(5510 S. K. m. 4, 6, 9, 53, Geç. m. 33) (2926 S. K. m. 6)
Dava: Dava, 5510 sayılı Kanunun 4'üncü maddesinin (a) bendi kapsamındaki sigortalılığa geçerlilik tanınarak, 16.11.2008-15.03.2010 tarihleri arasında, Kanunun 4'üncü maddesinin (b) bendi kapsamındaki tarımsal faaliyete dayalı sigortalılık sürelerinin iptali istemine ilişkindir.
Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde isteği hüküm altına almıştır.
Hükmün, davalı Kurum Avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi A
E
tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Karar: Davacının, 506 sayılı Kanun kapsamında 25.07.2008 tarihi ve öncesi ile 07.08.2008 - 15.11.2008 tarihleri arasında uyuşmazlık konusu olmayan; çakışma nedeniyle uyuşmazlık konusu olup, işe giriş-çıkış tarihleri arasında kesintisiz olmak üzere 24.12.2008-12.01.2009, 18.02.2009-30.06.2009, 23.06.2009-31.08.2009, 03.09.2009-18.12.2009, 24.12.2009-31.12.2009 ve 05.01.2010-04.02.2010 tarihleri arasında 5510 sayılı Kanunun 4'üncü maddesinin (a) bendi kapsamında hizmet sözleşmesine dayalı sigortalılığı; Ayrıca, ürün tesliminde yapılan prim kesintileri nedeniyle 2926 sayılı Kanun kapsamında 01.07.1999-01.11.2000, 01.06.2001-08.05.2002 tarihleri arasında uyuşmazlık konusu olmayan; tarımsal faaliyete dayalı olarak 5510 sayılı Kanunun 4'üncü maddesinin (b) bendi kapsamında çakışma nedeniyle uyuşmazlığa konu olan 16.11.2008-15.03.2010 tarihleri arasında sigortalılığı bulunmaktadır. Davalı Kurum, 16.11.2008-15.03.2010 tarihleri arası çakışan dönemde Kanunun 4'üncü maddesinin (b) bendi kapsamındaki tarımsal faaliyete dayalı sigortalılığa geçerlik tanımış; davacı ise, anılan dönemde hizmet sözleşmesine dayalı çalışmalarının geçerli sayılarak, tarım sigortalılığının iptalini istemiş; Mahkemece, 4/a maddesi kapsamındaki sigortalılığa geçerlilik tanınarak, sadece çakışan dönemlerde 4/b maddesi kapsamındaki sigortalılığın iptaline karar verilmiştir.
2926 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinde, diğer sosyal güvenlik kuruluşları kapsamına tabi bir işte çalışanların, çalışmaya başladığı tarihten bir gün önce tarım Bağ-Kur sigortalılıklarının sona ereceği düzenlenmişti. 5510 sayılı Kanunun, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren ve sigortalılık hallerinin birleşmesini düzenleyen 53'üncü maddesinin birinci fıkrasına göre, Sigortalının, 4'üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde yer alan sigortalılık hallerinden birden fazlasına aynı anda tabi olmasını gerektirecek şekilde çalışması halinde; öncelikle aynı maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında, (c) bendi kapsamında çalışması yoksa ilk önce başlayan sigortalılık ilişkisi esas alınarak sigortalı sayılır. düzenlemesine yer verilmiş iken; 53'üncü maddenin birinci fıkrası, 6111 sayılı Kanunun 33'üncü maddesiyle değiştirilerek, Sigortalının 4'üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan sigortalılık statüleri ile (c) bendinde yer alan sigortalılık statüsüne aynı anda tabi olacak şekilde Kanun kapsamına girmesi halinde öncelikle aynı maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında, (a) ve (b) bentlerinde yer alan sigortalılık statülerine tabi olacak şekilde Kanun kapsamına girmesi halinde ise aynı maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır. Ancak, sigortalılık hallerinin çakışması nedeniyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılığı esas alınanlar, yazılı talepte bulunmak ve Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen prime esas kazanç alt sınırı ve üst sınırına ilişkin hükümler saklı olmak kaydıyla, esas alınmayan sigortalılık statüsü kapsamında talep tarihinden itibaren prim ödeyebilirler. Bu şekilde ödenen primler; iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından sağlanan haklar yönünden, Kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılık statüsünde, kısa vadeli sigorta kollarından sağlanan diğer yardımlarla uzun vadeli sigorta kollarından sağlanan yardımlar yönünden ise Kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık statüsünde değerlendirilir. Bu fıkra hükümlerine göre ödeme talebinde bulunulduğu halde ait olduğu ayı izleyen ayın sonuna kadar ödenmeyen primlerin ödenme hakkı düşer. 4'üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendiyle aynı maddenin birinci fıkrasının (b) bendindeki diğer sigortalılık statülerine aynı anda tabi olacak şekilde çalışılması durumunda, (b) bendinin (4) numaralı alt bendi dışındaki diğer sigortalılık durumu dikkate alınır. şeklinde düzenlenmiştir. 6111 sayılı Kanunun yürürlük tarihlerini düzenleyen 125'inci maddesinin (b) bendinde, 33'üncü maddenin, 25.02.2011 tarihli Resmi Gazetede yayımını takip eden ayın birinci gününde yürürlüğe gireceği belirtilmiştir.
Her yasanın, yürürlükte olduğu dönemdeki uyuşmazlıklara uygulanacağı gözetildiğinde, taraflar arasında uyuşmazlık konusu olan 16.11.2008-15.03.2010 tarihleri arası dönemde yürürlükte olmayan 2926 sayılı Yasanın veya 5510 sayılı Yasanın 53'üncü maddesinin birinci fıkrasındaki değiştirilen yasal düzenlemenin somut olayda uygulanma yeri bulunmadığı gibi; Kanun koyucu, bu yönde tartışmaya yer vermeyerek, Resmi Gazetenin yayınlandığı 25.02.2011 tarihinde yürürlüğe giren ve 6111 sayılı Kanunun 52 nci maddesiyle 5510 sayılı Kanuna eklenen geçici 33'üncü maddesinde, Kanunun 53'üncü maddesinin birinci fıkrasında bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla yapılan değişikliklerin, bu değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihten öncesi için uygulanmayacağını açıkça belirtmiş olup; buna göre, uyuşmazlık konusu dönem için 53'üncü maddenin birinci fıkrasının ilk halindeki düzenlemenin uygulanması gerekir. Bu durumda, baskın sigortalılık esas alınarak, tarıma dayalı sigortalılığın kısmen iptaline karar verilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Yine; 5510 sayılı Yasanın sigortalı sayılmayanların düzenlendiği 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde,
tarımsal faaliyette bulunan ve yıllık tarımsal faaliyet gelirlerinden, bu faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarın aylık ortalamasının, bu Kanunda tanımlanan prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olduğunu belgeleyenler... 4'üncü maddesi kapsamında sigortalı sayılmaz. denildiği gibi; Yine, aynı Yasanın, sigortalılığın sona ermesini düzenleyen 9 uncu maddesinin 5. bendinde, Sigortalılık,
Tarımda kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanlar için, tarımsal faaliyetin sona erdiği veya 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (ı) bendi kapsamına girdiği tarihten
itibaren sona erer. denilmiştir. Anılan maddelerde 6111 sayılı Yasanın 25 ve 28 inci maddeleriyle yapılan 65 yaşını dolduranlardan talepte bulunanların sigortalı olamayacağına ilişkin değişikliklerin 01.03.2011 tarihinden itibaren yürürlüğe gireceği belirtildiği gibi; davacının 1956 yılında doğmuş olması nedeniyle, anılan değişikliğin somut olayda uygulama yeri de bulunmamaktadır.
Mahkemece, 5510 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılığa ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu, sigortalılık şartlarının gerektiğinde resen araştırılması gerektiği esas alınarak; 5510 sayılı Yasanın 6 ve 9 uncu maddelerindeki düzenlemeler de gözetilmek suretiyle; davacının, ektiği arazi ve elde ettiği ürün miktarı, bunlardan elde ettiği kazancın değeri, doğrudan gelir desteği vb. hususlar araştırılarak, sigortalı olmayı gerektirecek düzeyde tarımsal faaliyetinin bulunup-bulunmadığı kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirlenip, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken; eksik inceleme ve araştırma sonucu, baskın sigortalılığa geçerlik tanınarak, yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 25.10.2011 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy