MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/163 E., 2025/219 K.
Mahkeme kararı davalı ... İl Özel İdaresi vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
-K A R A R-
Dava, tapusuz taşınmazın tescili isteğine ilişkindir.
Kadastro sırasında, ... ili,...ilçesi, ... beldesi çalışma alanında bulunan 1 33... parsel sayılı taşınmaz Haziran 1953 tarih, 48 sıra numaralı tapu kaydı uyarınca Hazine adına tespit edilmiş; Kadastro Komisyonuna yaptığı itirazı reddedilen davacı Hazine vekili Kadastro Mahkemesi huzurunda 1 33... parsel sayılı taşınmazın eksik tespit edildiğini, mevcut eksikliğin dava konusu tescil harici taşınmazlarda kaldığını öne sürerek dava açmış, çekişmeli taşınmazın tespit harici bırakılmış olması nedeniyle Kadastro Mahkemesi tarafından verilen görevsizlik kararının derecattan geçerek kesinleşmesi üzerine yukarıda yazılı esasa kaydı yapılmıştır.
Davalılar aşamalarda davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, dava konusu edilen taşınmazın haritasında yol olarak gösterildiği tarihten itibaren iktisaba elverişli biçimde tasarruf edilmediği ve davanın ispat edilemediği gerekçesiyle reddine karar verilmiş, kararın davacı Hazine vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece; öncelikle Kadastro Mahkemesinin görevsizlik kararının kesinleştiği tarih gözetilerek dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesine ilişkin talebin yasal sürede yapılıp yapılmadığının tespiti ile süresinde yapıldığı anlaşılır ise işin esasına geçilerek davacı Hazine dayanağı tapu kaydının zemine uygulanması ve çekişmeli taşınmazın kadim yol olup olmadığının belirlenmesi gereğine değinilerek hükmün bozulmasına karar verilmiş, Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın kabulü ile 1 33... parsel sayılı taşınmazın yüz ölçümünün 7.000,00 metrekare olarak düzeltilmesine, bilirkişi raporunda yer alan krokide yeşil renk ile taralı 1.574,26 metrekare yüz ölüçümdeki kısım ile (A) harfi ve kırmızı renk ile taralı 5.425,74 metrekarelik kısmın bütün halinde Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline hükmedilmiştir.
Dosya içeriğinden; davacı Hazinenin, kadastro sırasında Haziran 1953 tarih, 48 sıra numaralı tapu kaydı uyarınca Hazine adına tespit edilen 1 33... parselin yüz ölçümünün eksik belirlendiği, eksikliğin paftasında yol olarak gösterilen taşınmazdan kaynaklandığı iddiasıyla dava açtığı, iddianın mahiyetine göre uyuşmazlığın tapusuz taşınmazın tescili isteğine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.
Bilindiği üzere; 4721 sayılı TMK'nın 713/3. maddesi uyarınca, bu nitelikteki davalarda Hazine ve ilgili Kamu Tüzel Kişiliğine husumet yöneltilmesi zorunludur. Yasal hasım konumundaki tüzel kişilerin davaya katılımları sağlanmadan yargılamaya devamla hüküm kurulması mümkün değildir.
Somut olayda; Hazine davacı olduğuna göre husumetin taşınmazın sınırları içerisinde bulunduğu ... Beldesi tüzel kişiliğine yöneltilmesi suretiyle taraf teşkilinin sağlanması gerektiği şüphesiz ise de Mahkemece bu hususa riayet edilmemiştir.
İşin esası yönünden ise davacı Hazine, dayanağı tapu kaydının Haziran 1942 tarih, 15 sıra numaralı tapu kaydından geldiği, bu kaydın ise iskan suretiyle tesis edildiği anlaşılmasına karşın iskan yoluyla oluşan bu tapu kaydının oluşumuna ilişkin belge ve haritalar dosya arasına getirtilmemiş, kaydın oluşum sebebine göre haritası olup olmadığı araştırılmadan sonuca gidilmiştir.
