(506 S. K. m. 84, 75)
Davacı, iş kazaları ve meslek hastalıkları sigortaları prim tarifesi uyarınca iş kolunun yanlış belirlenmesi neticesinde 1990 yılından beri ödenen fazla prim miktarı 4.559.079.923 liranın yasal faizi ile birlikte tazminine ve Kurum'ca yapılan düzeltmenin geçerli olacağı 01.01.2000 tarihine kadar tahakkuk edecek Kasım, Aralık ve Ocak 1999 aylarına ait fazla prim miktarının tazminine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, Davalı Avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Dosya kapsamından davacı şirketin 25.01.1982 tarihinde Kurum'a işyeri bildiriminde bulunduğu, bilahare tehlike sınıf ve derecesinin yanlış tespit edildiğini ileri sürerek 17.03.1999 tarihinde yaptığı İtirazın Kurum'ca kabul edilmesi sonucu davacı işveren lehine tehlike sınıfının 01.01.2000 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girecek şekilde düzeltildiği ve bu değişikliğin davacıya 06.07.1999 tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmaktadır.
Dava dilekçesinde bu sebeple 01.01.1990 ile 30.11.1999 tarihleri arasında Kurum'ca yersiz olarak alınan prim miktarı 4.559.079.923 liranın 506 sayılı Kanunun 84. maddesi gereğince istirdadı talep edilmiştir.
Yapılan yargılama sonunda mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de varılan bu sonucun yasa hükümlerine uygun olmadığı görülmüştür.
Gerçekten, Kurum'ca tespit edilip işverene bildirilen tehlike sınıf ve derecesinin, işyerinde yürütülen işin gerçek niteliğine uygun olmaması halinde Kurum yapmış olduğu bu yanlışlığı 506 sayılı Kanun 'un 75. maddesi hükmü çerçevesinde re' sen düzeltilebileceği gibi, işverenin isteği üzerine de düzeltebilir.
Bu şekilde kendiliğinden veya işverenin isteği üzerine daha önce hatalı olarak tespit edilen tehlike sınıf ve derecesinde yapılan değişikler söz konusu maddenin açık ifadesi karşısında geriye yürümez.
506 sayılı Kanun'un 75. maddesinin 5. fıkrası, değişikliğin istek ve karar tarihini takip eden takvim yılı başından itibaren yürürlüğe gireceğini açıkça kurala bağlamıştır.
Olayımızda, işverenin tehlike sınıf ve derecesinin değiştirilmesine ilişkin başvurusu ve buna dair Kurum kararı maddenin 4. fıkrasında yazılı sürelere uygun olduğundan, değişikliğin 01.01.2000 tarihinden itibaren yürürlüğe girmesine ilişkin Kurum işleminin yasaya uygun olduğu açıktır.
Hal böyle olunca 75. maddeye göre tehlike sınıfında yapılan değişiklik işleminin geriye yürümeyeceğine ilişkin yasa kuralı karşısında işverence Kuruma ödenen fazla prim miktarlarının geriye dönük olarak istirdadının mümkün olmadığı sonucuna varılmalıdır.
Burada 506 sayılı Kanun 'un 84. maddesinin uygulama yeri de yoktur. Zira söz konusu madde yasal dayanağı olmaksızın alınan primlerinin iadesine imkan tanımaktadır.
Yukarıda açıklanan sebeplerle mahkemenin yasal dayanaktan yoksun davanın reddine karar vermesi gerekirken yazılı gerekçeyle kabule karar vermiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,10.12.2002 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy