Mahkemesi :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
Dava, 506 sayılı Kanun hükümleri kapsamındaki zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Hükmün, davalı .... Başkanlığı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
1-) Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, davalı Kurum vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2-) 506 sayılı Kanun hükümlerine göre tescili bulunmayan davacının, 01.02.2006 gününden itibaren 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine tabi zorunlu sigortalı olduğu, köy karar defterlerinde 13.11.1996, 31.11.1997, 15.11.1999, 08.11.2003, 08.11.2004, 08.11.2005, 03.11.2006, 03.11.2007, 08.11.2008, 08.11.2009 tarihlerinde yapılan toplantılarda yetkililerce ziraat koruculuğu ve köy kahyalığı hakkında seçim, görevlendirme, görev süresi konularında alınmış kararların bulunduğu anlaşılmakta olup, davalı işveren konumundaki köy tüzel kişiliğine ait işyerinde 01.01.1996 tarihinden itibaren kesintisiz hizmet akdine dayalı köy korucusu olarak geçen ve Kuruma bildirilmeyen çalışmaların tespitine ilişkin davada mahkemece yapılan yargılama sonunda, istem kısmen kabul edilerek 01.01.1996–08.11.2003, 08.11.2004–17.08.2009 dönemleri hüküm altına alınmıştır.
Davanın yasal dayanağı olan 506 sayılı Kanunun 79’uncu maddesinin onuncu fıkrasında, yönetmelikle belirlenen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları, Kurumca saptanamayan sigortalıların, çalıştıklarını, hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilâm ile kanıtlayabildikleri takdirde, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayılarının göz önünde bulundurulacağı açıklanmış, 2926 sayılı Kanunun “Kapsam” başlığını taşıyan 2’nci maddesinde, kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan sosyal güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdi ile bağlı olmaksızın, tanımlanan nitelikte tarımsal faaliyetlerde bulunanların bu Kanuna göre sigortalı sayılacakları belirtilmiş, “Sigortalılığın sona ermesi” başlıklı 6’ncı maddesinde de, bu Kanuna göre sigortalı sayılanlardan diğer sosyal güvenlik kuruluşları kapsamına tabi bir işte çalışanların, çalışmaya başladıkları tarihten bir gün önce sigortalılıklarının sona ereceği bildirilmiştir.
Anlaşılacağı üzere, çalışmanın tespiti istemiyle hak arama yönünden 79’uncu maddeyle getirilen süre, doğrudan doğruya hakkın özünü etkileyen hak düşürücü niteliktedir ve dolması ile hakkın özü bi r daha canlanmamak üzere ortadan kalkmaktadır. 506 sayılı
Kanunun kabul edildiği tarih itibarıyla beş yıl olarak öngörülen süre, 09.07.1987 tarihinde yürürlüğe giren 3395 sayılı Kanunun beşinci maddesiyle on yıla çıkarılmış, daha sonra 07.06.1994 tarihinde yürürlüğe giren 3995 sayılı Kanunun üçüncü maddesiyle yeniden beş yıl olarak kabul edilmiş olup, halen geçerliliğini korumaktadır. Buna göre; ilgili kişi hakkında işe giriş bildirgesi düzenlenmediği, düzenlenmesine karşın yasal hak düşürücü süre içerisinde Kuruma verilmediği, sigortalılık bildirimini içeren dönemsel sigorta primleri bordrosunun/aylık prim ve hizmet belgesinin hazırlanmadığı veya anılan süre içerisinde Kuruma teslim edilmediği, sigorta priminin Kuruma yatırılmadığı, çalışmanın varlığı yönünde Kurum görevlilerince herhangi bir saptamanın söz konusu olmadığı durumlarda, hizmetin varlığını ileri süren kişilerin hak düşürücü süre içerisinde yargı yoluna başvurması zorunludur. Bununla birlikte önemle vurgulanmalıdır ki, değinilen kuralın tek istisnası, kamu kurum ve kuruluşlarında gerçekleşen hizmete ilişkin olarak, Kuruma aktarılmasa dahi işveren tarafından ödenen ücret/maaş üzerinden sigorta primi kesintisi yapılması olgusudur. Bir başka anlatımla, sözü edilen niteliğe sahip işyerinde çalışanların kayıtlara geçirilmesi ve ücret ödemelerinin de belgelere dayandırılması asıl olduğundan, yukarıda açıklanan durumların hiçbiri gerçekleşmemiş olsa da Kuruma aktarılmamasına karşın işverence ilgiliye ödenen ücret/maaş üzerinden sigorta primi kesintisi yapıldığı takdirde ilgili yönünden hak düşürücü süreye ilişkin hüküm uygulanamaz.
Bu yasal düzenleme ve açıklamalar ışığı altında, 17.08.2009 günü açılan işbu inceleme konusu davada öncelikle belirtilmelidir ki, 2926 sayılı Kanunun 2 ve 6’ncı madde düzenlemeleri karşısında 506 sayılı Kanuna tabi zorunlu nitelikteki sigortalılıkla örtüşen (çakışan) ... sigortalılığına geçerlilik tanınamayacağı açıktır. Diğer taraftan, köy karar defterine göre 08.11.2003 ve 08.11.2004 tarihlerinde yapılan toplantılarda ziraat korucusu ve köy kahyası olarak farklı kişilerin görevlendirildiği, davacının ise 08.11.2005 günü gerçekleştirilen toplantıda alınan kararla yeniden çalıştırılmaya başlandığı ortadadır. Şu durumda, hakkında davalı köy tüzel kişiliğine ait işyeri yönünden hak düşürücü sürenin işlemesine engel, yukarıda sıralanan herhangi bir olgu söz konusu olmayan davacının isteminin, 08.11.2003 – 08.11.2005 döneminde koruculuk hizmetinin kesintiye uğramış ve davanın 31.12.2008 günü çalışma saati bitimine kadar açılmamış olması dikkate alındığında 08.11.2003 günü öncesi yönünden hak düşürücü süre nedeniyle irdelenip dinlenemeyeceği, 08.11.2005 tarihinden itibaren süregelen dönem yönünden ise köy karar defterleri, tanık anlatımları ve tüm dosya içeriğine göre aralıksız çalışma iddiasının kanıtlandığı belirgindir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
S O N U Ç : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 15.03.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.