(506 S. K. m. 87)
Dava: Davacı, trafik iş kazası sonucu sürekli işgöremezlik durumuna giren sigortalıya bağlanan peşin değerli gelirler ile yapılan harcama ve ödemeler nedeniyle uğranılan Kurum zararının rücuan ödetilmesini istemiştir.
Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hükmün, davacı Avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi Hatice Kamışlık tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi:
Karar: Dava, 28.12.1994 tarihli trafik-iş kazasında %19 oranında sürekli iş göremez durumuna giren sigortalı K. A. 'a yapılan sosyal sigorta yardımlarının davalılardan tahsili istemine ilişkin olup; davanın yasal dayanağı 506 Sayılı Yasanın 26. ve 87. Maddeleridir.
Somut olayda, davalılar Gaziosmanpaşa Belediye Başkanlığı. G. T. Sey. San. Ve Tic. A.Ş. ile B. Tem. Hiz. Ve Tur. San. Ve Tic. Ltd. Şti, arasında Gaziosmanpaşa Belediyesi hudutları içinde çöp toplama ve nakliyesi işi ile ilgili sözleşme yapılmış, belediyeye ait olup kazaya neden olan çöp toplama kamyonunun B. Tem. Hiz. Ve Tur. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne kiralandığından bahisle bu şirket % 100 oranında kusurlu bulunarak aracı sigortalayan davalı sigorta şirketi ile birlikte rücu alacağından sorumluluğuna karar verilmiş, diğer davalıların kusursuz olduğundan haklarındaki davanın reddine karar verilmiştir.
Davada öncelikle halledilmesi gereken sorun davalı Gaziosmanpaşa Belediye Başkanlığı yönünden 506 Sayılı Kanunun 87. maddesi şartlarının oluşup oluşmadığıdır. Anılan madde hükmüne göre aracı bir işte veya bir işin bölüm veya eklentisinde işverenden iş alan ve kendi adına sigortalı çalıştıran 3. kişidir.
Asıl işveren taşeron ilişkisinin varlığı için öncelikle işin başka bir işverenden alınmış olması, bir başka ifade ile asıl işverenin işverenlik sıfatına devredilen iş dolayısıyla sahip olması, asıl işyeri ya da işyerinden sayılan yerlerde kendi adına işçi çalıştırıyor olması gerekir. İşin belirli bir bölümünde değil de tamamının bir bütün halinde ya da bölümlere ayrılarak başkalarına devredildiği, işten bu yolla tamamen el çekildiği, sigortalı çalıştırılmadığı için işveren sıfatının haiz olunmadığı durumda ise, bunları devralan kişiler alt işveren, devredenlerde asıl işveren olarak nitelendirilemeyecektir.
Aracı sıfatının kazanılmasında diğer koşullar işe asıl işverenden istenilen işin, asıl iş yada işyeriyle ilgili işin bir bölümünde veya işyeri eklentilerinde alınmış olması ve bu işte işi alanın kendi işçilerinin çalıştırılması ve bu nedenle de işveren sıfatına sahip olunmasıdır.
Çöp toplama ve nakliyesi işinin tamamının devredilip devredilmediği, belediyenin kendi işçilerini bu işte çalıştırıp çalıştırılmadığı araştırılarak 87. madde şartlarının oluşup oluşmadığı araştırılmalı, şayet belediye ile davalı şirketler arasında asıl işveren-taşeron ilişkisinin bulunduğu saptanır ise, asıl işverenin taşeronun kusur payından sorumlu olacağı dikkate alınarak sonucuna göre karar verilmelidir.
Öte yandan, vizite kağıdına göre sigortalıyı çalıştıran davalı M. B. olup; işverenlik sıfatı taşıyıp taşımadığı, zararlandırıcı sigorta olayında sorumluluğunun bulunup bulunmadığı tartışılmalıdır. Keza sözleşmeye taraf olan G. T. Sey. San. Ve Tic. A.Ş. 'nin de işveren olarak sorumluluğunun bulunup bulunmadığı üzerinde durulmalıdır.
Mahkemece belirtilen maddi ve hukuki esaslar gözetilmeksizin eksik araştırma ve inceleme ile yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı biçimde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde davacı Sosyal Sigortalar Kurumunun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 23.05.2005 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy