Mahkemesi :İş Mahkemesi
No : 2011/577-2012/96
Dava, muris ...... üzerinden ...... aylığı bağlanması istemine ilişkindir.
Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın reddine karar verilmiştir.
Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
08.04.2004 tarihinde vefat eden ...... üzerinden 23.04.2004 tarihinden itibaren 506 sayılı Kanun kapsamında ...... aylığı bağlanan davacının; 09.11.1993 tarihinde vefat eden ......sı üzerinden tarihsiz dilekçe ile (506 sayılı Kanun kapsamında) ...... aylığı bağlanması istemi davalı Kurumca reddedilmiştir.
506 sayılı Yasanın 68/I-C-a maddesi ...... bağlanma koşulları yönünden "...... olmayan, ...... olmakla beraber sonradan boşanan veya ...... kalan, ......, ...... Sandıklarına tabi bir işte çalışmayan, buralardan gelir veya ...... almayan ...... ......larına” ...... bağlanması olanağı öngörürken; aynı maddenin (VI) numaralı bendi, ...... ......larına bağlanan aylığın kesilme nedeni olarak “çalışma ve ......” halini kabul etmekteyken; 4958 sayılı Yasanın 06.08.2003 tarihi itibariyle yürürlüğe giren 35. maddesiyle, söz konusu (VI) numaralı bende “buralardan gelir veya ...... almaya” ibaresi eklenerek böylelikle “........., ...... Sandıklarından ...... veya gelir almaya başlama” olgusu, hak sahibi ...... ......larına bağlanan aylığın kesilme nedeni olarak benimsenmiştir. 68. maddenin son cümlesi "......liğinin son bulması ile......sından da ...... almaya hak kazanan kimseye bu ......lardan fazla olanı ödenir." hükmünü içermektedir. Benzer düzenleme 5510 sayılı Kanunun 54. maddesinde de vardır.
Ancak, 506 sayılı Yasaya 02.07.2005 tarih, 5386 sayılı Yasanın 2.maddesiyle eklenen Geçici 91. madde ise, “6.8.2003 tarihinden önce hak sahibi ...... ......larına bağlanan gelir ve ......lar; bunların ......leri, ............ya, ...... Sandıklarına tabi çalışmaları veya kendi çalışmalarından dolayı buralardan gelir veya ...... almaları halleri hariç olmak üzere geri alınmaz.” hükmünü getirmiştir. Bu düzenleme de 506 sayılı Yasanın 68/VI maddesinin 4958 sayılı Yasa ile değiştirilen haline göre farklı düzenleme getirerek “kendi çalışmalarından dolayı buralardan gelir veya ...... almaları” halini ...... kesme nedeni olarak öngörmüş; Geçici 91. maddenin altı ve yedinci fıkrasında ise; “Bu maddenin birinci ve ikinci fıkrası gereğince, ...... veya gelirleri ödenmeye devam olunacak ...... ......larının ...... veya gelirlerinin ödenmesine devam olunması için sahip olmaları gereken şartları, ilk kez veya yeniden 6.8.2003 tarihinden sonra haiz olan ...... ......ları da aynı esas ve usûllerle ...... veya gelir hakkından yararlandırılır.” kuralı yer almaktadır. Son fıkrada ise, "Bu maddenin altıncı fıkra hükmü 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı ......... ve ...... Sigortası Kanununun yürürlük tarihine kadar uygulanır" düzenlemesi yer almaktadır. 5510 sayılı Kanun bazı istisnalar dışında 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Ayrıca belirtmek gerekir ki; muris ...... ve ......... tarihlerinde yürürlükte olan 506 sayılı Yasanın Gelir ve ......ların birleşmesi başlıklı 92. maddesi "Hem malullük hem de yaşlılık sigortasından ...... bağlanmasına hak kazanan sigortalıya, bu ......lardan yüksek olanı, ......lar ......tse yalnız yaşlılık aylığı bağlanır. ......, yaşlılık ve ...... sigortaları ile iş kazalariyle meslek hastalıkları sigortasından hak kazanılan ...... ve gelirler birl......rse, sigortalıya veya hak sahibine, bu ...... ve gelirlerden yüksek olanın tümü, eksik olanın da yarısı bağlanır. Bu ...... ve gelirler ......tse, iş kazalariyle meslek hastalıkları sigortasından bağlanan gelirin tümü, ......, yaşlılık ve ...... sigortalarından bağlanan aylığın da yarısı verilir. ......, yaşlılık ve ...... sigortalarından ...... bağlanmadan önce iş kazalariyle meslek hastalıkları sigortasından bağlanan ve sermayeye çevrilen gelirler ile yaşlılık sigortasından yapılacak toptan ödemelerde bu fıkra hükmü uygulanmaz." Zamanaşımı ve hakkın düşmesi başlıklı 99. maddesi, "Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, iş kazalarıyla meslek hastalıkları ve ...... sigortalarından hak kazanılan gelir ve ......lar, hakkı doğuran olay tarihinden itibaren beş yıl içinde istenmezse zamanaşımına uğrar. Bu durumda olanların gelir ve ......ları yazılı istek tarihini takibeden aybaşından itibaren başlar."; yine bazı hükümleri dışında 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanunun, Zamanaşımı, hakkın düşmesi ve avans başlıklı 97. maddesi, "Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, iş kazası, meslek hastalığı, vazife malullüğü ve ...... hallerinde bağlanması gereken gelir ve ......ların, hakkın kazanıldığı tarihten itibaren beş yıl içinde istenmeyen kısmı zamanaşımına uğrar. Kuruma müracaat etmemenin haklı bir sebebe dayandığını genel hükümlere göre ispat edenler hakkında, yukarıdaki hükümler uygulanmaz...." hükmünü taşımaktadır.
Eldeki davada; davacının ...... ve ......sının ...... tarihlerine göre uygulanması gereken 506 sayılı Yasanın geçici 91. maddesi çerçevesinde; ......sından da ...... aylığı bağlanabilmesi için davacının, "......me, ............ya, ...... Sandıklarına tabi çalışmama veya kendi çalışmalarından dolayı buralardan gelir veya ...... almama" hallerinin sözkonusu olup olmadığı araştırılarak; yoksa 506 sayılı Kanunun 92 ve 99. ile 5510 sayılı Kanunun 97. maddeleride gözetilmek suretiyle yapılacak değerlendirme sonucuna göre karar verilmesi gerekir iken eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ:Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, Üye ...’in muhalefetine karşı; ............ ..., ..., ve ...'ın oylarıyla ve oyçokluğuyla, 01.07.2013 gününde oyçokluğuyla karar verildi.
(M)
-KARŞI OY-
02.07.1973 tarihli 1753 sayılı yasanın 2. Maddesi ile 506 sayılı Yasanın 68. Maddesi yeniden düzenlenerek ölen sigortalının ...... bağlanmasına hak kazanan ...... ve ...... ......larının ...... bağlama ve kesme şartları yeniden düzenlenmiştir.
68. madde C-a fıkrasına göre ...... ......lara ...... bağlama şartları:
1- 18 yaşını, ortaöğrenim yapması halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmamış olan
2- Çalışamayacak durumda malûl bulunan
3- ......, ...... Sandıklarına tabi çalışmalarından dolayı gelir veya ...... almayan
4- Sigortalının ...... tarihinde 18 veya 20 yaşını doldurmuş olup, aylığa hak kazanmamış durumda olan ...... ......lar, sonradan öğrenim yaparlarsa ...... bağlanır
68. madde C-a fıkrasına göre ...... ......lara ...... bağlama şartları:
1-Yaşları ne olursa olsun ...... olmayan, ...... olmakla beraber sonradan boşanan veya ...... kalan
2- ......, ...... Sandıklarına tabi bir işte çalışmayan, buralardan gelir veya ...... almayan ...... ......ların her birine ...... aylığı bağlanır.
68. madde IV. Fıkraya göre ...... ......larına bağlanan ...... aylığının kesme nedenleri:
1- Çocuğun 18 yaşını, ortaöğrenim yapması halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını dolduracağı tarihe kadar devam eder.
2- Çalışamayacak durumda malûl olan ...... ......ların ......ları bu yaşlara vardıktan sonra da kesilmez. Ancak aylığı kesilen ...... ......lardan sonradan çalışamayacak durumda malûl olanlara ...... yahut ...... Sandıklarına tabi çalışmalarından dolayı gelir veya ...... almamaları şartıyla malûllük durumlarının tespitine esas teşkil eden rapor tarihini takibeden aybaşından itibaren yeniden ...... bağlanır. 101 inci madde hükmü saklıdır.
68. madde VI. Fıkraya göre ...... ......larına bağlanan ...... aylığının kesme nedenleri:
1- ......, ...... Sandıklarına tabi işlerde çalışmaya başladıkları
2- Evlendikleri tarihi takibeden devre başından itibaren kesilir.
3- Aylığın kesilmesine yol açan sebebin ortadan kalkması halinde I inci b......ün (C) fıkrası hükmü saklı kalmak şartiyle, bu tarihten başlanarak yeniden ...... bağlanır.
4- Ancak ......liğin son bulması ile......sından da ...... almağa hak kazanan kimseye bu ......lardan fazla olanı ödenir.
06.08.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4958 sayılı Yasanın 35. Maddesi ile 506/68. Maddeye ek yapılmış, 53. Maddesi ile 506 sayılı Yasaya Ek Madde 47 eklenmiştir. Buna göre, 68 inci maddesinin VI. numaralı bendindeki "çalışmaya" kelimesinden sonra gelmek üzere "buralardan gelir veya ...... almaya" ibaresi eklenmiştir, 68 inci maddenin (I) numaralı bendinin (C) alt bendinin (a) fıkrasında yer alan “......” ibareleri madde metninden çıkarılmıştır.
EK MADDE 47 ile de, “Bu Kanuna göre gelir veya ...... almakta olan ...... ......larının......... sözleşmesi akdedilmiş ülkelerdeki......... kuruluşlarına tabi çalışmaya başlamaları veya bu ülkelerin......... kuruluşlarından gelir veya ...... almaya başlamaları halinde, bağlanan gelir ve ......ları kesilir” düzenlemesi ile yurt dışında çalışma veya gelir ...... alma da kesme nedeni sayılmıştır.
4958 Sayılı Yasa ile değişiklikten sonra 506 sayılı Yasanın 68/C, IV ve VI. fıkrası şu şekildedir:
[C) ......lardan:
a) 18 yaşını, ortaöğrenim yapması halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmamış olan veya çalışamayacak durumda malul bulunan ve ......, ...... Sandıklarına tabi çalışmalarından dolayı gelir veya ...... almayan (...) ......larla yaşları ne olursa olsun ...... olmayan, ...... olmakla beraber sonradan boşanan veya ...... kalan ve ......, ...... Sandıklarına tabi bir işte çalışmayan, buralardan gelir veya ...... almayan ...... ......ların her birine %25'i,
…
IV - Sigortalının ...... ......larına bağlanan ......lar, çocuğun 18 yaşını, ortaöğrenim yapması halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını dolduracağı tarihe kadar devam eder. Çalışamayacak durumda malul olan ...... ......ların ......ları bu yaşlara vardıktan sonra da kesilmez. Ancak aylığı kesilen ...... ......lardan sonradan çalışamayacak durumda malul olanlara, ...... yahut ...... Sandıklarına tabi çalışmalarından dolayı gelir veya ...... almamaları şartiyle malullük durumlarının tespitine esas teşkil eden rapor tarihini takibeden aybaşından itibaren yeniden ...... bağlanır. 101 inci madde hükmü saklıdır.
…
VI - Sigortalının ...... ......larına bağlanan ......lar, ......, ...... Sandıklarına tabi işlerde çalışmaya buralardan gelir veya ...... almaya başladıkları veya evlendikleri tarihi takibeden devre başından itibaren kesilir. Aylığın kesilmesine yol açan sebebin ortadan kalkması halinde I inci b......ün (C) fıkrası hükmü saklı kalmak şartiyle, bu tarihten başlanarak yeniden ...... bağlanır. Ancak ......liğin son bulması ile......sından da ...... almağa hak kazanan kimseye bu ......lardan fazla olanı ödenir.]
Yukarıda görüldüğü gibi, ...... ve ...... ......larına ...... aylığı bağlama şartları farklıdır. ...... ......larına ...... bağlanabilmesi için ......, ...... Sandıklarına tabi çalışmalarından dolayı gelir veya ...... almama şartı arandığı halde ...... ......ları için ise ......, ...... Sandıklarına tabi gelir veya ...... almama şartı aranmıştır. Yani ...... ......ları, kendi çalışmaları nedeniyle ......, ...... Sandıklarına tabi gelir veya ...... alırsa aylığı kesilirken, ...... ......ları kendi çalışmaları yanında hak sahibi olarak da gelir veya ...... alırsa
.../......
-6-
......ları kesilecektir. Yasanın bu şekilde kaleme alınması, ...... aylığı bağlanacak ...... ......ları aleyhine sonuçlar doğurmaktadır veya aleyhe sonuç doğuracak şekilde yorumlanabilecektir.
İşte Yasa Koyucu, ...... ......ları aleyhine oluşan bu yasal düzenlemedeki eksikliği gidermek için, 6.8.2003 Tarihinde 4958 sayılı Yasa ile getirilen ve ...... aylığı kesme nedeni olan “...... ve ...... sandıklarına tabi gelir veya ...... almama şartı, hak sahibinin kendi çalışmaları sonucu mu yoksa hak sahibi olarak gelir ...... almama mı olduğu hususunda karışıklık olduğundan kesme nedeninin sadece “kendi çalışmalarından” dolayı gelir veya ...... almanın bağlama engeli/kesme nedeni sayılacağı hususunu açıklığa kavuşturmak için Geçici madde 91 yürürlüğe konulmuştur.
Geçici madde 91’in gerekçesi özetle şöyledir. “68. maddede yer alan “buralardan gelir veya ...... almayan” ibaresi farklı uygulamalara neden olmuştur. Bu ibarenin ...... ......larının yalnızca kendi çalışmalarından dolayı......... kurumlarından gelir ve ...... almaması mı yoksa hem kendi çalışmalarından hem de hak sahibi olarak......... kuruluşlarından gelir veya ...... almaması mı olduğu yönündeki farklı yorumlar bu hükmün getirildiği 21.6.1973 tarihli 1753 sayılı kanunun yürürlüğe girmesinden sonra zaman içerisinde farklı uygulamaları neden olmuştur.
Bu düzenleme ile ...... ......larının yalnızca kendi çalışmalarından dolayı......... kurumlarından gelir veya ...... alması halinde kurumdan ...... geliri bağlanmaması, kendi çalışmaları dışında hak sahibi olarak bu kurumlardan gelir veya ...... alması durumunda kurumca ...... geliri bağlanabilmesine imkân sağlanması amaçlanmıştır.
VI. fıkrada yapılan düzenleme ile kendi çalışmaları dışında hak sahibi olarak......... kuruluşlarından gelir veya ...... almaları hallinde ise ...... gelirinin kesilememesi sağlanmıştır.”
09.07.2005 Tarihinde yürürlüğe giren 506 sayılı Yasanın Geçici Madde 91/1 ile gelen:
06.08.2003 tarihinden önce hak sahibi ...... ......larına bağlanan gelir ve ......lar; bunların ......leri, ......, ...... Sandıklarına tabi çalışmaları veya kendi çalışmalarından dolayı buralardan gelir veya ...... almaları halleri hariç olmak üzere geri alınmaz. 91/6,7 fıkra ile de, 1. fıkraya göre aylığı kesilmesi önlenenlerin, 1.10.2008 tarihine kadar ...... almaya devam edecekleri düzenlenmiştir.
5510 sayılı Yasanın 34/1-b bendinde “Bu Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (e) bentleri hariç bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmayan veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya ...... bağlanmamış ......lardan; …” ...... bağlanır denilerek, geçici madde 91’e paralel düzenleme yapılmıştır.
Yine, 54/1-a 5. Bende, “hem ......nden, hem de ana ve/veya ......sından ...... aylığına hak kazananlara, tercihine göre ......nden ya da ana ve/veya ......sından bağlanacak aylığı,” 54/1-b 4. Bende “Hem ......nden, hem de ana ve/veya ......sından ...... gelirine hak kazananlara, tercihine göre ......nden ya da ana ve/veya ......sından bağlanacak geliri,” bağlanacağı düzenlenerek ....../gelir kesme nedeni korunmuştur.
Daire çoğunluğu, 506 sayılı Yasanın 68. maddesi ile Geçici 91. maddesinin çeliştiği, bu nedenle sonra yürürlüğe giren Geçici 91. Madde hükmüne öncelik tanınması gerektiği, burada da , “......liğin son bulması ile......sından da ...... almağa hak kazanan kimseye bu ......lardan fazla olanı ödenir” hükmü ayrıca bulunmadığından ...... ......larının 506 sayılı Yasa kapsamında hem eşten hem de ana/......dan ...... aylığının birlikte alabileceği görüşündedir.
...... ......ları için, 68. maddede sözü edilen “gelir veya ...... almama” şartının “kendi çalışmaları nedeniyle gelir veya ...... almama” olarak anlaşılması gerektiği, geçici madde 91/1 de düzenlenmiş, 6 ve 7. Fıkrada ise 1. Fıkraya göre aylığı kesilmeyenlerin 1.10.2008 tarihine kadar ......larını, kendi çalışmaları dışında gelir veya ...... almaları halinde kesilmeden alabilecekleri düzenlenmiştir. 5510 sayılı Yasada, zaten, kendi çalışmaları dışında gelir/...... alması halinde aylığın kesilmeyeceği ancak hem eşten hem de ana/......dan birlikte ...... alamayacağı düzenlenmiştir.
Geçici 91. maddenin anlatmak istediği husus, 6.8.2003 tarihinden önce hak sahibi olan ...... ......larının, kendi çalışmaları dışında, isteğe bağlı sigortalı olarak veya hak sahibi olarak gelir veya ...... almaları halinde önceden aldığı ...... geliri veya aylığının kesilmesini önlemek, 5510 sayılı Yasanın düzenlemesine kadar gelir/...... almalarını devam ettirmek ve gelir/...... kesilmişse istirdadını önlemektir.
Yoksa Yasa Koyucu tarafından 2.7.1973 tarihinde 1753 sayılı Yasa ile getirilen “Ancak ......liğin son bulması ile......sından da ...... almağa hak kazanan kimseye bu ......lardan fazla olanı ödenir” kesme nedeni, bertaraf edilmek istenmemiştir. Bu kural daha sonra 4958 sayılı Yasa değişikliğinde de korunmuştur. Geçici Madde 91 hükmü ile “......liğin son bulması ile......sından da ...... almağa hak kazanan kimseye bu ......lardan fazla olanı ödenir” hükmü çelişmediği gibi yürürlükten de kaldırılmamıştır. Geçici 91. maddede ayrıca, “......liğin son bulması ile......sından da ...... almağa hak kazanan kimseye bu ......lardan fazla olanı ödenir” hükmünün yazılmaması bir eksiklik olmadığı gibi ayrıca yazılmasına da gerek yoktur.
21. Hukuk Dairesi de, 25.03.2013 tarih, 2011/6787 Esas, 2013/3264 Karar sayılı dosyasında benzer görüşlere yer vermiştir.
Bu karara göre: “506 Sayılı Yasaya 02.07.2005 tarih ve 5386 sayılı Yasayla eklenen geçici 91.madde hükmü, ...... ......larına 06.08.2003 tarihinden önce bağlanan gelir ve ......ların kendi çalışmaları dışında......... kuruluşlarından gelir veya ...... almaları halinde kesilmeyeceği yönündedir.
506 sayılı Yasaya eklenen geçici 91. maddesi 506 sayılı Yasa'nın 68. maddesini yürürlükten kaldırmamıştır. 06.08.2003 tarihinden önce de yasal engel nedeniyle ...... ......larına her iki aylığın bağlanması mümkün değildir. Geçici 91. maddede sözü edilen gelir ve ......lar daha önce yasal engel bulunmaması nedeniyle iki ayrı......... yasası kapsamında bağlanan ......lardır.
Mahkemenin 506 sayılı Yasanın 68. (5510 sayılı Yasanın 54/5) maddelerini göz ardı ederek davanın reddi yerine yazılı şekilde hüküm kurması isabetsizdir”
Daire çoğunluğu görüşü kabul edilecek olursa, SSK sigortalılarının ...... ......ları hem ......nden hem de ana/......sından ...... alacak iken, Bağ-Kur ve ...... Sandığı sigortalılarının ...... ......larına ise bu ......lardan sadece yüksek olanı ödenecek ve ...... ......ları arasında büyük bir ......tsizlik yaratılacaktır. Ayrıca, 5510 sayılı Yasa döneminde, sadece yüksek olan ...... alınabildiği için, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği 1.10.2008 öncesine göre de ...... ......larının ...... ......larında farklılıklar ortaya çıkacaktır.
Sonuç olarak, 2.7.1973 tarihinde 1753 sayılı Yasa ile getirilen “......liğin son bulması ile......sından da ...... almağa hak kazanan kimseye bu ......lardan fazla olanı ödenir” hükmü yürürlükten kalkmamıştır. Belki, bu tarihten önce hak kazanılan gelir veya ......lar kazanılmış hak sayılabilir. 2.7.1973 tarihinden sonra hem eşten hem de ana/......dan gelir veya aylığın ikisi bir arada alınamayacaktır. Bu anlamda 5510 sayılı Yasanın Geçici 1. Madde kapsamında korunacak kazınılmış hak da olmadığı, mahkeme kararının onanması gerektiği görüşünde olduğumdan sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyorum.
Full & Egal Universal Law Academy