(506 S. K. m. 77, 79, 80) (5510 S. K. m. 86) (1086 S. K. m. 288, 289, 292) (6100 S. K. m. 200, 202) (YHGK. 20.10.2010 T. 2010/10-480 E. 2010/523 K.) (YHGK. 20.10.2010 T. 2010/10-481 E. 2010/524 K.) (YHGK. 20.10.2010 T. 2010/10-482 E. 2010/525 K.) (YHGK. 19.10.2011 T. 2011/10-608 E. 2011/649 K.) (YHGK. 19.06.2013 T. 2012/10-1617 E. 2013/850 K.)
Dava: Dava, hizmet tespitiyle sigorta primine esas kazanç (ücret) tutarının belirlenmesi istemine ilişkindir. Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.
Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi:
Karar: 1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, davalılar vekillerinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2- Davalılardan işverene ait 34 ... ... plaka sayılı ticari minibüste şoför olarak 1.3.1999-20.2.2006 döneminde hizmet akdine tabi olarak geçen ve Kuruma bildirilmeyen çalışma süreleriyle gerçek sigorta primine esas kazanç tutarının tespitine dair davada mahkemece yapılan yargılama sonunda, davaya konu dönemde ayda 15 gün üzerinden asgari ücretin 2,65 katı ücretle çalışıldığının tespitine karar verilmiştir.
Davanın yasal dayanaklarından olan 506 Sayılı Kanunun "Prime esas ücretler" başlığını taşıyan 77. maddesinin 1. fıkrasıyla 5510 Sayılı Kanunun "Prime esas kazançlar" başlıklı 80. maddesinin 1. fıkrasında, sigortalıların prime esas kazançlarının nasıl belirleneceği açıklanmıştır. Diğer taraftan 506 Sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayıl Kanunun 86/9. maddelerine dayalı olarak açılan bu tür hizmet tespiti davalarında kesinleşen mahkeme ilamı, işverence Kuruma verilmeyen belgelerin yerine geçecek nitelikte olduğundan hükümde ayrıca 77 ve 80. maddelere göre hesaplanacak olan 1 günlük ücretin belirtilmesi de gerekmektedir. 1086 Sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun; 288. maddesinde, bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri belir bir tutarı geçtiği takdirde senetle kanıtlanması gerektiği, bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri, ödeme veya borçtan kurtarma (ibra) gibi herhangi bir sebeple belir bir tutardan aşağı düşse bile senetsiz kanıtlanamayacağı bildirilmiş, 289. maddesinde, 288. madde uyarınca senetle kanıtlanması gereken konularda yukarıdaki hükümler hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati durumunda tanık dinlenebileceği, 292. maddesinde de, senetle kanıtlanması zorunlu konularda yazılı bir delil başlangıcı varsa tanık dinlenebileceği açıklanarak delil başlangıcının, dava konusunun tamamen kanıtlanmasına yeterli olmamakla birlikte, bunun var olduğunu gösteren ve aleyhine sunulmuş olan tarafça verilen kağıt ve belgeler olduğu belirtilmiştir. 1.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 200 ve 202. maddelerinde de bu düzenlemeler korunmuştur.
Kuruma ödenmesi gereken sigorta primlerinin hesabında gerçek ücretin/kazancın esas alınması gerekmekte olup hizmet tespiti davalarının kamusal niteliği gereği, çalışma olgusu her türlü kanıtla ispatlanabilmesine karşın ücret konusunda aynı genişlikte ispat serbestliği söz konusu değildir ve değinilen maddelerde yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır. Ücret tutarı maddede belirtilen sınırları aştığı takdirde, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe sahip olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanması olanaklıdır. Yazılı delille ispat sınırının altında kalan miktar için tanık dinlenebileceği gibi, tespiti istenen miktar sınırı aşsa dahi varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinlenmesi mümkündür. Nitekim Yargıtay H.G.K.'nun 20.10.2010 gün ve 2010/10-480 Esas - 2010/523 Karar, H.G.K.'nun 20.10.2010 gün ve 2010/10-481 Esas - 2010/524 Karar, H.G.K.'nun 20.10.2010 gün ve 2010/10-482 Esas - 2010/525 Karar, H.G.K.'nun 19.10.2011 gün ve 2011/10-608 Esas - 2011/649 Karar, H.G.K.'nun 19.6.2013 gün ve 2012/10-1617 Esas - 2013/850 Karar sayılı ilamlarında da aynı görüş ve yaklaşım benimsenmiştir.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında dava değerlendirildiğinde, yargılama aşamasında bilgi ve görgülerine başvurulan tanıkların anlatımları, davalı işverene ait 34 M 4037 plaka sayılı araçla ilgili olarak düzenlenmiş trafik ceza kayıtlarının varlığı ve tüm dosya kapsamı karşısında çalışmanın, davaya konu dönemde ayda 15 gün üzerinden gerçekleştiği belirgin olduğu gibi, asgari ücretin üzerinde ücret alma iddiasının öngörülen yönteme uygun kanıtlanamadığı da açıktır.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O halde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarda açıklanan sebeplerle BOZULMASINA, temyiz harcının istenmesi halinde davalı O. Y. G.'e iadesine, 16.01.2014 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy