MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2010/272 E., 2011/1109 K.
Mahkeme kararı davacı tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
-K A R A R-
Dava, tapusuz taşınmazın tescili istemine ilişkindir.
... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi çalışma alanında bulunan taşınmaz 1974 yılında yapılan kadastro sırasında tespit harici bırakılmıştır.
Davacı ..., kadastro sırasında tespit harici bırakılan taşınmaz bölümleri hakkında kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği iddiasına dayanarak adına tescil istemiyle dava açmıştır.
Davalılar, davaya cevap vermemişlerdir;
Mahkemenin yukarıda belirtilen tarih ve sayılı kararıyla, zilyetlikle taşınmaz edinme koşulları oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Ne var ki; yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmak için yeterli değildir. Mahkemece, dava konusu edilen taşınmazın yeri tam olarak belirlenmemiş, dava konusu taşınmazın sınırında bulunan meraya ait kadastro tespit tutanakları varsa dayanağı kayıtlarla birlikte getirtilmemiş, taşınmazın bulunduğu yerde mera tahsis çalışması yapılıp yapılmadığı sorularak, varsa mera tahsis kayıtları, belgeleri ve mera tahsis haritası getirtilmemiş, taşınmazın meradan açma yapılan yerlerden olup olmadığı tespit edilmemiş, taşınmazın imar durumu sorulmamış, TMK’nın 713/4-5 maddeleri gereğince yasal ilan yapılmamış, usulüne uygun şekilde senetsizden edinilen taşınmazlar araştırılmadığı gibi, çekişmeli taşınmaz bölümü üzerinde sürdürülen zilyetliğin süre ve niteliği ile taşınmazın imar- ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı belirlenmemiştir.
Hal böyle olunca; TMK'nın 713/3. maddesi gereğince Hazinenin ve ilgili tüzel kişiliklerin dava da taraf olarak yer alması zorunlu olduğundan, karar tarihinden sonra yürürlüğe giren 6360 sayılı Kanun uyarınca ... ili ''Büyükşehir'' statüsü kazandığına göre, taşınmazın sınırları içerisinde bulunduğu ... İlçesi Belediye Başkanlığı ile ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı davaya dahil edilmek suretiyle savunma ve delilleri toplanmalı, karar tarihinden sonra ölen davacının mirasçılarına dava dilekçesi ekli olarak duruşma gününü bildirir tebligat çıkartılıp bu suretle taraf teşkili tamamlanmalıdır. Taraf teşkili sağlanması halinde, taşınmazın bulunduğu bölgede mera tahsis çalışması yapılıp yapılmadığı araştırılarak, varsa mera tahsis kayıtları, belgeleri ve mera tahsis haritası getirtilmeli, dava konusu taşınmaza bitişik ya da yakın komşu parsellerin kadastro tespit tutanak örnekleri ve bu parsellere uygulanan tapu ve vergi kayıtları (tespite esas dayanakları) tesislerinden itibaren tüm tedavülleri ile getirtilmeli, taşınmazın imar planı kapsamında kalıp kalmadığı Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile ilgili İlçe Belediye Başkanlığından sorulmalı, Harita Genel Müdürlüğü WEB sitesinin harita sorgulama sayfasına girilerek taşınmazın bulunduğu köyü/mahalleyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya arasına alınmak suretiyle buradan elde edilen verilere göre dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ilişkin farklı dönemlerde çekilmiş stereoskopik hava fotoğraflarının en az üç tanesi tarihleri açıkça yazılmak suretiyle ... Genel Müdürlüğünden, bu fotoğraflardan yararlanılarak üretilmiş memleket haritaları ile en eski ve yeni tarihli uydu fotoğrafları ise ilgili kurumlardan getirtilmeli, komşu taşınmazlara ait kadastro tutanakları, hükmen oluşmuş iseler mahkeme dosyaları celp edilmeli, dava konusu taşınmazın bulunduğu köyde ve komşu köylerde ikamet eden yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek 3’er kişilik yerel bilirkişi kurulu, taraf tanıkları, 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi ile teknik bilirkişi huzuruyla yeniden keşif yapılmalıdır.
Yapılacak keşifte yerel bilirkişi ve tanıklardan dava konusu taşınmazın öncesinde kime ait olduğu, kim tarafından ne sıfatla ve ne şekilde kullanıldığı, kimden kime ne şekilde intikal ettiği, öncesinin mera, yaylak veya kışlak olup olmadığı, mera ise kadim mera olup olmadığı, taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olması halinde imar - ihyaya konu edilip edilmediği, imar - ihyaya konu edilmiş ise ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman bitirildiği hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, beyanlar arasında oluşacak çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmeye çalışılmalı, komşu taşınmazların varsa dayanak kayıtlarının taşınmazın yönünü ne okuduğu belirlenmelidir.
Mahkeme hakiminin taşınmazın niteliğine ve fiziksel özelliklerine ilişkin ayrıntılı gözlemi tutanağa geçirilmeli; teknik bilirkişiden keşif ve uygulamayı denetlemeye elverişli, kayıt kapsamlarını gösterir krokili rapor aldırılmalıdır.
Ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan komşu parsellerle karşılaştırmalı olarak, dava konusu taşınmazın niteliği, toprak yapısı, eğimi, bitki deseni ve kullanım durumunun ne olduğunu belirten, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalıdır.
Jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiye dosya arasında bulunan hava fotoğrafları ve uydu fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak taşınmazın sınırlarını ve niteliğini, üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini, imar-ihyaya konu edilip edilmediğini, imar-ihya edilmişse ihyanın tamamlandığı tarihi açıklar şekilde rapor alınmalıdır.
3402 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca davacı, mirasbırakanları ve mirasçıları adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tespit ya da tescil edilip edilmediği Tapu Müdürlüğü ve Kadastro Müdürlüğü ile Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Müdürlüğünden sorulup varsa taraf oldukları dava dosyaları getirtilmeli, aynı Kanun'un 03.07.2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma Ve Arazi Kullanımı Kanunu ile değiştirilen 14/2. maddesi hükmü gözetilerek sulu ve susuz olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip Kanun'un getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanmalıdır.
Bundan sonra, TMK'nın 713/4. ve 5. fıkraları gereğince keşif sonucu elde edilen bilirkişi rapor ve krokisine göre bir gazete, bir internet haber sitesi ve yerel ilanların yöntemine uygun bir biçimde yapılması ve tüm deliller değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.
Açıklanan nedenden ötürü Yukarıda değinilen hususlar göz ardı edilip noksan araştırma ve uygulama ile karar verilmesi doğru değildir.
Davacının açıklanan nedenden ötürü yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, 6100 sayılı Yasa'nın geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, Peşin alınan harcın istek halinde davacıya iadesine Dosyanın ... 1 Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 25.03.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.