MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/9 E., 2025/285 K.
Mahkeme kararı davalı Hazine vekili ile davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
-K A R A R-
Dava, tapusuz taşınmazın tescili istemine ilişkindir.
... ili, ... ilçesi, ... (...) Mahallesi çalışma alanında bulunan taşınmaz 1975 yılında yapılan kadastro sırasında tescil harici bırakılmıştır.
Davacı ...; kadastro sırasında tespit harici bırakılan taşınmazın bir bölümü hakkında, irsen intikal, taksim ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak adına tescili istemiyle dava açmıştır.
Davalı Hazine vekili ile davalı ... vekili; davanın reddini savunmuştur.
Mahkemenin davanın kabulüne ilişkin kararı, davalı Hazine vekilinin temyizi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesince, hava fotoğrafı incelenmesi, yeniden keşif ve yasal ilan yapılması gereğine değinilerek bozulmuş, bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda zilyetlikle kazanım şartları oluştuğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Mahkemece zilyetlikle kazanım şartları davacı lehine oluştuğu gerekçesiyle yazılı şekilde karar verilmiş ise de, yapılan inceleme ve araştırma hükme yeterli değildir.
Hal böyle olunca; doğru sonuca varılabilmesi için taşınmazın doğusunda bulunan sulama kanalının ne zaman yapıldığı, ne zamandan beri kullanıldığı DSİ’den sorulmalı, taşınmazın bulunduğu yerin imar planı kapsamına alınıp alınmadığı, imar planı kapsamına alınmışsa ilk defa hangi tarihte ve hangi imar planı kapsamına alındığı, imar planının kesinleşme tarihinin ne olduğu ilgili Belediyelerden sorulmalı, Harita Genel Müdürlüğünden taşınmazın bulunduğu yeri de gösteren ve dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesi dönemlere ilişkin en az 3 adet hava fotoğrafı getirtilmeli, taşınmaza en yakın komşu taşınmazların kadastro tutanak ve dayanak kayıtları ilgili tapu ve kadastro müdürlüğünden istenilmeli, dosya bu şekilde keşfe hazır hale getirildikten sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, jeodezi ve fotogrametri mühendisi, teknik bilirkişi ve 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu katılımı ile keşif yapılmalıdır.
Taşınmaz başında yapılacak keşif sırasında yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından çekişmeli taşınmazın önceki ve şimdiki niteliği, ilk olarak ne zaman ve nasıl kullanılmaya başlandığı, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığı ve tamamlandığı, davacının murisinin çekişmeli taşınmaz üzerindeki zilyetliği etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı; yerel bilirkişi ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler, gerektiğinde yüzleştirme yapılarak yöntemince giderilmeli, bilirkişi ve tanık sözleri komşu taşınmazların tutanak ve dayanaklarıyla denetlenmelidir.
Ziraat bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmazın eğimi, niteliği, toprak yapısı, bitki örtüsü, taşınmazın sulu arazi olup olmadığı, taşınmazın doğusunda bulunan sulama kanalından sulanıp sulanmadığı, sulamasının nasıl yapıldığı, taşınmazın tarıma elverişliliği, taşlılık, tuzluluk, alkalilik, eğim ve erozyon gibi tarımsal faaliyete engel teşkil edecek olumsuzlukların bulunup bulunmadığı nizalı taşınmazların tamamının eğim yahut taşlılık sorununun olup olmadığını, taşınmazın imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı, taşınmaz üzerinde ekonomik amaçlı zilyetliğe ne zaman başlanıldığını ve taşınmazın kullanım durumunu kesin olarak belirleyen, bilimsel verilere dayalı, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş ve sınırları işaretlenen fotoğrafları ile desteklenmiş ve önceki bilirkişi raporunu irdeleyen ayrıntılı rapor alınmalı; fen bilirkişisine keşif ve uygulamayı denetlemeye elverişli, ayrıntılı rapor ve harita düzenlettirilmelidir.
Jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişi kurulundan dosya arasında bulunan stereoskopik üç adet hava fotoğrafının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde taşınmazın sınırlarını ve niteliğini, taşınmaz üzerinde imar-ihya tamamlanmış ise tamamlandığı tarihi ile sürdürülen zilyetliğin başlangıcı, şekli ve süresini belirtir şekilde önceki bilirkişi raporları irdelenerek rapor alınmalıdır.
3402 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca davacı, mirasbırakanları ve mirasçıları adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tespit ya da tescil edilip edilmediği ... Müdürlüğü ile Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Müdürlüğünden sorulup varsa taraf oldukları dava dosyaları getirtilmeli, aynı Kanun'un 03.07.2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma Ve Arazi Kullanımı Kanunu ile değiştirilen 14/2. maddesi hükmü gözetilerek sulu ve susuz olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip Kanun'un getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanmalı; bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilip, sonucuna göre bir karar verilmelidir.
Yukarıda değinilen hususlar göz ardı edilip noksan araştırma ve uygulama ile hüküm kurulması doğru değildir.
Davalı Hazine vekili ile davalı ... vekilinin temyiz itirazları açıklanan nedenden ötürü yerindedir. Kabulü ile Mahkeme kararının, 6100 sayılı HMK'nın geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, Temyiz eden davalı Hazine harçtan muaf bulunduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, Peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalı ... Başkanlığına iadesine, Dosyanın Harran 2. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 11.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.