(506 S. K. m. 6, 79) (5510 S. K. Geç. m. 7)
Dava: Davacı muris eşi B. A.in 28.01.2007-28.02.2007 tarihleri arasında davalılardan işverene ait olan iş yerinde çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme, ilamda belirtildiği şekilde; davanın kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalılardan SGK Başkanlığı avukatınca temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi Ş. A. D. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Karar: Davacının eşi B.nin 28.02.2007 tarihinde vefat ettiği, dava konusu dönemde davalı işyerinde geçtiği iddia edilen hizmetlere ilişkin olarak Kuruma herhangi bir bildirimin yapılmadığı gibi işe giriş bildirgesinin de verilmediği, dava konusu dönemde davalı işyerinde çalışmaları Kuruma bildirilen davacı bordro tanıklarının anılan dönemde muris B. A.in sürekli şoför olarak çalıştığını beyan ettikleri anlaşılmaktadır.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçici 7. maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesidir. Anılan Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. Kuruma bildirilmeyen sürelerde hizmet akdi ile çalışıldığına ilişkin tespit davalarında, davacı iddiasını her türlü delille ispat edebilir.
Açıklanan ilkeler ışığında, davacının murisinin çalışmasının gerçekliği, işin ve işyerinin kapsam ve niteliğiyle süresinin belirlenebilmesi amacıyla; öncelikle, dava konusu dönemde murisin çalıştığı iddia edilen işyerine komşu iş yeri sahipleri ve bordrolara geçmiş çalışanların bilgi ve görgülerine başvurularak hizmet akdi ve gerçek çalışma olgusu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde belirlenmelidir. Tanık beyanlarında murisin 2007 yılı Ocak ayı sonunda şoför olarak çalışmaya başlayıp 2007 yılı Şubat ayı sonunda kalp krizi sonucu ölümüne kadar kesintisiz çalıştığı belirtildiğine göre; işverene ait araç kayıtları celp olunmalı, muris adına düzenlenmiş trafik ceza makbuzları, davalı Sosyal Güvenlik Kurumunun diğer birimlerinde murisin kaydının olup olmadığı, ölümüne ilişkin kolluk kuvvetlerine veya Cumhuriyet Savcılığına intikal eden herhangi bir evrak bulunup bulunmadığı, murisin ehliyeti olup olmadığı, varsa dava konusu dönemde davalı işverene ait iş yerinde yapılan müfettiş tahkikatı hususları ilgili birimlerden araştırılmalıdır. Bu araştırmada; gerekirse, zabıta aracı kılınmalı, elde edilen bilgilerin tanık anlatımlarında belirtilen olgularla örtüşüp örtüşmediği de denetlenerek, murisin kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu gereğince, yeterince araştırılmalı; böylece, dava konusu döneme ilişkin gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.
Mahkemenin, yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda araştırma yaparak elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O halde, davalılardan SGK Başkanlığı avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 26.04.2010 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy