MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1242 E., 2025/927 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kayseri 12. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/341 E., 2024/196 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
-K A R A R-
Dava, tapusuz taşınmazın tescili istemine ilişkindir.
Kayseri ili, Kocasinan ilçesi, ... köyü çalışma alanında bulunan dava konusu taşınmaz bölümünün 1975 yılında yapılan kadastro çalışmaları sırasında taşlık vasfı ile tespit dışı bırakıldığı anlaşılmaktadır.
Davacı; ... köyünde yapılan kadastro çalışması sırasında tespit harici bırakılan yeri imar-ihya ederek nizasız ve fasılasız şekilde malik sıfatıyla 1970 yıllarından beri kullandığını, taşınmazın halihazırda tarım arazisi olduğunu, kadim mera ya da orman olmadığını ileri sürerek adına tescilini istemiştir.
Davalı Hazine vekili; taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki tescil harici bırakılan yerlerden olduğunu, kazandırıcı zamanaşımı yoluyla iktisap edilemeyeceğini, ayrıca davacı lehine Yasa'nın aradığı şekilde kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yolu ile mülk edinim şartlarının da oluşmadığını belirtip davanın reddini savunmuştur.
Diğer davalılar da; davanın reddini savunmuşlardır.
İlk Derece Mahkemesince; davacı yararına zilyetlikle mülkiyet edinme koşullarının gerçekleştiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş; kararın davalı Hazine vekili ile davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince; davacıya, ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na da davayı yöneltmesi için süre ve imkan tanınması gerektiği, kabule göre de yapılan araştırma ve incelemenin hüküm kurmaya yeterli olmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüyle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülerek bir karar verilmek üzere dosyanın yerel Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş; İlk Derece Mahkemesince; ... Büyükşehir Belediye Başkanlığının davaya dahil edilmesi suretiyle yapılan yargılama sonucunda davacı yararına zilyetlikle mülkiyet edinme koşullarının gerçekleştiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş; karara karşı davalı Hazine vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince; senetsiz araştırmasının ve yasal ilanların yapılması, ayrıca infaza elverişli bir hüküm kurulması gerektiğine değinilerek istinaf başvurusunun kabulüyle İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılıp dosya yeniden yerel Mahkemesine gönderilmiş, İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacı yararına zilyetlikle mülkiyet edinme koşullarının gerçekleştiği gerekçesiyle davanın kabulü ile 13.12.2019 havale tarihli ve 05.12.2022 tarihli bilirkişi raporları ekinde TH-A ve TH-B harfleri ile gösterilen toplam 11267. 95... 'lik tescil harici alanın bulunduğu yerin adanın son parsel numarası verilmek suretiyle davacı adına tapuya tesciline karar verilmiş; karara karşı süresi içinde davalı Hazine vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir.
Ne var ki; Mahkemece yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmiş ise de yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmak için yeterli değildir.
Şöyle ki; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişileri tarafından düzenlenen 13.12.2019 havale tarihli ve 05.12.2022 tarihli raporların hükme esas alınarak hükmün eki sayıldıkları görülmektedir. Her ne kadar ... tarafından düzenlenen 13.12.2019 havale tarihli bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın imar ihyasının 1975 yılında tamamlandığı tespit edilmiş ise de sadece 1975 yılına ait tek hava fotoğrafının inceleme konusu yapıldığı, incelemenin de stereoskopik aletle yapılmadığı; ... tarafından düzenlenen 05.12.2022 tarihli bilirkişi bilirkişi raporunda ise imar-ihyanın 1975 yılı ve öncesinde tamamlanmış olabileceğinin bildirildiği, imar ihyanın tamamlanma tarihinin net olarak belirtilmediği anlaşılmıştır. Öte yandan, ziraat mühendisi bilirkişisi ... tarafından hazırlanan 01.01.2020 tarihli ziraat bilirkişi raporunda da taşınmazın imar ihyasının ne zaman tamamlandığına ilişkin bir tespite yer verilmediği görülmüştür.
Hal böyle olunca; doğru sonuca varılabilmesi için Mahkemece öncelikle, Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek nizalı taşınmaz bölümünün bulunduğu mahalleyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve denetimin sağlanması bakımından ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmak suretiyle buradan elde edilen verilere göre, dava tarihi olan 2017 yılından 15-20-25 yıl öncesine (bulunmadığı takdirde bu tarihlere en yakın tarihlere) ait farklı dönemlerde çekilmiş en az üç adet stereoskopik çift hava fotoğrafı, tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden getirtilerek dosya arasına konulmalı, nizalı taşınmaz bölümünün çevresinde bulunan taşınmazlara ait güncel tapu kayıtları dosya arasına alınmalı, dosya bu şekilde ikmal edildikten sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, teknik bilirkişi, daha önce dosyada görev almayan 3 kişilik jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi ve 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi heyetinin katılımı ile yeniden keşif yapılmalıdır.
Keşif sırasında; yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından nizalı taşınmaz bölümünün önceki ve şimdiki niteliği, ilk olarak ne zaman ve nasıl kullanılmaya başlandığı, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, taşınmazda imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığı ve tamamlandığı etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı; yerel bilirkişi ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler, gerektiğinde yüzleştirme yapılarak yöntemince giderilmeli, bilirkişi ve tanık sözleri taşınmazların tutanak ve dayanaklarıyla denetlenmeli; ziraat mühendisi bilirkişi heyetinden nizalı taşınmaz bölümünün eğimi, niteliği, toprak yapısı ve bitki örtüsünün ne olduğunu belirten, taşınmazın imar-ihyasının net olarak hangi tarihte tamamlandığını, taşınmaz üzerinde ekonomik amaçlı zilyetliğe ne zaman başlanıldığını ve taşınmazın kullanım durumunun ne olduğunu açıklayan, bilimsel verilere dayalı, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş ve sınırları işaretlenmiş resimleri ile desteklenmiş ayrıntılı rapor alınmalı; jeodezi ve fotogrametri bilirkişi heyetinden yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş stereoskopik üç adet çift hava fotoğrafı üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak taşınmazın sınırlarını ve niteliğini, taşınmaz üzerinde imar-ihya tamamlanmış ise tamamlandığı tarihi, taşınmaz üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcı, şekli ve süresini belirtir şekilde rapor alınmalı; teknik bilirkişiye keşfi takibe, bilirkişi ve tanık sözlerini denetlemeye imkan verir krokili rapor düzenlettirilmeli, bundan sonra iddia ve savunma çerçevesinde toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.
Mahkemece, yukarıda değinilen husular göz ardı edilerek eksik incelemeyle yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması isabetsiz olduğu gibi, kabule göre de nizalı taşınmaz bölümünün hangi vasıfla davacı adına tesciline karar verildiğinin hükümde gösterilmemiş olması doğru değildir.
Açıklanan sebeplerle; davalı Hazine vekilinin yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile; temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun değişik 13. maddesinin "j" bendi gereğince temyiz eden davalı Hazineden harç alınmasına yer olmadığına,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 02.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.