirildiği etraflıca sorulup taşınmazın taşlılık sorunu bulunup bulunmadığı maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, dinlenen yerel bilirkişi ve tanık beyanlarının çelişmesi halinde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle oluşan çelişkilerin giderilmesine çalışılmalı;
Ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan taşınmazın evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini, ne şekilde imar ve ihya edildiğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, taşınmaz üzerindeki bitki örtüsü, taşınmazın tarıma elverişliliği, taşlılık, tuzluluk, alkalilik, eğim ve erozyon gibi tarımsal faaliyete engel teşkil edecek olumsuzlukların bulunup bulunmadığı hususlarında önceki ziraatçi bilirkişi raporlarını da irdeler şekilde taşınmaz bölümlerinin önceki ve şimdiki tarımsal niteliğini açıklayan, komşu parsellerle karşılaştırmalı biçimde toprak yapısı, eğimi, bitki deseni, taşınmazın imar-ihyasının tamamlanıp tamamlanmadığı, nizalı taşınmazların tamamının eğim yahut taşlılık sorununun olup olmadığı belirlenmeli; kiralama sözleşmesinde belirtildiği gibi taşlılık sorununun devam edip etmediği saptanarak çelişki giderilmeye çalışılmalı; zeminin toprak yapısının işlenmek suretiyle pulluk tabakasına ulaşıp ulaşmadığı saptanmalı; bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı ayrıntılı, gerekçeli ve taşınmazın dört bir yanını gösterecek şekilde fotoğraflarını da içeren rapor alınmalı;
Jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiye yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş stereoskopik üç adet hava fotoğrafı tevdi edilerek stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde taşınmaz bölümlerinin sınırlarını ve niteliklerini, taşınmaz bölümlerinde imar-ihya tamamlanmış ise tamamlandığı tarih ile sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir şekilde rapor alınmalı;
Bundan sonra, davacı yararına tapunun oluşum tarihine kadar kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla iktisap koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği saptanmalı; dava konusu yerin Askeri Yasak Bölge içerisinde kaldığının anlaşılması halinde bu husus da değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.
Asıl davada davacı-birleştirilen davada davalı Hazine vekili ile asıl ve birleştirilen davada davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının açıklanan nedenlerden ötürü kabulü ile Mahkeme kararının, 6100 sayılı HMK'nın geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, Temyiz eden davalı Hazine harçtan muaf olduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, Peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden asıl ve birleştirilen davada davalı ... Başkanlığına iadesine, Dosyanın Kızıltepe 1. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 11.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.