Öte yandan, tapu kaydının zemine uygulanması sırasında taşınmazın hududunda bulunan yolun hangi tarihte açıldığı hava fotoğraflarından istifade edilmek suretiyle belirlenmemiş, kaydın kapsamının tayini hususunda yöntemince araştırma yapılmadan sonuca gidilmiştir.
Hal böyle olunca; doğru sonuca varılabilmesi için Mahkemece öncelikle, dava konusu taşınmazın sınırları içerisinde bulunduğu ... Beldesi tüzel kişiliğine husumet yöneltilmesi için davacıya süre ve imkan tanınmalı, bu suretle taraf teşkili sağlandıktan sonra davacı tarafın dayandığı ve kök kaydı iskanen tesis edilen tapu kaydının oluşumuna esas tüm belge ve haritalar ile iskan kayıtları ilgili kurumlardan celp edilerek dosya arasına konulmalı, çekişmeli taşınmazı kapsayan en eski tarihli hava fotoğrafları Harita Genel Müdürlüğünden getirilmeli; dosya bu şekilde ikmal edildikten sonra mahallinde elverdiğince yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen ve davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek üç kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile uzman jeodezi ve fotogrametri mühendisi, ziraat bilirkişisi ve teknik bilirkişinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalıdır.
Yapılacak keşifte öncelikle, davacı tarafın dayandığı tapu kaydının varsa iskan haritası yöntemince mahalline uygulanarak kapsamı 3402 sayılı Yasa’nın 20/son maddesi uyarınca haritasına göre belirlenmeli, haritasının bulunmaması veya uygulanma kabiliyetinin olmaması halinde ise tapu kaydında yazılı hudut yerleri zeminde tek tek göstertilmeli, uygulama sırasında özellikle komşu parsellere revizyon gören vergi kayıtlarından da istifade edilmeli, komşu parsellerin kadastro tespitlerine esas vergi kayıtları yerel bilirkişi ve tanıklar yardımıyla mahalline uygulanarak çekişmeli taşınmazın bulunduğu yönü ne şekilde okudukları belirlenmeli; teknik bilirkişiye kayıt uygulamasını ve keşfi takibe elverişli krokili rapor düzenlettirilmeli; taşınmazın hududunda bulunan yolun hangi tarihte açıldığı hususunda yerel bilirkişi ve tanıkların beyanlarına başvurulmalı; bu yerin eskiden beri köylünün ortak kullanımında bulunan kadim yol olup olmadığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalıdır.
Ziraat bilirkişisinden çekişmeli taşınmazın önceki ve mevcut niteliğinin ne olduğunu, taşınmazın kadim yol vasfında olup olmadığını, zirai faaliyete konu olup olmadığını, taşınmazın komşu parseller ile arasında nitelik farkı bulunup bulunmadığını irdeleyen ve taşınmazın sınırlarının kabaca işaretlendiği fotoğraflarının eklendiği, somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiye hava fotoğrafları üzerinde stereoskop inceleme yaptırılmak suretiyle dava konusu yerde yolun ne zaman açıldığı, davacı Hazine dayanağı tapu kaydının oluşumundan evvel burada yol olup olmadığı hususunun belirlenmesine çalışılmalı, böylelikle iddiaya konu taşınmazın davacı Hazine dayanağı tapu kaydının kapsamında kalıp kalmadığı tereddütsüz belirlenmelidir.
Mahkemece, değinilen hususlar göz ardı edilerek eksik incelemeyle yazılı şekilde karar verilmesi isabetsizdir.
Açıklanan sebeplerle davalı ... İl Özel İdare vekilinin yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, 6100 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, Peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalı ... İl Özel İdaresine iadesine,
Dosyanın Tavşanlı 1. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, 1086 sayılı HUMK'un 440/III-1. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere 02.04.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.